by

Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom

Januarie 20, 2009 in Sonder kategorie

 

Martie Preller het ’n paar goed op my blog geskyf wat ek graag stuk-stuk aan die groot klok wil hang.

Ten eerste het sy hierdie boek aanbeveel: Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom, ’n gids tot die Afrikaanse kinder- en jeugboek. Dit is deur Maritha Snyman en Gretel Wybenga saamgestel en deur Lapa uitgegee.

Dit is wat Lapa self hieroor sê:

Hierdie gids vervul ’n wesenlike leemte ten opsigte van oorspronklike navorsing by resente tekste en genres oor Afrikaanse kinder- en jeugboeke op alle vlakke. Dit is geskik vir die vakspesialis soos biblioteekkundiges, navorsers op die terrein van kinder- en jeugliteratuur en voor- en nagraadse studente aan tersiêre inrigtings, maar ook vir die algemene leser soos ouers, onderwysers en ander belangstellendes.
  Die boek is verdeel in ’n afdeling met artikels oor die kinderboekillustrasie, kindertydskrifte, bekronings, die vertaalde boek en reeksboeke, sowel as ’n poësie-, prosa-, en toneeloorsig. Die tweede afdeling bevat 123 outeursprofiele, alfabeties gerangskik.

En dit is wat Boekevat, daar uit Europa, oor die boek sê:

Ek gebruik bitter gereeld Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom dit is inderdaad ‘n uitstekende gids.
Van die boeke in die Engelse literatuur wat as jeuglektuur geskryf is maar uiteindelik vir volwassenes en kinders (dikwels met verskillende stofomslae) bemark is, is Holes, The boy in the striped pajamas en The curious incident of the dog in the night-time my gunstelinge!

Daarop antwoord Martie toe:

Ja, ja, Boekevat. En Catcher in the Rye en To Kill a Mockingbird en Lord of the Flies. ‘n Mens sal seker nooit weet nie, maar ek is amper doodseker nie een van daardie boeke is geskryf “as ‘n boek vir kinders/jongmense” nie. Dit was net ‘n storie – ‘n mensstorie. Kinders is ook mense 🙂 Tieners ook. Soms het mense nogal blykbaar die idee dat “tieners” (veral) ‘n spesie op hulle eie is en eers “mense” word as hulle 18 is? 🙂 En as mens groepe mense so sien as ‘n homogene groep – dan IS jy dalk geneig om te wil “preek”. Daar is min boeke in Afrikaans in vergelyking met Engels, dus is ons dalk meer in staat om te “kategoriseer” – ook omdat die hoofmark vir “tienerboeke” die skole is.

Martie is reg oor die skoolmark. Ek maak ’n lewe uit die onderwysdepartement. Helaas.

Dankie, julle. Ek is besig om deur die res van die kommentaar te werk en sal binnekort meer daaroor vertel.

18 antwoorde op Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom

  1. Ceara het gesê op Januarie 20, 2009

    Dit lyk baie interessant Izak!

  2. Izak, ek dink tog enige boek moet geskryf word met ‘n spesifieke teikengroep in gedagte. Sekere boeke sal altyd oorvleuel in hierdie verband, nes die genres, maar die intensie van ‘n goeie skrywer behoort aspekte aan te raak wat byval sal vind by sekere ouderdomsgroepe. En beslis, vir tieners, niks wat prekerig klink nie!

  3. ek sien mos boeke wat ek ken daar,,,,

  4. abrham het gesê op Januarie 21, 2009

    die vermoee om dood te gaan word deur elke mens besit. ons ‘volwasenes’beperk soms kinders se menswees – martie is reg.

  5. hutton het gesê op Januarie 21, 2009

    😉

  6. Enklele hoogs persoonlike gedagtes oor jeugliteratuur.
    Elisabeth skryf dat ’n jeugboek op een of ander manier tog afgestem moet word op die leeftyd van die kind. En dit is presies net daar waar die knoop lê. Ek wil graag drie perspektiewe op die stelling gee. As skrywer, as besorgde ouer en as leser.

    As skrywer is dit vir my redelik duidelik dat geen uitgewer by sy volle positiewe deesdae iets gaan uitgee in die naam van jeuglektuur/ tienerfiksie as dit nie binne die sogenaamde ‘ervaringsveld’van die leser val nie. Dit beteken dat die boek oor jongmense en hulle relevante issues moet gaan en dat daar geskryf moet word in die taal wat jong mense praat.
    Kyk gerus wat een van NB-uitgewers se voorvereistes vir die voorlegging van ‘n teks is:
    “Dui asseblief die ouderdom van die teikenleser aan: kleuter (1½ tot 4 jaar), jong kind (5 tot 8), ouer kind (9 tot 12), tiener (13 tot15) of jong volwassene (16 tot 18)”

    Verder sal jy as skrywer ook moet dink in watter genre jy jou boek wil skryf. Word dit ’n reeks vir meisies (dink maar aan Gosspi Girl, The Traveling Pants ensv) of word dit dalk iets in die afdeling fanatsie (dink Harry Potter, Artemis Fowl en die vampierreeks van Myer wat almal teenswoordig so op hol het) Ja, en uiteindelik kan jy dit ook oorweeg om sommer net ’n boek te skryf oor iets wat jou inspireer solank die karakter net die regte ouderdom het en die regte taal praat. As jy gelukkig is en die uitgewer hou daarvan word dit dalk op skool voorgeskryf. Is die boeke noodwendig goeie literatuur? Soms wel en soms nie. Maar glo vir my, die reekse gaan jou beursie ’n hupstoot gee.

    As besorgde ouer wil ek graag dat my kinders wêreldburgers word met die breedste moontlike perspektief op literatuur. Om dit te kan doen moet hulle van lees hou. Om die internet te kan gebruik moet hulle, so terloops, ook van lees hou! En om universiteit toe te kan gaan ook.
    Hoe kry ek ’n kind so ver om te begin lees? Dit is natuurlik nie ’n maklike ding om te doen nie en daar is baie kinders wat sukkel met disleksie en ander leesprobleme. Maar ja, jy skep vir hulle ’n wêreld van boeke en stories. Jy koop hulle om met lekker reekse en strips/comics. En jy kry hulle so ver om in meer as een taal te lees. En jy lees self sodat hulle kan sien hoe dit gedoen moet word. Jy lees ook vir hulle.
    Maar ek smokkel ook so ’n bietjie met hulle koppe en ons kyk saam na flieks van al die groot werke: Oliver Twist, Pride and Prejudice, The Secret Garden, Rebecca, Romeo & Juliet ensv. Op die manier word hulle smaak ook beïnvloed.
    Die punt wat ek wil maak is dat my kinders se leesgewoontes op veel meer as net hulle leeftyd afgestem word. Ek kyk na wat in hulle lewens aangaan, wat se emosies hulle ervaar en hoe hulle stokperdjies lyk en dan gaan soek ek boeke wat daarby pas. Soms lees my kinders dit, soms nie. Hoe op dees aarde onderskei jy tussen dit wat kinders tussen 13-15 wil lees en dit wat jong volwassenes tussen 16-18 wil lees. Ek het nie ’n idee nie.

    Ek het nie meer kinderboeke gelees op hoërskool nie. Lank nie meer nie. Toentertyd het ons ook nie jeuglektuur voorgeskryf gehad nie. Tensy “Bart Smit”,“Ons wag op die Kaptein” en “A Town called Alice” jeugboeke was. As leser kon ek op leeftyd 14 al redelik goed oordeel dat ek van great stories hou. Dit maak regtig nie saak hoe oud die hoofkarakter is en welke tipe woorde hy gebruik nie. Ek dink nie dat ek so uniek was nie. Dit beteken nie dat ek my neus nou optrek vir jeuglektuur nie. Allermins!! Maar ’n mens moet mooi dink voor jy ’n ouderdomsgroep aan ’n boek gaan hang. Waar pas die volgende lysie dan byvoorbeeld in:
    Romeo & Juliet, Great Expectations, The Book Thief , The secret diary of Adrian Mole, The secret life of bees, Little Women, Don Quichotte, Extremely Loud And Incredibly Close, ag en so kan die lysie aangaan…

    Eintlik is daar nie ’n oplossing vir die jeugliteratuur-penarie nie…vervolg

  7. vervolg van geskrif hier onder:

    Eintlik is daar nie ’n oplossing vir die jeugliteratuur-penarie nie. Buitendien moet ’n mens onthou dat uitgewers primêr besighede is wat daar is om wins te maak en dat die beste belang van die leser nie altyd ’n prioriteit in hulle gedgates is nie. Die selfde behoort nie van diegene wat besluit watter boeke vir skole voorgeskryf moet word, gesê te kan word nie..

  8. Ek LORD OF THE FLIES mos nie net een maal nie, maar sommer twee maal hierdie kwartaal! Dit bly maar ‘n nagmerrie om ‘n moderne tiener daarvan te oortuig dat laerskool seuntjies op ‘n eiland iets met hulle lewens te doen het. *sug* So struggle ons maar voort 🙂

  9. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Inderdaad, Lorinda!

  10. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Suz, ek gaan hom ook koop!

  11. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Elizabeth. Ek stem dat ons nie moet preek nie.

  12. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Vertel, Elza!

  13. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    The G, doen daai M! Jy kan moes sien dis aktueel.

  14. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Jy sê dit baie mooi, Abrham.

  15. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Hi Hutton!

  16. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Ek gaan dit ook koop, Leon!

  17. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Boekevat, dankie. Inderdaad. Dankie vir die wonderlike stuk!

  18. Izakdv het gesê op Januarie 21, 2009

    Droomkind, ja. En dis so ‘n wonderlike boek. Sterkte.

Laat 'n Antwoord

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Vereiste velde word aangedui as *.