by

Ideale lesers en resensente

November 2, 2008 in Sonder kategorie

Die prinses het my nou so mooi opdrag gegee om
weer oor resensente te skryf, dat ek dit graag sal doen.

 

Ek lees
baie graag resensies
, maar as ek vooraf weet ek wil ’n
boek lees, dan sal opsetlik wag om eers self te lees voor ek die resensies
lees.

 

Hoekom lees ek resensies? Want tien paar oë sien meer raak as een paar oë. Ek leer dikwels
baie uit resensies.

 

Vir wie
word resensies geskryf?
Dit hang af. Sommige
publikasies, soos LitNet, laat jou toe om boeke deeglik te ontleed. Dis lekker,
want dan kan jy werklik jou eie ontledings deel met die leser. Ander gee jou
bitter min woorde. Ek dink, byvoorbeeld, Cilliers se resensie sou minder stug
oorgekom het as sy meer woorde gehad het. As ’n mens min woorde het, kan jy nie
nuanses uitlig nie.

 

Moet
resensente boeke bemark?
Daar is baie debatte hieroor.
Ek glo dat ’n resensent die potensiële leser in die oog moet hou en vir daardie
leser vertel of die roman vir hom of haar bedoel is.

 

Ek kan tog nie ’n lekkerleesroman, soos Oop kaarte van Annemari Coetser oor
dieselfde kam skeer as Joan Hambidge se baie mooi, maar baie moeilike Kladboek nie?

 

Oop
Kaarte
en Kladboek
gaan toevallig albei oor die tipe verhoudings waaroor Cilliers so frons: In
albei word meer as net twee partners by ’n seksuele verhouding betrek. Tog
verskil die teikengehore van albei radikaal. (Wie het al die tekste gelees?)

 

Ek glo dus wel dat ’n bemarkingsfunksie een
van die doele van ’n resensie is, maar dis nie al nie. Die resensent moet waarskynlik
vir die potensiële leser laat verstaan dis vir haar / hom, al dan nie. As ek
tannies wat net slapbandliefdesboeke lees sover kry om Kladboek te lees, sal ek vreeslik bly wees, maar dan moet ek hulle
net waarsku dis nie maklik nie. Aan die ander kant sal mense wat ’n grondige
ondersoek na poli-amorie soek, teleurgesteld wees oor Oop kaarte, want Oop kaarte
is gewoon ’n lekker liefdesroman (wat goed geskryf is).

 

En dis
nie al nie.
’n Goeie resensent sal ’n forum, soos
LitNet, gebruik om ook die leser te lei na ander tekste wat moontlik
interessant sal wees by die lees van hierdie werk. Dit is ook moontlik in
korter resensies, maar moeiliker.

 

Dis hoekom ek resensies lees. Ek glo dat resensente dikwels vir mý kan
help om nuanses uit te lig in ’n boek wat ek nie raakgesien het nie
.

 

Die prinses is egter baie korrek wanneer sy sê
kuns is tegelyk iets wat diep uit die psige van die kunstenaar kom, en dan ook
kommersieel is.

 

Almal wat my blog lees, sal weet dat ek nooit
ryk kan word uit Byna Liefde nie,
maar as mense die boek sou koop, sal ek darem lekker kan vakansie hou met die
geld. Aan die ander kant is daar baie mense wat graag wil vakansie hou en hulle
sal dus mooi wil dink of hulle Izak de Vries se prul wil aanskaf, of ’n ekstra
stel tentpenne. (Of kondome en rome?)

 

’n Negatiewe resensie kan maak dat mense
liewer tentpenne sal koop.

 

Tog: NO
news is BAD news. BAD news is GOOD news.
Kyk bietjie wat Harry skryf:


Hahahaha
Izak. Ons wag vir jou volgende boek. Deesdae is sms en skype so sinoniem met
liefde en romanse dat jy dit so te sê nie meer kan onderskei nie… Anyway. As
Cecile ’n resensie oor jou boek doen, moet jy weet jy het dit gemaak in die
skrywerswêreld. Jy moet begin worry as
sy nie ’n resensie doen oor jou boek nie.
Hou so aan!

 

Natuurlik is Harry reg. Oor Skype, maar ook
oor die feit dat ek veel eerder Cilliers se resensie sou wou hê as geen
resensie nie.

 

Terug na die prinses:

 

Ek
wonder net of daar ‘n ander manier is om te werk te gaan om resensies meer
toeganklik te maak vir die literêre leek – Jan-Alleman wat wil weet of die boek
soetsappig is, enige obsene materiaal bevat, mooi prentjies in het, en die
moeite werd is om te koop.

 

Dis deels waaroor dit gaan, prinses. Ek stem. En
dalkies, net dalkies, het iemand daardie verwysing in Cilliers se resensie na
pornografie raakgesien en toe die boek gaan koop!

 

Die
grap is, niemand het nog kommentaar gelewer op die godsdienstige ondertoon in Byna Liefde nie…
Nou ja.

 

Maar, baie belangriker nog, wat kan “gewone mense” bydra tot die lees van ’n boek? Terug na die
Prinses:

 

Kyk,
enige iemand kan mos deesdae ‘n resensie publiseer op online-handelaars se
webwerwe soos Amazon en Kalahari. Omdat hierdie resensies deur lesers geskryf
word, en nie noodwendig deur mense met aansien binne literêre kringe nie, is
dit dalk meer op die man af. Meer: ‘Die man ontmoet die vrou. Hulle trou. Kak
boek’. Maar ook, omdat hierdie resensies geskryf word deur mense wat nie
noodwendig ‘n naam het binne die literêre wêreld het nie, kan hul integriteit
en bekwaamheid nou weer bevraagteken word.

 

Jy’s natuurlik doodreg, hoogheid! Daar word BAIE
navorsing gedoen oor die toegang wat “gewone” mense het tot blogs en die
invloed wat hulle het op verkope. Die antwoord is: Meer as wat die slim
literêre mense dink. Lesers lees wat gewone mense sê!

 

Ek is dus verheug oor elkeen wat op die blog
skryf hulle lees my boek. My hart slaan bollemakiesie van blydskap as Cindy (Original Cin) skryf:

 

I’m
enjoying your book, albeit slowly; I need to reread constantly to make sure
that no idiom is lost is translation.

 

Niemand koop haar nie, niemand betaal haar
nie. DIT IS WERKLIK WONDERLIK.

 

Maar, terug na die prinses:

 

Maar toe
ek so deur Cilliers se resensie begin werk, besef ek egter dat haar taalgebruik
eintlik heel eenvoudig is – inderwaarheid, presies op die vlak van die
gemiddelde Suid-Afrikaanse koerantleser. Sy is geensins hoogdrawend en
afbrekend nie. En wat sy sê, al stem ek nie altyd saam met haar nie, dra definitief
meriete. Eintlik, besef ek net weer, is Cilliers uiters bekwaam met dit wat sy
doen.

 

So
waarom het ek dan so geworstel deur die resensie? Bloot omdat ek nie die boek
voor my had om dit te vergelyk nie! Maar ek het nou die skakel onder my
favourites gesave, en sodra ek klaar die boek gelees het, gaan ek weer die
resensie bekyk.

 

Dis hy! Nou is jy op die regte pad, hoogheid!
Ek herlees ook resensies talle male. (En nie net resensies van my eie boeke
nie!-)

 

Die prinses vra ook:

 

So hier
is nou die eintlike issue wat ek het: Is een van die uitkomste van ‘n resensie
enigsins dat die resensent die boek moet aanbeveel? Is die doel met ‘n resensie
dan nie eintlik bloot om debat en bespreking te stimuleer nie? Maar indien dit
die geval is, waarom die resensie publiseer slegs drie maande na die boek die
rakke gehaal het, en in ‘n familiekoerant? Waarom nie uitsluitlik in
publikasies gemik op ywerige in-diepte lesers, taalpraktisyne, akademici ens
nie?

 

Prinses. Jy sit in Londen. Daar het julle
sulke goed. By ons vou boektydskrifte gereeld. Books & Leisure het net meer as ’n jaar gehou. Boeke-Insig doen okay, maar hulle het
spasieprobleme, en steeds is daar te min mense wat dit koop. (Dus, mense, TEKEN asseblief in op
BOEKE-INSIG!
)

 

Die
Burger
, Beeld,
Volksblad
en Rapport het genoeg
lesers dat hulle plek kan gee aan resensies. Hulle sou meer geld gekry het as
hulle daardie bladsye aan sport, seks en kondome gewy het. Dis eintlik maar net
Naspers wat baie nice is en iets doen vir die Afrikaanse boek. Soos Harry vir
my sê, dis ’n voorreg om plek te kry in so ’n publikasie.

 

En bespreking stimuleer? Ha! Hier klets ons al
’n hele week oor een resensie!

 

Nog ’n prinsesvraag:

 

So, is
dit dalk aanbevole om die styl van die tradisionele resensie aan te pas binne
sekere publikasies om meer effektief tot die leser te spreek, of kloof ek nou
hare oor niks? Watter funksie dien ‘n literêre analise binne ’n familiekoerant?

 

Ek dink ek het dit deels al beantwoord,
prinses. Maar, mag ek jou vertel van een van my eie moerse flaters? Ek het
verlede jaar ’n gesprek met Breyten Breytenbach gevoer oor
A veil
of footsteps
. Omdat LitNet ’n literêre blad is, en
omdat Die Burger toe al reeds ’n
“gewone” gesprek met Breyten gevoer het, wou ek die leser bekendstel aan die
boek deur ’n gesprek te voer in die styl waarin die boek geskryf is. En was dit
nou ’n mislukking! Ampie Coetzee, ’n baie geleerde man, het my behoorlik
uitgetrap en die SêNetters het my kop geëis!


Ek weet nie, dalk wou ek te slim wees. Ons het
egter ’n helse bespreking veroorsaak!

 

Die punt is: Ek hou nou maar weer by
eenvoudige vrae en antwoorde, al is dit LitNet!

 

Maar goed. Ek moet nou ophou gesels. Een klein
dingetjie net nog: In die letterkunde
verwys ons na die ideale leser.
Dis iemand wat nie bestaan nie.

 

Die “ideale leser” is een wat AL die literêre
intertekste sal verstaan.

 

In Byna
liefde
se openingsverhaal waarsku ek al die leser dat hulle verby die
oppervlak moet kyk as dit oor verhoudings gaan: Die boeke wat ek daar by die
naam noem, is ’n voorspooksel van iets wat gaan kom. Dit vertel ook die leser
dat, net soos verhoudings nie swart en wit was in die “ou dae” nie, so sal
hulle ook nie vandag wees nie.

 

Maar, onthou die ideale leser bestaan nie.

 

Die ideale leser sou ook alle ekstratekstuele
verwysings kon snap (dis goed wat buite die letterkunde gebeur.) Sou so die
ideale leser nie wonder oor daardie storie waar Umkhonto en die ou SAW-manne
saamgegooi word nie, want hulle sal weet dat sulke kampe regtig plaasvind, en
dat hulle juis in die bos plaasvind, want dis waar soldate die beste praat. Die
ideale leser sou ook weet dat Izak vir vyf jaar lank gereeld gewerk het (deels
voltyds) vir ’n organisasie wat soortgelyke kampe gereël het. (Ons s’n was net
vir jonger mense.) Ons het presies geweet wanneer die snot en trane gaan kom.

 

Maar, daar is geen manier waarop Cecile dié
stukkie inligting sou kon hê nie.

 

Die ideale leser bestaan dus nie. Punt.

 

As Izak boeke resenseer, dan maak hy ook
foute. As Izak boeke lees, dan mis hy ook goed.

 

Wat dus kom by my laaste punt in dié skrywe.
Lees baie resensente. Ek wou die
ander dag nie lelik wees nie, so ek het Joan Hambidge se mooi woorde op SêNet
verswyg, maar die prinses het dit nou weer onthou. Joan klink positief oor die
boek. Lees gerus self. En dan moet julle egter onthou, Joan het ook al van te vore negatiewe kritiek
gelewer op my werk.

 

You win some, you loose some. Maar almal dra
by tot die teks.

 

Doen dus wat die prinses doen: Koop die boek
en besluit self.
En nie net my boek nie!

20 antwoorde op Ideale lesers en resensente

  1. wild1 het gesê op November 2, 2008

    So tussen jou en Prinses deur, baie insiggewend!

  2. Izakdv het gesê op November 2, 2008

    Dankie, Willemien!

  3. Izak, dis kos harde werk.
    Ek waardeer dit!
    Mooi so

  4. Interessant Izak! Ek lees graag resensies van resensente waarvan ek hou – en as ek nie van die resensent hou nie, gaan ek my nie in die minste steur aan sy opinie nie – dis nou oor ander se werk, nie my eie nie. Die punt wat ek wil maak is dat skryf en lees hoogs subjektief bly. Wat my wel dwars in die krop steek is as resensente boeke aanprys omdat hulle self, of die publikasie, op een of ander manier voordeel daaruit put.

  5. sprokie het gesê op November 2, 2008

    Vreeslik dankie Izak. Dit bly maar ‘n onderwerp met baie grys areas, maar almal se opinies help tog om bietjie vars denke te stimuleer.
    Ek dink Lorinda vat nogal raak om ‘n resensie as a genre op sy eie te beskou. Dus soos Antie Sus se, is ons besig om ‘n resensie te resenseer!

  6. Ek stem saam met Boekevat. Die lees proses, veral vanuit hierdie leser se oogpunt, is ‘n persoonlike en subjektiewe ervaring. Ek lees wel ‘n wye verskeidenheid resensies, maar het ook al mettertyd agtergekom met wie van hulle ek saamstem.

    Baie dankie vir die inskrywing. Ek dink nie meer deesdae krities genoeg oor hierdie tipe goed nie. Sulke inskrywings help.

  7. sprokie het gesê op November 2, 2008

    Interessant die gesprek tussen jou en Breyten, dis eintlik wonderlik dat jy bietjie geeksperimenteer het met styl, en ek dink dit moet dien as inspirasie vir alle resensente.

    Maar nou, as jy nie die konteks verduidelik het nie, sou ek nie verstaan het dat daar ‘n doel was met die tergende en soms kru ondertone nie!

  8. antsussa het gesê op November 2, 2008

    Ant Sussa druk hierdie stukke van jou en Prinsessa uit, dit verdien om herlees te word. EN op ‘n plekkie gebêre te word waar jy dit weer en weer wil lees.

  9. hacjones het gesê op November 2, 2008

    Resensies lees? Absobleddieluut! Dis net dat mens gou agterkom of die resensent werklik moeite gedoen het om agter die woorde in te lees en verstaan. My tekkies kom af as die resensent, my die leser, sien as een van sy studente en ‘n lesing afsteek wat min met die boek te doen het.

  10. hacjones het gesê op November 2, 2008

    NS. Jou resensie van BB (BW). Was erg besonders! Lanklaas iets SO GENIET!

  11. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Dankie, Lou!
    izak

  12. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Jy sê dit, Boekevat! Dankie!
    izak

  13. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Hi Prinses. Dankie vir opdrag!
    izak

  14. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Dankie Droomkind. Ek moes nogal kopkrap op die hoogheid se vrae te beantwoord!

  15. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Dankie Ant Sussa!
    izak

  16. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    HJ. Jy’s een van die min wat dit geniet het!
    Dankie
    izak

  17. hacjones het gesê op November 3, 2008

    (BB en BW) Ek verstaan nie die weerstand nie! Jou resensie was kreatief en uitdagend en ek het die dem ding gaat staat en koop.

    Jou resensie het duidelik die leser se intellek respekteer en baie oorgelaat om ‘n eie mening te vorm.

    Jy het MOEITE gedoen. Die resensie is duidelik die produk van baie dinkwerk. (?)Wat meer kan ‘n skrywer vra.
    Die soort resensie wat enige skrywer sou wou raam.

  18. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Dankie Sorglose Sieltjie!
    En dankie dat jy laat weet het!
    izak

  19. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    HJ, jy’s ‘n doring!
    Dankie
    izak

  20. Izakdv het gesê op November 3, 2008

    Dankie oom Flenters! Ek is baie ingenome!
    izak

Laat 'n Antwoord

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie.