Jy blaai in die argief vir 2014 Januarie.

Weerberig

Januarie 23, 2014 in Uncategorized

Maandag was ‘n somber dag: bewolk en koud.

Dinsdagoggend vroeg begin dit sneeu: fyn vlokkies wat warrel in die wind. Die Stars ‘n Stripes aan die vlagpaal voor die huis wapper in die teenoorgestelde rigting as gewoonlik. Ek kyk uit oor die straat met die oop erwe en die geverfde houthuise, sien hoe die sneeu teen die agtergrond van die pragtige gestroopte bome in die laagte dans, hoe die vlokke later groter word.

Die hele dag lank sneeu dit. Die klein beeldjie van ‘n meisie op die “deck” kry ‘n wit kappietjie; aan die verdroogde somerblomstruik bot sneeubloeisels. Die glaspaneel in die kombuisdeur het ‘n raampie sneeukristalle. Die grasperke waaroor eekhorinkies verlede week gehuppel het, word bedek – die landskap is een groot kerskaart, met regte kersbome, versier met ‘n valletjie sneeu op elke tak.

Daisy die hond baljaar in die sneeu, proes die sneeu van haar snoet af; Midnight die kat sit iesegrimmig op die vensterbank na buite en tuur. Die bure se kleinkind ry slee in hulle agterplaas teen die bult af, sommer so terwyl die sneeu val. Daisy gaan groet, maar dis net ‘n rukkie, dan is alles weer stil, behalwe vir die warrelende vlokkies.

Die sneeulorrie jaag teen die bult op, skraap sneeupluime uit die pad uit. Netnou gaan hy weer terugkom om die ander kant van die straat skoon te skraap. Op sy bak lê ‘n hoop vaal sout, wat hy vroeër kom strooi het sodat die sneeu makliker smelt. Nou en dan kruie ‘n motor verby: versigtig, versigtig, sodat dit nie op die ys gly wanneer die bestuurder moet rem nie. Op die groot snelweë waarsku groot borde permanent: “Bridge may be icy before road” en as mens sou wou, kan jy dramatiese video’s gaan soek van verkeersdramas.

Hier en daar spit iemand die sneeu uit ‘n oprit, of maak ‘n paadjie om die huis met ‘n sneeuploegie wat ‘n stroom sneeu eenkant toe uitspoeg. As mens te lank wag, ys die sneeu vas.

Woensdag skyn die son helder, maar die buite-temperatuur bly onder vriespunt. Binne is dit heerlik warm, danksy die sentrale verhitting, dubbele vensters en geïnsuleerde mure wat vanselfsprekend deel is van elke huis.

Vlagies wind warrel die sneeu in die lug in op; duisende klein blinkertjies in die sonlig. Oor die stralende wit oppervlak skiet hier en daar vonkies lig. Vir die eerste keer verstaan ek werklik die treffende vergelyking: “Witter as sneeu…”

Sneeu 7Sneeu 11100_1155Sneeu 8

Berou?

Januarie 16, 2014 in Uncategorized

Ons woon verlede Sondag weer die kerk by waar my kind ‘n geestelike tuiste gevind het. ‘n Jong vrou wat in die gemeente grootgeword het, vertel van haar sendingwerk in Suid-Afrika. Die grootste deel van haar vertelling word aan Nelson Mandela gewy: hoe hy 27 jaar in die gevangenis moes slyt – “for no other reason than his race” – en hoe sy vergewensgesindheid “a bloody civil war” voorkom het. Tussendeur is daar argelose verwysings na die gruwele van apartheid. Na ses jaar se arbeid in Kayelitsha, Kaapstad, wemel hierdie vrou se opvatting van ons onlangse geskiedenis van veralgemenings en halwe waarhede. Aan die einde van haar aanbieding is daar darem foto’s van die kleuterskole wat sy bedryf en die opleiding wat sy gee.

By die deur groet ek haar, vertel dat ek van Suid-Afrika is, sê vir haar dat ek dink sy is dapper om sulke goeie werk te doen. (Om nou in ‘n argument betrokke te raak, gaan geen doel dien nie. Ek is in elk geval nie daarvoor toegerus nie; vanweë my volstruismentaliteit het ek nie genoeg kennis nie. Omdat ek nie lus het om daaroor te lees nie, kan ek nie die indruk van 27 jaar se klippe kap op Robbeneiland weerlê met fyner besonderhede oor die omstandighede waarin Mandela later aangehou is nie.) Sy hou my hand vas, roep met warmte uit: “But you were there – you lived it!” Ek beaam dit en hoef gelukkig nie te vertel hóé ek dit geleef het en nog steeds leef nie, want die ry beweeg verder.

Mense van my era loop swaar gebuk onder “mea culpa”. Skrynende verhale van hartseer en lyding glip verby ‘n mens se skanse en dit help niks om te sê: “Maar ek het nie geweet nie.” My eie kerk moes toegee dat apartheid geen Bybelse regverdiging het nie (ten spyte van Noag se drie seuns en die houthakkers-en-waterdraers-argument). Die geskiedenis word herskryf en maatreëls wat met die beste bedoelings ingestel is, word gedemoniseer.

‘n Mens sou kon redeneer totdat jy blou is, maar die tydsgees is teen jou. Die name van dié wat aan regeringskant in die bos-oorlog gesneuwel het, is nie op die muur in Freedom Park aangebring nie en toe ek daaroor vra, haal die gids net haar skouers op. Die Waarheids- en Versoeningskommissie het op die vergrype van slegs een kant gekonsentreer.

Hoe nou gemaak, met die gevoelens van ontnugtering, verydeling, tevergeefsheid? Hoe gemaak met my dierbare moedertaal wat as “die taal van die onderdrukker” gebrandmerk is en steeds van haar openbare funksies moet inboet? Hoe gemaak met die room van ons land se jongmense wat elders ‘n toekoms gaan bou?

Soos Vrybuiter, is ek “by die naelstring aan (hier-)die land verbind”; soos Exionperfexi, sou ek graag ‘n nuwe lied van jong Suid-Afrika wou sing. Ek glo die oplossing is om te vergeet van skuld en berou, vergrype en verwyte; om ons land met al sy mense te geniet en te waardeer. Dit verg altyd veel meer om op te bou as om af te breek.