You are browsing the archive for Hennie van Greunen.

Emosies belangrikste van teks, sê dramaturg Van Greunen

March 12, 2015 in Sonder kategorie

Stephanie Karikatuur

Die belangrikste ding aan ʼn teks is die emosie wat dit moet ontlok. Hetsy dit afkeer, fassinasie, hartseer of blydskap is.

En vir hom geld dit prosa of dramas.

“Wanneer daar te veel op die letterkundige waarde gefokus word, gaan die menslikheid van die teks verlore,” glo hy. Hy hou van ʼn teks wat van binne buitentoe geskryf word. Wanneer daar in die siel van die karakter ingeklim word.

“Natuurlik moet die teks ook literêr verantwoordbaar word, maar dit moet my laat omgee,” sê hy tydens ʼn onderhoud by een van die restaurant in Ryneveldstraat, waar feesgangers van die Universiteit Stellenbosch se Woordfees verbyhaas op pad na die een of ander produksie of gesprek.

Van Greunen is een van ʼn geslag teatermakers wat in 1995 begin het om werke by die Afrikaanse kunstefeeste aan te bied. Die feeste was ʼn oorlewingsreaksie vir die uitvoerende kunste nadat die kunsterade ontbind is. Hierdie feeste was onmiddellik ʼn treffer onder kunstenaars en gehore wat in hul duisende na Oudtshoorn en Potchefstroom toe gestroom het vir ʼn dosis kuns en kultuur wat in ʼn week ingepak is. Na die sukses van die Klein Karoo Nasionale Kunstefees en, ʼn paar jaar later, Aardklop, het kleiner feeste landwyd tot stand gekom.

‘’Ons het die feeste op die kruin gevang,” sê Van Greunen.

Oor die Woordfees sê hy: “Stellenbosch is ʼn universiteitsdorp met ʼn geskiedenis en ʼn kultuur van lees, leer en partytjie hou. Ek hou van die Woordfees se fokus op boeke en skrywers en die gehore is meestal belese en oop vir nuwe gedagtes en idees.

Vanjaar het Van Greunen twee produksies na die Woordfees toe gebring: Vir ewig en altyd met Marius Weyers en Sandra Prinsloo en Rondomskrik met Shaleen Surtie-Richards, Lee-Ann van Rooi, Crystal Donna Roberts en Richard September. Vir ewig en altyd was voor die fees al bykans uitverkoop en Van Rooi en September het pas Fiësta-toekennings ontvang vir hul spel in Rondomskrik wat gegrond is op die verkragting van en moord op die tiener Anene Booysen in 2013.

Dit lyk asof elke produksie waaraan Van Greunen en sy sake- en lewensvennoot, Pedro Kruger en hul maatskappy, Wordsmith’s Theatre Factory, raak, suksesvol is. Oral trek hulle vol sale en In 2012 was gehore en kritici gaande toe The Sewing Machine (wat in Afrikaans as Die Naaimasjien en met Sandra Prinsloo) en Normality (Lyf met Pedro Kruger) by die Edingburgh-fees in Skotland opgevoer is.

Van Greunen sê hy het al lankal besluit hy wil nie ʼn sukkelende kunstenaar wees nie. Hy sorg dat hy produksies van goeie gehalte, maar wat hy ook weet gehore gaan lok, na die kunstefeeste toe bring. Die feeste weet dus dat hulle gaan baat uit die belegging wat hulle in hom gemaak het. Sy maatskappy is een van die mees suksesvolle teatermaatskappye in die land.

Hennie van greunen lagMaar hy kan nie bekostig om net op kunstefeeste staat te maak nie.

“Ons gebruik die kunstefeeste as ʼn platform waarmee ons ʼn produksie af skop en dan toer ons daarmee. Ons vat die ‘fees’ na die mense toe. ʼn Goeie storie sal altyd ʼn gehoor kry. Pedro en ek doen alles self. Ons maak kostuums, skryf, doen regie en opleiding, vertaal, en doen baie korporatiewe werk.”

Wanneer produksies teater toe gaan, kan daar ander elemente bygevoeg word. “Ons kan groter werk met ligte en stelelemente. Ons kan dit wat ons fees toe bring, nog mooier maak.”

Hy maan ook dat gehore soms die fout maak om te dink dat onverstaanbare teater goeie teater is. Vir hom is dit belangrik dat sy werk verstaanbaar is.

Van Greunen het duidelik groot respek vir Sandra Prinsloo en Marius Weyers – Vir ewig en altyd is die eerste produksie waaraan hy saam met Weyers werk.

“Hulle is bekend vir die ongelooflike werk wat hulle deur die jare saam doen.  Maar dit is die eerste keer sedert die 1960s dat net hulle twee saam op die verhoog is. Hulle is ongelooflike spelers,” sê Van Greunen. “Hulle is tegnies besonder goed, maar hulle emosies is ook eerlik. Ek werk eerder met die hart as met die kop en Sandra en Marius het beide.”

Hy het ook ʼn besonderse werkverhouding met Rachelle Greeff, skrywer van Die naaimasjien en Rondomskrik. “Sy is ʼn briljante skrywer, maar ook heeltemal unprecious oor haar werk. Ek tree as ‘dramaturge’ op vir haar tekste. Saam met haar sny ek en ek skuif tonele rond en as daar iewers gate ontstaan vra ek haar om dit in te vul.”

Van onervare jong akteurs tot van die land se helderste verhoogsterre het al saam met Van Greunen gewerk. Die gesprek draai om die arrogansie van sommige spelers wat na ʼn TV-reeks of kleinerige verhoogrol glo hulle is beroemd.

“Dis interessant. Hoe groter die talent hoe kleiner is die ego gewoonlik. En dit is die mense wat gewoonlik baie lank in die bedryf oorleef,” sê Van Greunen.

Hy het groot bewondering vir die nuwe geslag jong sterre wat nou op die toneelwêreld skyn – onder meer Christiaan Olwagen (skrywer, regisseur), Roelof Storm (akteur), Wessel Pretorius (akteur en dramaturg) en Tara Louise Nottcutt (regisseur en dramaturg).

“Ek is ʼn diktator as regisseur en wil elke asemteug en elke pouse in ʼn sin beheer. By die jonger mense leer ek om meer op die proses te vertrou. Ek hoef nie al die antwoorde te hê voordat ons begin repeteer nie. Ek dink ek is ʼn herstellende perfeksionis.”Christiaan Olwagen Saartjie Botha Hennie van Greunen (10)

Is daar nie dalk ʼn moontlikheid dat die jonger mense wat soms soos worsmasjiene nuwe werk vir die kunstefeeste skep, dalk voortydig kan uitbrand nie?

“Ons kry almal energie uit ons werk. Wat is lekkerder as om elke dag dit wat jy die graagste in jou lewe wil doen, te kan doen? Nee. Die jonger mense sal oorleef.”

Tog neem hy vanjaar ʼn blaaskans.

“Ek word vanjaar 50. Ek wil nie vanjaar aan teaterproduksies werk nie. Ons korporatiewe werk gaan steeds voort, maar ek wil bestek opneem. Ek wil probeer uitvind of ek ʼn goeie mens is.”

Dis waarom hulle Woordfees toe kom

March 8, 2015 in Sonder kategorie

 

 

Stephanie KarikatuurDie Universiteit Stellenbosch se Woordfees lok mense van ver en wyd. Stephanie Nieuwoudt het ʼn paar mense – onder hulle ʼn regisseur en vervaardiger en ʼn Nederlander gaan pols oor waarom hulle van hierdie fees hou.

Hennie van Greunen (regisseur, skrywer en vervaardiger van Wordsmith’s Theatre Factory): sê Stellenbosch is die ideale feesdorp. ‘

“Dis ʼn universiteitsdorp met ʼn geskiedenis en ʼn kultuur van lees, leer en partytjie hou. Ek hou van die Woordfees se fokus op boeke en skrywers en die gehore is meestal belese en oop vir nuwe gedagtes en idees.

“Ek is al van die begin van die Woordfees deel van die program. Vanjaar is ons produksies Vir ewig en altyd met Sandra en Marius Weyers), Rondomskrik met Shaleen Surtie-Richards, Lee-Ann van Rooi, Crystal Donna Roberts en Richard September. Die teks is geskryf deur Rachelle Greeff. Ek maak ook ʼn draai by die ATKV se Skryfskool waar ek praat oor nuwe tendense. En ek neem later ook deel aan ʼn teatergesprek.

“‘Ek sien uit na die kunsuitstallings, veral dié van Cobus van Bosch en Sandra Hanekom. Ek gaan ook weer na die ATKV en Diek Grobler se Filmverse kyk. Een keer was te min. Ek wil ook graag Son. Maan. Sterre, Die Skuldeisier,  Adam 2 en Siener in die suburbs gaan kyk.”

Ingrid Glorie, redakteur van die tydskrif Maandblad Zuid-Afrika het al die pad van Nederland Stellenbosch toe gekom.

“Vir my is die Woordfees die interessantste van al die feeste in die land. Nie net het dit ʼn fantastiese skrywersprogram nie, maar ook die gehalte van die drama-, debat-, en musiekaanbiedings is uitstekend. As joernalis is die Woordfees vir my soos ʼn droom. Almal met wie ek ʼn onderhoud sou wou doen, kom hierheen. Ek is ook in Nederland die koördineerder van die Week van die Afrikaanse Roman en ek wil probeer om my te vestig as ʼn literêre agent wat bemiddel tussen Afrikaanse skrywers en Nederlandse uitgewers. Ook in hierdie verband is dit dus vir my belangrik om op hoogte te bly van wat op die letterkundige front aangaan en om soveel moontlik skrywers en uitgewers te ontmoet.

“Ten slotte beskou ek Stellenbosch al van 1993 as my tuisdorp in Suid-Afrika. Dit is ook wonderlik dat ek in Stellenbosch na bykans elke lokaal toe kan stap en nie van ander afhanklik is vir vervoer nie. Dit gee vir my ʼn heerlike gevoel van onafhanklikheid.

“Ek was in 2012 en 2013 by die Woordfees, maar kon dit nie in 2014 bywoon nie. Ek het vir ʼn volle tien dae in Nederland by die huis gesit en myself verskriklik jammer gekry omdat ek uitgemis het op al die besprekings en vertonings. Ek is bang mense gaan my vanjaar tot vervelens toe by die Boeketent en Erfurthuis – waar boekbesprekings en bekendstellings plaasvind – raakloop. Ek is ʼn groot bewonderaar van Amanda Strydom en wil dus ʼn Vuur gevang in glas, 16 Onse en Die Vredemakers bywoon.

Cobus Bester

Cobus Bester

Cobus Bester, ankeraanbieder van die oggendprogram Monitor op RSG sê die woordfees is vir hom spesiaal danksy die heerlike verskeidenheid mense wat om een sentrale tema saamgetrek word.

”En dit in die pragtige Stellenbosch.”

Waarna hy op ʼn bepaalde dag gaan kyk, word bepaal deur wat hy moet doen ter voorbereiding vir die volgende dag se program.

“Ek hou egter baie van die Diskoersreeks en ander gespreksaanbiedings. Ek is vanjaar vir die sewende keer by die Woordfees. Ek gaan ook gewis weer na die politieke wetenskaplike, prof Hermann Giliomee, se reeks gesprekke luister. Die tema – Anderste helde en die Beste Professor -reeks is vir my besonder interessant. Ek wil ook nie die orrelis, Zorada Temmingh, se uitvoering op 10 Maart om 13:00 in die Moederkerk misloop nie.”

Wini Esterhuizen, wat al verskeie letterkundige bydraes tot LitNet gemaak het, woon op Koës, Namibië, en besoek die Woordfees vanjaar vir die derde keer.

“Ek het min die geleentheid om by boekbesprekings en interessante besprekings uit te kom, omdat ek so ver weg van alles is. Ek gun myself elke jaar die geleentheid om my propvol kultuur te stop. Ek hou van boekbesprekings, die lekker atmosfeer by die Vette Mossel en ek kyk graag as daar kunstenaars daar optree.

“Die feeskern is nie baie groot nie, en dis heerlik om vriende raak te loop en te kuier. Ek wens net daar was nie selfone wat kan kiekies neem nie! Interessante gesprekke, soos die een met regter Edwin Cameron is vir my aanloklik. Ag, ek hou van alles van die Woordfees. Al noem die studente dit ʼn jool vir oumense.”

André Simpson, ʼn mediese dokter en inwoner van Stellenbosch hou van die Woordfees oor die groot aantal gehalteproduksies wat hier aangebied word.

“Die Woordfees volg nie populêre tendense slaafs na nie, maar bied ʼn substantiewe verskeidenheid produksies. Ek woon die fees by vir teater-, en musiekproduksies en die kunsuitstallings.”