Zelda la Grange, PG Du Plessis en Willem Anker hou feesgangers aan die hardloop

March 10, 2015 in Sonder kategorie

 

Stephanie KarikatuurHoe op aarde maak ʼn mens ʼn keuse tussen al die interessante gesprekke op die Universiteit Stellenbosch se Woordfeesprogram? Jy hardloop maar so vinnig jy kan tussen verskillende lokale om by die verskillende skrywers uit te kom.

En vandag (Maandag 9 Maart) moes ʼn mens vinnig maak om na onder meer Zelda la Grange, Willem Anker en PG du Plessis wat by verskillende gesprekke in die Boektent, Erfurthuis en Ikhaya betrokke was.

La Grange, voormalige persoonlike assistent van Nelson Mandela, wie se boek Goeiemôre meneer Mandela (Penguin) verlede jaar verskyn het, het met die politieke ontlede Piet Croucamp gesels oor die 19 jaar wat sy vir Mandela gewerk het.

Dalk het ʼn mens haar al te veel kere op die radio hoor gesels en op TV gesien, maar vir verskeie lede van die gehoor, was daar nie veel nuuts in wat sy die keer gesê het nie.

Sy het onder meer weer gesê dat sy voordat sy vir Mandela begin werk het, rassisties was, maar dat sy weens haar kontak met hom anders begin dink het.

Toe haar Mandela uiteindelik dood is, het sy haar (rassistiese) ouers eerste laat weet. Haar pa was so bewoë dat hy skaars met haar kon praat.

“Hy het respek gehad vir die manier waarop Madiba my behandel het. Dit was die rimpeluitwerking van Mandela se verhouding met mense.”

Sy het beklemtoon dat Mandela iemand met vele foute was en gewis nie ʼn god nie.

“Ek het egter vir 19 jaar lank gesien hoe hy probeer om elke dag ten minste een mens se lewe te verander.”

In die Erfurthuis het die sielkundedosent en kenner van die letterkunde, Desmond Painter vir Willem Anker uitgevra oor sy boek Buys – ʼn grensroman (Kwela).

Anker het gesê hy het die eerste keer van Coenraad de Buys gehoor toe hy in Max du Preez se boek Of Warriors Lovers and Prophets oor hierdie indrukwekkende man van bykans sewe voet en wat hom aan geen grens of reël gesteur het nie, gelees het.

“Dit was vir my so ʼn absurde, wonderlike storie en ek het gewonder waarom ek nog nooit van hom gehoor het nie,” het Anker gesê.

“Ek het dadelik van Buys gehou. Oor die teenstrydighede in hom. Hy was ʼn groot randfiguur en ʼn simbool van nie-rassigheid.”

Buys het volgens oorlewering verskeie swart vroue gehad by wie hy 300 kinders verwek het.

Volgens Anker het Buys, wat al as jong seun begin swerf het, in opstand gekom teen die kolonialisme en het hy ʼn bende mense om hom versamel wat saam met hom getrek het.

“Hy het weggevlug van die kolonie, maar self ʼn tiran geword wat die bende met ʼn ystervuis regeer het. Hy was ʼn bewegende kolonie.”

As teenstrydige wese het Buys onder meer konflik veroorsaak tussen grensboere en die Xhosas, en tussen verskillende stamme onderling. Tog was hy ook in ander opsigte ʼn brugbouer en het hy as tolk opgetree tussen die “kolonialiste” en die swart bevolking.

willem Anker PG du Plessis Woordfees (36)PG du Plessis, skrywer van Siener in die suburbs  wat al in 1972 die Hertzogprys aan hom besorg het, sou aanvanklik ook in Erfurthuis met Saartjie Botha gesels. Maar die belangstelling in die 71 jarige skrywer van onder meer ook die TV-reeks Koöperasiestories en humoris van die TV-programme PG gesels met en Spies en Plessis was so groot, dat die gesprek inderhaas na ʼn groter lokaal verskuif is.

Meer as 200 mense het opgedaag om na Du Plessis te kom luister.

Hy het die een staaltjie na die ander vertel en self heerlik gelag vir sy herinneringe. Vir hierdie skrywer is die skep van stories skynbaar so maklik soos asemhaal. Hy het onder meer vertel hoe hy, toe sy kinders nog klein was, met badtyd vir hulle stories vertel het wat hulle een oomblik laat huil en die volgende laat skaterlag het.

Hy het ook met groot deernis en respek gepraat oor sy mede-humoriste, Tolla van der Merwe, Koos Meyer en Jan Spies en die musikant en programvervaardiger Ollie Viljoen met wie hy gereeld saamgewerk het.

“Stories kom uit die bloute uit,”het Du Plessis gesê. “As ek uit my tonnelvisie wil breek, maak ek ʼn boek oop en druk op ʼn woord en nog ʼn woord. Ek skryf die woorde neer en deur vrye assosiasie begin iets vorm aanneem.”

Op die vraag hoe hy as ouer skrywer kyk na van sy vroeëre werk – meer bepaald Siener in die suburbs wat ook by die Woordfees op die planke is – het hy geantwoord hy “het ʼn helse dankbaarheid want ek weet hierdie ding het gehou. Dit was nie net ʼn eendagsvlieg nie. Maar ek wonder ook waar is daardie donders wat destyds so sleg gepraat het van die drama”.

Met hierdie stelling het hy verwys na die mense wat die stuk destyds erg gekritiseer het. Maar PG verduidelik dat dit waarskynlik te na aan die been gesny het vir die Afrikaners wat ʼn armblanke geskiedenis gehad het en wat eers in 1948 aan bewind gekom het.

Siener het die Afrikaner nie positief uitgebeeld nie. Ek hoop oor 200 jaar sal hierdie drama steeds relevant wees. Want ondanks al die moderne tegnologie is ons uiteindelik net mense en hierdie stuk spreek ons menslikheid aan.”

Op die vraag waarvoor hy sal wil hê sy werk moet onthou word, het Du Plessis sonder huiwering geantwoord: “Deernis. Ek wil hê mense moet kan sê daar was deernis vir almal – ongeag sosio-ekonomiese of kulturele agtergrond.”

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *