You are browsing the archive for 2014 March.

Wanneer rooi liggie aangaan, skop adrenalien in

March 12, 2014 in Sonder kategorie

Sy is intelligent, weet hoe om ‘n krisis op die lug te hanteer en is een van die mees gesoute radiojoernaliste in Afrikaans. Anita Visser gee vir Stephanie Nieuwoudt ‘n blik op haar werk. 

anita Visser

 

“Julle het vriendelike spinnekoppe op Stellenbosch.”

Die radiopersoonlikheid Anita Visser hou haar arm uit. Dis rooi en opgehewe waar ʼn spinnekop haar twee dae tevore gebyt het.

“Ek het dadelik ʼn dokter gaan sien en dit lyk en voel al beter danksy die antibiotika wat hy voorgeskryf het.”

Soos dit ʼn goeie joernalis betaam, het sy die dokter dadelik begin uitvra oor antibiotika en die doeltreffendheid daarvan.

“Mediese stories en die gebruik van antibiotika is een van my belangstelling Een van die mees skrikwekkende stories wat ek nog gedoen het, was oor die misbruik van hierdie medikasie. Omdat dit so misbruik word, gaan dit vir nog net sowat 15 jaar doeltreffend wees. Dit maak my werklik bang dat mense oor ʼn paar jaar in die tuin kan val, seerkry en weens bloedvergiftiging kan sterf omdat daar ʼn algemene weerstandigheid teen antibiotika is.”

Dit is die nuuskierigheid oor bykans alles om haar en haar uitstekende navorsing wat van Anita een van die land se voorste joernaliste maak. En die afgelope sowat sewe maande is sy saam met Cobus Bester een van die ankeraanbieders op Monitor op RSG. Mense wat gereeld op RSG inskakel, weet egter dat sy al jare lank gereelde bydraes tot Monitor lewer. Sy was ook die kundige aanbieder van die Sondagaand-aktualiteitsprogram Kommentaar en dat sy Saterdae Naweek-Aktueel op Saterdae aangebied het. Haar kundigheid  en ingeligtheid oor die politiek (veral met Kommentaar) het altyd opgeval.

Antita Visser en Cobus bester

 

By vanjaar se Woordfees, beïndruk sy met haar gesprekke en onderhoude – onder meer met die Kaapse politici Lynn Brown en Dan Plato. Die luisteraars drom by die Erfurthuiskafee saam om na Anita, Cobus en hul gaste te luister en hulle te sien.

“Dit is vir my uiters belangrik om goed voorberei te wees – sodat ek iets het om op terug te val as daar dalk ʼn lugstilte of een of ander probleem is,” sê sy.

Sy sê dit het nogal aanpassings gekos om sowat sewe maande gelede as anker by die Monitor-span in te val.

“Ek is nie ʼn oggendmens nie. Maar my liggaamshorlosie het skynbaar nou gewoond geraak aan die vroeë opstaan. Ek kom agter dat ek ook op dae wat ek nie werk nie, vroeg wakker word. Dit maak ook nie saak hoe moeg jy is, of hoe min lus jy is vir die dag wat voorlê nie, wanneer daardie rooi liggie in die ateljee aangaan, is jy 100% gefokus.”

Anita verduidelik dat twee ankeraanbieders vir die oggendprogram ʼn wêreldwye tendens is.

“Cobus en ek het goeie interaksie op die lug. Ek was heeltemal versot op Kommentaar omdat dit ʼn sterk politieke aanslag gehad het, maar ʼn mens se lojaliteite verskuif blitsvinnig na die nuwe program wat jy anker.”

Sy glo ook aan die “sjarme-faktor” wanner luisteraars oor iets kla.

“Met Kommentaar het ek moeite gedoen om elke e-pos puntsgewys te beantwoord en te verduidelik waarom dinge op ʼn sekere manier gedoen word. Ek probeer steeds om briewe te beantwoord. Ons het wonderlike luisteraars. In die algemeen is ons luisteraars war mense.”

Sy vertel dat sy soms heeltemal uitgeboul word deur iemand oor wie sy vooropgestelde idees gehad het.

“Ek het eenkeer by ‘n geleentheid in ‘n onderhoud met Chris Barnard vir hom gesê hy het nogal ‘n reputasie met die vroue. Ek het vereag hy sou op die verdediging wees, maar hy het uitgabars van die lag en gesê dis veel erger as wat ons dink. Jy kan mos nie anders as om van iemand, wat so eerlik is, te hou nie.”

Sy sê sy is “heeltemal verlief op klank”.

“Klank op radio skep intimiteit. Wanneer jy met iemand sit en kuier, hoor jy nie sy asemhaling nie. Maar op die lug hóór jy dit. Toe ek jare gelede navorsing gedoen het vir ʼn oudiovisuele vertoning om Monitor se 25 ste bestaansjaar te vier, het ek op besonderse stukke klank afgekom. Monitor se span was eerste op die toneel toe prof Johan Heyns vermoor is en die joernaliste het met sy seun gepraat. Jy hoor hoe hy met die onderhoud na sy asem snak.”

Wanneer ʼn mens na klankgrepe luister wat onder emosionele omstandighede opgeneem is, besef jy die krag van klank. Die manier waarop mense in sulke situasies asemhaal en praat gee die trauma van ervarings meer intiem weer as wat woorde in die gedrukte media dit kan doen.

“Wanneer  iemand op die radio huil, skep dit onmiddellik empatie. Om op TV te wees, is glansryk, maar radiowerk is soos ʼn paar gemaklike pantoffels. Mense luister na jou terwyl hulle in die stort is en vir hul kinders ontbyt gee.”

Anita put ook groot genot uit die terugvoer van luisteraars. Sy vertel laggend van die man wat op die SMS vraag: “Sal jy in die hof gaan getuig?” geantwoord het dat hy na die diefstal van sy bakkie en na kruisondervraging so uitgemergel was dat hy gewonder het of hy ooit werklik ʼn bakkie besit het.

Gewoonlik verloop alles klopdisselboom in die ateljee. Maar soms loop alles verkeerd. Soos die keer tydens ʼn buite-uitsending in Knysna toe die rekenaarstelsel gefaal het, en daar gevolglik ook geen slave screen (wat onder meer die volgorde van die programme asook die inleidings van die verskillende insette, en die advertensies aandui) was nie. Voeg daarby die afwesigheid van ʼn horlosie en die ateljeegaste wat iewers heen verdwyn het, en jy kan jou die chaos indink. Die regisseur, Wessel Pretorius, het rondgehardloop om die gaste op te spoor en hulle een vir een in die ateljee ingebring.

Wanneer hy iemand ingebring het, moes Anita, tot groot verbystering van die gas met wie sy besig was om te gesels, vir hom totsiens sê – terwyl hy nog heerlik besig was om te gesels.

Tog kom luisteraars selde agter wanneer iets agter die skerms skeefloop.

“Ons sal dink die uitsending was die grootste mislukking, maar dan sê luisteraars alles het vir hulle goed geklink. Dis ʼn groot kompliment dat ons probleme so goed kan hanteer dat niemand anders dit agterkom nie.”

Daar was ook die keer toe iemand in die IT-afdeling wat met ʼn leerlingskap besig was, gevra is om van die lêers leeg te maak. Die verkeerde lêers is leeggemaak en ʼn uur voordat die program moes begin, was daar net een storie oor om die program te vul.

“Chris Louw, ons destydse baas en iemand met wie ek baie goed oor die weg gekom het, het vir die span gesê hy gee nie om wat ons kry nie en waar ons dit kry nie, maar ons moet inhoud skep. Ons het mekaar gehelp en toe die program begin, was daar genoeg inhoud. Niemand daar buite het besef daar was ʼn krisis nie.”

Anita sê sy het veral baie van Kommentaar gehou omdat dit in diepte analise van die nuus was.

“Sosiale media het gewis ʼn plek, maar ʼn mens kan nie alles reduseer tot ʼn sexy soundbite nie. Ek is bekommerd want dit is asof joernaliste toenemend minder lees en hul algemene kennis verswak. Ek glo daar is steeds plek vir diepte-joernalistiek.”

Benewens haar passie vir haar werk, is Anita ook versot op reis, Op 27 het sy haar kar, haar bed en haar yskas aan haar pa verkoop en Suid-Amerika toe vertrek. Sy het onder meer twee jaar lank in Argentinië gewoon en onwettig daar gewerk. Tydens haar reise versamel sy allerlei voorwerpe wat sy gebruik om haar huis te versier.

“Om my huis mooi te maak, is ook een van my passies. Ek het ʼn groot belangstelling in binnenshuise ontwerp.”

Haar huis, gevul met die besonderse voorwerpe wat sy tydens haar reise versamel, was ook al twee keer in dekortydskrifte.

Maar haar grootste passie, is die radio. En wanneer daardie rooi liggie flikker, is Anita op haar stukke.

Soos die meeste joernaliste ontmoet Anita deurentyd bekendes, soos die skrywer Deon Meyer en die ANC politikus Lynne Brown. "Maar ons staan altyd buite die winkel en kyk na die sweets daarbinne," sê sy.

Soos die meeste joernaliste ontmoet Anita deurentyd bekendes, soos die skrywer Deon Meyer en die ANC politikus Lynne Brown. “Maar ons staan altyd buite die winkel en kyk na die sweets daarbinne,” sê sy.

 

 

 

 

 

Antia 2

Verskrikking van liefde vuur Tara se passie

March 5, 2014 in Sonder kategorie

 

Stephanie Nieuwoudt

Die verskrikking. Die verrukking. Die liefde.

As jy al ooit deur die liefde vernietig is, dan kan jy nie bekostig om die drama Nagwond mis te loop nie.

“Daar sal ongetwyfel iets wees waarmee jy kan identifiseer. Andersins kom drink na die vertoning ʼn dop saam met my want ek het raad oor die liefde nodig.”

Die dramaturg, regisseur en vervaardiger, Tara Notcutt. Foto: Ben Isaacs

Die dramaturg, regisseur en vervaardiger, Tara Notcutt. Foto: Ben Isaacs

Aan die woord is Tara Notcutt, regisseur van Nagwond, ʼn produksie oor, nou ja, die liefde en drie mense wat in ʼn “donker en stormagtige liefdesdriehoek vasgevang is.

“Die stuk is deur Albert Pretorius geskryf. Dis ʼn manjifieke teks en ʼn rou, eerlike blik op die liefde in al die opgef..te glorie daarvan. Gideon Lombard, Cintaine Schutte en Albert speel hierin en hul spel is ongelooflik,” sê Notcutt.

Pretorius is trouens ook genomineer vir ʼn Fiësta as beste akteur.

Notcutt is lid van ʼn groep jong teaterskeppers (Pretorius, De Klerk Oelofse, Hannah Borthwick, Christiaan Olwagen, Wessel Pretorius, Roelof Storm, Cintaine Schutte) in hul laat twintiger/vroeë dertigerjare wie se voetspore reeds oral in die bedryf agtergelaat is. Hetsy as dramaturge, akteurs, skrywers of vertalers.

Verlede jaar is Notcutt se Woordfeesproduksie Three little pigs (waarvan sy regisseur en skrywer was) aangewys as die beste op dié fees. Die produksie is ook pas genomineer vir ʼn Fleur du Cap-toekenning.

Voorts is sy deur die Mail & Guardian aangewys as een van die land se 200 top jongmense om dop te hou en het sy ook in 2010 al die Rosalie van der Gucht-toekenning vir beste regisseur ontvang. Haar ander produksies Mafeking Road en Miskien waarvan sy die skrywer/mede-skrywer was, het ook lof gekry. En sy is maar net 27 jaar oud.

Sy lag. “Natuurlik is al die lof intimiderend. Ek het egter geleer om dié pretrit te omhels en om nie oorweldig te raak daardeur nie. Ek gebruik dit eerder as aansporing om beter te word, vinniger te leer en om elke oomblik te geniet.

“Ek glo my pynlike skaamheid help om my geanker te hou. Maar, op ʼn ernstiger noot, ek besef dat ek tot dusver nog baie gelukkig was en ʼn mens is net so goed as wat jou laaste produksie was. Ek hoop ek kan aanhou om werk te doen oor dinge waaroor ek sterk voel en saam met mense vir wie ek lief is.”

Notcutt is ook die stigter van The Pink Couch, ʼn kollektief van “eendersdenkende mense wat daarvan hou om saam te werk aan die gesamentlike doelwit om teater te skep wat ons graag self wil sien”.

Nagwond

Nagwond

Die naam kom van ʼn skelpienk Queen Anne rusbank wat sy in ʼn meubelwinkel gesien het toe sy 12 jaar oud was.

“Ek het toé besluit ek wil eendag ʼn teater open en dit The Pink Couch noem. Wel, my pa het eerste ʼn teater begin en omdat ek hom nie wou na-aap nie, het ek besluit om ʼn maatskappy met die naam te begin.”

Waarom dink sy daar is nou soveel jong opkomende sterre in die bedryf?

“Dis asof daar ʼn gedwongendheid onder mense is om die stories te vertel wat in hul koppe en harte is. Dit kan nie tot later wag nie. Ek dink ook mense begin op ʼn al jonger ouderdom besef hoe belangrik dit is om vir jouself te werk. Beeldskone verhale word verhoog toe gebring – en dit is ʼn besonderse ding om van deel te wees.”

Waarmee hou sy haar nog besig?

“Ek het ʼn teaterstuk, between you and me geskryf oor al my gunsteling dinge: ʼn lieflike man, ʼn lieflike meisie, bietjie Afrikaans, bietjie Engels en ʼn verskriklike lang tafel. En ek is nou besig met Last Rounds ʼn stuk vir Cintaine Schutte oor my ander gunsteling dinge: ʼn meisie, ʼn gebroke hart, goeie musiek en baie whiskey.” Sy glo teater het verskeie rolle.

“Teater kan enigiets doen. Dit kan genesend wees, volwasse mans tot trane dryf, dit kan ontstel en vermaak. Die belangrikste egter is dat dit mense moet raak – hetsy dit hulle vul met vreugde, hulle ontstel of hulle skok.”

  • Kom kyk by die US Woordfees watter uitwerking het Nagwond op jou. Die produksie is dir keer by die fees te sien. Op  7 Maart (20:30), 9 Maart (20:30) en13 Maart om 14:30 in die Radio Helderberg Klein Libertasteater.

 

 

 

 

Kulkunstenaars laat onmoontlike waar word

March 4, 2014 in Sonder kategorie

 

Sommige kinders wil dokters word wanneer hulle groot is. Ander wil brandweermanne word. En in die meeste gevalle word hulle iets heeltemal anders.

Jacques le Sueur en Alexander May het egter altyd geweet hulle wil gehore betower en bekoor met kulkuns. Hulle is al jare lank van die land se voorste “tower”kunstenaars en op Saterdag 8 Maart is hulle by die US Woordfees (20:30 PJ Olivier-kunssentrum) met hul vertoning Abra!

May sê hy het grootgeword in ʼn familie met kulkunstenaars. “Twee van my neefs het ook hierin belanggestel en ons het altyd saam geoefen. Ons het by tehuise vir bejaardes opgetree en dit was altyd pret om te sien hoeveel genot die gehore uit ons optredes put.”

Die kulkunstenaar Alexander

Die kulkunstenaar Alexander May

Ook Le Sueur oefen sy beroep al van kindsbeen af.

“Ek het na skool onmiddellik voltyds begin met my loopbaan. Ek ken geen ander lewe nie. Alle goeie dinge wat al met my gebeur het, is danksy my beroep.”

Le Sueur het selfs al ʼn keer Madiba se horlosie gesteel – en dit darem weer terugbesorg.

“Ek het aan die begin van my loopbaan by ʼn restaurant in Kaapstad voor hom opgetree toe hy nog die president was, en sy horlosie laat verdwyn. Hy was wonderlik. Vir my was dit ʼn besonderse prestasie dat die presidensiële wagte ook niks agtergekom het nie.”

May sê daar was nie juis ander kulkunstenaars in die Oos-Kaap waar hy grootgeword het nie.

“Maar bekendes soos Martino was altyd net ʼn oproep ver. Hy was altyd bereid om raad te gee.”

Martino, wat in 2011 dood is, was waarskynlik Suid-Afrika se bekendste kulkunstenaar. Hy het ook die frase: “Kul jou hier, kul jou daar en siedaar!” bekend gemaak. Vanjaar se Woordfees-slagspreuk: “Kuns hier, kultuur daar. Siedaar 15 jaar” is van die Martino frase afgelei.

Onverwagse oomblikke is daar ook gereeld. Soos die keer toe Le Sueur ʼn ring uit ʼn man se oor gehaal het. Die man wou die toertjie herhaal, maar toe sluk hy sy eie ring in.

Glo gehore werklik nog in towerkuns, of weet hulle dit is oëverblindery?

“Opgevoede mense weet wat hulle sien is ʼn truuk. Maar hulle weet ook hulle moet hul wantroue tydelik opskort vir die ‘toorkunsie’ om te werk. Die meeste mense wat ek in my wêreldwye reise ontmoet het, glo in ʼn vorm van toorkuns. Vir my bevat alles om my, van die gelag van ʼn kind tot die manier waarop ʼn voël vlieg en die manier waarop ons per e-pos kan kommunikeer, ʼn mate van towery.”

May glo die kulkunstenaar herinner sy gehoor daaraan dat daar altyd ʼn manier is om die skynbaar onmoontlike reg te kry – ook in die lewe daarbuite.

“Daar is ook die illusie dat die natuurwette onder die kulkunstenaar se beheer is. Dalk het die gehoor ʼn fassinasie met daardie mag. Wat sal jý alles kon doen met daardie mag wat die kulkunstenaar skynbaar het?”

Jacques le Sueur reis die wêreld vol om kulkunsvertonings aan te bied. Hier is hy saam met 'n paar Masai in Tanzanië.

Jacques le Sueur reis die wêreld vol om kulkunsvertonings aan te bied. Hier is hy saam met ‘n paar Masai in Tanzanië.

  •  Abra! – die kulkunstenaars Jacques le Sueur en Alexander May is Saterdag 8 Maart om 20:30 by diePJ Olivier-kunssentrum in aksie as deel van die US Woordfeesprogram.

 

 

Richard vd Westhuizen se trein stoom voort

March 1, 2014 in Sonder kategorie

Die sanger, liedjieskrywer en akteur, Richard van der Westhuizen is vanjaar by twee geleenthede by die Woordfees te sien. Stephanie Nieuwoudt het met hom gesels.

Richar van der Westhuizen

Richard van der Westhuizen

 

Hy gaan ‘n klomp nuwe liedjies sing.  En n paar oues. En natuurlik die immergewilde Tussen treine.

“Mense assosieer die liedjie met my, maar ek het ook al baie ander liedjies geskryf,” spot Richard van der Westhuizen wat veral in die 1990’s saam met Lochner de Kock deur die land getoer het en oral bekendheid vir Tussen treine verwerf het..

“Ek is dankbaar vir die liedjie, want ek glo dit het my  gevestig. Selfs jongmense – wat destyds nog nie eens gebore was nie – ken die lirieke en sing saam wanneer ek optree. Toe ons destyds begin toer het, was ek en Lochie jonk. En, ek glo, dalk nie te lelik nie. Ons was nuut en vars en ek dink dit het gehelp om ons te vestig.”

Die liedjie sal deel wees van sy vertoning Die towertrein toer voort by De Vette Mossel op 8 Maart om 18:00. Hy tree ook op 7 Maart (18:00) by ʼn piekniekkonsert, Wellingtonse suiker by Neethlingshof op saam met Gerhard Steyn en die Wellington Jeugorkes.

Akteur (verhoog, rolprente en televisie – hy is onder meer in Binneland te sien as die verpleegster Pippa se pa), sanger. Hy het ook gewerk aan die reeks Vlug na Egipte en die opvolg Terug na Egipte wat later vanjaar op die kleinskerm sal wees. Die onvermydelike vraag is waar voel hy hom meer tuis?

“Ek het oor die jare sekere talente ontwikkel en ek kry dit reg om danksy sang, toneelspel en liedjieskryf ʼn bestaan te maak. Wanneer ek die dag ʼn akteursrol op TV kry, moet ek seker maak ek is betyds op die stel, dat ek my woorde ken. Vir verhoogwerk moet jy ook woorde ken en betyds wees en seker maak geen druppel drank gaan oor jou lippe voordat jy op die verhoog verskyn nie. Die verhoog is harde werk, maar ook uiters bevredigend. Die negatiewe ding is dat ʼn mens min geld kry vir verhoogwerk. Wanneer ek ʼn rol vertolk, is dit nie ek op die verhoog nie, maar die bepaalde karakter.

“Daarom verkies ek om te sing. Dit is ek op die verhoog met iets wat ek self geskep het. Daar is ʼn onmiddellike wisselwerking tussen my en die gehoor.”

Hy dig ook soms.

“Maar ek gaan myself gewis nie ʼn digter noem nie. Dit klink te slim.”

Een van sy gedigte is wel op die omslag van sy CD Songs uit my binnesak.

“Dis ʼn gedig oor my pa wat ek na ʼn besoek aan Namakwaland geskryf het, maar dit het nie eers ʼn titel nie.”

Reise na sy grootwordwereld, Namakwaland, is altyd vir hom ʼn vreugde. En hier vind hy rustigheid in die landskap en die klippe.

“Toe my twee broers in 2003 kort na mekaar dood is, het ek Namakwaland toe gevlug om dit te verwerk. Ek het na ʼn groep boulders gaan soek wat soos klokke lui as jy daarteen kap. Ek het nie geweet waar presies die rotse is nie, maar het net ʼn rigting ingeslaan en onverwags daarby uitgekom. Die klippe het my rustig gemaak.”

Hy tel oral klippe op en uiteindelik vind dit iewers in en om sy huis in Johannesburg staanplek. Hy werk so tussen die klippe op sy lessenaar.

“Ek kyk elke dag na my klippe want dit is vir my besonders mooi. Die idee dat hulle derduisende jare oud is, is vir my oorweldigend.”

Maar vreemd genoeg het hy nog nooit oor klippe gesing nie. Aanhangers kan egter uitsien na ʼn nuwe CD wat dalk later vanjaar sal verskyn.

“Ek sit met ʼn klomp nuwe liedjies. Maar om hulle op te neem is ʼn lang proses want ek neem met sorg op.”

Die gesprek draal by die benarde finansiële situasie van sommige ouer (en selfs jonger) Suid-Afrikaanse kunstenaars. In Januarie is die kunsgemeenskap geskok deur die selfdood van Nico Liebenberg weens kommer oor ʼn gebrek aan geld.

“Hoe ouer jy word, hoe meer neem jou waarde as kunstenaar af. Daar is deurentyd nuwe, jonger sangers en akteurs. Jy moet dus sorg dat jy steeds goeie waarde vir geld bied.”

“Ongelukkig is daar vele kunstenaars wat nie voorsiening maak vir die toekoms nie. Daar is egter deur die Teaterbystandsfonds hulp vir kunstenaars wat sukkel. Talle weet steeds nie van die fonds nie.”

En hulle ly in stilte.

  • Richard is by die US Woordfees in die volgende produksies te sien:

–          Die towertrein toer voort: De Vette Mossel: 8 Maart om 18:00.

–          Wellingtonse suiker: Piekniekkonsert, Neethlingshof: 7 Maart om 18:00. Saam met Gerhard Steyn en die Wellington Jeugorkes.

  • Die Teaterbystandsfonds is afhanklik van vrywillige skenkings. Betalings kan gemaak word aan die Theatre Benevolent Fund, Eerste Nasionale Bank: 6202 439 8671. Tak: Carlswald, Bankkode: 250 117.