Jy blaai in die argief vir 2021 Julie.

by crito

Vir Joe D

Julie 29, 2021 in Uncategorized

Ek veronderstel mens kan hom ’n pêl noem, Joe D, wat soms saam met my man gholf speel. Joe is natuurlik nie sy regte naam nie, nie dat dit saak maak nie. Joe D skiem ek is Crito en hy is reg maar soos Johan Bakkes sê, norrevøk gaan ek dit teenoor hom erken daar waar ons in Woolies staan en chat. Op ’n distansie.

Ek het my jeans en T-shirt met uil en “I don’t give a hoot” onder die wyse voël aan, heel va-va-voom al moet ek dit self sê, en dan nog die windbreaker, onuitspreeklik zef. Vat dit soos dit kom.

“Dog jy is plat met depro,” sê hy. Ek ignoreer sy knippende oog.

“Natuurlik. Woolies het die looting vrygespring.”

“But wat het jy verwag? Ons is té close aan die polisie en weermag se HQs. Hul vrouens shop almal hier.”

Die ligte tête-à-tête kan obviously nie heeldag aangaan nie. Joe D het ’n one-track mind.

En so kom hy dan voor die yogurt- en vla-rak uit daarmee: “Het jy Annelise Erasmus se krit gister in Rapport gesien?”

Van Johann Grobbelaar se Die vyfde slag. ’n Great ene. “Nee,” lieg ek.

“Check dit uit en skryf iets daaroor.” Weer daai oog, asof hy ’n slither acid ingekry het en nou sinesteties hakkel. “Sy vat hom aan. Sê hom reguit sy onderrok hang uit, know what I mean? Hy cloak alles met filosofie maar eintlik is hy ’n fuddy duddy.”

“Genuine?”

“Yep! Grobbelaar tune iets oor koekeloerders en pervs, en sy vang hom uit. Hy wou heeltyd maak asof hy oopkop is, maar hy is nie.”

“Ek hoor Annelise woon hier in ons burg,” sê ek.

“Wow!”


Ons stap by die lekkergoed verby. Niemand koop by Woolies sweets nie, hul markup is way beyond billik. Joe D klou soos ’n haarluis. Voer sy trollie gereeld, asof hy by die staatsdiens salaris trek, en nie ’n kopieskrywer by ’n reklamegroep is nie.

“Het jy vanoggend se Beeld gesien? Met Trisa Hugo se krit oor die nuwe Lien Botha-boek? Dieselfde een wat Jean Meiring gister in Rapport gedoen het? Die boek oor kuns?”

Weer lieg ek. As ek hom sê wat ek van die twee resensies dink, kan ek nie daaroor skryf nie.

“Ek kan nie verstaan nie,” sê Joe D. “Trisa sê sy weet niks van kuns nie, en die enigste manier waarop sy haar mening kan regverdig, is om haarself te beskou as die verteenwoordiger van die gewone leser.”

“Die spook van die publikasieraad loop alweer,” sê ek.

Joe D kyk my aan asof ek Lady Gaga is.

“Kyk,” sê hy, “Lien het ook ’n website vir die boek gemaak. Soos mens lees, kan jy al die verwysings na kunswerke opvolg.”

“Hoe cool is dit nie!”

“En Jean Meiring, gister in Rapport, hy groove op die boek. Hy sê dis ’n difficult boek, maar ook ’n moerse plesier. Mens kan sommer sien hy weet iets van kuns af.”

“Gaan jy die boek lees, Joe?”

“But of course.” En hy skuif weg na till nommer 5.

Ek het hom nie gesê dat Vin, die roman van Lien Botha, my gehelp het om die depro te begin tem nie. Dat ek Jean Meiring se resensie as een van sy bestes ag, en Trisa Hugo s’n as ’n baie eerlike ene. Dat ek moerse issues het met Afrikaanse koerante wat nie meer gereeld oor beeldende kuns skryf nie, dat ek Johan Myburg ook sal wil sien skryf oor dieselfde Vin.

Maar Dinsdag het Joe D begin sleg voel, baie sleg. Woensdag is hy hospitaal toe gejaag, en vanoggend het sy vrou laat weet hy is een van die nuwe stel syfers van Covid-sterftes.

Dit gebeur net só.

Ek sal by die Katolieke kerk hier om die draai van ons vir Joe D ’n kers gaan opsteek.

by crito

‘n Ander tyd

Julie 22, 2021 in Uncategorized

Wat bly oor? Die skalkse oog, die woorde wat boor aan die fasade van ons vlietende kultuur? Hoe kan mens jou ou gewoontes aan die lewe hou terwyl alles om jou geweek is in onsekerheid, agterdog en wanhoop?

Moedverloor se vlakte lyk heeltemal anders as wat ek altyd gedink het.

Dit help nie om die dinge te beskryf wat onbeskryflik bar is nie. Dit gaan eerder om alles wat deur die gebeurde van die afgelope weke in ’n grimmige reliëf geplaas is. Mens wil opgewonde raak oor die sake wat na aan jou hart lê, maar daar is geen vuur meer in jou gees nie, geen korreltjies humor te toor uit die ondermaanse ellende nie.

Ek blaai deur my versameling resensies van die afgelope klompie weke. Die dinge waaroor ek nie die moed gehad het om oor te skryf nie. Die opstande in KZN en Gauteng het ’n nuwe afsluitingspunt gebring vir baie ou maniere van dink en doen.

Neil Cochrane se bespreking van Joan Hambidge se Nomadiese sterre is geskryf voordat Jacob Zuma tronk toe is, maar dit verskyn die dag ná president Ramaphosa die mense wat die naweek KZN en Gauteng begin aftakel het, streng aangespreek het en Beeld die president op sy voorblad kon aanhaal: “Ons kom vir julle”.

Die Cochrane-resensie is al resensie op 12 Julie se Boekeblad in Beeld. Die res is aankondigings en ’n rubriek deur Jo Prins. Onder ander omstandighede sou ek Cochrane se skrywe geniet het, maar op 12 Julie het ek net gewonder of Hambidge veilig is daar onder in Kaapstad.

Ons het die afgelope dekade en ’n paar jaar só gewoond geraak aan die nuus oor hoe Zuma en sy party die land se morele kern weggekalwe het, dat ons leer saamleef het met die teneerdrukende implikasies. Ons het nog opgewonde geraak oor digkuns, nuwe romans, die oplewing in Afrikaanse rolprentkuns.

Maar toe die lootersfest op TV-nuusprogramme te siene is, en die vrybuitery hier in Gauteng ‘n nagmerrie-agtige werklikheid word, het ek onmiddelik die deprimerende gewaarwording gehad: Resensies maak nie nou saak nie. Nes stories oor die Springbokke se kapteinprobleem en Novak Djokovic agter op die sportblaaie. Wie gee nog om daarvoor?

’n Week later, en die land het al begin voel dat ’n groter krisis afgeweer is. Vier resensies op Beeld se Boekeblad, waarvan net een my end-uit laat lees het. Jean Meiring se reaksie op Carié Maas se heerlike Die miskruier en die maan. Die vorige dag het die hoofresensie op Rapport se boekeblaaie, oor ’n Engelse boek, my aan die lees gekry, maar nie die blommetjieskombers van boekaankondigings nie.

Hoe lank gaan hierdie gevoel voortduur? Dis seker net so moeilik om te voorspel as wat dit is om te weet of die land kan voortgaan met sepsis in sy politieke are.

Uiteindelik sal ons seker weer ’n soort ewewig vind. Die politici sal bly beloftes maak, oortuig dat ons nóú elke woord glo wat hulle sê, en môre sal vergeet het dat hulle dit gesê het. Die polisie sal wet en orde bly bewaar en ons almal sal snags gerus gaan slaap met die wete dat die security cluster top-mense is – die beste, mees bekwame mense op hul gebied.

En ekke hoop dat die boekekultuur sal herstel, soos dit telkemale het, en dat ek weer nimmereindigende plesier sal put uit boekresensies.