Profile photo of maraja

by maraja

Huis…..paleis…..pandok….

November 21, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Huis….Paleis…..Pandok….

“Ek leef nou al vir die afgelope jaar uit my suitcase….” verklaar ek aan ‘n vreemdeling in die verbygaan noudie dag….en ek kon die skok en ongeloof (selfs bejammering) in haar oe sien toe ek hierdie statement maak….Mense in hul gemaksones vind dit moeilik om hulself in hierdie situasie in te dink….en ek neem hul gladnie kwalik nie….maar ek het al in vele verskillende variasies van huise gewoon. Van gewone huise…tot ‘n paleis…’n pandok of twee…en selfs eenmaal….in ‘n varkhok….

Ek was pas terug van my pelgrimsreis na Amsterdam om Van Gogh se werke in lewende lywe te sien….en ingeskryf by ‘n vooraanstaande universiteit om vir vier jaar die tegniek van verf te bemeester. Ek het verblyf vir die jaar gesoek en was vreeslik opgewonde toe ek (as arm student…met ‘n lening of twee) afkom op ‘n sink kamer in iemand se tuin. Hoe romanties….het ek gedink…om soos Van Gogh van ouds…te suffer in silence vir my kuns? Groot was my ontnugtering toe ek my eerste Oos-Kaapse winter in ‘n sink shack amper verkluim het op ‘n sementvloer met kartonmure en rotte op die dak….
Maar dit gee my ook vandag die insig en empatie vir my mede landsburgers wat geen ander keuse het nie…

As museumbaba het ek in huise grootgeword in die Kaap wat altyd ten minste 150 jaar oud moes wees (my ma hou van die ambiance sien) en met krakende plankvloere, skreuende skarniere en voetstappe op menigte solder….het ek ‘n gesonde verbeelding gekweek vir die geesteswereld….ek verkies daarom vandag om in moderne baksteenhuise te woon met minder…..kom ons se maar….geskiedenis?
Die mees ongemaklikste wonings waarin ek al gewoon het….is die wat deurgaan as paleise….Hulle is heeltemal te klinies vir my….met te veel glas, teels en wit handdoeke….jy kan nooit ooit relax nie….High maintenance is definitief nie vir my nie….

En die plekke wat ek al die meeste omgekrap het…was in my ma se huis….sy’s mos jou ma, nie waar nie? Sy sal jou tog vergewe….sy’t jou tog help skape? So verklaar huismaat Madeleine vroeer die jaar toe sy verby my oop kamerdeur loop (wat bytheway ook eers my ma se sitkamer was)….”Liewe hemel, Maraja, jou kamer lyk soos ‘n Siriese Vlugtelingskamp!”….Ek het my kop agteroor gegooi en heerlik uit my maag gelag….Wat ‘n wonderlike kompliment sien?
Tot op daardie stadium was ek so skaam vir al die kleintjies se speelgoed en klere en wasgoed en my man se tools en my verwe, kwaste, canvasse, en en en…..(plus twee honde en een kat) wat in een kamer ingeprop was (ons was huisloos en werkloos sien)….maar om in ‘n Siriese Vlugtelingskamp te woon was tog net soveel meer romantieser, dink jy nie?
Dit het my ook onwillekeurig laat terugdink aan my kleintyd…..toe liewe Santjie van Montagu… een maandagoggend vroeg in my ma se slaapkamerdeur doodstil gaan staan het….(seker van skok)….gekyk het na al die klere en artikels op en oor die koperbed en vloer…..en hard en duidelik verklaar het….”Nee Jimmel mies Blackie….hierdie kamer lyk vanoggend dan nes ‘n uitgespanne ossewa!”….Ons het jare daarna nog gelag oor die uitdrukking…en ook my ma se kamer wat met tyd net meer uitgerafel het…(daar slaap deesdae selfs ‘n klein hennetjie op haar kopkussing…)

Maar anders as my ouers en drie broers, het ek nog nooit ‘n huis besit nie….Ek hou al vir meer as 20 jaar ander mense se tuine in stand en betaal hul huislenings af….As ek soggens verby die nuutgeboude hophuisies ry oppad skool toe….wonder ek by myself of dit lekker is om jou eie voordeursleutel te besit?

My ouma Dolly se klein huisie in Stockenstroomstraat 10….met die rooi malva’s in blombakke (waarop sy so trots was) staan al die afgelope 10 jaar leeg, omdat die familie baklei oor wie daar mag woon…Ek het verlede maand deur Colesberg gery en met my twee dogtertjies gaan staan voor ouma se pophuisie waarvan die verf nie meer wit is nie…..die blomme nou dood…. en die onkruid wat ongetem in krake en geute floreer…..

Met ‘n klein handjie in elke hand, het ek voor hul oumagrootjie se huis gestaan…(en met warm trane wat oor my wange loop)….het ek gedink…maak ons aardse huisvestings regtig saak?

Profile photo of maraja

by maraja

Pa, maak vir my ‘n Vlieer Pa…..

November 6, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Pa, maak vir my ‘n Vlieer Pa.….

Sussie karring al die heel week aan my en konfronteer my om elke hoekendraai (selfs tussen die skoon en rein wasgoed wat ek ingedagte besig is om op te hang) met die terrible reffrein: “My dad is gone….” Nog erger is die groot bruin oe so reg uit ‘n Dickens boek (”Please sir…can I have some more?”) wat met ‘n groot vraagteken opstaar na my…..Waar het sy dit gehoor? Verstaan sy die impak van haar woorde…..en dat sy besig is om my brose gemoedstoestand weg te kalwe?

Maar dit het my ook aan die dink gesit….en ek het met ‘n skok besef dat ek en hierdie kleine dogtertjie van net 4 ook iets in gemeen het…ons albei se pa’s is oorlede. En daar is baie dogters soos ons daarbuite…Pa-loos en verwese. Sekeres van ons is geseend om pa’s vir baie jare te he….ander weer nie….en dan is daar die (soos ek) wie se pa wel in die huis was, maar wat afwesig was…..Ek het kleintyd al besef dat wat ek van my pa verlang, hy nie vir my kon bied nie….om gekoester te word….en het dus besluit om hom maar te koester, want ek het dit nodig gehad sien? Na skool het ek ver gereis (na Europa, om presies te wees) om my pa se jongste boetie te gaan opsoek, omdat hy glo my peetpa was. Hy was baie benoud oor al my verwagtinge en het my gemaan om hom nie op ‘n pedistel te sit nie….wel, ek het….en wat kan ek se….hy het toe ook daar afgeval…en praat nou nie eers mee met my nie….siestog…

In my familie leef die mans nie baie lank nie en join almal die Dearly Departed Club hier skuins na sestig. Hoekom? Ek vermoed hulle leef te hard in hul twintigs….en van hul middeljare is dit net afraende pad….(ek hoop heimlik my drie ouer boeties spring hierdie kommerwekkende statisteik vry…)

So het ek ‘n paar jaar gelede ‘n heerlike feesmaal op Vadersdag voorberei….en tussen al die genooide gaste (wat kinders en vrouens ingesluit het) was daar net een pa. Ek het hom ‘n ereplek aan die kop van die tafel aangebied en nadat hy vir ons ‘n tafelgebed (ek weet, erg Calvinisties van my) gedoen het…het ek my glas gelig en ‘n heildronk op hom as vader gemaak, want ek het besef dat hy amper soos die renosters van Afrika ‘n bedreigde spesie geword het…

Ja, ek weet nie alle pa’s is soos liewe Jesus van die Kinderbybel nie, maar ek het gesien hoe my eie man met die geboorte van ons twee dogtertjies verander het van Tuff Puppy…tot Groot Teddy…dis iets wonderliks om te aanskou. En al maak hul soms foute as hul moeg en dalk humeurig na ‘n lang dag by die werk huis toe kom….moet ons onthou dat ons wat ma’s is ook nie perfek is nie…..en nie al die gaatjies in ‘n kind se hart kan vul nie…

By die skool waar ek klasgee is daar soms ‘n weeskind of twee en ek het al meer as een pouse met hulle op ‘n bankie gesit en vertel hoe ‘n mens vaderfigure in jou lewe moet soek na wie jy kan opkyk en koester…want om ‘n pa in jou lewe te he is ‘n anker vir jou lewensbootjie se reis…
So tel ek tot vandag toe nie ‘n ryloper langs die pad op nie, want my pa het my laat belowe (die dag toe ek my rybewys gekry het) dat ek nooitooitooit dit sal doen nie, want ek as meisiealleen op die pad is nooitooitooit veilig nie (miskien het Allison met die afgesnyde keel se pa dalk vergeet om haar die belofte te laat afle?)

Vandag het ek gekyk hoe sussie op kleinsus se eerste pa-lose versjaarsdagpartytjie soos Goue Lokkies op drie verskillende mans se skote openaf geklouter het….totdat sy die regte een gevind het….en al was haar eie “dad gone…” was ek bly vir haar, want ek het geweet sy sal wel haar eie ankers vind in al die pa-figure om haar….nes haar eie ma soveel jare gelede…

Profile photo of maraja

by maraja

The Hand that Rocks the Cradle…..

October 29, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

The Hand that rocks the Cradle…

“’n Mens kry nie probleem-kinders nie….jy kry net probleem-ouers…”……was die wyse woorde van ‘n skoolhoof in Knysna waar ek as 22 jarige juffrou my eerste pos beklee het …Ek het toe nie so mooi verstaan wat hy bedoel het nie, maar met die verloop van tyd en die jare en kinders wat aangestap het in my klaskamer…het sy wyse woorde al hoe meer gestalte voor my oe begin neem….

Kinders is eintlik baie maklik om te verstaan…en le soos oop boeke voor ‘n mens…..dis net jammer dat hulle soos biblioteekboeke deur verskillende lesers onder hande geneem word….soms laat teruggebring word….ander kere bekrap en verniel word (ekself het eenmaal ‘n prentjie uit ‘n boek geknip omdat ek gevoel het ek moet dit skilder…ek het toe nie…en voel tot vandag toe skuldig daaroor)…..en soms selfs gesteel word…..dis maar die lewe….

So het daar laasnaweek ‘n tiener in ons huis kom bly. want haar ma was weer op een of ander avontuur saam met ‘n vreemde man….Siestog….dis tog nie erg om ‘n tiener te babysit nie? Dis net jammer dat sy al ‘n reputasie het van lang vingers en is op 15 jarige leeftyd eintlik nie meer welkom by die meeste mense nie……Ek hou nie van skinderstories nie…en ons het heerlik saam gekuier en pizza ge eet…..tot Sondagmiddag….toe my ma my onthou om miskien net (vinnig…..vir gemoedsrus sien?) haar backpack te scan voor sy vertrek……en daar vind ek dit….klein nonsens-goedjies van sussie wat sy gesteel het….Absoluut sinneloos….hoekom doen sy dit? Ek dog toe by myself….hierdie arme kind is siek….en ek het net die regte medisyne vir haar….en steel toe haar blink nuwe selfoon-tablet en sit hom op die laaste plek waar ‘n tiener sal loer….binne-in die wasmasjien! Groot was haar skok toe sy besef daar is van haar gesteel…..en toe sy met groot bruin-bokkie-oe vol trane voor my staan…..met ‘n baie kwaai ma wat skel in die agtergrond…..het dit my soos ‘n weerligstraal getref…..haar probleem is eintlik haar ma….Ek het haar selfoon aan haar terugbesorg en buite hoorafstand van haar ma vertel dat ek baie bekommerd oor haar is…..Haar ook van my skoolvriendin Susanna vertel vir wie ek jare gelede in Polsmoor moes gaan kuier met ‘n pakkie koekies onder die arm…..omdat die steel-ding van skooltyd af…later…. handuit geruk het…..

Maar soos kinders in ‘n Weeshuis nooit….ooit…. iets slegs van hul ouers wil weet of hoor nie….is dit moeilik om vir hulle te verduidelik dat die lewe eintlik oor keuses gaan….kies jy die Breede of die Smalle Weg?
Kyk, vir iemand wat Suid-Afrika se paaie al goed kruis-en-dwars verken het….kan ek jou verseker dat ‘n bree, nuut geteerde pad darem deksels lekker ry…..maar op hierdie paaie (veral) is daar altyd ‘n buffel of twee wat jou in die geelstreep wil indwing omdat hulle motors net soveel duurder en blinker as joune is….en die plek waarheen hulle gaan net soveel belangriker as joune is…..Daarom dat ek altyd die agterpaadjies verkies…..Daardie smal, ou, vergete teerpaadjies wat soms ‘n bietjie langer neem….maar wat soveel interessanter en mooier is, want jy moet stadiger ry (agv ‘n groot gat of twee) en daarom sien jy ook soveel meer raak….
Dis amper soos die lewe self…..haastige hond verbrand sy mond…dan nie?

Dit verbyster my hoe ek daagliks deur ander ouers (ongevraagd) vertel word hoe ek my kinders moet grootmaak….”Jou kleintjies kyk te veel TV….hulle drink te veel bottel….hulle suig te veel dummy….hulle eet te veel Marmite broodjies….hulle bla-bla-bla….”
Ek vind hierdie vervelige aanwysings uiters vermoeiend om na te luister….want eks mos ordentlik en hou gewoonlik my pose…..terwyl ek dink aan al die probleme wat hierdie mense met hul eie kinders ondervind….was dit dalk omdat hul kinders te veel Marmite broodjies geniet het?

Ek was vandag by ‘n speelparkie op ons dorp waar my twee kleintjies te lekker gespeel het…totdat daar ‘n paar pappa’s opgedaag het en my twee bloedjies al om hulle begin draai het….want hulle mis hul pappa sien? Ek het sommer ‘n knop in die keel gekry…want ek het besef dat dit ‘n gaatjie is wat ek, hul ma, nie kan volstop nie….

Ons bly maar almal in huise van glas….en ons kinders kom broos hierdie wereld in…..en ons gaan almal baie broos hierdie wereld uit…..al wat ons kan doen is om mekaar te ondersteun…so goed ons kan…..al moet ons selfs soms agter iemand se rug hul kinders touwys maak….of tugtig….

‘n Baie wyse, swart ou man het eendag vir ‘n groepie wit ouers by my skool hulle gemaan dat hulle versigtig moet wees wat hulle se en doen by die huis…..”Onthou….julle is almal onderwysers van die lewe….en julle kinders kyk op na julle….en boots julle optrede na….”

I suppose…..the hand that rocks the cradle…..is the hand that rules the world?

Profile photo of maraja

by maraja

As die Skoen pas…

October 26, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

As die skoen pas…

Ek het eenmaal op die stretch tussen Uniondale en Willowmore ‘n U-draai met my wit Tazz in die pad gemaak, teruggery sowat 200 meter om ‘n eensame skoen wat in die middel van die warm teerpad gele het, op te tel…. Crazy?…….miskien…. maar ook gefassineerd deur die skoen se storie….Enigeen wat al hierdie mistroostige en ellelange eensame teerpad deur die Karoo gery het, sal weet……behalwe vir die spookmeisie…..is daar nie veel siele nie…..

En so het my collection van gevalle, eensame skoene begin….soms het ek op vervelige sondae middae ook in die townships gaan loer, want hier is ‘n goudmyn van eensame enkel lopendes….”Waarom is almal so haastig?”….het ek meer as eenmaal gewonder….”dat jy wraggies uit jou skoene (wel…een…inelkgeval) kan hardloop?” Swart kinders het my dopgehou en later kom vra of hulle ook kan saam soek vir skoene langs die pad….en soos mens kan dink het my projek van Die Enkele Skoen gou uit sy nate gebars met so plusminus sewe swartsakke vol skoene. Daar was grotes….kleintjies….oues….blinkes….vales….die met hakke en die daarsonder…..soms met ‘n nuwe reuk en soms met ‘n baie ou vrotvoetreuk …..en net soms was daar die wat ek maar liewer nie die storie van wou weet nie…(piepie sekere mense dan ook in hul skoene?) Ek het hulle begin skilder en stories opgemaak van al die verskillende skoendraers….en dit het my ure, dae en maande besig gehou…..

Skoene het toe vir my simboliese waarde begin kry….met menslike karaktertrekke….en my aan die dink gesit….Soos tyres aan ons voete….kies sommige mense die blinkste nuwe “brands” teen die mees belaglikste pryse…terwyl ek en jy maar by Pep of Mr Price ‘n gewone ou tekkie of pantoffel koop….nie vir hul boblinkonderstink kwaliteite nie, maar eerder vir hul gemak en alledaagsheid….plain ou Janes….nie high maintenance nie…

So sit ek noudie dag en vra uit pure verveeldheid vir ‘n man of ek sy leerstewels kan polish….great pickupline…dink jy nie? Maar dit laat my tog ook terugverlang na die dae van swartskoenpolitoer op jou skoolskoene…toe alles net soveel eenvoudiger was….Ek kon sien hy hou my fyn dop (seker omdat hyself in die army was en ordentlik ‘n boot kan polish) maar hy het tog heel geamuseerd gekyk na my ritueel van wax-on-wax-off….en aandagtig geluister na my opgewondenheid en vertellinge oor my eie paar cowgirl boots wat ek liefderyk al vir die afgelope15 jaar lank politoer….

Maar wat ek hom nie vertel het nie…is dat hierdie einste paar skoensole van my….ook as getuies dien van belangrike mylpale in my lewe…..So was hulle die dag aan my sy (oftewel voete…) toe ek getrou het…..en die dag toe ek my man begrawe het….
Twee jaar lank was hul aan my seer opgeswelde voete en enkels toe ek my baba’s verwag het….en ek het darem ook al lekker met hulle makietie gehou op ‘n dansvloer of twee!

So het die kinders by die skool ook geweet…as juffrou haar leerstewels vandag aanhet….beter jy jou huiswerk gedoen het….dis juffrou se vattiekakkie skoene sien?

Van kleinsaf hou ek al mense se voete en skoene dop…..my ma het saans seervoet uit haar hoehakskoene geklim….en my pa se DavidKramerRooiVellies het altyd vol stof huistoe gekom en getuig van ‘n harde dag by die werk…..

Ek het kleintyd al besef dat soos Cinderella jare gelede….jy jou persoonlikheid met gemak in jou eie skoene moet kan inpas…..’n duur les wat haar nare stiefsusters dalk nooit verstaan het nie? Met my pa se ge erfde plat nommer 8 voete het ek geweet dat fyn polfytjies my nie beskore was nie….en het gou besef dat plat sandale, vellies of ‘n lekker paar cowgirl boots al is wat ek in hierdie lewe sal nodig kry…..Ek was heimlik (as my ma se enigste meisiekind) jaloers op haar fyn nommer 5 voetjies wat altyd in hoe hakkies toegewikkel was en geluister hoe sy kliek-klak op die houtvloere verby trippel…..te pragtig vir woorde…soos reendruppels op ‘n sinkdak….wat ‘n lady!

My groot renons in hoehakskoene het in matriek gekom toe ek gedwing was om vir ‘n jaar aan ‘n prestige meisieskool ‘n uniform met sykouse en ‘n hofskoentjie te dra….Dis nie vir my nie….gee my maar eerder die hofnar se werk…..Siestog….altyd laat vir klas, met ‘n groot, tas vol boeke en verf….. het ek om elke hoek en draai neergeslaan dat jy net kousnate sien spat…..en daar…al sittende….op my jis…in ‘n lang gepolleerde gang…op ‘n warm Vrystaatse middag….het ek ‘n gelofte (en ‘n gelofte neem jy gladnie ligtelik op nie) afgele van…….”Ek belowe plegtig…ek sal vir die res van my lewe…plat op die aarde loop….”

En hier….sowat 20 jaar later….word ek geseen met twee dogtertjies….Die oudste het my ma se voete…..en die kleintjie my pa s’n…..maar op 2 jarige ouderdom verstaan die kleine Cinderella nog nie van lankenslank en kleinenrond nie…..en as dit by skoenaanpas kom….sien ek hoe sy gefrustreerd telkens moed opgee as die fynste klein hoehakskoentjie weier om oor haar voetjie te pas….
In haar hart is sy ‘n lady sien…..maar die liewe Vader het vir ousus (wat bytheway ‘n tomboy is en altyd kaalvoet rondhardloop) geseen met prinses Diana voetjies….en al wat vir kleinsus pas op hierdie stadium van haar lewe is lelike, ongeskikte Crocs……

So staan ek noudiedag en smile toe ek vir die tweetjies wag by die Spur om klaar te speel….
Ek, doeksak oor die skouer, dummy en bottel in die hand…..met my cowgirlboots aan……en hulle, laggend en gillend…..oppad na my….
Eers verskyn ousus aan die onderpunt van die multicolour glywurm….sonder skoene…..en toe verskyn kleinsus….’n rukkie later…..met splinternuwe gumboots vol fyn pienk rosies!
Ek was eers geskok….toe trots….en oplaas verwonder oor haar vernuf en Cinderella instink……
Sy’t haar lelike Crocs erens in die Junglegym uitgetrek sien….en verruil vir ‘n mooier paar skoentjies van ‘n vreemde maatjie….

As die skoen dan pas…hoekom nie?

Profile photo of maraja

by maraja

It’s my Party…….

October 3, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

It’s my Party….

“A nee a…..mev…..gedra jouself…..” beveel ‘n kort, nors teatersuster my noudie dag toe ek in trane uitbars…… in afwagting dat sussie se mangels uitgehaal gaan word….Dit was die oomblik van waarheid….die dag waarop ek en haar pa vir drie jaar gewag en gebid het, maar nou was hy nie hier om my hand vas te hou nie….en ek was bang, sien?

Ek het tussen die snot en trane verduidelik dat my man nounet oorlede is en ek vrees sussie gaan dit ook nie maak nie….siestog…..Mev. Verpleegster (duidelik ‘n gebore raakvatter) het onmiddelik die situasie geassesseer en besluit dat al is my mangels jare gelede al verwyder….ek definitief ‘n groter prioriteit as sussie is…..en daar wag dokter en narkotiseur geduldig vir my om scrubs te gaan aantrek…want ek was mos nou centre stage van al die attention na my tranedal…..in die spierwit, kliniese teatersaal….met spotlights

Ek het die afgelope jaar uitgevind (op die harde manier) dat daar sekere plekke is waar jy mag huil….en ander plekke weer nie…. Om oop en bloot te huil…maak mense vreeslik ongemaklik en laat hul rondskuif in hul speldekussingstoele….So byvoorbeeld is dit beter om te huil om 3 uur in die oggend as almal in droomland baljaar….verkieslik buite…onder ‘n sterretjies dak soos Liewe Heksie s’n…….of soggens in die stort as almal om die kombuistafel fokus op Kellogg’s Cornflakes….of die motor as ek gou broodenmelk moet gaan haal….harde musiek op die cd speler flous almal (vir ‘n rukkie…in elkgeval…)…”Tell me why I don’t like Mondays….”

Tot onlangs het ek (soos dit ‘n jong weduwee betaam) gehuil in die privaatheid van my ma se huis en kop omhoog geloop in die strate….”Wees sterk, my kind” tannies was trots op hoe goed ek myself gedra in die publieke oog en ek is seker as ek nog op skool was sou ek ‘n skitterende goue ster teen die voorkop gekry het…..”Pragtig…..wel gedaan…” vir goeie gedrag.

Maar sederdien het ek my gouester status verloor…..want ek huil oral….elke dag…oop en bloot…sommer in my Wimpy melkskommel….. as jy nie pasop nie…..
So sit ek die ander dag op ‘n groot trekker tyre by die bandediens en wag dat ‘n ene Johannes die motor se wiele balanseer (ek voel bietjie van balans af, sien)….en daar bars ek in trane uit….en verduidelik vir die arme man hoe mooi my man na hierdie einste motor gekyk het….. “Toemaar mev…..alles gaan ok wees hoor?” het hy my verbouereerd verseker terwyl hy oorhaastig die laaste bout vasskroef….

My skoonsuster vind my noudie oggend, al wenende, in die yl vroegoggend sonnetjie in haar gemanikuurde tuin….Sy’t my (’n totaal emosionele gemors, nogsteeds in my nagklere om 11 uur in die oggend) summier tot my sinne reggeruk deur te verklaar : “Kom ons gaan doen Retail Therapy…” …Wat anders kon sy doen? Ons het die dorp ingevaar met haar splinternuwe 4 x 4 soos twee cowgirls van ouds en hopeloos te veel geld spandeer op fantastic plastic speelgoed vir die kleintjies…..maar wat sy nie besef het nie….was dat ek steeds gehuil het….binnetoe…
Kleintjies huil so maklik….en ek is soms jaloers, want hulle mag. Maar ek is groot…en ek mag nie. ‘n Soentjie op die kop of ‘n pleister op ‘n nerfaf knie laat droog die trane in ‘n japtrap op…

Was daar maar dieselfde medisyne vir my gebroke siel…..want dis wat dit is….dis my hart wat lek sien…..daar waar ‘n wond sit wat niemand kan of mag sien nie….loop die vog uit….maar dit is my wonde om te lek….op ‘n private plek….amper soos om skelm te piepie….(lekker en stout)

Vriendin Fransien vertel my noudie dag sy was op ‘n kol ‘n professionele roubeklaagster by elke begrafnis op haar dorp….die rede? Sy was in Engeland toe haar dierbare pa oorlede is en het sy begrafnis misgeloop…..
”Ek het ‘n plek gesoek waar ek mag huil…..Maraja….waar mense my nie veroordeel het nie” …..en dit het my laat wonder…..is dit hoekom my ma nooit ‘n begrafnis misloop nie? Ek het haar nog nooit by die huis sien huil nie…..nie eers toe my eie pa oorlede is nie…..

En daar vind ek toe my sterk, altydinbeheer- ma…al huilende….. so twee weke terug op sussie se vierde verjaarsdagpartytjie….(die een wat sy al maande na uitsien, want sy was so seker pappa sal dit nie misloop nie)…..en vervies ek my toe daar op die kerksaal se stoep…. tussen al die dorpsmense wat opgedaag het om vir sussie se part vrolik te kom wees…..

Hier waar ouma wraggies staan en huil waar sy nie mag nie…… se ek hard en duidelik : “Moedertjie……this is not your party….and you cannot cry if you want to…….

Profile photo of maraja

by maraja

Dis heerlike Lente…..

September 19, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Dis heerlike Lente….

Die soet reuk van Jasmyn hang alweer in die lug…..en ek assosieer dit van kleintyd met die liedjie….”Dis heerlike lente….die winter’s verby…..weer nodig die somer……vir jou en vir my!”

Ons het ‘n motorhek gehad (kleintyd) wat met die begin van die lente nie meer kon toemaak agv die swaar trosse Jasmynblomme wat daaraan gehang het nie…..amper so swaar soos die dik, soet reuk van die Jasmynblomme self…..soos ‘n bruid het die hek ook ‘n groot wit sluier gehad… wat dramaties op die grond gesleep het elke keer as ons dit oop of toe gemaak het…

Almal in ons huis se neuse was toegeswel van lentesinus….maar myne het die soet reuk van nuwe lewe en nuwe hoop ingedrink….

My heel eerste lentedag by die skool het bestaan uit ‘n secret admirer se whispers of sweet nothings….en ook ‘n klein bossie Jasmyn….sorgvuldig toegedraai in ‘n nat tissue en foelie (sekerlik deur sy ma) sodat dit heeldag kon lewe…..

My universiteitsdae op Grahamstad was dieselfde….lente het gekom met die reuk van soet Jasmyn en liefde…..in die lug…. Winter in die Oos-Kaap was ‘n deksels koue besigheid….met dik kouse, stewels, wol jasse en musse…..maar Jasmyn het ‘n hedonistiese, sorgvrye tydperk ingelei….jaarliks

Dis alweer lente…..my ma druk my die ander dag ‘n handvol Jasmyn in die hand…en verklaar ek moet ontslae raak van die aaklige sinus blomme wat iemand haar gebring het….ek kon nie….Jasmyn bring tog hoop? Ek het dit stilletjies in my kamer gaan wegsteek…..waar ek so af en toe ‘n skeut in die neus kry as ek verbyloop….dis onweerstaanbaar lekker…

Tot vanoggend…..

Terwyl ek besig is om in te pak….na hierdie lang en koue winter waarin ek my man aan die dood moes afstaan….kom ek af op ‘n spierwit sak met die klere wat hy die laaste oggend van sy lewe aangetrek het….Versigtig (amper heilig en gewy….soos mens maak as jy ‘n geliefde se graf gaan besoek….) het ek die pakkie klere oopgevou….en my neus daarin gedruk….om te onthou hoe hy geruik het…..maar wat ek tussen die voue van sy jean en hemp geruik het was nie hy nie……dit was die soet reuk van Jasmyn…..maar hierdie keer het dit nie nuwe lewe of hoop gesimboliseer nie……

dit was die soet reuk van die dood….

Profile photo of maraja

by maraja

Hoogmoed kom ook tot ‘n val….

September 14, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Hoogmoed kom ook tot ‘n val….

My ma is alweer by ‘n kruispad….. met haar rustelose siel….wil sy alweer inpak…. en trek.
As kind was dit vreeslik opwindend as die groot treklorrie voor ons huis gestop het. “Waarheen gaan ons mamma?” sou ek opgewonde vra.  My ma het dan net vrolik gelag (wetend dat sy al haar sorge gaan agterlaat) en geheimsinnig geknipoog…..” ’n Wonderlike plek my skat!”

En ek moet erken….my jeug was vreeslik opwindend….met nuwe name, tale en plekke en maatjies om te maak so elke plusminus vyf jaar….
Maar ek is nogsteeds spyt dat ek my heel eerste boesemvriendin in st. 2 gegroet het na ‘n middag van lekker lang speel met die afskeidswoorde : “Sien jou…nooit weer nie!” Ek het haar toe nooit weer gesien nie….baie sad….en het geleer om vriende met die jare met meer respek te groet…you never know….jy weet?

As museummens is my ma erg sentimenteel….elke voorwerp in haar huis vertel ‘n storie….al is sy oor af of al het hy ‘n groot kraak in die middel….word dit erens met liefde gebere in ‘n donker kas. Ek sweer, as sy kon, sou sy alles genommer en opgeskryf het in ‘n groot, swaar boek…..as bewysstukke van ‘n lewe geleef en deurleef.

So met die inpak wys sy my noudie dag my oupa Japie van Barrydale se gedroogde helm velletjie….en vertel my trots dat hy volgende jaar 100 jaar oud sou wees….(siesa). Sy hou nog al die klein siggaretboksies waarop my pa sommetjies gemaak het…toe hy sy kop begin verloor het….(sy verdiende loon na ‘n leeftyd van inhalig wees), ouma se korset toe haar rugwerwels begin ingee het….(sy wou mos nooit haar kalkpille drink nie) en my voosgekoude tandering van 40 jaar gelede…..wat ek verlede kersfees (in blink papier toegedraai) seremonieel ontvang het. Dis amper so erg soos ‘n groot, swaar goue sleutel op 21 wat absoluut niks kan oopsluit nie…. Noudat ekself twee baba’s het…..simboliseer ‘n tandering vir my baie pyn, slapelose nagte en groen Panado stroop….(iets wat ek nooit ooit wil onthou nie)

So lig my ma my ‘n paar jaar gelede terwyl ek haar help beplan aan haar 50 jaar skoolreunie in dat sy iets vreesliks uitgevind het van haar maats….    Ek dog sy gaan my meedeel dat omtrent die helfte van haar klasmaats al die huidige met die ewige verwissel het, maar nee…..grootoog fluister sy  een aand by haar kombuistafel aan my : “Omtrent almal bly in aftreeoorde!” Ek wou uitbars van die lag, maar kon sien dat hierdie brokkie inligting swaar op my ma se hart rus. Ek wou ook nie ongeskik klink en se dat ek eintlik dink dat sy haar moet gaan byvoeg by hierdie kommerwekkende statistiek nie. My ma was nog altyd eksentriek sien, so ek dink nie enige aftreeoord is gereed vir haar nie…..

Sy het toe nie vir die hele reunie naweek in Bloemfontein gebly nie en was binne ‘n dag terug. Die rede? Sy was moeg vir al die wit koppe en hul oumens stories…..

Toe skoonma laasjaar na ‘n aftreeoord moes gaan het sy geweier….haar rede? “Ek bly nie in ‘n huis met ‘n plat dak nie!” ……en wie kan dan nou met sulke logika stry?

“Die uitdaging is…..om met grasie oud te word…” het ‘n vriendin eendag aan my (al peinsend in die verte) laat hoor. Ek wou weet wat sy daarmee bedoel het en sy het verduidelik : “Om nie almal om jou se lewe hel te maak omdat jy nie die naderende ouderdom kan handle nie…”

Ek weet my ma vrees dogters soos ek…..want sien sy het al ‘n hele paar ou vriendinne verloor toe hul “ongeskikte” dogters beheer van hul lewens geneem het op die ryp ouderdom van 80…maar sy vergeet heel gerieflik die feit dat haar eie ma haar laaste jare in Huis Uitvlucht deurgebring het….So gepraat van ouetehuise…..watter sadis besluit op hierdie name? Huis Silwerjare, Huis Avondrus, Huis Laaste Rus of Huis Laaste Kans boesem gereeld vrees by menigte bejaarde in….hoekom dan nie vroliker name soos The Mickey Mouse Club House nie?

“Kinders bly in die huis van more…..” was my ma lief om van kleinsaf vir my uit haar gunsteling boekie aan te haal….
’n Ene wyse oom met die naam van Kahlil Gibran het dit eendag, lank lank gelede kwyt geraak….maar soos alles in die lewe is dit moeilik om jou eie goeie raad te volg…practice what you preach I suppose?

Profile photo of maraja

by maraja

Mynskag

September 10, 2016 in Uncategorized

20160911_000608

Mynskag

bedags

sirkel ek
die groot gat
wat jy
agtergelaat het…

en staar hipnoties
af
in niks…

met tyd
verdwyn al meer
herrinneringe
die duisternis in…

ondergrondse gange val in
en sinkgate verskyn
op die oppervlak…

en hoe meer ek myself
weg probeer skeur
hoe meer
vind ek die donker dieptes
onweerstaanbaar mooi…

ek staan op die afgrond van verlange…

Profile photo of maraja

by maraja

Ons wag op die Kaptein….

September 10, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Ons wag op die Kaptein….

“Belowe jy los my nie by my ma nie…..” was my afskeidswoorde aan my man toe hy my en die kleintjies vroeer die jaar by my ma se kleinhekkie groet….oppad na ‘n nuwe werk en huissoek na ons omswerwe van die afgelope jaar. Hy het vir my ‘n pragtige wit, gerusstellende glimlag gewys en plegtig belowe….ek wou dit uit sy mond uitdruklik hoor…Ek en my ma het issues jy sien….nog altyd gehad.

Dit was die laaste keer wat ek hom gesien het….hy het toe nie sy belofte nagekom nie….en vir ‘n paar nagte het ek verwytend deur die trane opgehuil hemel toe…”Onthou…beloftes maak skuld ne?”

So sit ek nogsteeds by my ma…..gestrand op die eiland van verlange….en nes Tom Hanks jare gelede het ek al ‘n paar keer probeer om van die eiland af te kom…..maar elke keer was die wind nie reg nie, of die seestrome was verkeerd en ‘n storm het gebroei op die horison. Ek bly op ‘n vreemde dorp tussen eksentrieke karakters wat sommige dae wraggies voel soos ‘n episode van Lost….daardie episode wat uitgesny is uit die reeks omdat dit net te ongeloofwaardig is….

So is daar ‘n man hier op die dorp met ‘n lang wit baard en ‘n wit Amerikaanse hond wat snags graffiti op die dorp se mure skryf…”Judas was ‘n Held…sonder hom sou die Kruisiging nie moontlik gewees het nie…” Hy maak almal die hoenders in met sy True-isms….maar hy laat my dink….Ek het ook onlangs ‘n skildery van ‘n groot slang by ‘n kunstenaar gekoop met die woorde : ”Ek le Hinderlaag…..ek le laag en ek hinder niemand nie…”  Dit laat my lag….glo my, ek het dit nodig….

Een nag het ek wakker geskrik van ‘n meisie wat by my venster ingeklim en met my hare (terwyl ek slaap) begin speel het…..sy het lanklaas haar pille gedrink en wou aan my hare voel….Dit het my groot laat skrik….en ek sluit deesdae my vensters dig….
Die outjie by die hoekkafee het by my ma kom bieg dat hy wens sy wil sy skoonma wees….Dit het ek gladnie snaaks gevind nie…..ek kon sy ma gewees het….en sy butch sussie wil graag portretstudies van my doen…(in the nude)

Vanoggend was ons by ‘n Lente Tee op die kerk se wintersgrasperk. Die dominee was DJ en hy en sussie het gelangarm op maat van ‘n Bles-song….’n paar uur later is daar in dieselfde kerk geskiedenis gemaak toe die eerste gay man uit die NG Kerk begrawe is……

Dan is daar die straatkinders wat hul name ingraveer op jou kar as jy hul nie betaal nie….(Killjoy was here)…..en nou drank verkoop aan die verlore seun wie se ouers nie Groot Fees gaan hou as hy huis toe kom nie (hulle het hulself doodgesuip)…Hy probeer nou daagliks sy eie lewe neem…sonder enige sukses….en selfs die dominee en gemeente tannies het hom afgeskryf……. Ek hoor hy het laasweek van die dorpsbrug afgespring….en albei sy bene gebreek…..

Ek vermoed ons is almal verlore siele…..gestrand op ‘n eiland….met ‘n slang hier en daar….in die middel van die Karoo…..wagtend op die Kaptein…om ons te kom haal….

Profile photo of maraja

by maraja

Die Angel van ‘n Mangel…

September 9, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Die Angel van ‘n Mangel….

“Hoekom het ons nie maar weer net ‘n klein hondjie gekry nie?” wou ek al huilend weet…. terwyl my geduldige man met my en ‘n koorsige baba een sondagoggend douvoordag na die Robertson Hospitaal toe jaag…Daar gekom is ons deur verveelde verpleegsters (that have seen everything under the sun) meegedeel dat ons volgende keer maar net die baba kan dompel in ‘n yskoue bad….”What? Are you serious?” wou ek hees skree na ‘n nag van geen slaap en vele gemoedskommelinge…..My koorsige, natgeswete, opgooiende bondeltjie liefde is definitief nie ‘n teesakkie nie mev. Verpleegster!

En so het my grootmensreis met mangels 3 jaar gelede begin….al skoppende, skreeuende en opgooiende…My ma was toe reg. Sy het as kind my al gewaarsku dat kinders jou van alle fiemies genees. Sommige oggende as ek iets verduidelik in die klaskamer sien ek dalk ‘n dwalende oog op my skouer….en weet onmiddellik dat dit dalk nog ‘n kolletjie braaksel is….ek vee dit sommer ingedagte af terwyl ek op die bord agter my aanhou iets verduidelik….min gepla.

Fantasties hoe ek al ‘n deskundige op die gebied van mangels is….my eie is in st. 3 uitgehaal (in die winter) en ek onthou hoe my ma my ‘n week lank ertjiesop en toast gevoer het….geen jellie en roomys hier nie. Dit was 1986 en ek en my pa het ou Dracula films op die TV sit en kyk….ek het my so ingeleef….en kan die reuk van ou bloed in die katakombes en my eie neus so duidelik soos daglig onthou….So kan jy enige grootmens vra wat hulle gedurende hierdie fase in hul lewe geeet het…hulle kan dit in detail onthou…. Dis amper soos oorlogswonde wat hulle trots onder mekaar afshow….die een se storie gewoonlik meer bloederig as die volgende een….

“Dis die ergste ding wat ek nog ooit oorgekom het!” verklaar ‘n groot man van in die vyftig nou die dag aan my….”ek was 20 jaar oud en het die heeldag bloed opgebring!” Ek het lekker in my mou vir hom gelag, want dis net na hy my heel braaf vertel het hy was ook in die army….wat ‘n brawe soldaat! Miskien is my ma reg……mans sal almal sterf by kindergeboorte….
‘n Groot oorgewig vrou het my ook eendag vertel hoe haar ma haar ‘n hele groot boks vol sjokolade gevoer het toe haar mangels uitgehaal is….dit het duidelik sy nagevolge gehad…

Dan is daar ook die vele vervelige stories van jellie en vla….roomys en toast….en bla bla bla….

My ma vertel graag hoe my een boetie haar nounog nie vergewe het omdat sy hom op vier jarige ouderdom alleen agtergelaat het om op sy eie hierdie groot mylpaal te bereik nie….Hy is hierdie jaar 52 en het nog steeds abandoning issues….

Ekself het nie hierdie probleem nie….ek besit vandag nog my groot Pepstores Teddiebeer wat ek met my operasie in die hospitaal gekry het. Haar naam is “Adenoide” want dis wat hulle glo ook saam met my mangels van agter my keel opgediep het. Soos alle groot heldinne uit die Klassieke verhale het sy ‘n pragtige, eksotiese naam gehad….. wat ook ‘n bloedspoor agter gelaat het….Sy is meer as net haar stuffing….sy is my eie mangel storie….(my stripes earned….)

Dan is daar ook die ander kategorie…..The Un Brave…..daardie handjievol grootmense wat verkies om sieklik deur die lewe te gaan. Ek moedig hulle gereeld aan om braaf te wees en hul siek kele te laat uitsort…..maar nes sout snuif vir sinusholtes…sien hulle gladnie kans daarvoor nie…”Dis net te seer…” verduidelik hulle gewoonlik saggies en grootoog….

En so staan ek oplaas….. na ‘n reis van 3 jaar in vele hospitale van Witbank tot Worcester….laasweek …..in Pepstores (enigste boetiek hier op ons dorp) en koop vir sussie splinternuwe Doc McStuffins pajama’s (nes my eie ma 30 jaar gelede vir my) en ‘n splinternuwe teddiebeer, want hierdie week word haar mangels uitgehaal….en van nou af sal sy ook haar eie mangel storie he om trots met ander te deel….