You are browsing the archive for Uncategorized.

Profile photo of maraja

by maraja

Remember Me…

April 10, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Remember Me…

“Wie het van Pappa se koek geëet?” vra Sussie vanoggend (deur die slaap) toe ons regmaak om kersies dood te blaas op Pappa se tweede hemel-koek…Ek het so skuldig soos Gouelokkies gevoel toe ek na die missing driehoek kyk in die middel van die vars tjoklit  icing…maar gelukkig leef ons in die era van kinder-verbeelding (en het Kleinsus nie net gisteraand gehuil oor sy bang was vir die Dinosaur in haar bed nie?) My briljante antwoord het vinnig gekom : “Dit was natuurlik Pappa…dis tog sy verjaarsdag nie waar nie?”  Sussie se gesiggie het sommer opgehelder en was heel tevrede met Mamma se verduideliking…nevermind the fact dat ek gisteraand nie kon slaap nie…gaan koffie maak het…en myself alleen gevind het in ‘n kombuis met ‘n groot tjoklit-koek op ‘n ronde kombuistafel…vir ‘n man wat dood is…

Ons het gesing…kersies doodgeblaas…gelag…en tjoklit-koek vir brekfis gehad… Ek het besef (tussen al die lawwigheid deur) dat hierdie koek darem self laf proe…ooops…ek het sout vergeet…but who cares?  Na al die maande van sout trane huil…het ek gehou van die simboliese waarde van ‘n te soet koek…en gou was onsdrie op ‘n sugar-rush…reg vir die eerste dag van die skool-kwartaal…

Ek het vinnig die oomblik op kamera vasgevang en op Facebook geplaas en gewonder “Het ek myself verbeel…of was daar ekstra liggies soos ‘n stralekrans om die kleintjies en hul Pappa se koek?” toe ek deur die foto’s scroll…en maar gehoop hy was met ons in gees…

Ons het net noudiedag die oulikste kinder-movie (Coco) gesien waarin ‘n klein Meksikaanse seuntjie sy oupa in die doderyk vind… Ek was heel beïndruk met die Meksikaanse kultuur wat een dag van die jaar hul afgestorwe familie-lede onthou deur hul foto’s uit te stal, kerse te brand en hul gunsteling kos te maak. Ek dink volgende jaar moet ek Pappa se gunsteling Peppermint-crisp-tert maak (dan kan ek sommer ekstra smul daaraan die aand voor die tyd).  Wat my bygebly het van die fliek was die pragtige tema-liedjie “Remember me” asook die feit dat dit ‘n baie jolly affêre vir die Meksikane is…en hoekom dan nou nie?

Oppad werk toe het ek by ‘n vervelige rooi robot na die kommentaar op Facebook geloer…en ja daar was ‘n paar mooi boodskappe…maar hoekom eindig die meeste met die woorde “sterkte” het ek gewonder?  Met wat? My stukkende moter…die nuwe huis se hoë paaiement…die nuwe petrolprys…winter-griep wat voorlê…of wat?  Ouma het gesê hy is “op ‘n baie beter plek as ons..” rerig?  Kon hy regtig proe hoe amazing lekker daai tjoklit icing was?  Ek twyfel sterk…

Ek lees gisteraand in ‘n boekie “A Season of Grief” dat iemand voorstel dat ons almal besig is om dood te gaan. Sommiges van ons weet wanneer ( soos die wat siek is) en ons ander het nie ‘n clue nie…Sou ek ‘n man getrou het as ek geweet het hy sou binne 5 jaar sterf en my met twee kleintjies los? Nee. Sal ek my reis van die afgelope paar jaar vir enigiets anders wil verruil? Nee. Ek is ‘n beter mens as gevolg daarvan…en ek sal ook nooit weer die mens wees wat ek was nie.  Ek leef elke dag asof dit my laaste dag is.  Ek hoor, sien, proe, ruik en voel soveel meer as tevore…ek voel ast’ware wedergebore…’n nuwe, beter weergawe van my ou self…

So…as my kleintjies eendag my kersies doodblaas op my hemel-koek…hoop ek hulle sal “Remember Me” sing…en lag…en gelukkig wees…want ware “sterkte” vind jy nie op Facebook (waar mense bang is om oor die dood te praat nie) maar in die hier en nou…

Profile photo of maraja

by maraja

Om te Gee of te Neem…

April 3, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om te Gee of te Neem…

‘n Snaakse ding gebeur annerdag met my…my kar was halfpad in die lug opgejack, toe die mechanic onder die enjin vir my uitloer en met ‘n swart ghries-neus beduie daars geen fout met die kar nie, maar met my…Hy (aka my landlord) het genoeg gehad van my en my kroos…en nes op Skipskop was dit alweer tyd vir  “…pak-op…pak-op…en hou tog net invadersnaam…daai kindjie dop….”

My aarde het op sy as gewankel…want in die prentjie-mooi dorp waarin ek woon…is daar ook geen blyplek nie…(alles kom teen ‘n prys) en ek het in my geestesoog gesien hoe ek en die kleintjies slaap in ons motor (my ma het nog altyd gesê ek moes eerder Drama as Kuns gaan swot het, want eks ‘n regte Drama Queen) Ek het die volgende oggend oor die radio gehoor van mense in opstand van Gauteng tot Hermanus wat aandring op ‘n stukkie Grond van hul eie…en het by myself gewonder of ek nie hulle moet gaan join nie? “’n Stukkie lê hier…en ’n stukkie lê daar…die stukkies van my lewe lê so deurmekaar…”

Soos ek rondgerol het die volgende paar donker nagte…het ek my opsies oorweeg. Ek kon al ons aardse besittings êrens gaan stoor (maar daar was geen storage op die dorp beskikbaar nie…)  en dan noodgewonge slaapplek by vriende, familie, vreemdes…of die Salvation Army bedel…maar my ma sê eks heeltemal te trots… Een nag het ek ‘n blink plan gehad…en hardop gedink:  ”Net môreoggend gaan ek ‘n tent koop by die Koöperasie…en hom opslaan op die Kerk se lawn….” Hulle sal mos nie ‘n arme weduwee en haar twee kleintjies wegwys nie? Met die son op…het ek my plan laat vaar toe ek besef ek het nog nooit in my lewe ‘n tent opgeslaan nie…what was I thinking? ‘n Vriend het voorgestel ek gaan slaan ‘n shack op ‘n stukkie oop grond op…en na ‘n paar maande gaan kla ek by die local authorities oor die haglike omstandighede waarin ek en my kleintjies moet oorleef…Hop-Huis asb?  Ons het lekker hieroor gelag…maar ek het al in ‘n sink-shack gebly…lank gelede as arm student…en wens dit vir geeneen toe nie…veral nie vir my twee bloedjies nie…”Seblief meneer…sê tog weer…is dit die pad wat ons môre moet vat?”

Die laaste nag…was die ergste…Ek het my kussing papnat gehuil terwyl ek gesien het hoe ek onsdrie vergas in my rooi motortjie…Sommer op die pavement…voor ons blyplek…want ek het genoeg getrek…en ek is moeg getrek…en waarheen moet ek dan trek?  Almal het ‘n breekpunt…en ek was hoop-verlore…“Pak-op…pak-op….wanneer hou die dinge op?”

Maar weereens het die sons-opkoms my benewelde brein tot helderheid en afgryse oor my donker fantasieë wakker laat skrik…en ek is seker dat ek vir my straf (oor my ver-romantisering oor die dood) ‘n rype ouderdom van 101 gaan word met geen haar op my kop of tand in my mond oor nie…Ek het my Bybel toegeslaan by Psalm 23… en gestort, mooi aangetrek, die kleintjies in die death-mobiel gelaai…en die strate ingery om my lot by die Mens te bepaal…en dis hier waar ek weereens ‘n lewensles geleer het…

Barmhartigheid kry jy nie by diegene wat het… en in Paleise woon nie, maar by die wat die minste het.  Hulle ontferm hulle oor jou…sien die seer van swaarkry wat vlak in jou gemoed lê…en kan identifiseer met al jou pyn…want hulle is ook stukkend…

Ek sit vanaand en skryf  hierdie storie in my nuwe klein huisie…en luister hoe rustig slaap die kleintjies in hul klein pienk bedjies…en al bly ons nie meer in die bo-dorp nie, is dit hemels, want ek bly tussen stukkende mense…nes ek…wat hou van gee…en ek voel so tuis…”Sê maar solong Skipskop…Skipskop sê goodbye…”

Tog bekommer ek my steeds oor die wat neem…want het jy ook al gelees van die storie van die ryk man wat vir Jesus gevra het hoe hy moet maak om in die Hemel te kom?

 

 

Profile photo of maraja

by maraja

Om te Ly of te Lei…

March 22, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om te Ly of te Lei…

“My man is dood, Maraja…en ek weet jy sal verstaan…” sê ‘n vriendin noudiedag vir my.  Die einste vriendin wat my bykans twee jaar gelede bygestaan het toe ek in dieselfde situasie was.  Sy was een van die min mense wat uit haar pad gegaan het om my te help…maar haar uitstaande mooi karakter het my bygebly…tot nou….want nou is sy seer…en rou…en kwaad…en het baie onbeantwoorde vrae… Al wat ek haar kon bemoedig mee was :  “Moenie bitter word hieroor nie…die seer word minder…die gemis nie…”

“Juffrou…ek het laasjaar ‘n aborsie gehad…en kan met niemand daaroor praat nie, maar ek weet ek kan met jou daaroor praat…” sê ‘n matriekmeisie gister vir my toe ons alleen in die klas is…Hierdie klein, fyn meisie was nog altyd ‘n good-girl in die klas en as jy my sou vra sou ek eerder een van die rebelle in die klas verdink het… Al was ek ietwat geskok en het my hart gebloei vir die onskuldige kleintjie…het ek haar styf vasgehou en gesê : “My skat, jy sal moet bid vir vergifnis…maar die belangrikste van als is…vergewe jouself…”

“Wat is my doel op aarde, my kind?” vra skoonma weereens vir my die afgelope week…want sy weet, ek weet, sy rou nogsteeds oor haar kind…en sy kan met niemand daaroor praat nie…Al weet ek nie hoe dit voel om ‘n kind te verloor nie, weet ek van seerkry en hartseer, maar ek weet ook ek is nie uniek nie…want vriendin Hannah het lank gelede vir my gesê : “Ons is almal stukkende mense, Maraja…”

En dis die reine waarheid…Ons is almal hier op aarde om te ly…en lesse te leer…and I suppose om nader aan God te beweeg…maar nie al die skape sien dit so nie…

Daar is so veel mense met bitterheid in hul harte, die wat ander leed wil aandoen…sommiges wat nie ‘n uitkoms in hul donkernis kan vind nie…en selfs hul geliefdes saam met hulle neem…en dan daardie spesiale uitgekose groepie wat daarop uit is om ander om hulle so seer te maak…dat niemand die seer in hulself kan raaksien nie…

Ek vind dit persoonlik baie makliker om met gebroke mense oor die weg te kom…om met my lewenskennis hulle te probeer lei…Hoe gering ookal, met my lewensfilosofie van Geloof, Hoop en Liefde…is dit baie makliker om iemand te bemoedig as om iemand wat onredelik kwaad is, te kalmeer…Ek het geen tools om so iemand te help nie, want hulle byt gewoonlik (soos ‘n hond wat jarelank mishandel is…) en ek weet gladnie hoe om so ‘n hondsdol skaap te help nie…uitsit is natuurlik buite die kwessie…diere is soveel makliker, nie waar nie?

Ek het in ‘n huis van ‘n Alkoholis grootgeword…en hoewel almal in die huis gely het…kon mens sien dat Pa die meeste ly…en alhoewel Ma die hardste probeer het…kon niemand hom help nie…want sy pyn was baie diep…en later deel van sy persoonlikheid…

Die meeste grootmense wat ek ken vandag het ook ‘n verslawing…geld, sport, alkohol, pille, nikotien, pornografie, godsdiens….(die lys is lank) en hoewel dit bloot help met die tydelike verligting vir die pyn…is my vraag aan jou…hoe beïnvloed dit jou geliefdes naaste aan jou?

Profile photo of maraja

by maraja

Onkruid Vergaan nie…

March 14, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Onkruid Vergaan nie…

My ma se naam is “Moedertjie”…maar mense ken haar as “Blackie”….en Ouma het haar altyd “Marina” genoem…Sy het sopas 75 (‘n halwe eeu) oud geword… In Japan word ‘n mens teen ‘n sekere ouderdom as Nasionale Monument verklaar…en ek is seker Moedertjie (wat ‘n Museum-mens is) sou baie van so ‘n titel gehou het…

Ek ken haar al vir 43 jaar…terwyl ander haar al vir baie langer ken…tog was ek (as die laatlammetjie) die uitverkore een wat haar vir baie lank up-close-and-personal dopgehou en waargeneem het…en geluister…en geleer het van haar…Al het ek haar probeer verstaan…’n soms onmoontlike taak, want Blackie Publiek…is nie Blackie Huis nie…weet ek een ding verseker vandag….ek is ‘n produk van my Moedertjie….en ook baie trots daarop…en wil kortliks met julle deel die 10 lewenslesse wat Moeder Blackie vir my geleer het:

  1. Wees altyd Mededeelsaam…’n moeilike les vir ‘n laatlam en enigste dogter daarby…maar ek het altyd gesien hoe Ma alles wat sy het (hoe min ookal) met ander deel…en hoeveel vreugde sy daardeur in mense se lewens bring…
  2. Jy is jou eie Beste Maatjie…min mense weet dat sy in 1985 vanaf Montagu na die Oos-Kaap verhuis het…net om nader aan haar ou skool (Oranje Meisieskool) te wees…sodat sy my op 13 in ‘n ander provinsie (die Vrystaat) kon agterlaat met hierdie afskeidswoorde….”Onthou, jy is jou eie beste maatjie…” Sy het jare later gebieg…dit was een van die moeilikste dinge wat sy ooit gedoen het…en het heelpad (sowat 6 uur se ry in haar ou Peogeot) huis toe gehuil…
  3. Moenie Skree in die Strate nie…soos almal weet…is Montagu se strate vol van mense wat skree…dus moes Ma in 1980 vir my en my beste maatjie (Zaza, wat in die Blou Piekegebly het) een middag nader roep en maan : “ ’n Jong dame skree nie soos ‘n spiritsvrou in die straat nie…”
  4. Fokus op jou Talente en Droom Groot…van kleinsaf het Ma vir my kryte en verf gekoop sodat ek my kunstalent kon uitleef en slyp…en al wou sy graag hê ek moet ‘n famous kunstenaar word soos my oom Philip in Europa…voel ek vandag famous in haar oë…want sy noem haarself my Grootste Fên…
  5. Daars Genade in Werk…Ma het my jare gelede vertel ek moenie te veel dink nie…bly besig…dan sal jy sommer gou beter voel…en toe my man so 2 jaar gelede oorlede is, het sy toegelaat dat ek haar hele Persiese mat (waarop sy so heilig is) in die sitkamer vol verf spat sodat ek van my hartseer ontslae kon raak…
  6. Leef nader aan die Aarde…Ma glo nogsteeds aan ‘n eie groentetuin, jou eie hoenders hê…en eenvoudig eet…en soos die land se ekonomie op die oomblik afwaarts struikel…dink ek sy het dalk ‘n punt beet…
  7. Kies altyd Korrekte Taal…Van kleinsaf het ma vir my boeke gekoop en voorgelees toe ek nog nie self kon nie…’n boek in ons huis was ‘n heilge voorwerp…en ek het vandag ook ‘n heilge biblioteek leesstof van my eie…en leer swart kinders daagliks die wonder van Afrikaans…
  8. Kinders is die Vuur wat jy jou Hande by Warm maak op jou Oudag…Ma het vir my ‘n laaaang brief geskryf toe ek 35 word en nog ongetroud is met die bostaande woorde….(Alhoewel sy ook glo jy moenie by jou kinders bly op jou oudag nie, want hulle gaan jou net boelie…)
  9. Rus is in die Dood…Ma glo dat jy nie op jou louere moet rus nie….doen wat jy moet doen vandag…wie weet wat die toekoms bring?
  10. Die Positiewe Aspekte van Onkruid…is dan ook my gunsteling….As verveelde tiener moes ek na eindelose VLV en ACVV praatjies van Ma gaan om al die botteltjies vol kruie en onkruid rond te dra…Vinkel koekies moes vir die Tannies uitgedeel word saam met hul Lemon-Verbena-Suurlemoen tee en daarna Brandnetelsop en Saadjiebrood…

Moedertjie verstaan nie vandag hoekom ek so happy hier op Montagu is nie…maar ek is so gelukkig hier, want Montagu is my Ma…ek volg in my Ma se voetspore…daarom voel ek…my Ma is nooit te ver van my nie (al woon sy vandag in Colesberg)…Ek vertel vir almal ek is die MuseumBaba van Montagu…dat Pa deur die kloof moes jaag een warm somersmiddag sodat ek in Robertson se Hospitaal gebore moes word, omdat Ma ‘n crush op die ou dokter gehad het…

Soggens…as ek die laaste wilde draai vat Kleuterskool toe…en hoor hoe my Kleintjies gil van plesier….onthou ek daai selfde draai…soveel jare gelede…toe die Triumph se deur oopgegaan het….en Ma my aan die voet beetgekry het…Ons was altyd laat vir skool….en ek is nogsteeds laat vir skool….

My ma is soos Klitsgras in my hart…en soos die meeste onkruid…wat weier om te vergaan….wil ek vir Ma Blackie gerusstel…met hierdie afskeidswoorde van ons Alma Mater…

“Die Meetsnoere het vir my in lieflike plekke geval….Ja, my erfenis is vir my Mooi…”

liewe Moedertjie…

 

Profile photo of maraja

by maraja

So Naelskraap en so Hit-te-te…

February 6, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

So Naelskraap en so Hit-te-te…

“Kom, my Kind…so sal jy jouself nooit, ooit weer hoef te verneder nie…” het Ma gesê en my klein sweterige handjie in hare geneem en met berekende treë na haar ligblou Triumph gestap…Dit was ‘n warm, somersmiddag in 1982 en ek het sopas aan my heel eerste atletiek-oefening op 6 jarige ouderdom deelgeneem…Ek het heel onskuldig na haar opgekyk…en al het die son my verblind, kon ek aanvoel sy was baie, baie vies…”Wat beteken ‘ver-ne-der’…Mamma?”….het ek gevra, terwyl ek gewonder het wat ek dan verkeerd gedoen het?…Maar sy was te besig om aan my toekomstige, ‘alternatiewe’ buitemuurse aktiwiteite te dink…om my te hoor… Vandaar onthou ek slegs somersmiddae in pienk tutu’s…glibberige pinch-pots van klei…en kwaai tannies langs my op harde klavierstoeltjies…en my drome van ‘n atletiek-loopbaan…aan skerwe…

En so beland ek toe… laasnaweek (so plus-minus 35 jaar later) op dieselfde grasgroen veld…met die pragtigste blou berge omring…op ‘n snikhete somer-saterdag…hierdie keer in die rol van my ma…met mini-me se sweterige handjie in myne…o hel…waar is die kar nouweer?

Ek het opgedaag in ‘n brawe gesig-masker en oorlogs-kleur-rooi-rok mondering (al was ons eintlik daar om die Groenspan te ondersteun) en het benoud rondgevra of die mamma’s rerig moet saamhardloop met die kleinspan? Ek het senuagtig vasgeklou aan die kleintjies se doeksak (sonder enige doek, bersie, bottel of dummy) en ‘n paar slukkies gevat van een se koeldrank uit die sak…Sussie het onmiddellik my hand gelos en haar maatjies gaan soek en op die pawiljoen gaan klim om saam liedjies te sing…en Kleinsus het wraggies ook my hand gelos toe sy haar nuwe juffrou sien…om my verwese en alleen agter te los…’n sesjarige weergawe van myself…op dieselfde stuk groen gras…

“Bly volhard soos atlete…dis God wat die wedloop bepaal…” was die enigste liedjie wat ek altyd voor gevra het as dit my beurt was om iets voor te stel tydens godsdiens-periode…omdat ek nie kan hardloop nie, sien?

”Daar’s ‘n skare verlossers wat wag om die draai…” en dis ook die naaste wat ek aan atletiek gekom het…as getroue toeskouer…en ondersteuner…vir die wat kan, sien?

En so breek 10 uur die oggend aan…vir die Kleuterskool-atlete by die Laerskool-atletiek…Ek het die Kleintjies gou bymekaar gemaak en elkeen by hul juffrou gelos, want Mamma (die getroue ondersteuner) moes gou gaan wag aan die ander kant van die baan…”Dat ons almal die wenstreep sal haal…”

Ek was min gespin oor Sussie, want met haar lang beentjies wat sy by Pappe ge-erf het, het ek min probleme voorsien met haar toekomstige atletiek-loopbaan…maar Mamma was verkeerd.  Ek vermoed, ek het haar te veel opgesaaik al van die vorige dag af…en haar ook ‘n GROOT ice-cream belowe as sy ons klein familie-naam hoog hou…met my visioene van medaljes, bekers en podiums…

Juffrou het na die tyd om verskoning kom vra…want Sussie het soos blits deur haar arms geglip toe die oom met die gun die skoot laat klap….om saam met die bondel seuntjies te hardloop….sodat sy ver voor Mamma (wat nog halfpad oppad was) by die wenstreep aangekom het…

Ek het van skok gaan staan…en omgedraai (in die middel van die baan)…want, toe die tweede skoot klap…het klein, vlugvoetige vlindertjies aangevlieg gekom…en vir liewe Kleinsus agter gelaat…en daar sien ek toe wat my eie ma gesien het…soveel dekades gelede…’n klein weergawe van myself…wat verbete probeer byhou…maar nie kan nie…Ek het opgekyk na die Berge…waar sal my Hulp vandaan kom?

Maar Mamma was weer verkeerd, want voor ek ‘n traan kon stort van bejammering, sien ek hoe Kleinsus haar koppie agteroor gooi…en hoe sy skaterlag….en vooroor dubbelvou…handjies op die knieë…in die middel van die scary groen grasveld…het ‘n lagbui haar oorval…dat sy nie meer ‘n voet verder kon sit nie….Ek moes haar noodgedwonge van die veld gaan verwyder (wat nou gladnie meer so scary was nie), sodat die ernstige atlete hul nommers kon klaarmaak…

En daar is dit toe…op een dag het ons drietjies geskiedenis gemaak…Sussie so naelskraap….Kleinsus so hit-te-te…en Mamma heeltemal ontslae van haar atletiek issues

Maar ek het tog gedink aan Pappa se woorde van lank gelede…”Ek kan nie wag om eendag langs die baan te wees as hulle sport doen nie…” but, I suppose…dit is God wat die Wedloop van die Lewe bepaal…met die wat Hardloop, die wat Waarneem…en die wat Wag…omdat hul klaar hul Wedloop voltooi het, nie waar nie?

Profile photo of maraja

by maraja

Om Jou vir laas te Groet…

January 15, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om Jou vir laas te Groet…

“Koebaai….koebaai…ons sê koebaaaai…..” sing my twee dogtertjies vanoggend, al hangend by die rooi kar se agterste twee vensters uit…armpies al wuiwend…Ek hoor Skoonma begin saggies langs my snik…En ek?…Ek weet nie of ek moet lag, of huil nie…

Die vakansie is eindelik verby, maar ons het nog een taak wat afgehandel moet word, voor sy vanmiddag om vyfuur op die GreyHound klim, terug Noorde toe…

My oog vang skuins die houtboksie op haar skoot (die laaste oorskot van haar geliefde seun) …. en sien hoe sy die trane met ‘n klein wit sneusie probeer keer….

”Koebaai…koebaai…” klink die helder kinderstemmetjies weer hier van agter…en ek wonder saggies in my binneste…. of sy ook die ironie van hul woorde besef?  Ek weet nie regtig hoe om haar te troos nie…dus fokus ek maar op die ratte verwisseling van die geleende motor….Een…Twee…Drie…Stop…(ai, ek mis die gemak van my automatiese Duitse motor…)  Ons bestemming?  Na laaaaang betragting (met logistieke moontlikhede en hindernisse) het ons besluit om Pappa se as te gaan strooi in die dorp se Karoo-Natuurtuin.  Ouma loop maar swaar…en die klein kronkel- en afdwaal-paadjies lê vol moontlike beenbreuke of verdwaal…Dis amper erger as Survivor (Outwit,Outwin,Outlast?) en ek kan aanvoel hoe die irritasie in my opbou soos ons elkeen ‘n klein sweterige handjie vashou…en my hemp van die somershitte aan my rug begin vas-plak…Vandag draai die kwik weer hier by veertig…

“Waarheen is ons oppad Mamma?” vra Sussie, terwyl sy by die paadjies af huppel en  al die plantjies en skoenlappers bewonder.  Hoe verduidelik ek aan haar dat ons eindelik vir haar Pa totsiens sê vandag? My moed begewe my…en die juffrou-gear in my skop onmiddelik in (dankie tog vir auto-pilot?)…”Kyk net daardie pragtige koningsblou water-lelie skat!” roep ek met verwondering uit (ek weet sy hou van groot woorde met ‘n titseltjie kleur bygemeng).  Sy gaan staan doodstil…en verwonder haar aan die diep blou-tot-geel skakerings…terwyl Ouma en Kleinsus voort…steier…die opdraendes uit…My oog vang hier en daar die pragtige Karoo plantjies…en ek probeer selfs die natuurprag aan my skoonma uitwys…”Kyk net hierdie klein, skelrooi vetplantjie Ma…Het Ma geweet, hoe minder water hy kry, hoe mooier-rooier word hy?”… maar sy is verblind deur haar trane en blykbaar ook nou doofstom…

Ons gaan sit vlugtig onder ‘n Karoo-Boerboon dat ouma kan asem skep.  “Is dit nie ‘n mooi naam nie Ma?” vra ek terwyl ek opreik tussen die stekelrige takke en een van die pienk blommetjies pluk om vir haar aan te gee.  Sy knik haar kop terwyl ek langs haar inskuif op die harde-hout-bankie.

Ek sien by my voete staan ‘n Kruidjie-Roer-My-Nie…en ek onthou hartseer hoe haar seun soms Anton Goosen se liedjie met dieselfde naam (”Jy’s ‘n bondeltjie liefde….as jy hier langs my…donkiekar ry…”) vir my gesing het…maar dit deel ek nie met haar nie…

“Wat…dit…Ouma?” vra Kleinsus belangstellend in haar baba-taal tewryl sy met ‘n klein, vuil vingertjie na die boksie op Ouma se skoot beduie…en terwyl ek (die enigste tolk tydens hierdie trippie) my woorde versigtig probeer kies, sê Sussie verontwaardig en baie duidelik:  “Dis ons Pappa.  Hy is dood.” In geskokte stilte dink ek…Salomo was darem ‘n wyse man…uit die mond van die Suigling kom die Waarheid…hard, helder…en duidelik…en Kleinsus aanvaar die verduideliking gelate, sonder om ‘n oog te knip…(moet ons nie dalk die land se sake ook vir die kleintjies los nie…wonder ek droogweg…)

Ouma gee die teken dat ons maar verder kan gaan…en ek lei haar met ‘n paadjie (wat ek weet tot by ‘n pragtige koppie kronkel) langs…maar toe sy op die bordjie lees dat dit ‘n hele 1792 meter verder is, vra sy of ons maar die seremonie net daar kan afhandel. Ek het benoud rondgekyk, maar daar was geen pragtige blomme of bome meer om ons om my uit my dilemma te help nie.  Ek het haar toe maar van die voetpad afgehelp tussen die droeë Karoo-bossies in (en gestop toe ek ‘n klein Kannie-Dood vetplantjie sien…dis simbolies genoeg vir my…Let it Go….Let it Gooooo…)  Ek het die klein kissie oopgeskroef en die deurskynende plastiek- sakkie oopgeskeur en die kleintjies het belangstellend daar ingeloer.  Ek wou nie hê hulle moes gril nie, en probeer maar toe die mooi-heid daarvan uitwys…“Kyk julle, dit lyk soos die stukkende skulpies wat ons by die see gesien het..” maar teen die tyd het Skoonma genoeg van my natuur-les gehad en het sy ‘n hand daarvan opgeraap en oor die bos voor haar gegooi. Voor ek tot my sinne kon kom, het Sussie (immer die hulpvaardige een, ook ‘n hand geneem…met Kleinsus, wat altyd so bang is sy mis uit, kort op haar hakke…) Ek het in afgryse (soos mens soms in daai aksie-movies sien hoe tyd vinnger en stadiger voor jou afspeel…) gesien hoe die boksie in my hand leeg word…Hoe die wind hul Pa se as skep…en soos meel oor hul koppies-klere-sandale sif…en hoe Ouma omdraai en wegloop…Uit die hoek van my oog het ek ‘n groterige stukkie been sien hang (My geliefde hang aan die Bitter-Bessie-Bos?) en dit vinnig afgeskud grond toe…

“Wil Ma nie die boksie hê nie?” het ek geroep terwyl ek afkyk na die mooi uitgekerfde houtboksie (SI BURGER 1973-2016) en agter haar aandraf (sy was duidelik nou baie haastig) Sy het dit van die hand gewys (was sy dalk vies vir my?) terwyl sy en Kleinsus met hernude energie verby die waterlelies drafstap…Skielik het ek  besef dat Sussie darem nou baie stil geword het…en waar is sy?

Ek het omgedraai…en was stomgeslaan toe ek sien waarmee sy besig was…

Soos Hansie se Grietjie…was sy besig om die kronkel-paadjie te versier…vanaf die as-bos tot by die kar…was daar duidelike, groot kruise getrek…meters ver in die stof…

En ek het in stilte verstaan waarom haar pa haar altyd so jammer gekry het as hy sê: “Sy is ‘n baie sensitiewe siel…en gaan nog baie seer kry… “

Profile photo of maraja

by maraja

Betlehemster o Wonderlik…

December 27, 2017 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…
Betlehemster o Wonderlik…
Elke aand, voor ons gaan slaap, trippel Sussie gou by die voordeur uit om vir Pappa good night te gaan sê…want sien, Pappa se tent staan sedert Mei verlede jaar tussen die sterre in die Melkweg…

Soms kan jy hom sien op Orion se belt, dan weer op die Suiderkruis…maar meestal…is enige ou sterretjie goed genoeg vir Sussie om gou haar “Nag Pappa”-sms te ontvang….

Op bewolkte aande, kan ek sien haar gemoed is sommer donker en ook omgekrap…en steun en kreun die ou lyfie in haar slaap…soos sy tevergeefs haar Pa probeer volg oor swart riviere…en ek onthou…
Ek en Sussie se Pa was lief om te sing van Mika en sy Planeet…wat baie ver….en blink soos ‘n ster was…en sommige nagte droom ook ek van hom op daardie planeet…nes The Little Prince…voel hy ook verdwaald en verward…en soek hy ook soos Hansie en Grietjie die broodkrummels terug na ons toe…maar op bewolkte aande…(soos vanaand) is daar geen blink sterre wat knip-oog nie… en definitief ook geen hemel-wifi of hot-spots nie…(sorry, no connection).

So kom Sussie noudie dag heel uitasem en opgewonde by die huis…om my te vertel van die Nuwe Ster wat die tannie by die Kerk haar van vertel het…

Sy het vir haar sketsboek en kryte gevra en onmiddellik begin om vir my hierdie wonderbaarlike Nuwe Ster te teken….bladsy op bladsy…oor en oor…van hoek tot kant…Sy het Hom, haar hele boek vol geteken…en toe begin uitknip…om terselftertyd weer in te plak…”Wat gaan hier aan?” het ek stilletjies by myself gewonder…terwyl ek al die knipsels driehoek-papiertjies opvee van die grond…

Kleinsus, wat nie ‘n clue het van sterre en long-lost Pappa’s nie…het obvious twee en twee by mekaar probeer sit en begin dans voor die verligte Kersboom met al sy glitter en glam

Sussie het ewe skielik stil geword en gevra : “Mamma…ken jy die Betlehem se Ster?” Ek het haar verwonderd dopgehou terwyl sy (met ‘n nuwe lig in haar oë) my vertel het van baba’s en skape en Wyse Manne…en hoe jy (as jy dalk verlore of verdwaald voel) slegs die Betlehem se Ster hoef te volg om by jou ware eind bestemming uit te kom…dit klink tog so eenvoudig en maklik, nie waar nie?

Ek het haar gevra hoe ons hierdie besonderse Ster gaan opspoor…en sy het my verseker dat dit die helderste en mooiste Ster in die hemelruim is…en ek vermoed sy het dalk ‘n bietjie deurmekaar geraak met al die sterre… en haar Pappa….but who cares?

Want dis alweer Krismis (Crazy) tyd…en die gestamp en stotery by die winkels die afgelope paar weke (het jy al van Black Friday gehoor?)….het my so ‘n naar/hol-kol op die maag gegee…dat ons Kersdag, slegs mooi wit kerse aan tafel opgesteek en oor baba Jesus aan etenstafel gesels het…

Want al raak ons soms confused tussen al die blink sterre bo Liewe Heksie se sterretjies-dak…of die liggies aan al Shoprite en Checkers se made-in-china Krismisbome…hoef ons slegs te glo soos klein kindertjies dat daar ware Liefde en Geluk gevind kan word in ‘n baie eenvoudige storie….baie lank gelede… geskryf…van ‘n Kindjie en sy eie Betlehemster…

Profile photo of maraja

by maraja

Om te Knoop of te Doop…

November 16, 2017 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om te Knoop of te Doop…

“Mamma gaan al jou hare afknip…” dreig ek soggens as Sussie huil terwyl ek die woeste Kroon op haar koppie probeer tem…en dit issie net omdat ek ‘n ongeduldige ma probeer wees nie…no ways…Dit tele-transport my na die laat sewentiger jare…met my eie Rapunzel-hare tot oppi boude…en Ma wat ure sit en hare uitkam…en kougom-koeke probeer ontknoop…en ek wat huil en en en…dis ‘n aaklige besigheid…en ek kannie glo dat ek nou op my oudag die rede moet wees vir ‘n klein dogtertjie se trane-met-hare nie…My eie soet Rapunzel-revenge het eers op die rype ouderdom van 20 gekom…toe ek my lang vlegsel afgeskeer en vir my ma gegee het…

Dit gee my steeds oneindige omkrul-tone-plesier om soggens so tussen ‘n mond vol Aquafresh-skuim, die skêr te gryp, en ‘n weerbarstige Saartjie Bauman-krul te wys wies baas van hierdie hare-plaas…

Want wat is nou erger as los toue in ‘n mens se lewe?  Dis soos om perd te ry sonder enige tou ini hand…die blerrie-merrie-perd galop sommer die veld in…met jou…slegs as passasier…So lê ek een aand langs my oorle man in die bed…en gaan aan oor dit…en dat…en nogmaals dat…Hy het gevra hoekom ek so uptight is oor als…en ek het hom verontwaardig geantwoord:  “Al hierdie los toue wat so hang in die lug…is besig om my senuwees te knaag my skat…”  Hy het sommer net daar uit die bed gespring en die kabel van die DSTV in die solder gaan oprol…(een toutjie minder op my lysie…)

Het jy al gehoor dat van uitstel… afstel kom? En stel ons nie so graag onplesierighede uit vir later nie?  Om iemand te konfronteer oor ‘n slegte aangeleentheid…om jou bankbalans en bankier vierkantig in die oë te gaan kyk…of om vir iemand askies te sê…Tog is dit so bevrydend…en die slimstes onder ons het ‘n term daarvoor…delayed gratification…met ander woorde…hou die lekkerte vir laaste…

Toue het al baie drenkelinge se lewens gered…maar o genade…moenie my vra om vir jou ‘n knoop te ontknoop nie…dis pure hel op aarde…en wie ken nie die sielsdodende gevoel van ‘n verkeers-knoop nie…dit voel soos die highway-to-hell…met die uurglas van jou lewe wat jy in jou geestes-oog op die dashboard sien sit…elke korrel sand…verspil op die tarmac van jou eie sell-by-date

Maar wag…laat ek jou vertel van die twee ou seemans-geknoopte toue om my enkels…Soos ‘n groot, ou seilskip van ouds…het ek twee ankers…en al is hulle maar nog klein en lig ini broek…hou my bol-seile koers…want my kompas is gestel op hul toekoms…ver annerkant die horison waar die son sak saans…Snags, as ek luister na hul sagte klein-dogtertjie slaap geluide…kyk ek op na Orion se belt…want ek weet hul Vader hou ook ‘n wakende oog oor hul slapende lyfies…en dis dan wat ek waarlik geknoop en gedoop voel in hul/my liefde vir my/hul…

 

Profile photo of maraja

by maraja

‘n Brawe Kartograaf…

October 29, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

‘n Brawe Kartograaf…

Ek lees noudie dag dat (volgens ‘n ene Scott M Peck) ons almal as klein kindertjies ‘n kaart van die Lewe teken…Ek kan my voorstel dat hierdie kaart soos die een van ons eie wêreld is…soos die Verenigde Nasies dui ons op ons eie kaarte aan waar onlangs oorloë plaasgevind het…watter nasies met agterdog bejeen moet word…waarheen ons met gemak kan reis…waar gevaarlike, verspuwende berge geleë is…of waar tsunami’s al voorgekom het. Het jy geweet dat pirates nie net in Disneyland aangetref word nie, maar ook langs die kus van Afrika?

Die probleme van die Lewe bekruip ons egter hier teen die teenager stadium wanneer ons kaarte begin verouder…en ons ons kaarte oor moet begin teken…Grense tussen lande word verskuif, nuwe unies word gestig…ou kolonies verdwyn…presidente kom…en gaan…en ons, die ewige reisigers van die Lewe moet seker maak dat ons Visa’s en Paspoorte op datum is…

Slim wysneuse (wat jare lank in die sielkunde studeer het) noem hierdie verskynsel “transference”…en dit beteken dat ons die kaart wat ons kleintyd geteken het…toepas op ons huidige situasies….bv “mense kannie vertrou word nie” of “ek is alleen in hierdie grootmens wêreld” en “ek is lelik, niemand hou van my nie”…

Min mense is volgens Peck se Road Less Travelled…braaf genoeg om hul kaarte te her-teken…dit is glo ‘n konstante gedoente…Kan jy jou voorstel…om daagliks jou opgevoude kaart uit jou handsak te haal en gou tydens lunch, tussen tee en ‘n koue ham toebroodjie, jou groot wit uitveër (ook altyd byderhand en onderin jou handsak) te neem en so-en-so se naam van jou kaart uit te vee (want julle het ‘n onderonsie by die fotostaat masjien gehad om 10 vanoggend) amper soos die unfriend knoppie op Facebook…”Mamma…Ida wil nie meer my maaikie wees nie…” huil Sussie vanoggend toe ek gou gaan koffie drink by Buurvrou…Halfpad in die rede geval…het ek geirriteerd vir Sussie beveel om onmiddelik weer te gaan “maaikies maak”…’n groot sluk van my koue koppie koffie gevat…en my storie met Ida se ma hervat…

Maar wat is nou eintlik die punt van hierdie storie? Die punt is dat daar een konstant van die Lewe is…dat die Lewe nie konstant is nie…Net noudie dag was ek ‘n bruid in wit…toe word ek “Mamma” in maternity wear…en toe weer ‘n weduwee in swart…goeie genade…alles binne die bestek van vyf jaar…hoeveel uitveërs kan mens opgebruik? Ek onthou ook nog goed hoe die stil NG Kerk dominee ons vier kinders om my ma se groot etenstafel laat sit het (pas nadat my pa gesterf het) en ons vertel het dat ons nou ‘n nuwe identiteit het…”Pa-loos”…en eendag in die toekoms sal ons dit weer moet doen as ouer-lose “wees-kinders”…want dit is die Lewe…soos brawe Kartograwe…moet ons nooit bang wees om ons kaarte te herrangskik…of selfs oor te teken nie.  Ons almal weet hoe erg dit is om met ‘n foutiewe kaart of verkeerde aanwysings oor die telefoon na ’n belangrike baken te soek….was dit nou links…of regs…?

Ons weet elke pirate van ouds het ‘n kaart in sy broeksak gedra…van ‘n magical skatkis ( begrawe, êrens op ‘n baie geheime plek..) maar dat dit nooit regtig bestaan het nie…

Tog is dit die soeke en hoop na ‘n volledige verwysingsraamwerkende Kaart van jou eie lewe (nes die pot goud aan die einde van die reënboog) wat vir jou geluk en gemoedsrus sal bring…

Is dit nie die ware skat van die Lewe nie?

Profile photo of maraja

by maraja

‘n Kas vol Vriende…

October 12, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

‘n Kas vol Vriende….

Het jy geweet dat daar sekere celebrities is wat miljoene vriende op social media het?  Ek wonder of hulle werklik geliefd voel deur al hierdie vreemdelinge…or are they weighed down….deur die feit dat dit slegs ‘n virtuele vriendskap is?  Een van my favourite rock sterre het so drie maande gelede homself opgehang…en ek wonder of ook een van sy vriende (wat genoeg van al sy issues gehad het) gese het…”Gee hom net genoeg tou…” want dis wat ek ook noudie dag gese het…want vriende kan mens soms grensloos irriteer, maar miskien het mens net dalk ‘n break van hulle nodig?

Ek onthou nog goed die bloedstollende gil…en vreeslike geween (so twee jaar gelede) toe ek vir Sussie en Kleinsus in die bad gelaat het (miskien ‘n titsel te lank…) om die vreugde van bubbles te ontdek (Wat is dan lekkerder en meer ontspanne as ‘n borrelbad na ‘n lang dag by die werk?) Uitasem gehardloop, moes ek letterlik snak na my asem toe my baba haar vet armpie na my oplig en die evidence van tandemerke beskuldigend na my uithou…wat de hel?  Die tweetjies was duidelik moeg vir mekaar se geselskap…en Sussie het verduidelik (ook nou deur trane van moegheid) dat Kleinsus nie vir haar wou luister nie…Ek was self uitgemergel van ‘n laaaaaang stressvolle dag, dat ek toe maar tot hulle vlak daal en vir Sussie aan die arm beetkry…en byt.  Maar ek het vergeet dat ek ‘n ou skaap-ooi is met stomp tande daarby…en dit was vir die twee so snaaks dat hulle uitgebars het van die lag…(Mamma…die gevalle heldin…)

Sou dit nie wonderlik wees as ons sekere onderonsies (soos honde) kon vermy deur net ons tande vir mekaar te kon flits nie?  Maar wat doen ons?  Ons kruip braaf weg agter ‘n bree wit glimlag…terwyl ons huil na binne-toe…gewond deur woorde…gewoonlik van die vriende…naaste aan ons…

Ek het al gevind (soos weereens die afgelope week) dat jy soms staatmaker vriende vind in die moeilikste situasies…en gewoonlik op die mees onwaarskynlikste plekke… Hulle help jou met ‘n smile…Niks is vir hulle te veel moeite nie…en hulle verwag niks behalwe nog ‘n geleentheid om jou by te staan nie… Sal jy nie graag op die slagveld wou bygestaan word deur so ‘n makker aan jou sy nie?  Die probleem is…hulle bemarking is nie wat waffers nie, en jy kan hulle ook nie koop op ‘n Red-Hanger-Sale nie…Hulle dra nie enige Sherriff-badges nie…en het geen neon haloes wat hul hoofde in ‘n heilge lig omring nie.  Hoe vind mens hulle?  Ek vermoed…jy moet ongelukkig deur diep waters swem…

Ek het onlangs ‘n ou vriendskap be-eindig… Dit was baie swaar…en baie moeilik, maar ook nodig vir selfbehoud.  ‘n Wyse vriend het jare gelede vir my gese dat jy ‘n kas vol vriende het…en soms is dit nodig om die kas skoon te maak en die rakke af te stof… Hoe anders kan jy plek maak vir nuwe vriende?

Sussie kla vanoggend dat Kleinsus nie meer haar maatjie wil wees nie.  Ek het probeer verduidelik dat sy familie is…en daarom nie ‘n keuse het om Sussie se “maatjie” te wees nie…en al byt hulle mekaar nog so af en toe (Kleinsus het al geleer om haarself te verdedig met grom geluide en skerp tandjies wys…) hoop ek heimlik hulle baklei nie ‘n leeftyd soos ouma en haar sussie nie…want om so ‘n vuurhert aan die gang te hou…kos baie kole en baie trane…

‘n Vriendskapskas

Ons stal so trots uit:

gewaarwordinge

in blompotte

van glas…maar

Ons bly in ou kasarms

waar

stofbelaaide rakke

kreun

onder

vergete tyd…

en waar kaste

teesinnig beur

teen

die Oorbodige…

 

(M.Badenhorst-Burger)