Profile photo of maraja

by maraja

Huis is….waar die Hart is….

February 13, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Huis is…..waar die Hart is….

Iemand vra my die ander dag hoe dit gevoel het om my man een sonnige, Dinsdag middag…in die Herfs van laasjaar…te verloor….Gevoelloos? Dalk…..maar ook wonderlik terapeuties….om ‘n mens se gevoelswereld so in woorde te kan uitdruk….

“Hy’t net oorboord gebliksem!”…..het ek gelag tussen die trane deur….”en nou sit ek sonder ‘n kaptein…op ‘n klein roeibootjie met een spaan, die twee kleintjies op ‘n klein bankie agter my…en roei verbete…al-al in die rondte!”….want hoe anders beskryf mens die gevoel om jou man, die een wat jy blindelings gevolg het deur dik en dun (die hele Suid-Afrika vol), sommerso….binne sekondes te “verloor” aan ‘n hartaanval?

Ek het lank…..lank….. gestaar oor die kant van ons roeibootjie….na die bloep-bloep van klein borreltjies op die oppervlak….soos hy na die donker dieptes na benede gesink het….en ook gewens ek kon agterna spring….met die twee kleintjies in my arms….no jokes….die einde sou vinnig kom…en ons sou ewig by mekaar wees…. in ons watergraf…

Kan mens iemand so lief he? Ja….mens kan….Hierdie man was my Petrus…..my rots van Gibralter…die veilige hawe vir my eens dobberende roeibootjie met verwese seile van so lank gelede…Ek het soms geskrik vir myself en my totale liefdemetoorgawe vir hom….Ek sou enigiets vir hom doen….Gevaarlik? O ja…..baie…. Sonde? Miskien….Ek besef vandag, na amper nege maande waarin ek weer moes geboorte gee aan my ou self, dat ek myself totaal prysgegee het in die vyf jaar van my huwelik. Wie is ek nouweer? Waarvan hou ek? Wat eet ek? Watter musiek luister ek na? Ensovoorts…ensovoorts…..My geboorte aan myself het met baie groeipyne gekom….

Dit was twee weke gelede my verjaarsdag…en ek wou dit nie vier nie…Hoe kon ek gelukkig wees en aangaan met my lewe….en kersies doodblaas….en ouer word as wat hy was….sonder om skuldig te voel? Ek het die heeldag in my pers kamerjas gebly en in die huis rondgespook met ‘n lang gesig….die arme kleintjies…en toe….sommerso…..vanself….het my roeibootjie losgeruk tussen die rotse…. waar onsdrietjies al die afgelope paar maande gestrand was op ‘n onbekende eiland….die gety het begin inkom (seker oor al die dae en nagte se trane wat ek in die see ingeween het)….en daar gaan ons….so braaf…die oseaan van die lewe in!

Vir die eerste keer in amper ‘n jaar bly onsdrie in ons eie klein plekkie en is ons nie meer aangewese op die goedheid (lekker is mos maar net ‘n vinger lank?) van ander nie….

Ek het selfs my van laat verander en ‘n ou ring laat groter maak vir my ringvinger wat so kaal gevoel het…..Ek is nou “getroud”….nie meer met Rugby nie…..maar met myself….‘n laat verjaarsdag geskenk aan myself….

En al het sussie gevra of pappa vir ons wag in ons nuwe huis….weet ek dat sy foto’s aan die mure hom naby haar hart sal hou…want dis waar die ware Huis is….digby die Hart….

IMG00931-20131101-1036

Profile photo of maraja

by maraja

Engele om ons…

December 28, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Engele om ons….

Kom ek vertel jou van engele….want dis weer Krismis…..en met al die geglitter van kersfeesliggies word ons so maklik verblind deur al die JingleBells wat ons in winkels en huise aantref….Een ding weet ek verseker….daardie engeltjies wat selfs aan my eie groen plastiekboom hang….is slegs vir versiering….

Ons almal smag so om regte engele te sien…en vandat Touched by an Angel op TV soveel maal ge re run is….glo ons dat daar 3 engele om ons is met Amerikaanse aksente en gemake up en gemanicured to the teeth….maar ek weet dit is nie so nie, want ek het al tweemaal in my lewe ‘n engel gesien….Jy dink seker eks stapelgek….whatever….maar ek weet vandag hulle lyk nie soos die prentjies in die kinderbybel nie….

Die eerste keer was ek baie baie siek….en het ‘n hoe koors gehad….en ‘n engel het langs my op die bed kom sit en sy/haar hand saggies op my natgeswete voorkop gesit…ek het in ‘n diepe slaap geval….en ure later (sonder enige koors) wou ek by my huismaats weet wie die besoeker was? Hulle het my snaaks aangekyk….en my meegedeel daar was niemand nie….

Die tweede keer was baie baie meer dramaties…Ek was weereens liggaamlik gebroke…maar eintlik geestelik ook…met ‘n ernstige knie operasie in die vooruitsig….ek was diep in gebed met ‘n paar ander siele om my….en toe gebeur dit….Ewe skielik het iemand langs my gestaan….en ek sal nooit ooit die verblindende lig en liefde vergeet wat hy/sy uitgestraal het nie…dit was oorweldigend….Ek kon nie bepaal of dit ‘n hy of sy was nie…miskien was hy/sy beide? Hy/sy het ‘n wit kleed aangehad met iets wat agter sy/haar rug afgehang het…en hy/sy was een en ‘n halwe mens lank….wow…en dit alles het ek met toe oe gesien! Maar die mees wonderlikste en ook ongelooflikste ding was wat volgende gebeur het…Hy/sy het sy hand op my kop gesit….en ‘n kragtige elektriese stroom het deur my linkerkant geskiet….van kop tot toon….en my seer knie het saamgetrek met ‘n bo menslike krag….en toe was dit weg….en ja…ongelowige Thomas…my knie was genees…Kyk, vir iemand wat al ‘n hele paar kere met ‘n elektriese kragdraad haar Moses teegekom het, kan ek jou verseker dit was iets heeltemal anders….Ek het hierdie storie nog net met ‘n paar kundig uitgesoekte mense gedeel…en die reaksies wissel van….”Jy’t jouself genees”….”Jy’t jouself verbeel”…of… “Hoe sterk was die medikasie wat jy geneem het?” Ek voel vere….ek weet wat ek weet…en niks of niemand kan dit van my wegneem…of die knie operasie wat ek toe nooit gehad het nie…

Maar dit bring my by die werklike engele….daardie alledaagses wat ons so vanselfsprekend neem….maar soos die duiwel self….is hulle almal gevalle engele….net menslik… met baie foute van hul eie….en virseker met voete van klei…

Sommiges is vir ‘n baie lang tyd in jou lewe (soos ‘n dierbare pa of ma) ander kan dalk tel onder soutvandieaarde en sewesakkesout staatmaker vriende of vriendinne….
Dalk tel iemand jou langs die pad op om ‘n klein entjie op jou lewensreis jou te vergesel…en jou te seen met hul liefde en lewenswysheid…en as hulle die dag jou weer alleen los (soos my dearly departed man)…is dit moeilik om nie soos ‘n klein kindjie te huil, te sanik of in selfbejammering te verval nie….Just move on…en koester die mooi herrinneringe van ‘n engel op jou pad…

En laastens…. is daar die totaal vreemde Samaritane op ‘n mens se pad wat sonder eer of belonging ‘n klip uit jou pad sal rol…soos die vier mans van Graaff Reinet wat verlede week op ‘n snikhete middag moeiteloos en kosteloos…geswoeg en gesweet het vir meer as twee uur… om my motor weer padwaardig te maak….net sodat ek en die kleintjies Krismis op Colesberg by my ma kon wees….

en dit….. is beslis….meer bybels…. as enige plastiekboom of madeinchina engeltjie vir my….

Profile photo of maraja

by maraja

Soos ‘n Dief in die Nag…

December 12, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Soos ‘n Dief in die Nag….

Ek het altyd gewonder hoe mense nou juis hulle selfone “verloor”….en het dit afgelag (maar nooit in die storieverteller se gesig self nie)…as ‘n geval van “verstrooidgeid”….en by myself gedink…jip…jy verdien om dit te verloor as jy nie jou goed mooi oppas nie….en miskien het jy dit dalk te maklik gekry in die eerste plek?

Ek is seker elkeen van ons ken daardie yskoue water in die gesig gevoel van…..”Ek weet ek dit nounet hier neergesit…maar nou’s dit nie meer hier nie?” Dis ‘n terrible gewaarwording… nogmeerso as jy hard vir iets gewerk het…..en iemand het jou kom “liberate” daarvan….So het ek as student een vakansie hard gewerk om genoeg geld te spaar om vir my ‘n paar goeie boots (om universiteit toe te loop elke dag) te koop….dit was skaars aan my voete….toe is dit gesteel…So ook my grootwordjare se dikwielfiets….wat een nag uit my studentehuis gesteel is….Toe ek dit die volgende oggend by die polisiekantoor wou gaan aanmeld….wou die verveelde polisieman weet hoekom ek (wat so ‘n oulike meisie is) dan nie ‘n boyfriend het om my te beskerm in die nag nie….ek het die saak net daar gelos….en in trane uitgestorm….sexual harassment en diefstal in een dag was net een te veel….

Ek haat unsolved mysteries…..en hou nie van my goed soek nie…Die goue reel vir my is altyd….soos Juf. Delport altyd verklaar het as ons by haar tafel gaan staan het : ”Vra is vry….en weier daarby” …Ek gee dit met liefde, of maak ‘n ander plan, maar my hart is al soveel maal gebreek deur ‘n oulike skoonmaakmeisie of vriendin….wat ek met my karige aardse besittingkies toevertrou….en dan ons vriendskap en besitting in dieselfde asem verloor het….

Ek was nog nooit die tipe “material girl” nie….maar kyk….as jy my kwaste of verf steel….(soos my jongste closet-artist boetie gereeld doen) dan steel ek dit terug….dis my tools of my trade sien….en ek gebruik dit….Boeke is weer anders…amper soos skoolhandboeke…hou ek daarvan om dit te leen of uit te deel…en as jy joune nie lees of gebruik nie….gaan ek dit doen…ek sien die wereld van boeke soos ‘n groot biblioteek….boeke moet tog gelees word en kennis moet gedeel word….nie waar nie? Ek was nog nooit hartseer as my boeke verdwyn het nie, want ek weet…iewers….erens….is iemand besig om kennis op te doen…en dit bring my gemoedsrus…..en groot plesier….

Ek sit die ander dag vir die eerste keer in my lewe om ‘n ronde tafel tussen ‘n groep wildvreemde mense…met ‘n paar boeke (Bybels) tussen ons. As icebreaker moes ons op die ry afgaan en vertel van hoe en waar ons al ‘n kosbare besitting verloor het….wel….daar was stories van vermiste katte….en kosbare ge-erfde kettingkies en ook ‘n motor wat een Vrydagnag buite die dorp afgeskryf is…..en toe’s dit my beurt…

Ek het begin vertel van hoe ek die afgelope jaar al my aardse besittings verloor het….hoe erg dit was om al die mooi goedjies wat ek oor die jare versamel het agter te los…of te verkoop sodat ek die pad huis toe kon vind een oggend om 3uur…..
Ek het soos Lot se Vrou vir myself gese: “Moenie omkyk nie….Alles wat belangrik en kosbaar is…. is vannag saam met jou in hierdie motor….die res is net aards”

Daar was my man langs my….die twee kleintjies veilig in hul karstoeltjies agter my….ons nuwe klein katjie wat slaap tussen hulle….en die twee familiehonde in die oop boot heelagter….

Maar wat ek nie besef het daardie oggend nie….was dat die doodsengel soos ‘n dief in die nag….my toe ook sou kom beroof van een van hierdie kosbare skatte van my…..

…..en die blink oe om die ronde tafel….het my speechless aangestaar….want nie een van hulle het geweet waarvan ek praat nie….

Profile photo of maraja

by maraja

‘n Mens is ‘n Mens deur ander Mense….

December 1, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

‘n Mens is ‘n Mens deur ander Mense…

Ek het die voorreg om al vir 6 jaar skool te gee…Ek leer swart kinders meer van my taal en probeer vir hulle ‘n liefde daarvoor kweek….maar ek kon net sowel vir hulle Grieks of Latyns gegee het, want wat in die klaskamer daagliks gebeur het niks te doen met Afrikaans nie….

Ek het…..(met my vooropgestelde idees) ….gedink ek is daar om vir hulle iets te leer….maar vandag besef ek….ek is eintlik die een wat daagliks by hulle leer…Ook is dit dieselfde met my twee dogtertjies….as baba’s het ek hulle versorg en weg probeer hou van die wreedhede van die wereld, maar soos hulle groter word en groei, is hulle besig om my te lei op ‘n onbekende en wonderlike pad vol nuwe ontdekkings….al wat ek kan doen is om hulle te volg met doeksak (gepak met bottels, dummies en rooibostee) byderhand….ek moet darem aan iets veiligs vasklou sien? Dis ‘n onbekende maanlandskap wat ons betree het….en vandat hul pa oorlede is…voel dit of ons veilige ruimteskip daarmee heen is….maar waar ek alleen sit en tob en huil oor dit wat was….por die twee klein ruimtereisigers my aan om op te staan en saam met hulle ons nuwe wereld en lewe aan te durf…om sonder enige vrese die toekoms oop oe tegemoet te hardloop….want dis wat die tweetjies doen…elke liewe oggend….is daar ‘n nuwe avontuur wat wag…

Hulle behandel almal (vriende of vreemdes) met dieselfde opgewonde groet: “Hallo!”…maak nie saak wat hul velkleur is nie….elke klein mensie op ons pad is ‘n “maatjie”….Selfs grootmense word beskou as “maatjies” wat slim is….hulle het mos al geleef en het lewenswysheid? Hulle het geen idee van ryk of arm, swart of wit nie….en soos The Little Prince….het jy die potensiaal om vir hulle iets wonderliks te wys of te leer….en dit kan geen geld koop nie….

Net so het ek al geleer by die swart kinders in my klas van Ubuntu….almal kry ‘n gelyke kans in my klas…maak nie saak wat jou talente of tekortkominge is nie….jy is ‘n mens en jou insig of tekort daaraan het ‘n plek in hierdie wereld…Die meeste van hulle kom daagliks skool toe op ‘n groot, stokou bus….Hulle staan douvoordag op en stroom uit piepklein huisies deur verlate modderstrate om by ‘n busstop te wag vir die dag….om na my klas te kom….en dis hier waar ons stories uitruil….Ek is nooiooit kwaad as hulle nie hul huiswerk gedoen het nie, want die meeste meisies moet huisskoonmaak as hulle tuis kom…na klein sussies of boeties kyk….en dalk nog ook aandete voorberei….Ons het eenkeer lekker gesels oor die tegniek van die perfekte vetkoek maak (in Afrikaans)….en ek het tot vandag die aantekeninge erens in ‘n dagboekie van my…

Dan is daar die ware vergewings gesindheid wat ek by hulle geleer het….en as ek so na ons politici en president kyk…..verstaan ek waar dit vandaan kom…In my eie kultuur vind ek dit nie….Ons kan so maklik iemand beskuldig nogvoor hy of sy skuldig bevind is en voel so maklik ingedoen deur familie of ‘n vriend…maar in my klas smeek die kinders gewoonlik om iemand nog ‘n kans te gee….en dan luister ek….hoekom dan nie?

Die afgelope winter het ek een nag deur die trane gewens dat ek eerder ‘n Xhosa vrou was, want ek weet hoe word weduwees bygestaan deur ouma’s, susters en tantes….Ek het so alleen gevoel in my rou…en daar was niemand in my familie wat kon of wou handbysit met die twee kleintjies nie….Ek het selfs ‘n keer of twee by die Kinderhuis op ons dorp (ek weet…ek is gladnie trots daarop nie) verbygery…..en gewens ek kon hulle daar aflaai….net vir ‘n rukkie…totdat ek meer stabiel begin voel het….

My ma se ek moenie worry nie….. “In die Bybel staan daar die Here kyk na weduwees en weeskinders….” and I suppose sy het ‘n punt beet….want as ek so terugkyk na die 6 maande wat agter my le….was dit ‘n wonderlike reis…vol onverwagse verrassings….met nuwe vriende bygemaak…ou vriende weer opgespoor….en sekere dooie familietakke totaal afgesaag van my familieboom….

En dit laat my wonder…..is bloed werklik dikker as water?

Profile photo of maraja

by maraja

Huis…..paleis…..pandok….

November 21, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Huis….Paleis…..Pandok….

“Ek leef nou al vir die afgelope jaar uit my suitcase….” verklaar ek aan ‘n vreemdeling in die verbygaan noudie dag….en ek kon die skok en ongeloof (selfs bejammering) in haar oe sien toe ek hierdie statement maak….Mense in hul gemaksones vind dit moeilik om hulself in hierdie situasie in te dink….en ek neem hul gladnie kwalik nie….maar ek het al in vele verskillende variasies van huise gewoon. Van gewone huise…tot ‘n paleis…’n pandok of twee…en selfs eenmaal….in ‘n varkhok….

Ek was pas terug van my pelgrimsreis na Amsterdam om Van Gogh se werke in lewende lywe te sien….en ingeskryf by ‘n vooraanstaande universiteit om vir vier jaar die tegniek van verf te bemeester. Ek het verblyf vir die jaar gesoek en was vreeslik opgewonde toe ek (as arm student…met ‘n lening of twee) afkom op ‘n sink kamer in iemand se tuin. Hoe romanties….het ek gedink…om soos Van Gogh van ouds…te “suffer in silence” vir my kuns? Groot was my ontnugtering toe ek my eerste Oos-Kaapse winter in ‘n sink “shack” amper verkluim het op ‘n sementvloer met kartonmure en rotte op die dak….
Maar dit gee my ook vandag die insig en empatie vir my mede landsburgers wat geen ander keuse het nie…

As museumbaba het ek in huise grootgeword in die Kaap wat altyd ten minste 150 jaar oud moes wees (my ma hou van die “ambiance” sien) en met krakende plankvloere, skreuende skarniere en voetstappe op menigte solder….het ek ‘n gesonde verbeelding gekweek vir die geesteswereld….ek verkies daarom vandag om in moderne baksteenhuise te woon met minder…..kom ons se maar….geskiedenis?
Die mees ongemaklikste wonings waarin ek al gewoon het….is die wat deurgaan as paleise….Hulle is heeltemal te klinies vir my….met te veel glas, teels en wit handdoeke….jy kan nooit ooit relax nie….High maintenance is definitief nie vir my nie….

En die plekke wat ek al die meeste omgekrap het…was in my ma se huis….sy’s mos jou ma, nie waar nie? Sy sal jou tog vergewe….sy’t jou tog help skape? So verklaar huismaat Madeleine vroeer die jaar toe sy verby my oop kamerdeur loop (wat bytheway ook eers my ma se sitkamer was)….”Liewe hemel, Maraja, jou kamer lyk soos ‘n Siriese Vlugtelingskamp!”….Ek het my kop agteroor gegooi en heerlik uit my maag gelag….Wat ‘n wonderlike kompliment sien?
Tot op daardie stadium was ek so skaam vir al die kleintjies se speelgoed en klere en wasgoed en my man se tools en my verwe, kwaste, canvasse, en en en…..(plus twee honde en een kat) wat in een kamer ingeprop was (ons was huisloos en werkloos sien)….maar om in ‘n Siriese Vlugtelingskamp te woon was tog net soveel meer romantieser, dink jy nie?
Dit het my ook onwillekeurig laat terugdink aan my kleintyd…..toe liewe Santjie van Montagu… een maandagoggend vroeg in my ma se slaapkamerdeur doodstil gaan staan het….(seker van skok)….gekyk het na al die klere en artikels op en oor die koperbed en vloer…..en hard en duidelik verklaar het….”Nee Jimmel mies Blackie….hierdie kamer lyk vanoggend dan nes ‘n uitgespanne ossewa!”….Ons het jare daarna nog gelag oor die uitdrukking…en ook my ma se kamer wat met tyd net meer uitgerafel het…(daar slaap deesdae selfs ‘n klein hennetjie op haar kopkussing…)

Maar anders as my ouers en drie broers, het ek nog nooit ‘n huis besit nie….Ek hou al vir meer as 20 jaar ander mense se tuine in stand en betaal hul huislenings af….As ek soggens verby die nuutgeboude hophuisies ry oppad skool toe….wonder ek by myself of dit lekker is om jou eie voordeursleutel te besit?

My ouma Dolly se klein huisie in Stockenstroomstraat 10….met die rooi malva’s in blombakke (waarop sy so trots was) staan al die afgelope 10 jaar leeg, omdat die familie baklei oor wie daar mag woon…Ek het verlede maand deur Colesberg gery en met my twee dogtertjies gaan staan voor ouma se pophuisie waarvan die verf nie meer wit is nie…..die blomme nou dood…. en die onkruid wat ongetem in krake en geute floreer…..

Met ‘n klein handjie in elke hand, het ek voor hul oumagrootjie se huis gestaan…(en met warm trane wat oor my wange loop)….het ek gedink…maak ons aardse huisvestings regtig saak?

Profile photo of maraja

by maraja

Pa, maak vir my ‘n Vlieer Pa…..

November 6, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Pa, maak vir my ‘n Vlieer Pa.….

Sussie karring al die heel week aan my en konfronteer my om elke hoekendraai (selfs tussen die skoon en rein wasgoed wat ek ingedagte besig is om op te hang) met die terrible reffrein: “My dad is gone….” Nog erger is die groot bruin oe so reg uit ‘n Dickens boek (”Please sir…can I have some more?”) wat met ‘n groot vraagteken opstaar na my…..Waar het sy dit gehoor? Verstaan sy die impak van haar woorde…..en dat sy besig is om my brose gemoedstoestand weg te kalwe?

Maar dit het my ook aan die dink gesit….en ek het met ‘n skok besef dat ek en hierdie kleine dogtertjie van net 4 ook iets in gemeen het…ons albei se pa’s is oorlede. En daar is baie dogters soos ons daarbuite…Pa-loos en verwese. Sekeres van ons is geseend om pa’s vir baie jare te he….ander weer nie….en dan is daar die (soos ek) wie se pa wel in die huis was, maar wat afwesig was…..Ek het kleintyd al besef dat wat ek van my pa verlang, hy nie vir my kon bied nie….om gekoester te word….en het dus besluit om hom maar te koester, want ek het dit nodig gehad sien? Na skool het ek ver gereis (na Europa, om presies te wees) om my pa se jongste boetie te gaan opsoek, omdat hy glo my peetpa was. Hy was baie benoud oor al my verwagtinge en het my gemaan om hom nie op ‘n pedistel te sit nie….wel, ek het….en wat kan ek se….hy het toe ook daar afgeval…en praat nou nie eers mee met my nie….siestog…

In my familie leef die mans nie baie lank nie en join almal die Dearly Departed Club hier skuins na sestig. Hoekom? Ek vermoed hulle leef te hard in hul twintigs….en van hul middeljare is dit net afraende pad….(ek hoop heimlik my drie ouer boeties spring hierdie kommerwekkende statisteik vry…)

So het ek ‘n paar jaar gelede ‘n heerlike feesmaal op Vadersdag voorberei….en tussen al die genooide gaste (wat kinders en vrouens ingesluit het) was daar net een pa. Ek het hom ‘n ereplek aan die kop van die tafel aangebied en nadat hy vir ons ‘n tafelgebed (ek weet, erg Calvinisties van my) gedoen het…het ek my glas gelig en ‘n heildronk op hom as vader gemaak, want ek het besef dat hy amper soos die renosters van Afrika ‘n bedreigde spesie geword het…

Ja, ek weet nie alle pa’s is soos liewe Jesus van die Kinderbybel nie, maar ek het gesien hoe my eie man met die geboorte van ons twee dogtertjies verander het van Tuff Puppy…tot Groot Teddy…dis iets wonderliks om te aanskou. En al maak hul soms foute as hul moeg en dalk humeurig na ‘n lang dag by die werk huis toe kom….moet ons onthou dat ons wat ma’s is ook nie perfek is nie…..en nie al die gaatjies in ‘n kind se hart kan vul nie…

By die skool waar ek klasgee is daar soms ‘n weeskind of twee en ek het al meer as een pouse met hulle op ‘n bankie gesit en vertel hoe ‘n mens vaderfigure in jou lewe moet soek na wie jy kan opkyk en koester…want om ‘n pa in jou lewe te he is ‘n anker vir jou lewensbootjie se reis…
So tel ek tot vandag toe nie ‘n ryloper langs die pad op nie, want my pa het my laat belowe (die dag toe ek my rybewys gekry het) dat ek nooitooitooit dit sal doen nie, want ek as meisiealleen op die pad is nooitooitooit veilig nie (miskien het Allison met die afgesnyde keel se pa dalk vergeet om haar die belofte te laat afle?)

Vandag het ek gekyk hoe sussie op kleinsus se eerste pa-lose versjaarsdagpartytjie soos Goue Lokkies op drie verskillende mans se skote openaf geklouter het….totdat sy die regte een gevind het….en al was haar eie “dad gone…” was ek bly vir haar, want ek het geweet sy sal wel haar eie ankers vind in al die pa-figure om haar….nes haar eie ma soveel jare gelede…

Profile photo of maraja

by maraja

The Hand that Rocks the Cradle…..

October 29, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

The Hand that rocks the Cradle…

“’n Mens kry nie probleem-kinders nie….jy kry net probleem-ouers…”……was die wyse woorde van ‘n skoolhoof in Knysna waar ek as 22 jarige juffrou my eerste pos beklee het …Ek het toe nie so mooi verstaan wat hy bedoel het nie, maar met die verloop van tyd en die jare en kinders wat aangestap het in my klaskamer…het sy wyse woorde al hoe meer gestalte voor my oe begin neem….

Kinders is eintlik baie maklik om te verstaan…en le soos oop boeke voor ‘n mens…..dis net jammer dat hulle soos biblioteekboeke deur verskillende lesers onder hande geneem word….soms laat teruggebring word….ander kere bekrap en verniel word (ekself het eenmaal ‘n prentjie uit ‘n boek geknip omdat ek gevoel het ek moet dit skilder…ek het toe nie…en voel tot vandag toe skuldig daaroor)…..en soms selfs gesteel word…..dis maar die lewe….

So het daar laasnaweek ‘n tiener in ons huis kom bly. want haar ma was weer op een of ander avontuur saam met ‘n vreemde man….Siestog….dis tog nie erg om ‘n tiener te babysit nie? Dis net jammer dat sy al ‘n reputasie het van lang vingers en is op 15 jarige leeftyd eintlik nie meer welkom by die meeste mense nie……Ek hou nie van skinderstories nie…en ons het heerlik saam gekuier en pizza ge eet…..tot Sondagmiddag….toe my ma my onthou om miskien net (vinnig…..vir gemoedsrus sien?) haar backpack te scan voor sy vertrek……en daar vind ek dit….klein nonsens-goedjies van sussie wat sy gesteel het….Absoluut sinneloos….hoekom doen sy dit? Ek dog toe by myself….hierdie arme kind is siek….en ek het net die regte medisyne vir haar….en steel toe haar blink nuwe selfoon-tablet en sit hom op die laaste plek waar ‘n tiener sal loer….binne-in die wasmasjien! Groot was haar skok toe sy besef daar is van haar gesteel…..en toe sy met groot bruin-bokkie-oe vol trane voor my staan…..met ‘n baie kwaai ma wat skel in die agtergrond…..het dit my soos ‘n weerligstraal getref…..haar probleem is eintlik haar ma….Ek het haar selfoon aan haar terugbesorg en buite hoorafstand van haar ma vertel dat ek baie bekommerd oor haar is…..Haar ook van my skoolvriendin Susanna vertel vir wie ek jare gelede in Polsmoor moes gaan kuier met ‘n pakkie koekies onder die arm…..omdat die steel-ding van skooltyd af…later…. handuit geruk het…..

Maar soos kinders in ‘n Weeshuis nooit….ooit…. iets slegs van hul ouers wil weet of hoor nie….is dit moeilik om vir hulle te verduidelik dat die lewe eintlik oor keuses gaan….kies jy die Breede of die Smalle Weg?
Kyk, vir iemand wat Suid-Afrika se paaie al goed kruis-en-dwars verken het….kan ek jou verseker dat ‘n bree, nuut geteerde pad darem deksels lekker ry…..maar op hierdie paaie (veral) is daar altyd ‘n buffel of twee wat jou in die geelstreep wil indwing omdat hulle motors net soveel duurder en blinker as joune is….en die plek waarheen hulle gaan net soveel belangriker as joune is…..Daarom dat ek altyd die agterpaadjies verkies…..Daardie smal, ou, vergete teerpaadjies wat soms ‘n bietjie langer neem….maar wat soveel interessanter en mooier is, want jy moet stadiger ry (agv ‘n groot gat of twee) en daarom sien jy ook soveel meer raak….
Dis amper soos die lewe self…..haastige hond verbrand sy mond…dan nie?

Dit verbyster my hoe ek daagliks deur ander ouers (ongevraagd) vertel word hoe ek my kinders moet grootmaak….”Jou kleintjies kyk te veel TV….hulle drink te veel bottel….hulle suig te veel dummy….hulle eet te veel Marmite broodjies….hulle bla-bla-bla….”
Ek vind hierdie vervelige aanwysings uiters vermoeiend om na te luister….want eks mos ordentlik en hou gewoonlik my pose…..terwyl ek dink aan al die probleme wat hierdie mense met hul eie kinders ondervind….was dit dalk omdat hul kinders te veel Marmite broodjies geniet het?

Ek was vandag by ‘n speelparkie op ons dorp waar my twee kleintjies te lekker gespeel het…totdat daar ‘n paar pappa’s opgedaag het en my twee bloedjies al om hulle begin draai het….want hulle mis hul pappa sien? Ek het sommer ‘n knop in die keel gekry…want ek het besef dat dit ‘n gaatjie is wat ek, hul ma, nie kan volstop nie….

Ons bly maar almal in huise van glas….en ons kinders kom broos hierdie wereld in…..en ons gaan almal baie broos hierdie wereld uit…..al wat ons kan doen is om mekaar te ondersteun…so goed ons kan…..al moet ons selfs soms agter iemand se rug hul kinders touwys maak….of tugtig….

‘n Baie wyse, swart ou man het eendag vir ‘n groepie wit ouers by my skool hulle gemaan dat hulle versigtig moet wees wat hulle se en doen by die huis…..”Onthou….julle is almal onderwysers van die lewe….en julle kinders kyk op na julle….en boots julle optrede na….”

I suppose…..the hand that rocks the cradle…..is the hand that rules the world?

Profile photo of maraja

by maraja

As die Skoen pas…

October 26, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

As die skoen pas…

Ek het eenmaal op die stretch tussen Uniondale en Willowmore ‘n U-draai met my wit Tazz in die pad gemaak, teruggery sowat 200 meter om ‘n eensame skoen wat in die middel van die warm teerpad gele het, op te tel…. Crazy?…….miskien…. maar ook gefassineerd deur die skoen se storie….Enigeen wat al hierdie mistroostige en ellelange eensame teerpad deur die Karoo gery het, sal weet……behalwe vir die spookmeisie…..is daar nie veel siele nie…..

En so het my collection van gevalle, eensame skoene begin….soms het ek op vervelige sondae middae ook in die townships gaan loer, want hier is ‘n goudmyn van eensame enkel lopendes….”Waarom is almal so haastig?”….het ek meer as eenmaal gewonder….”dat jy wraggies uit jou skoene (wel…een…inelkgeval) kan hardloop?” Swart kinders het my dopgehou en later kom vra of hulle ook kan saam soek vir skoene langs die pad….en soos mens kan dink het my projek van Die Enkele Skoen gou uit sy nate gebars met so plusminus sewe swartsakke vol skoene. Daar was grotes….kleintjies….oues….blinkes….vales….die met hakke en die daarsonder…..soms met ‘n nuwe reuk en soms met ‘n baie ou vrotvoetreuk …..en net soms was daar die wat ek maar liewer nie die storie van wou weet nie…(piepie sekere mense dan ook in hul skoene?) Ek het hulle begin skilder en stories opgemaak van al die verskillende skoendraers….en dit het my ure, dae en maande besig gehou…..

Skoene het toe vir my simboliese waarde begin kry….met menslike karaktertrekke….en my aan die dink gesit….Soos tyres aan ons voete….kies sommige mense die blinkste nuwe “brands” teen die mees belaglikste pryse…terwyl ek en jy maar by Pep of Mr Price ‘n gewone ou tekkie of pantoffel koop….nie vir hul boblinkonderstink kwaliteite nie, maar eerder vir hul gemak en alledaagsheid….plain ou Janes….nie high maintenance nie…

So sit ek noudie dag en vra uit pure verveeldheid vir ‘n man of ek sy leerstewels kan polish….great pickupline…dink jy nie? Maar dit laat my tog ook terugverlang na die dae van swartskoenpolitoer op jou skoolskoene…toe alles net soveel eenvoudiger was….Ek kon sien hy hou my fyn dop (seker omdat hyself in die army was en ordentlik ‘n boot kan polish) maar hy het tog heel geamuseerd gekyk na my ritueel van wax-on-wax-off….en aandagtig geluister na my opgewondenheid en vertellinge oor my eie paar cowgirl boots wat ek liefderyk al vir die afgelope15 jaar lank politoer….

Maar wat ek hom nie vertel het nie…is dat hierdie einste paar skoensole van my….ook as getuies dien van belangrike mylpale in my lewe…..So was hulle die dag aan my sy (oftewel voete…) toe ek getrou het…..en die dag toe ek my man begrawe het….
Twee jaar lank was hul aan my seer opgeswelde voete en enkels toe ek my baba’s verwag het….en ek het darem ook al lekker met hulle makietie gehou op ‘n dansvloer of twee!

So het die kinders by die skool ook geweet…as juffrou haar leerstewels vandag aanhet….beter jy jou huiswerk gedoen het….dis juffrou se vattiekakkie skoene sien?

Van kleinsaf hou ek al mense se voete en skoene dop…..my ma het saans seervoet uit haar hoehakskoene geklim….en my pa se DavidKramerRooiVellies het altyd vol stof huistoe gekom en getuig van ‘n harde dag by die werk…..

Ek het kleintyd al besef dat soos Cinderella jare gelede….jy jou persoonlikheid met gemak in jou eie skoene moet kan inpas…..’n duur les wat haar nare stiefsusters dalk nooit verstaan het nie? Met my pa se ge erfde plat nommer 8 voete het ek geweet dat fyn polfytjies my nie beskore was nie….en het gou besef dat plat sandale, vellies of ‘n lekker paar cowgirl boots al is wat ek in hierdie lewe sal nodig kry…..Ek was heimlik (as my ma se enigste meisiekind) jaloers op haar fyn nommer 5 voetjies wat altyd in hoe hakkies toegewikkel was en geluister hoe sy kliek-klak op die houtvloere verby trippel…..te pragtig vir woorde…soos reendruppels op ‘n sinkdak….wat ‘n lady!

My groot renons in hoehakskoene het in matriek gekom toe ek gedwing was om vir ‘n jaar aan ‘n prestige meisieskool ‘n uniform met sykouse en ‘n hofskoentjie te dra….Dis nie vir my nie….gee my maar eerder die hofnar se werk…..Siestog….altyd laat vir klas, met ‘n groot, tas vol boeke en verf….. het ek om elke hoek en draai neergeslaan dat jy net kousnate sien spat…..en daar…al sittende….op my jis…in ‘n lang gepolleerde gang…op ‘n warm Vrystaatse middag….het ek ‘n gelofte (en ‘n gelofte neem jy gladnie ligtelik op nie) afgele van…….”Ek belowe plegtig…ek sal vir die res van my lewe…plat op die aarde loop….”

En hier….sowat 20 jaar later….word ek geseen met twee dogtertjies….Die oudste het my ma se voete…..en die kleintjie my pa s’n…..maar op 2 jarige ouderdom verstaan die kleine Cinderella nog nie van lankenslank en kleinenrond nie…..en as dit by skoenaanpas kom….sien ek hoe sy gefrustreerd telkens moed opgee as die fynste klein hoehakskoentjie weier om oor haar voetjie te pas….
In haar hart is sy ‘n lady sien…..maar die liewe Vader het vir ousus (wat bytheway ‘n tomboy is en altyd kaalvoet rondhardloop) geseen met prinses Diana voetjies….en al wat vir kleinsus pas op hierdie stadium van haar lewe is lelike, ongeskikte Crocs……

So staan ek noudiedag en smile toe ek vir die tweetjies wag by die Spur om klaar te speel….
Ek, doeksak oor die skouer, dummy en bottel in die hand…..met my cowgirlboots aan……en hulle, laggend en gillend…..oppad na my….
Eers verskyn ousus aan die onderpunt van die multicolour glywurm….sonder skoene…..en toe verskyn kleinsus….’n rukkie later…..met splinternuwe gumboots vol fyn pienk rosies!
Ek was eers geskok….toe trots….en oplaas verwonder oor haar vernuf en Cinderella instink……
Sy’t haar lelike Crocs erens in die Junglegym uitgetrek sien….en verruil vir ‘n mooier paar skoentjies van ‘n vreemde maatjie….

As die skoen dan pas…hoekom nie?

Profile photo of maraja

by maraja

It’s my Party…….

October 3, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

It’s my Party….

“A nee a…..mev…..gedra jouself…..” beveel ‘n kort, nors teatersuster my noudie dag toe ek in trane uitbars…… in afwagting dat sussie se mangels uitgehaal gaan word….Dit was die oomblik van waarheid….die dag waarop ek en haar pa vir drie jaar gewag en gebid het, maar nou was hy nie hier om my hand vas te hou nie….en ek was bang, sien?

Ek het tussen die snot en trane verduidelik dat my man nounet oorlede is en ek vrees sussie gaan dit ook nie maak nie….siestog…..Mev. Verpleegster (duidelik ‘n gebore raakvatter) het onmiddelik die situasie geassesseer en besluit dat al is my mangels jare gelede al verwyder….ek definitief ‘n groter prioriteit as sussie is…..en daar wag dokter en narkotiseur geduldig vir my om scrubs te gaan aantrek…want ek was mos nou centre stage van al die attention na my tranedal…..in die spierwit, kliniese teatersaal….met spotlights

Ek het die afgelope jaar uitgevind (op die harde manier) dat daar sekere plekke is waar jy mag huil….en ander plekke weer nie…. Om oop en bloot te huil…maak mense vreeslik ongemaklik en laat hul rondskuif in hul speldekussingstoele….So byvoorbeeld is dit beter om te huil om 3 uur in die oggend as almal in droomland baljaar….verkieslik buite…onder ‘n sterretjies dak soos Liewe Heksie s’n…….of soggens in die stort as almal om die kombuistafel fokus op Kellogg’s Cornflakes….of die motor as ek gou broodenmelk moet gaan haal….harde musiek op die cd speler flous almal (vir ‘n rukkie…in elkgeval…)…”Tell me why I don’t like Mondays….”

Tot onlangs het ek (soos dit ‘n jong weduwee betaam) gehuil in die privaatheid van my ma se huis en kop omhoog geloop in die strate….”Wees sterk, my kind” tannies was trots op hoe goed ek myself gedra in die publieke oog en ek is seker as ek nog op skool was sou ek ‘n skitterende goue ster teen die voorkop gekry het…..”Pragtig…..wel gedaan…” vir goeie gedrag.

Maar sederdien het ek my gouester status verloor…..want ek huil oral….elke dag…oop en bloot…sommer in my Wimpy melkskommel….. as jy nie pasop nie…..
So sit ek die ander dag op ‘n groot trekker tyre by die bandediens en wag dat ‘n ene Johannes die motor se wiele balanseer (ek voel bietjie van balans af, sien)….en daar bars ek in trane uit….en verduidelik vir die arme man hoe mooi my man na hierdie einste motor gekyk het….. “Toemaar mev…..alles gaan ok wees hoor?” het hy my verbouereerd verseker terwyl hy oorhaastig die laaste bout vasskroef….

My skoonsuster vind my noudie oggend, al wenende, in die yl vroegoggend sonnetjie in haar gemanikuurde tuin….Sy’t my (’n totaal emosionele gemors, nogsteeds in my nagklere om 11 uur in die oggend) summier tot my sinne reggeruk deur te verklaar : “Kom ons gaan doen Retail Therapy…” …Wat anders kon sy doen? Ons het die dorp ingevaar met haar splinternuwe 4 x 4 soos twee cowgirls van ouds en hopeloos te veel geld spandeer op fantastic plastic speelgoed vir die kleintjies…..maar wat sy nie besef het nie….was dat ek steeds gehuil het….binnetoe…
Kleintjies huil so maklik….en ek is soms jaloers, want hulle mag. Maar ek is groot…en ek mag nie. ‘n Soentjie op die kop of ‘n pleister op ‘n nerfaf knie laat droog die trane in ‘n japtrap op…

Was daar maar dieselfde medisyne vir my gebroke siel…..want dis wat dit is….dis my hart wat lek sien…..daar waar ‘n wond sit wat niemand kan of mag sien nie….loop die vog uit….maar dit is my wonde om te lek….op ‘n private plek….amper soos om skelm te piepie….(lekker en stout)

Vriendin Fransien vertel my noudie dag sy was op ‘n kol ‘n professionele roubeklaagster by elke begrafnis op haar dorp….die rede? Sy was in Engeland toe haar dierbare pa oorlede is en het sy begrafnis misgeloop…..
”Ek het ‘n plek gesoek waar ek mag huil…..Maraja….waar mense my nie veroordeel het nie” …..en dit het my laat wonder…..is dit hoekom my ma nooit ‘n begrafnis misloop nie? Ek het haar nog nooit by die huis sien huil nie…..nie eers toe my eie pa oorlede is nie…..

En daar vind ek toe my sterk, altydinbeheer- ma…al huilende….. so twee weke terug op sussie se vierde verjaarsdagpartytjie….(die een wat sy al maande na uitsien, want sy was so seker pappa sal dit nie misloop nie)…..en vervies ek my toe daar op die kerksaal se stoep…. tussen al die dorpsmense wat opgedaag het om vir sussie se part vrolik te kom wees…..

Hier waar ouma wraggies staan en huil waar sy nie mag nie…… se ek hard en duidelik : “Moedertjie……this is not your party….and you cannot cry if you want to…….

Profile photo of maraja

by maraja

Dis heerlike Lente…..

September 19, 2016 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Dis heerlike Lente….

Die soet reuk van Jasmyn hang alweer in die lug…..en ek assosieer dit van kleintyd met die liedjie….”Dis heerlike lente….die winter’s verby…..weer nodig die somer……vir jou en vir my!”

Ons het ‘n motorhek gehad (kleintyd) wat met die begin van die lente nie meer kon toemaak agv die swaar trosse Jasmynblomme wat daaraan gehang het nie…..amper so swaar soos die dik, soet reuk van die Jasmynblomme self…..soos ‘n bruid het die hek ook ‘n groot wit sluier gehad… wat dramaties op die grond gesleep het elke keer as ons dit oop of toe gemaak het…

Almal in ons huis se neuse was toegeswel van lentesinus….maar myne het die soet reuk van nuwe lewe en nuwe hoop ingedrink….

My heel eerste lentedag by die skool het bestaan uit ‘n secret admirer se whispers of sweet nothings….en ook ‘n klein bossie Jasmyn….sorgvuldig toegedraai in ‘n nat tissue en foelie (sekerlik deur sy ma) sodat dit heeldag kon lewe…..

My universiteitsdae op Grahamstad was dieselfde….lente het gekom met die reuk van soet Jasmyn en liefde…..in die lug…. Winter in die Oos-Kaap was ‘n deksels koue besigheid….met dik kouse, stewels, wol jasse en musse…..maar Jasmyn het ‘n hedonistiese, sorgvrye tydperk ingelei….jaarliks

Dis alweer lente…..my ma druk my die ander dag ‘n handvol Jasmyn in die hand…en verklaar ek moet ontslae raak van die aaklige sinus blomme wat iemand haar gebring het….ek kon nie….Jasmyn bring tog hoop? Ek het dit stilletjies in my kamer gaan wegsteek…..waar ek so af en toe ‘n skeut in die neus kry as ek verbyloop….dis onweerstaanbaar lekker…

Tot vanoggend…..

Terwyl ek besig is om in te pak….na hierdie lang en koue winter waarin ek my man aan die dood moes afstaan….kom ek af op ‘n spierwit sak met die klere wat hy die laaste oggend van sy lewe aangetrek het….Versigtig (amper heilig en gewy….soos mens maak as jy ‘n geliefde se graf gaan besoek….) het ek die pakkie klere oopgevou….en my neus daarin gedruk….om te onthou hoe hy geruik het…..maar wat ek tussen die voue van sy jean en hemp geruik het was nie hy nie……dit was die soet reuk van Jasmyn…..maar hierdie keer het dit nie nuwe lewe of hoop gesimboliseer nie……

dit was die soet reuk van die dood….