Profile photo of maraja

by maraja

So Naelskraap en so Hit-te-te…

February 6, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

So Naelskraap en so Hit-te-te…

“Kom, my Kind…so sal jy jouself nooit, ooit weer hoef te verneder nie…” het Ma gesê en my klein sweterige handjie in hare geneem en met berekende treë na haar ligblou Triumph gestap…Dit was ‘n warm, somersmiddag in 1982 en ek het sopas aan my heel eerste atletiek-oefening op 6 jarige ouderdom deelgeneem…Ek het heel onskuldig na haar opgekyk…en al het die son my verblind, kon ek aanvoel sy was baie, baie vies…”Wat beteken ‘ver-ne-der’…Mamma?”….het ek gevra, terwyl ek gewonder het wat ek dan verkeerd gedoen het?…Maar sy was te besig om aan my toekomstige, ‘alternatiewe’ buitemuurse aktiwiteite te dink…om my te hoor… Vandaar onthou ek slegs somersmiddae in pienk tutu’s…glibberige pinch-pots van klei…en kwaai tannies langs my op harde klavierstoeltjies…en my drome van ‘n atletiek-loopbaan…aan skerwe…

En so beland ek toe… laasnaweek (so plus-minus 35 jaar later) op dieselfde grasgroen veld…met die pragtigste blou berge omring…op ‘n snikhete somer-saterdag…hierdie keer in die rol van my ma…met mini-me se sweterige handjie in myne…o hel…waar is die kar nouweer?

Ek het opgedaag in ‘n brawe gesig-masker en oorlogs-kleur-rooi-rok mondering (al was ons eintlik daar om die Groenspan te ondersteun) en het benoud rondgevra of die mamma’s rerig moet saamhardloop met die kleinspan? Ek het senuagtig vasgeklou aan die kleintjies se doeksak (sonder enige doek, bersie, bottel of dummy) en ‘n paar slukkies gevat van een se koeldrank uit die sak…Sussie het onmiddellik my hand gelos en haar maatjies gaan soek en op die pawiljoen gaan klim om saam liedjies te sing…en Kleinsus het wraggies ook my hand gelos toe sy haar nuwe juffrou sien…om my verwese en alleen agter te los…’n sesjarige weergawe van myself…op dieselfde stuk groen gras…

“Bly volhard soos atlete…dis God wat die wedloop bepaal…” was die enigste liedjie wat ek altyd voor gevra het as dit my beurt was om iets voor te stel tydens godsdiens-periode…omdat ek nie kan hardloop nie, sien?

”Daar’s ‘n skare verlossers wat wag om die draai…” en dis ook die naaste wat ek aan atletiek gekom het…as getroue toeskouer…en ondersteuner…vir die wat kan, sien?

En so breek 10 uur die oggend aan…vir die Kleuterskool-atlete by die Laerskool-atletiek…Ek het die Kleintjies gou bymekaar gemaak en elkeen by hul juffrou gelos, want Mamma (die getroue ondersteuner) moes gou gaan wag aan die ander kant van die baan…”Dat ons almal die wenstreep sal haal…”

Ek was min gespin oor Sussie, want met haar lang beentjies wat sy by Pappe ge-erf het, het ek min probleme voorsien met haar toekomstige atletiek-loopbaan…maar Mamma was verkeerd.  Ek vermoed, ek het haar te veel opgesaaik al van die vorige dag af…en haar ook ‘n GROOT ice-cream belowe as sy ons klein familie-naam hoog hou…met my visioene van medaljes, bekers en podiums…

Juffrou het na die tyd om verskoning kom vra…want Sussie het soos blits deur haar arms geglip toe die oom met die gun die skoot laat klap….om saam met die bondel seuntjies te hardloop….sodat sy ver voor Mamma (wat nog halfpad oppad was) by die wenstreep aangekom het…

Ek het van skok gaan staan…en omgedraai (in die middel van die baan)…want, toe die tweede skoot klap…het klein, vlugvoetige vlindertjies aangevlieg gekom…en vir liewe Kleinsus agter gelaat…en daar sien ek toe wat my eie ma gesien het…soveel dekades gelede…’n klein weergawe van myself…wat verbete probeer byhou…maar nie kan nie…Ek het opgekyk na die Berge…waar sal my Hulp vandaan kom?

Maar Mamma was weer verkeerd, want voor ek ‘n traan kon stort van bejammering, sien ek hoe Kleinsus haar koppie agteroor gooi…en hoe sy skaterlag….en vooroor dubbelvou…handjies op die knieë…in die middel van die scary groen grasveld…het ‘n lagbui haar oorval…dat sy nie meer ‘n voet verder kon sit nie….Ek moes haar noodgedwonge van die veld gaan verwyder (wat nou gladnie meer so scary was nie), sodat die ernstige atlete hul nommers kon klaarmaak…

En daar is dit toe…op een dag het ons drietjies geskiedenis gemaak…Sussie so naelskraap….Kleinsus so hit-te-te…en Mamma heeltemal ontslae van haar atletiek issues

Maar ek het tog gedink aan Pappa se woorde van lank gelede…”Ek kan nie wag om eendag langs die baan te wees as hulle sport doen nie…” but, I suppose…dit is God wat die Wedloop van die Lewe bepaal…met die wat Hardloop, die wat Waarneem…en die wat Wag…omdat hul klaar hul Wedloop voltooi het, nie waar nie?

Profile photo of maraja

by maraja

Om Jou vir laas te Groet…

January 15, 2018 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om Jou vir laas te Groet…

“Koebaai….koebaai…ons sê koebaaaai…..” sing my twee dogtertjies vanoggend, al hangend by die rooi kar se agterste twee vensters uit…armpies al wuiwend…Ek hoor Skoonma begin saggies langs my snik…En ek?…Ek weet nie of ek moet lag, of huil nie…

Die vakansie is eindelik verby, maar ons het nog een taak wat afgehandel moet word, voor sy vanmiddag om vyfuur op die GreyHound klim, terug Noorde toe…

My oog vang skuins die houtboksie op haar skoot (die laaste oorskot van haar geliefde seun) …. en sien hoe sy die trane met ‘n klein wit sneusie probeer keer….

”Koebaai…koebaai…” klink die helder kinderstemmetjies weer hier van agter…en ek wonder saggies in my binneste…. of sy ook die ironie van hul woorde besef?  Ek weet nie regtig hoe om haar te troos nie…dus fokus ek maar op die ratte verwisseling van die geleende motor….Een…Twee…Drie…Stop…(ai, ek mis die gemak van my automatiese Duitse motor…)  Ons bestemming?  Na laaaaang betragting (met logistieke moontlikhede en hindernisse) het ons besluit om Pappa se as te gaan strooi in die dorp se Karoo-Natuurtuin.  Ouma loop maar swaar…en die klein kronkel- en afdwaal-paadjies lê vol moontlike beenbreuke of verdwaal…Dis amper erger as Survivor (Outwit,Outwin,Outlast?) en ek kan aanvoel hoe die irritasie in my opbou soos ons elkeen ‘n klein sweterige handjie vashou…en my hemp van die somershitte aan my rug begin vas-plak…Vandag draai die kwik weer hier by veertig…

“Waarheen is ons oppad Mamma?” vra Sussie, terwyl sy by die paadjies af huppel en  al die plantjies en skoenlappers bewonder.  Hoe verduidelik ek aan haar dat ons eindelik vir haar Pa totsiens sê vandag? My moed begewe my…en die juffrou-gear in my skop onmiddelik in (dankie tog vir auto-pilot?)…”Kyk net daardie pragtige koningsblou water-lelie skat!” roep ek met verwondering uit (ek weet sy hou van groot woorde met ‘n titseltjie kleur bygemeng).  Sy gaan staan doodstil…en verwonder haar aan die diep blou-tot-geel skakerings…terwyl Ouma en Kleinsus voort…steier…die opdraendes uit…My oog vang hier en daar die pragtige Karoo plantjies…en ek probeer selfs die natuurprag aan my skoonma uitwys…”Kyk net hierdie klein, skelrooi vetplantjie Ma…Het Ma geweet, hoe minder water hy kry, hoe mooier-rooier word hy?”… maar sy is verblind deur haar trane en blykbaar ook nou doofstom…

Ons gaan sit vlugtig onder ‘n Karoo-Boerboon dat ouma kan asem skep.  “Is dit nie ‘n mooi naam nie Ma?” vra ek terwyl ek opreik tussen die stekelrige takke en een van die pienk blommetjies pluk om vir haar aan te gee.  Sy knik haar kop terwyl ek langs haar inskuif op die harde-hout-bankie.

Ek sien by my voete staan ‘n Kruidjie-Roer-My-Nie…en ek onthou hartseer hoe haar seun soms Anton Goosen se liedjie met dieselfde naam (”Jy’s ‘n bondeltjie liefde….as jy hier langs my…donkiekar ry…”) vir my gesing het…maar dit deel ek nie met haar nie…

“Wat…dit…Ouma?” vra Kleinsus belangstellend in haar baba-taal tewryl sy met ‘n klein, vuil vingertjie na die boksie op Ouma se skoot beduie…en terwyl ek (die enigste tolk tydens hierdie trippie) my woorde versigtig probeer kies, sê Sussie verontwaardig en baie duidelik:  “Dis ons Pappa.  Hy is dood.” In geskokte stilte dink ek…Salomo was darem ‘n wyse man…uit die mond van die Suigling kom die Waarheid…hard, helder…en duidelik…en Kleinsus aanvaar die verduideliking gelate, sonder om ‘n oog te knip…(moet ons nie dalk die land se sake ook vir die kleintjies los nie…wonder ek droogweg…)

Ouma gee die teken dat ons maar verder kan gaan…en ek lei haar met ‘n paadjie (wat ek weet tot by ‘n pragtige koppie kronkel) langs…maar toe sy op die bordjie lees dat dit ‘n hele 1792 meter verder is, vra sy of ons maar die seremonie net daar kan afhandel. Ek het benoud rondgekyk, maar daar was geen pragtige blomme of bome meer om ons om my uit my dilemma te help nie.  Ek het haar toe maar van die voetpad afgehelp tussen die droeë Karoo-bossies in (en gestop toe ek ‘n klein Kannie-Dood vetplantjie sien…dis simbolies genoeg vir my…Let it Go….Let it Gooooo…)  Ek het die klein kissie oopgeskroef en die deurskynende plastiek- sakkie oopgeskeur en die kleintjies het belangstellend daar ingeloer.  Ek wou nie hê hulle moes gril nie, en probeer maar toe die mooi-heid daarvan uitwys…“Kyk julle, dit lyk soos die stukkende skulpies wat ons by die see gesien het..” maar teen die tyd het Skoonma genoeg van my natuur-les gehad en het sy ‘n hand daarvan opgeraap en oor die bos voor haar gegooi. Voor ek tot my sinne kon kom, het Sussie (immer die hulpvaardige een, ook ‘n hand geneem…met Kleinsus, wat altyd so bang is sy mis uit, kort op haar hakke…) Ek het in afgryse (soos mens soms in daai aksie-movies sien hoe tyd vinnger en stadiger voor jou afspeel…) gesien hoe die boksie in my hand leeg word…Hoe die wind hul Pa se as skep…en soos meel oor hul koppies-klere-sandale sif…en hoe Ouma omdraai en wegloop…Uit die hoek van my oog het ek ‘n groterige stukkie been sien hang (My geliefde hang aan die Bitter-Bessie-Bos?) en dit vinnig afgeskud grond toe…

“Wil Ma nie die boksie hê nie?” het ek geroep terwyl ek afkyk na die mooi uitgekerfde houtboksie (SI BURGER 1973-2016) en agter haar aandraf (sy was duidelik nou baie haastig) Sy het dit van die hand gewys (was sy dalk vies vir my?) terwyl sy en Kleinsus met hernude energie verby die waterlelies drafstap…Skielik het ek  besef dat Sussie darem nou baie stil geword het…en waar is sy?

Ek het omgedraai…en was stomgeslaan toe ek sien waarmee sy besig was…

Soos Hansie se Grietjie…was sy besig om die kronkel-paadjie te versier…vanaf die as-bos tot by die kar…was daar duidelike, groot kruise getrek…meters ver in die stof…

En ek het in stilte verstaan waarom haar pa haar altyd so jammer gekry het as hy sê: “Sy is ‘n baie sensitiewe siel…en gaan nog baie seer kry… “

Profile photo of maraja

by maraja

Betlehemster o Wonderlik…

December 27, 2017 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…
Betlehemster o Wonderlik…
Elke aand, voor ons gaan slaap, trippel Sussie gou by die voordeur uit om vir Pappa good night te gaan sê…want sien, Pappa se tent staan sedert Mei verlede jaar tussen die sterre in die Melkweg…

Soms kan jy hom sien op Orion se belt, dan weer op die Suiderkruis…maar meestal…is enige ou sterretjie goed genoeg vir Sussie om gou haar “Nag Pappa”-sms te ontvang….

Op bewolkte aande, kan ek sien haar gemoed is sommer donker en ook omgekrap…en steun en kreun die ou lyfie in haar slaap…soos sy tevergeefs haar Pa probeer volg oor swart riviere…en ek onthou…
Ek en Sussie se Pa was lief om te sing van Mika en sy Planeet…wat baie ver….en blink soos ‘n ster was…en sommige nagte droom ook ek van hom op daardie planeet…nes The Little Prince…voel hy ook verdwaald en verward…en soek hy ook soos Hansie en Grietjie die broodkrummels terug na ons toe…maar op bewolkte aande…(soos vanaand) is daar geen blink sterre wat knip-oog nie… en definitief ook geen hemel-wifi of hot-spots nie…(sorry, no connection).

So kom Sussie noudie dag heel uitasem en opgewonde by die huis…om my te vertel van die Nuwe Ster wat die tannie by die Kerk haar van vertel het…

Sy het vir haar sketsboek en kryte gevra en onmiddellik begin om vir my hierdie wonderbaarlike Nuwe Ster te teken….bladsy op bladsy…oor en oor…van hoek tot kant…Sy het Hom, haar hele boek vol geteken…en toe begin uitknip…om terselftertyd weer in te plak…”Wat gaan hier aan?” het ek stilletjies by myself gewonder…terwyl ek al die knipsels driehoek-papiertjies opvee van die grond…

Kleinsus, wat nie ‘n clue het van sterre en long-lost Pappa’s nie…het obvious twee en twee by mekaar probeer sit en begin dans voor die verligte Kersboom met al sy glitter en glam

Sussie het ewe skielik stil geword en gevra : “Mamma…ken jy die Betlehem se Ster?” Ek het haar verwonderd dopgehou terwyl sy (met ‘n nuwe lig in haar oë) my vertel het van baba’s en skape en Wyse Manne…en hoe jy (as jy dalk verlore of verdwaald voel) slegs die Betlehem se Ster hoef te volg om by jou ware eind bestemming uit te kom…dit klink tog so eenvoudig en maklik, nie waar nie?

Ek het haar gevra hoe ons hierdie besonderse Ster gaan opspoor…en sy het my verseker dat dit die helderste en mooiste Ster in die hemelruim is…en ek vermoed sy het dalk ‘n bietjie deurmekaar geraak met al die sterre… en haar Pappa….but who cares?

Want dis alweer Krismis (Crazy) tyd…en die gestamp en stotery by die winkels die afgelope paar weke (het jy al van Black Friday gehoor?)….het my so ‘n naar/hol-kol op die maag gegee…dat ons Kersdag, slegs mooi wit kerse aan tafel opgesteek en oor baba Jesus aan etenstafel gesels het…

Want al raak ons soms confused tussen al die blink sterre bo Liewe Heksie se sterretjies-dak…of die liggies aan al Shoprite en Checkers se made-in-china Krismisbome…hoef ons slegs te glo soos klein kindertjies dat daar ware Liefde en Geluk gevind kan word in ‘n baie eenvoudige storie….baie lank gelede… geskryf…van ‘n Kindjie en sy eie Betlehemster…

Profile photo of maraja

by maraja

Om te Knoop of te Doop…

November 16, 2017 in Uncategorized

Mens is Nooit te oud om te Leer nie…

Om te Knoop of te Doop…

“Mamma gaan al jou hare afknip…” dreig ek soggens as Sussie huil terwyl ek die woeste Kroon op haar koppie probeer tem…en dit issie net omdat ek ‘n ongeduldige ma probeer wees nie…no ways…Dit tele-transport my na die laat sewentiger jare…met my eie Rapunzel-hare tot oppi boude…en Ma wat ure sit en hare uitkam…en kougom-koeke probeer ontknoop…en ek wat huil en en en…dis ‘n aaklige besigheid…en ek kannie glo dat ek nou op my oudag die rede moet wees vir ‘n klein dogtertjie se trane-met-hare nie…My eie soet Rapunzel-revenge het eers op die rype ouderdom van 20 gekom…toe ek my lang vlegsel afgeskeer en vir my ma gegee het…

Dit gee my steeds oneindige omkrul-tone-plesier om soggens so tussen ‘n mond vol Aquafresh-skuim, die skêr te gryp, en ‘n weerbarstige Saartjie Bauman-krul te wys wies baas van hierdie hare-plaas…

Want wat is nou erger as los toue in ‘n mens se lewe?  Dis soos om perd te ry sonder enige tou ini hand…die blerrie-merrie-perd galop sommer die veld in…met jou…slegs as passasier…So lê ek een aand langs my oorle man in die bed…en gaan aan oor dit…en dat…en nogmaals dat…Hy het gevra hoekom ek so uptight is oor als…en ek het hom verontwaardig geantwoord:  “Al hierdie los toue wat so hang in die lug…is besig om my senuwees te knaag my skat…”  Hy het sommer net daar uit die bed gespring en die kabel van die DSTV in die solder gaan oprol…(een toutjie minder op my lysie…)

Het jy al gehoor dat van uitstel… afstel kom? En stel ons nie so graag onplesierighede uit vir later nie?  Om iemand te konfronteer oor ‘n slegte aangeleentheid…om jou bankbalans en bankier vierkantig in die oë te gaan kyk…of om vir iemand askies te sê…Tog is dit so bevrydend…en die slimstes onder ons het ‘n term daarvoor…delayed gratification…met ander woorde…hou die lekkerte vir laaste…

Toue het al baie drenkelinge se lewens gered…maar o genade…moenie my vra om vir jou ‘n knoop te ontknoop nie…dis pure hel op aarde…en wie ken nie die sielsdodende gevoel van ‘n verkeers-knoop nie…dit voel soos die highway-to-hell…met die uurglas van jou lewe wat jy in jou geestes-oog op die dashboard sien sit…elke korrel sand…verspil op die tarmac van jou eie sell-by-date

Maar wag…laat ek jou vertel van die twee ou seemans-geknoopte toue om my enkels…Soos ‘n groot, ou seilskip van ouds…het ek twee ankers…en al is hulle maar nog klein en lig ini broek…hou my bol-seile koers…want my kompas is gestel op hul toekoms…ver annerkant die horison waar die son sak saans…Snags, as ek luister na hul sagte klein-dogtertjie slaap geluide…kyk ek op na Orion se belt…want ek weet hul Vader hou ook ‘n wakende oog oor hul slapende lyfies…en dis dan wat ek waarlik geknoop en gedoop voel in hul/my liefde vir my/hul…

 

Profile photo of maraja

by maraja

‘n Brawe Kartograaf…

October 29, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

‘n Brawe Kartograaf…

Ek lees noudie dag dat (volgens ‘n ene Scott M Peck) ons almal as klein kindertjies ‘n kaart van die Lewe teken…Ek kan my voorstel dat hierdie kaart soos die een van ons eie wêreld is…soos die Verenigde Nasies dui ons op ons eie kaarte aan waar onlangs oorloë plaasgevind het…watter nasies met agterdog bejeen moet word…waarheen ons met gemak kan reis…waar gevaarlike, verspuwende berge geleë is…of waar tsunami’s al voorgekom het. Het jy geweet dat pirates nie net in Disneyland aangetref word nie, maar ook langs die kus van Afrika?

Die probleme van die Lewe bekruip ons egter hier teen die teenager stadium wanneer ons kaarte begin verouder…en ons ons kaarte oor moet begin teken…Grense tussen lande word verskuif, nuwe unies word gestig…ou kolonies verdwyn…presidente kom…en gaan…en ons, die ewige reisigers van die Lewe moet seker maak dat ons Visa’s en Paspoorte op datum is…

Slim wysneuse (wat jare lank in die sielkunde studeer het) noem hierdie verskynsel “transference”…en dit beteken dat ons die kaart wat ons kleintyd geteken het…toepas op ons huidige situasies….bv “mense kannie vertrou word nie” of “ek is alleen in hierdie grootmens wêreld” en “ek is lelik, niemand hou van my nie”…

Min mense is volgens Peck se Road Less Travelled…braaf genoeg om hul kaarte te her-teken…dit is glo ‘n konstante gedoente…Kan jy jou voorstel…om daagliks jou opgevoude kaart uit jou handsak te haal en gou tydens lunch, tussen tee en ‘n koue ham toebroodjie, jou groot wit uitveër (ook altyd byderhand en onderin jou handsak) te neem en so-en-so se naam van jou kaart uit te vee (want julle het ‘n onderonsie by die fotostaat masjien gehad om 10 vanoggend) amper soos die unfriend knoppie op Facebook…”Mamma…Ida wil nie meer my maaikie wees nie…” huil Sussie vanoggend toe ek gou gaan koffie drink by Buurvrou…Halfpad in die rede geval…het ek geirriteerd vir Sussie beveel om onmiddelik weer te gaan “maaikies maak”…’n groot sluk van my koue koppie koffie gevat…en my storie met Ida se ma hervat…

Maar wat is nou eintlik die punt van hierdie storie? Die punt is dat daar een konstant van die Lewe is…dat die Lewe nie konstant is nie…Net noudie dag was ek ‘n bruid in wit…toe word ek “Mamma” in maternity wear…en toe weer ‘n weduwee in swart…goeie genade…alles binne die bestek van vyf jaar…hoeveel uitveërs kan mens opgebruik? Ek onthou ook nog goed hoe die stil NG Kerk dominee ons vier kinders om my ma se groot etenstafel laat sit het (pas nadat my pa gesterf het) en ons vertel het dat ons nou ‘n nuwe identiteit het…”Pa-loos”…en eendag in die toekoms sal ons dit weer moet doen as ouer-lose “wees-kinders”…want dit is die Lewe…soos brawe Kartograwe…moet ons nooit bang wees om ons kaarte te herrangskik…of selfs oor te teken nie.  Ons almal weet hoe erg dit is om met ‘n foutiewe kaart of verkeerde aanwysings oor die telefoon na ’n belangrike baken te soek….was dit nou links…of regs…?

Ons weet elke pirate van ouds het ‘n kaart in sy broeksak gedra…van ‘n magical skatkis ( begrawe, êrens op ‘n baie geheime plek..) maar dat dit nooit regtig bestaan het nie…

Tog is dit die soeke en hoop na ‘n volledige verwysingsraamwerkende Kaart van jou eie lewe (nes die pot goud aan die einde van die reënboog) wat vir jou geluk en gemoedsrus sal bring…

Is dit nie die ware skat van die Lewe nie?

Profile photo of maraja

by maraja

‘n Kas vol Vriende…

October 12, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

‘n Kas vol Vriende….

Het jy geweet dat daar sekere celebrities is wat miljoene vriende op social media het?  Ek wonder of hulle werklik geliefd voel deur al hierdie vreemdelinge…or are they weighed down….deur die feit dat dit slegs ‘n virtuele vriendskap is?  Een van my favourite rock sterre het so drie maande gelede homself opgehang…en ek wonder of ook een van sy vriende (wat genoeg van al sy issues gehad het) gese het…”Gee hom net genoeg tou…” want dis wat ek ook noudie dag gese het…want vriende kan mens soms grensloos irriteer, maar miskien het mens net dalk ‘n break van hulle nodig?

Ek onthou nog goed die bloedstollende gil…en vreeslike geween (so twee jaar gelede) toe ek vir Sussie en Kleinsus in die bad gelaat het (miskien ‘n titsel te lank…) om die vreugde van bubbles te ontdek (Wat is dan lekkerder en meer ontspanne as ‘n borrelbad na ‘n lang dag by die werk?) Uitasem gehardloop, moes ek letterlik snak na my asem toe my baba haar vet armpie na my oplig en die evidence van tandemerke beskuldigend na my uithou…wat de hel?  Die tweetjies was duidelik moeg vir mekaar se geselskap…en Sussie het verduidelik (ook nou deur trane van moegheid) dat Kleinsus nie vir haar wou luister nie…Ek was self uitgemergel van ‘n laaaaaang stressvolle dag, dat ek toe maar tot hulle vlak daal en vir Sussie aan die arm beetkry…en byt.  Maar ek het vergeet dat ek ‘n ou skaap-ooi is met stomp tande daarby…en dit was vir die twee so snaaks dat hulle uitgebars het van die lag…(Mamma…die gevalle heldin…)

Sou dit nie wonderlik wees as ons sekere onderonsies (soos honde) kon vermy deur net ons tande vir mekaar te kon flits nie?  Maar wat doen ons?  Ons kruip braaf weg agter ‘n bree wit glimlag…terwyl ons huil na binne-toe…gewond deur woorde…gewoonlik van die vriende…naaste aan ons…

Ek het al gevind (soos weereens die afgelope week) dat jy soms staatmaker vriende vind in die moeilikste situasies…en gewoonlik op die mees onwaarskynlikste plekke… Hulle help jou met ‘n smile…Niks is vir hulle te veel moeite nie…en hulle verwag niks behalwe nog ‘n geleentheid om jou by te staan nie… Sal jy nie graag op die slagveld wou bygestaan word deur so ‘n makker aan jou sy nie?  Die probleem is…hulle bemarking is nie wat waffers nie, en jy kan hulle ook nie koop op ‘n Red-Hanger-Sale nie…Hulle dra nie enige Sherriff-badges nie…en het geen neon haloes wat hul hoofde in ‘n heilge lig omring nie.  Hoe vind mens hulle?  Ek vermoed…jy moet ongelukkig deur diep waters swem…

Ek het onlangs ‘n ou vriendskap be-eindig… Dit was baie swaar…en baie moeilik, maar ook nodig vir selfbehoud.  ‘n Wyse vriend het jare gelede vir my gese dat jy ‘n kas vol vriende het…en soms is dit nodig om die kas skoon te maak en die rakke af te stof… Hoe anders kan jy plek maak vir nuwe vriende?

Sussie kla vanoggend dat Kleinsus nie meer haar maatjie wil wees nie.  Ek het probeer verduidelik dat sy familie is…en daarom nie ‘n keuse het om Sussie se “maatjie” te wees nie…en al byt hulle mekaar nog so af en toe (Kleinsus het al geleer om haarself te verdedig met grom geluide en skerp tandjies wys…) hoop ek heimlik hulle baklei nie ‘n leeftyd soos ouma en haar sussie nie…want om so ‘n vuurhert aan die gang te hou…kos baie kole en baie trane…

‘n Vriendskapskas

Ons stal so trots uit:

gewaarwordinge

in blompotte

van glas…maar

Ons bly in ou kasarms

waar

stofbelaaide rakke

kreun

onder

vergete tyd…

en waar kaste

teesinnig beur

teen

die Oorbodige…

 

(M.Badenhorst-Burger)

Profile photo of maraja

by maraja

Erfgoed…is Swerfgoed…

September 26, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Erfgoed…is Swerfgoed…

“Vir iemand wat in ‘n Museum grootgeword het…het jy darem baie min respek vir Antieke goed….”  was my ma se harde woorde aan my so ‘n paar jaar gelede…terwyl ek benoud na haar gordyne geloer het…want ek en my man het sopas daardie afgelope winter al haar pelmits verwerk tot kaggelhout…(dit was ‘n baie koue winter ok?)  Die ou linoleum op die kombuisvloer het ons (koerantpapier en al) uitgeruk en met pragtige Spaanse teels vervang, die kombuis zink is vervang met ‘n pragtige werksbank (van Build IT) met gesonke dubbelwasbak en die mure is ligblou geverf soos Jamie Oliver s’n…My droom kombuis…maar my ma se huis… My ma was so kwaad vir my…sy het net daarna die dorp verlaat en die ou Art Deco huis in die mark gesit… en ek is my erfporsie kwyt…

Ek lees die afgelope week van 5 kleindogters wat baklei (in die groot howe in die Kaap) teen hul oupa-grootjie se testament wat bepaal dat geen vroulike erfgenaam ooit enige van sy plase in die Oudtshoorn distrik sal erf nie…Nou ja…die mansmense het uitgesterf…en nou is die vroumense kwaad oor die onregverdige Test(ikel)ment wat laaank gelede opgestel is voordat enige vrou in die wereld gedroom het van ‘n kruisie by die stembus trek…

My pa was ook lief om ons daaraan te herinner dat ons nooit enigiets van hom gaan erf as ons nie na hom wou luister nie… Ek het nie mooi die implikasies daarvan verstaan nie…maar het in my hart geweet dis ‘n ernstige dreigement…amper soos :  “Vanaand gaan jy sonder kos bed toe..”  en al het ek niks van hom ge-erf nie, het ek elke aand in ‘n warm bed met ‘n vol magie gele…teddiebeer onder die arm… My pa is al meer as 10 jaar gelede oorlede…en al het my broers vandag nog moordkuile in hul harte oor die feit dat hulle toe net mooi niks ge-erf het nie (seker omdat hulle daagliks in hul spore moes trap) kan ek duidelik my pa se erfenis in hulle sien…Die jongste lyk nes my pa…die middelste een sit altyd met sy neus in ‘n boek (by my pa se lessenaar)…en die oudste..wel…is net so inhalig soos my pa (…Shilock the Jew…).  En ek?  Ek kry seker my kunsstreep van my Pa se familie…want hulle is glo ‘n eksentrieke spul…

Vandag was Erfenisdag in Suid-Afrika…en al het ons Boere dit herdoop tot Nasionale Braaidag (seker maar uit verleentheid oor ons Afrikaner Nasionalistiese verlede…) was braaivleis nog nooit groot gewees in my weird familie nie…

So wat is my Erfenis dan anders as wat ek van my voorsate ge-erf het?  Vergeet van materialistiese, aardse goed…want sien ek het eenmaal ‘n bietjie geld ge-erf by my pa se broer toe hy die die familieplaas in die Colesberg-distrik vir baie geld verkoop het…maar wat het ek met die geld gedoen?  Niks gewoond nie…het ek ‘n groot kleur TV gaan koop (ek het met ‘n swart-en-wit TV grootgeword) by Game…wat seker net 6 maande gehou het…siestog…

Ek moet darem bieg…die splinternuwe Samsung, rooi Golf en flatscreen TV wat ek laasjaar by my man ge-erf het tydens sy ontydige dood…is baie handig, maar al het ek nie miljoene rande van ‘n Outsurance Lewenspolis ontvang nie…kyk ek elke dag vas in die nalatenskap wat hy vir my agtergelaat het in sy twee pragtige dogtertjies…Wat meer kan ek vra?

Ek het laasweek vir een van my geliefde matriek-leerlinge gese (want ons tyd vir koebaai-Meraai kruip nou vinnig nader)…”Ek se nooit tot siens nie…”  Sy het met blink oe na my, haar geliefde mentor, gekyk…en ek het verder verduidelik…”Ek sal altyd ‘n deel van jou geskiedenis wees…en die kwaliteit tyd wat ons oor die jare saam spandeer het…is my erfenis aan jou…”

Maar dit bring ons terug by my ma…wat baie trots is op die feit (en sy herinner my gereeld daaraan) dat ek al haar aardse goed eendag gaan erf…Nie omdat ek die voorbeeldigste kind in die huis was nie….maar bloot omdat ek die jongste is…en minste het…siestog…Dit laat my egter ook baie benoud voel, want gaan ons aardse reis nie juis daaroor om ons los te maak van alles…selfs dierbares en geliefdes nie?

Ek weet ek sal nooit eendag aardse skatte vir my twee dogtertjies kan agterlaat nie…maar hopelik sal my nalatenskap van stories en prentjies hul oneindig trots maak op die feit dat hulle volgens James Hillman se teorie gekies het om twee akkertjies van hierdie ou Eikeboom te kon wees…

 

 

 

 

 

 

Profile photo of maraja

by maraja

Tussen die Boom en die Bas…

September 15, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Tussen die Boom en die Bas…

Min van my vriende (of selfs familie) weet dat my familie-wapen ‘n groot groen Appel-boom as embleem op het…en wie gee nou juis om?  Maar tog is dit vir my so mooi…en so simbolies…nes die pragtige Tamarisk wat ek vanoggend langs die pad sien blom het.  Wie almal weet dat koning Dawid sy boesemvriend onder ‘n Tamarisk ter ruste gele het?  Dit is ‘n outydse boom en ‘n mens sien hulle selde…en ek vermoed dat hulle slegs geplant word as iemand aan Jonathan dink…

My ma het kleintyd vir my vertel toe sy die slag 3 klein Sipresse langs ons huis geplant het…”Mamma plant hulle vir Geloof, Hoop en Liefde…”  Toe die sipresluise die een laat vrek, het Ma gese dis no. 3…want die liefde tussen haar en Pa het glo ook een-of-ander siekte onderlede gehad…maar daarvan het ek min verstaan…

Vriendin Nina vertel gereeld vir my dat so-en-so noualweer vanwee die bome…nie die bos raakgesien het nie….Kan ‘n mens dan nou regtig so blind wees?  Ek ry elke liewe oggend verby ‘n slagveld van ‘n ou Bloekombos…met net ‘n enkele boom hier en daar wat verbete veg teen die vergetelheid…Dit lyk asof die Eerste Wereldoorlog sopas daar ge-eindig het…maar ek kan regtig nie vir jou se wie nou juis gewen… of wie verloor het nie…want daar waar die groot skaduryke bome eers gestaan het…is dit dor…en kan die bome regtig die blaam dra vir ons selfsugtige vermorsing van water?

Op skool het ek reeds bome begin teken…Mooi wintersbome…met hul slapende arms wat uitreik na die hemele….en laasjaar was ek obsessed met dooie bome, afgekapte bome of bome uit proporsie gesnoei…want dit was wat my siel gevoel het….’n groot tak van my familieboom was ewe skielik stomp afgekap…my man was dood…en dit was geen sipresluis of ‘n gebrek aan liefde nie…

Maar soos Martin Luther King glo eenmaal gese het :  “Selfs al weet ek die wereld sal more vergaan…sal ek steeds my Appelboom plant…” glo ek ook aan bome plant…en hou ek baie van bome met pragtige name (soos die Papier-bas-boom of die Koors-boom) of bome met blom/vrug verrassings.  Het jy al ooit gesien hoe mooi lyk ‘n Peerboom in blom…of die donkergroenblink blare van ‘n Suurlemoenboom tussen jou vingers geruik?

Iemand het my eenmaal vertel dat sekere bome (die Kremetart) selfs ‘n bees of twee kan doodval…sommer netso…in ‘n oogwink.  Geen stadige gekantel sywaarts nie…soos die Twin-Towers implode hy…kadoef.  Boom en bees….katswink.  Garingbome sterf ook baie dramaties.  Dit word glo plusminus 10 jaar oud…maak dan die pragtigste kersbome vir ons…en sterf…met ‘n hele rits klein boompies wat groei om die graf van die moederboom.  Eintlik baie slim, want wie kan nou grootword in die skaduwee van ‘n groot boom?  Ek het ‘n hele paar vriende wat die kinders is van famous mense…en hulle groei gebukkend in hul ouers se skaduwees…

Gepraat van kinders…Sussie vra vir die soveelste maal vanoggend wanneer sy dan die nuwe Frozen Lego gaan kry…raadop antwoord ek haar : “Dink jy geld groei op Mamma se rug?”

Sy het belangstellend na my rug gestaar en verwonderd gevra : “Soos blaartjies aan ‘n boom Mamma?”  Ek het laggend geantwoord : “I wish baby….I wish…” en gedink…

Hierdie appeltjie het definitief nie te ver van die boom geval nie…

 

Profile photo of maraja

by maraja

Werp jou Brood op die Water…

August 31, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Werp jou Brood op die Water…

Het jy geweet dat brood sonde kan wees?  Ek weet ek mag nie eintlik brood eet nie, want dis die gouste wat my jean net nie meer lekker sit nie….maar dis darem deksels lekker….

Lank gelede… het ek as klein dogtertjie met groot verwagting uitgesien na my tiener boeties wat hongermoeg van die skool af kom…want dit het gewoonlik twee dik snye bruin brood met peanut butter en ma se tuisgemaakte appelkoos jem beteken…en natuurlik ‘n groot beker soet koffie.  Ek en my boeties eet nie meer brood saam nie…al het my pa gesweer ons Badenhorste het almal broodvormige koppe…en ek mis dit…

Ek lees noudie dag dit het vir veertig jaar lank brood (manna) gereen in die Woestyn…en dat God so vir sy geliefde volk (die Israeliete) gesorg het….Hy moes baie baie lief vir daai klomp Jode gewees het…dink jy nie?

Wit brood was Groot Sonde in ons huis toe ek klein was….ma het gesukkel met ‘n lui dikderm sien…en ons moes almal daarvoor betaal.  Groot was my sonde toe ek dus my eie brood kon begin koop….en glinsterwit elke sny op sny…As student kon ek die ongelooflikste kombinasies stellasies uitdink…ek  het op ‘n stadium selfs drome gekoester van my eie sandwich shop erens in ‘n stad….tot ek so ses maande gelede ‘n meisie raakloop met ‘n groot cooler box op ‘n warm somersmiddag op ‘n sypaadjie erens op die platteland wat toebroodjies verkoop….Dankie tog eks nie meer twintig nie…..

Maar dit bring ons terug by my eie brood…wat ek op ‘n stadium ook baie graag self wou knie en bak….onder leiding van die Naked Chef….wat dit altyd so maklik op TV laat lyk het…Ek het dit een jaar sommer ook my nuwejaarsvoorneme gemaak :  “Hierdie jaar gaan ek leer brood bak…watch this space…” Maar nes ek met hoehakskoene moes uitvind ek het nie die enkels daarvoor nie…moes ek ook die tuig neerle as Kokkedoor Broodbakster….swak polse sien… “This Breadshop is closed”…Toe hoor ek van speeldeeg…soos speelklei… Ek koop steeds so af en toe ‘n sakkie opgeblaasde deeg by Shoprite…om dit te sien uitrys in my oond…want niks kom by daai eerste warm korsie met net botter op nie…en jy vra nie eens ‘n mede huisbewoner of hulle dit met jou wil deel nie…want jy weet alklaar wat die antwoord is….en wie wil dit nou hoor?  Gelukkig is Sussie ‘n Sasko Sam girl…en gril nog vir mamma se skewe brode en oneweredige dik snye brood…maar wag…

Iets besonders het vandag met my gebeur….Dit was net na pouse…en terwyl ek die klaskamer instap…keer ‘n kind my voor en skeur versigtig haar wit toebroodjie (met rooi trein-smash) in twee sodat ek die helfte kon eet.  Ek was beslis nie honger nie en weet dat hierdie meisiekind gewoonlik pouses kos bedel by ander kinders.  Onkant gevang, wou ek dit eers van die hand wys, maar sien toe hoe trots sy die helfte van haar maal met die grootste verwagting na my uithou…en terwyl ons die heilsaamste tuisgebakte brood (wat sy self geknie en uitgerys het) nuttig… met rooi jem om ons mondhoeke…het ek gewonder by myself…

Hoekom voel dit soos Nagmaal…helder oordag…in ‘n klaskamer vol kinders?

 

Profile photo of maraja

by maraja

Heldin uit die Vreemde…

August 9, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Heldin uit die Vreemde….

Dit het laasnaweek gesneeu buite die dorp….. Saterdagnag (to be specific) en die hele dorp het na kerk opgepiekel die berge in om sneeu-balle te gaan rol…Die opwinding was kristal-helder in die lug soos ons mede padgebruikers tee gekom het (oppad terug dorp toe) met sneeumanne op hul bonnets…en Sussie het klein gilletjies van plesier gegee soos ons die steiltes uitklim…want sy was doodseker ons was oppad na die Yspaleis van Queen Elsa…want wie anders kan sneeu fabriseer as sy hhmmm? Vir Kleinsus was die afwagting net een te veel en het sy halfpad die berg op…haar brekfis gerecycle…en terwyl ek so in die bestuur haar gesiggie skoonvee…hou my een oog die petrol gauge dop wat gevaarlik duskant die rooi kuier…en soos ekself ‘n naar kol van benoudheid ontwikkel sien ek twee kontrasterende heldinne skielik voor my geestesoog…

Eerstens is daar Sussie se idol….die Noorweegse koningin uit die movie Frozen…wat almal en alles om haar in ysblokkies verander as sy upset is….maar meer as dit…is sy Sussie se Groot Heldin…en die res is onbelangrik…Mamma word elke oggend aangese om haar soos Elsa te dress…en mag selfs ‘n borsel naby haar krulkop bring…no pain…no gain…want haar mooi kort krulkoppie moet nou in ‘n oogwink ook soos Elsa s’n lyk…Wat ‘n frustrasie…en ‘n tranedal…Wie gee hierdie gemene Ice Queen die reg om my klein dogtertjie ‘n selfbeeld probleem te gee op die ouderdom van 5?

En soos ons deur die sneeu-landskap vaar…vertel ek haar van Mamma se kindertyd heldin….liewe Rageltjie de Beer…Heldin op eie bodem…wat tydens een v(r)ieslike kappoknag glo haar lewe opgeoffer het vir haar klein boetie deur ‘n miershoop vir hom uit te hol…Sy red sy lewe…en as ons Katolieke was, sou die Pous haar seker herdoop het na Saint Rachel…virewig in ons harte vas ge-freezer-burn…Wat het jy miskien gedoen, sir David Beckham?

Want …vandag is Nasionale Vrouedag…maar wat beteken dit nou eintlik?  Is ons nie almal heldinne in ons daaglikse struggles nie?  Net soos ek my geboortedag elke dag van die jaar vier (..when I feel like it…) behoort ons as vroue elke dag te celabrate…die feit dat jy ‘n vrou is maak van jou ‘n unieke heldin…Ons gee geboorte aan die volk…ons pamperlang die mans in ons lewens…ons voed en versorg ons geliefdes (twee en vier potiges) en ons maak opofferings sonder om twee maal te dink….en om iets terug te verwag…

Twee jaar gelede het ek op my eie, met twee siek baba’s, alleen in my rooi motortjie 2000 km Noorde toe gery…Dit was voorwaar ‘n tog-en-‘n-half….but I did it….al het dit my 7 dae geneem (nie by die Silbersteins nie)…Al die vrouens (van Mpumalanga tot Limpopo) het my groot-oog en vol verwondering geluk gewens…en gebieg hulle sou nooit ooit so iets aanpak nie….Ek het gelag en hul meegedeel dat hul ouma’s (wat dit bytheway baie swaarder as hulle gehad het in hul gemaksugtige en luukse aircon 4 x 4’s) darem uiters teleurgesteld sou wees in hul bang kleindogters se kleingelowigheid…Imagine net…om agter op ‘n ossewa met siek kleintjies die Onbekende te trotseer (met vreemde siektes en vreemde kulture) Hulle was voorwaar yster mamma’s….(wat ook glo baie sekuur met ‘n Sanna kon skiet…)

Ek het in st. 7 op ‘n Koor toer na Pretoria ‘n baie mooi quote op die Strydomplein langs die Staats Teater gesien…Ek het lank voor die muur gestaan en terwyl my maatjies rondgehardloop het met chips-en-coke…het ek dit gememoriseer…

“….en as jou Vryheidsdag…eens oor jou velde lag….Weet wie te danke is…eer hul nagedagtenis….”       (Jan F Cilliers)