Profile photo of maraja

by maraja

Kleur kom nooit Alleen nie…

April 9, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Kleur kom nooit Alleen nie…

Ek het nooit geweet dat CS Lewis oor meer as net Wit Leeus en Magiese klerekaste geskryf het nie….het jy?  Hy het 4 klaswerkboeke (wat hy tussen sy kinders se skoolboeke gekry het) vol geskryf nadat sy vrou gesterf het…en homself belowe dat hy nie nog ‘n boek sal koop as hy die laaste voltooi het nie….want waar eindig dit dan?  In A Grief Observed…beskryf hy die proses van Rou… as ‘n sirkel….nee…eintlik ‘n spiraal….want sommige dae voel jy beter (en sien weer kans vir die land van die lewendes)….ander dae voel jy selfs weer gelukkig (en voel dan skuldig)…en dan…sekere dae voel jy weer soos ‘n rou stukkie vleis (asof jy jou geliefde net gister verloor het…)  Hy beskryf die gevoel soos om ‘n ledemaat te verloor…asof dit geamputeer is…en jy …van vooraf…. moet leer loop met net een been…

Ek is nie een vir lang gesigte nie…en hou nie van hierdie limbo wereld waarin ek myself op die oomblik bevind nie…Is dit waarvan Dante in sy Devine Comedy gepraat het toe hy die 7 Sirkels van Hel beskryf het?  Want hierdie mallemeule waarop ek myself bevind…is geen pret-rit nie hoor?  Maar ek verdien seker maar hierdie geboortepyne op die oomblik, want dit was my eie keuse om die happy pills (wat my dokter my in die hand gestop het…twee dae na my man se begrafnis) by die toilet af te flush…Ek hou ook nie van wyn-vir-die-pyn nie…en daarom ervaar ek my lewenservaring op die oomblik as eyes-wide-shut

“I’ll get to the bridge…and I’ll cross it”…het ek altyd vir my man gese….hy het dan gelag en my probeer reghelp met ‘n…..“Neeeeee my skat…dis….I’ll cross the bridge when I get there….”

Maar wat maak dit nou saak?  Jy kom by die brug…en jy moet daaroor….maak net seker jy het dit nie jare gelede verbrand nie…of hoe?  Hy het ook altyd kopskuddend gese:  “Ek het wraggies my ma getrou”….want ek’s ook lief daarvoor (soos skoonma) om die bobbejaan agter die berg te gaan haal….Ek lees noudie dag in ‘n klein boekie dat ‘n mens altyd so bekommerd is oor wat die dag van more sal bring…en worry jou dood omdat jy vermoed dat die ou brug op jou wandelpad al lankal in duie gestort het…terwyl jou Metgesel voortdurend jou gerusstel…. All is Well….

“Maraja…skryf jouself daarin…daardeur…en anderkant uit”…. het Susan se ma laasjaar voorgestel toe ek haar vertel my kop is baie vol…en ek dink in sirkels…(soos ‘n afkop hoender se laaste tree….)  Sy’t my ‘n paar van haar ou digbundels in die hand gestop en my alleen gelaat….want dis ‘n pad wat ‘n mens net alleen kan stap…soos die klein skaapwagtertjie in The Alchemist uitgevind het…

Op ‘n stadium kom mnr Lewis tot die gevolgtrekking dat trou definitief nie perdekoop is nie…en dat jy…die dag wat jy trou…ook eintlik sign on the dotted line….om jou eggenoot te moet begrawe…Kom die seisoen Herfs dan nie ook na Somer nie?  Dis die Natuur….my dier….

”…Van die klink van huweliks-klokkies…tot die kluit-klap op die kis” ….het ons eie CJ Langenhoven (wat glo ook ‘n baie slim man was) geskryf in een van die versies van die ou Landslied van Suid-Afrika…. Ek lees deesdae op Facebook van almal se huweliks-herdenkings….of kyk na nuwe trou kiekies…en dink dan in afgryse by myself…weet julle wat wag vir julle?  Want daardie brug wat ekself gedink het ek eers hoef oor te steek op my oudag…het onverwags en eens-klaps voor my verskyn soos die Groot Vloed van 1981 hier op my eie dorp…

Maar noudat ek amper oor die brug is en afgestaar het na die kolkende watermassa onder my van ‘n Groot Rivier in volle vloed ….vra ek myself af…sal ek weer afhaak? …..O ja…beslis…want ‘n huwelik is soos ‘n Groot Spieel wat God voor jou ophou…(spieeltjie…spieeltjie aan die wand….)  Jy sien jou eie refleksie daarin…soms die mooi…soms die lelik….en soms die potensiaal…want onthou…’n mens is ‘n mens deur ander mense…

‘n Vreemde vrou laat noudie dag hoor…“Ek hoor jou man is dood?  Jy is so gelukkig…”  Ek is so bly ek het nooit my man dood gewens nie, want nie alle huwelike eindig in die dood nie (vra maar my eie swaer wat al 5 maal voor die kansel gestaan het…) Miskien is sekere spieels net te  swaar om vas te hou…of die reflections daarin net too much to handle?  Maar een ding weet ek verseker….Antjie (wat bytheway ook ‘n baie slim vrou is) was reg….

Kleur kom nooit Alleen nie….

En dit…liewe mede-maats van die Pretpark….is vir my as kunstenaar…’n droom van ‘n palet….

Profile photo of maraja

by maraja

My Vuurtjie Brand…

April 8, 2017 in Uncategorized

 

Mens is nooit te oud om te leer nie…

My Vuurtjie Brand…

Ek glo dat ‘n mens ‘n kersie moet doodblaas op jou verjaarsdag…Maak nie saak of dit nou op ‘n duur Mugg & Bean Swartwoudkoek…’n home made kaaskoek…’n ou droee cup cake…of selfs ‘n modder koekie is nie….Plant ‘n kersie daarop…steek dit aan….and make a wish

Want: “Jy is jou eie beste maatjie my skat…” het my ma my van kleintyd af herinner as ek dalk jammer wou voel vir myself as ‘n maatjie nie met my wou speel nie….

Ek was in die bevoorregte posisie om in ‘n klein dorpie gebore te word op dieselfde dag as Melanie Alston…die dokter van ons dorp se enigste dogter.  Soos ek…het sy ook 3 boeties gehad…en het ons saam tande gekry en leer loop…maar dis waar ons paadjies geskei het…(want ek onthou baie goed)… Met elke verjaarsdagpartytjie op die 22ste Januarie…het al die kinders van ons dorp eerder in Melanie se helderblou Hth-swembad gaan swem…op haar mak perde se rue geklim…. van haar groen Soda Stream gaskoeldrank gedrink en aan haar skelpienk Barbie koek gaan peusel…Op ons laaste verjaarsdag saam (voor ma en ek die dorp verlaat het) is ek na haar partytjie genooi in st. 2…en kon ek die kersies op haar koek help doodblaas…siestog…Die foto van daardie geskiedkundige dag in 1985 pryk nounog in my foto album…Daar staan ons… soos FW en Madiba…wat saam die Nobel Prys vir Vrede ontvang het….ons smile vir al ons fans…maar ons oe lag nie saam nie…

Sussie is deesdae obsessed met verjaarsdae…Seker omdat daar elke week ‘n maatjie by die Kleuterskool verjaar….  Sy’s mal oor die ritueel van “Veels geluk liewe maatjie….” En van icing van klein taai vingertjies aflek….en ek dank die Vader dat sy haar verjaarsdag nie hoef te deel met enige celebrity child van die dorp nie….Besef sy hoe gelukkig sy werklik is?  Net dit alleen maak van haar geboortedag en datum…’n ware geskenk van Bo…

Ons was laasmaand by ons eerste formele (by invitation only) verjaarsdag partytjie…met gestreepte springkasteel en opgeblaasde swembad….Teen die tyd wat ons opgedaag het…was daar ‘n groot gat in die springkasteel…en was al die maatjies high en op ‘n sugar rush…die een helfte in trane…en die res skoorsoekerig….Verveelde ma’s het in ‘n boomlose tuin gesit en wens dat die tyd kon om vlieg….en ek het myself belowe om dit nooitooit aan myself of my mede ma’s te doen nie….Spur enigiemand?

Op kleinsus se eerste (en laaste) verjaarsdagpartytjie saam met pappa in ons eie huis…het ek hom gevra of hy besef wat ‘n mission dit gaan wees…..2 keer ‘n jaar…. vir die volgende 20 jaar?  Hy het (waar hy bo-op ‘n tafel gestaan het…besig om balonne en streamers vas te maak) afgelag na my en my verseker dis vir hom geen moeite nie….(I’ve got this my skat….)

Volgens hom het hulle swaar gehad kleintyd met ‘n pa wat siek geword het…en was daar nie veel tyd vir balonne en streamers in sy jeug nie….Daarom was dit vir hom baie belangrik dat die kleintjies nie moes weet van swaarkry nie…en het ek hom belowe dat ek ‘n punt sal maak daarvan dat kersies doodgeblaas sal word…elke jaar….

Soos vandag….

Want vandag is pappa se eerste verjaarsdag in die Hemel…en al kan die Here hom nie nog baie jare seen nie….kan ek soos baie jare gelede iemand anders se kersies op hulle koek doodblaas….en hoop dat waar hy ookal is…hy weer sal afsmile na my toe….want….

I’ve got this…my skat….

 

Profile photo of maraja

by maraja

Ons Groet Sonder Woorde…

April 6, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Ons Groet Sonder Woorde…

Ek is my ma se laatlammetjie en na drie seuns het sy my in watte toegedraai en opgepas soos goud. As tiener het sy my na ‘n Meisieskool gestuur waar ons drie keer op ‘n sondag kerk toe is en waar daar vir ons gepreek is oor die Grey seuns…..”Dogters…moenie glo nie…. vrees net”

Vyf jaar later het my ma my by ‘n Universiteit gaan aflaai met die afskeidswoorde nog in my ore….”Onthou my skat….. ‘n man se brein sit tussen sy bene!”  Nodeloos om te se was ek so bang vir ‘n man soos die houtjie van die galg…..
Ek het nie links….. of regs…. gekyk nie en my verdiep in my studies en latere beroep…

En toe….. op 35….. raak ek verlief op ‘n man…

Skielik….. was ek ‘n giggelende 14 jarige st. 6 meisietjie wat verlief is op ‘n matriekseun! Wat sou my ma se? Ek het skelm met hom begin gesels oor die telefoon…..dit was eksamentyd by die skool en ek moes vraestelle merk…..Ek het op al die kinders se vraestelle hartjies geteken en my hart het bokgespring elke keer as hy my bel……Sy naam was Fanus Burger…

Ek wou by vriendinne hoor (tot hulle groot vermaak) hoe soen mens ‘n man? Watter kos eet hulle? Hoe trek hulle aan? Watter programme kyk hulle op tv?
Hulle was ‘n spesie wat ek niks van geweet het nie…..en skielik was ek net so geinteresseerd soos die kinders in my voorligtingsklasse in al die diagramme in die handboeke….

Jy was so liefdevol en geduldig met my….Ek kon jou enige skaam vraag vra…. en jy het nooit vir my gelag nie….Alles wat ek wou weet….. het jy sorgvuldig vir my uitgele….Ewe skielik was jy die onderwyser en ek die kind….

Snaaks dat ek altyd gevoel het ons tyd saam is kosbaar en min?

Jy’t my geleer hoe om Boerekos te kook vir ‘n Boereseun….Hanna het my vertel hoe soen jy ‘n man en Susan het gese haar ma se ‘n gelukkige huwelik is gebou op ‘n warm koppie koffie as jou man moeg van die werk by die deur instap….Ek het so slim gevoel!

Toe word ons verras met ‘n klein pienkvoet wat oppad is….Jy het gese as dit ‘n seuntjie is noem ons hom Petrus Johannes Dirkse (‘n familienaam) want jy dra die broek in die huis…. het ons gelag…..maar toe daag klein Petronella op…..’n klein patroontjie van haar pa.

Ek was teesinnig, want ek ken mos nie meisietjies nie….maar jy het my geleer van Onvoorwaardelike Liefde. Dis dan geen verrassing dat haar eerste woord…. “Pappa….” was nie….Saans het jy bottels gegee en winde uitgevryf sonder om te kla….en met ons volgende verrassingspakkie 13 maande later het jy my geleer wat Ware Geduld is….. toe klein Kitty (‘n klein patroontjie van haar ma) 3 maande lank koliek gehad het….Vir jou noem sy steeds “Mamma”….. en vir my “Pappa”…..

Min mense het jou soos ek geken en ons kon nagte om gesels…

Jy was ‘n diep siel met Liefde vir jou Naaste….Al het jy soms self swaar gekry… wou jy dit nie in ander sien nie…en toe iemand jou eenmaal vra hoekom jy die werkers nie agterop jou bakkie laat ry nie het jy vir my vertel want jy weet self hoe koud dit agterop ‘n bakkie is….

Kwaad gaan slaap het ons nooit nie ….en as ek dalk in die na-nag rondgerol het oor iemand wat my of jou te na gekom het….het jy aan my verduidelik dat ek moet Vergewe en Vergeet want daardie persoon slaap heel rustig vannag….
Soms was ek weke stomkwaad vir my ma….dan het jy voorgestel ek bel haar want jy weet ek mis haar….. jy ken my soos jou hand het jy gelag…

Laasjaar het jy my die Transvaal gaan wys en ek het dinge gesien en beleef wat my laat groei het as mens en toe ek jou vertel dis nie meer lekker nie, het jy gese kom ons gaan terug huis toe…..en al was jy nooit ‘n Burger van Montagu nie…. het tannie Yvonne Bassel gesweer jy is ‘n afstameling van ‘n verlangse nefie van haar wat gaan goud soek het in die Transvaal….

Jy het my melankoliese siel goed gedoen…. en altyd die Mooi en Pittige dinge in die lewe raakgesien…en as jy my hand vasgehou het in die dorp het ek gevoel ek hou my pa se hand vas……Jy was ‘n veilige hawe vir my verwese roeibootjie van 5 jaar gelede….maar ek is nie meer die klein dogtertjie wat jy toe ontmoet het nie…. Jy het van my ‘n vrou en ‘n ma gemaak…en laat my agter met 2 pragtige geskenke….en nog ‘n ma wat baie lief is vir my…

Vroeer die jaar, toe jy jou werk verloor het…. het jy moedeloos gewonder hoekom straf die Here ons so? Vandag weet ek Hy het ons eintlik Geseen…. want jou uurglas was besig om uit te loop en kon jy soveel meer tyd saam met ons spandeer…

Lank gelede…. het ek my ma eendag gevra hoekom ons op aarde is? Sy het geantwoord : “Om goed te wees vir ander my kind”……

Dankie Fanus Burger dat jy so goed was vir my……al groet ons sonder woorde….

(Gelees deur Maraja Badenhorst-Burger op haar man se begrafnis op 1 Junie 2016 te Montagu NG Kerk )

 

Profile photo of maraja

by maraja

Job well done…

April 3, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Job well done…

As jy eendag sterf…..het “Die take wat jy voltooi het… jou onsterflik gemaak… “ het een of ander klein Chinese mannetjie (Lao-Tse)…. 6 eeue voor die geboorte van Christus kwytgeraak…en ek dink hy het dalk ‘n punt beet gehad?

Ek kyk daagliks na my twee klein dogtertjies….en dink dan aan al die kere wat hul pa amper dood was in sy lewe (op 3 weke oud het sy hartjie gaan staan…hy het ’n motorongeluk oorleef…van ‘n gebou afgeval wat hy besig was om te bou….is met ‘n mes in die bors gesteek deur ‘n booswig…en natuurlik…. die Army) en daar trou hy laat in sy lewe (tot sy hele familie se verbasing) en produseer twee pragtige, welgeskape mensies….Sy ma herinner my gereeld daaraan dat die laaste 5 jaar van sy lewe…ook die gelukkigste was….en dit is vir my ‘n riem onder die hart, want het ek dan nie ook ‘n deel daaraan gehad nie?  Dalk was sy Groot Taak op aarde volbring…en was dit sy tyd om te gaan?

Ek het jare gelede gese ek wil nooit… ooit… kinders he nie, want…. “ek wil nie ‘n porthole wees om siele na hierdie wrede wereld te bring nie….”  Groot Bek ek…Die wereld het nie verander nie….(met al die bom-ontplottings oorsee…moord en verkragtings en crazy politics….op eie bodem) het ek wel….en ek het die lewe geskenk aan twee klein, fyn, weerlose dogtertjies…(crazy monkey… reg?)

Ek se gereeld vir vriende en vreemdes :  “Ek het nog nooit…ooit… gevare geken (en eks ‘n baie brawe meisie hoor?)  soos vandat ek twee baba’s gekry het nie!”  As dit nie skerp voorwerpe of elektriese muurproppe is nie  (baie dankie DSTV se A Million Ways to Die) dan is dit ‘n klein Mikroskopiese en Bakteriele guerrilla oorlogvoering waarvan ek die Luitenant-Generaal is van die Geallieerde Magte….(my magtag).  Ek verstaan nou hoekom die oumense 15 kinders gehad het…want omtrent net die helfte het volwasse ouderdom bereik….en hoe hou ‘n ma se hart dit…. my dear?  Skoonma se noudie aand vir my sy kom nie oor die dood van haar liefling kind nie  (die een wat sy soveel kere uit die kake van die dood gered het)…en ek antwoord haar toe :  “Ek dink nie ‘n mens is veronderstel om oor die dood van jou kind te kom nie ma…”  Daardie selfde nag le ek langs ‘n swetende, koorsige kleinsus in die bed…Dood van bekommernis oor watter siekte ons noualweer beet het…wend ek my toe maar tot my enigste Hoop in die donker van die nag….(en Bid soos nog nooit…ooit…tevore in my lewe nie)….want die mens wik…maar God beskik….nie waar nie?

‘n Vriend vertel my onlangs van sy oumagrootjie wat as kind vir hom vertel het hoe sy gesterf het (as kind tydens die Boere-Oorlog in ‘n Konsentrasiekamp)…maar aan die Ander Kant het die Vader haar vertel haar Taak op aarde is nog nie afgehandel nie…Wel, sy het grootgeword…getrou, kinders gekry… en grootgemaak…en hierdie storie aan hom vertel op die rype ouderdom van 96 jaar…

Ek was nog nooit…ooit… bang om dood te gaan nie….maar vandat hul pa se Taak op aarde afgehandel is…besef ek hoe weerloos hierdie twee sieletjies is…en dat hulle my nou meer as ooit nodig het om hulle touwys te maak op hul Lewenspad…

Ek het as klein dogtertjie geweet my lewe gaan begin op die ouderdom van 40 jaar…Wat dit was wat ek gaan doen…het ek nooit besef tot nou nie…want kinders gee ‘n mens ook die motivering om ‘n beter mens te probeer wees….’n voorbeeld te stel vir ander…en van die wereld ‘n beter plek te probeer maak vir jou kinders se kinders…

Is kinders dan nie ‘n voorbeeld van Geloof….Hoop….en Liefde nie?

So roep Sussie vroeg vanoggend vanuit die badkamer heel opgewonde….”Mamma….Kom kyk….Ek het in die Groot Toilet gepiepie!”

Ek het (heel trots) laggend na haar geloop…Ons het ge-hi-five…en terwyl ek vir haar se “Job well done Baby…” gryp twee klein armpies my om die nek…en kry ek ‘n stywe-stywe drukkie….

Noujatoe….Job well done Mamma…

 

Profile photo of maraja

by maraja

Truly…Madly…Deeply…

March 31, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

Truly…Madly…Deeply…

“A Ring is Around…and has no End…and so is my Love…for You…my Friend…” Toe ek klein was het ons Vriendskapboekies gehad waarin ons pouses vir mekaar corny boodskappies geskryf het…laaaaaaank voor die dae van die internet….of Facebook.

Maar hoeveel waarheid steek daar in hierdie enigste boodskappie wat ek van toentertyd kan onthou? Die waarheid is…vriende kom ….en vriende gaan…in jou lewe…Sommiges laat blywende indrukke…ander laat erge letsels….Sommiges verlang jy na…andere wil jy nooitooit weer sien nie…. So het ek Kaapstad in 2004 met my klein wit motortjie uitgery (tjok-en-blok met my aardse besittings gepak)…en vir myself gese: ”Sodom en Gamora…vir jou sien ek nooit as te nimmer in my lewe weer nie….” Ek weet…eks ‘n regte Drama Queen…maar nouja…my hart was in stukkies….en al my vriende het van die Groot Verraad geweet….and I was the last to know…you know?

As laatlammetjie het ek baie tyd spandeer in die geselskap van grootmense…Daarom dat ek seker altyd vriende gehad het wat veel ouer as ek was…..want dit was hul lewenswysheid wat my bekoor het…Ja ek het ook vriende van my eie ouderdom gehad op skool…maar saam met hulle kon ek verspot wees in die ledige koshuis ure….Saam het ons Bioplus gedrink en in linnekamers geswot vir einde-van-die-jaar eksamens…Hulle was ware staatmakers om Veldskool op die Vrystaatse vlaktes te oorleef…en by hulle het ek fantastiese feite oor die lewe (alhoewel nie altyd so akkuraat nie) geleer…Al kontak wat ons vandag met mekaar het is wanneer ons spog met ons kinders se prestasies op Facebook…en dis ok weet jy?

Ek lag gister saam met ‘n oud student van my (vandag ‘n regte Stellenbocshe student) oor die verskillende variasies van ‘n mens se vriendekring. Daar is altyd die moody een….(ook gewoonlik die intellektuele een)…die sosiale vlinder….wat altyd besig is om te network (en met wie jy liefs ‘n afspraak moet maak om hulle te sien)…dan die clown (wat gewoonlik met moord wegkom omdat hy of sy jou laat lag)….die crazy een (?)….en dan die een wat maar net daar is omdat hy of sy geen ander vriende het nie (aka die drip)…Ons het lekker hieroor gelag…maar dit het my laat wonder….wie is ek in hierdie hals-snoer van my eie vriendekring? Hoe jy jouself sien…is gewoonlik nie hoe ander jou sien nie…ne?

Dit is vir my te cute (maar ook baie scary) om te sien hoe Sussie besig is om ‘n vriendekring op te bou, want eks deeglik bewus van haar sosiale vlinder persoonlikheid (ek voorsien maar moelike tienerjare in ons toekoms…my arme hart) So is sy die afgelope week besmet met kopluise….van een of ander maatjie by die skool en vriendin Hannah vertel gisteraand dis gewoonlik die ek-is-almal-se-pel kinders wat dit opdoen (Waar de hel is haar pa wat belowe het hy gaan ‘n haelgeweer koop met haar geboorte?) Die Hemel help my…

Ek het vandag baie vriende….from all walks of life….sommiges laat my lag…ander lag saam met my…sekeres frustreer my….en net ‘n paar wonder ek oor (behoort hulle regtig in my vriendekring?)
En dit bring ons by my twee oudste vriende vir wie ek die heel diepste liefhet…

Eerstens my ma….(wat bytheway ook geduldig my kop ont-luis het in Sub A… toe my pa dit wou afskeer) Sy ken my die langste…vergeef my altyd my sondes…kyk verby my tekortkominge…en is altyd baie trots (miskien soms ‘n bietjie te veel?) op my prestasies….

Dan is daar ‘n tydlose vriendskap….soos my ander staatmaker Vriend met die geduldigste oor ….die Liewe Vader… (druk maar toe jul ore al my ongelowige vriende) Want met wie anders kan ek in die na-nag mee baklei…groot vrae aan vra…saam my kussing nat huil…en antwoorde vind? Wie bly oor as jou vriende (en ouers) om jou begin doodgaan…en wie hou jou styf vas…as jy te bang is om een voetjie verder te sit?

Ek het die afgelope jaar weer iets onthou wat ek laaaaaankal reeds vergeet het….

“Die Meetsnoere het vir my in Lieflike plekke geval…..ja….my Erfenis is vir my Mooi…”

Profile photo of maraja

by maraja

The Sound of Silence…

March 28, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

The Sound of Silence…

Praat met my….baklei met my….lag saam met my….huil saam met my….maar moet asseblief net nooit stilbly nie….

Ek het grootgeword in ‘n huis waar ‘n koue oorlog gewoed het….Ma het vir Pa gestraf deur hom vir dae lank doofstom ‘n cold shoulder te gee…My ma het nog nooit haar stem vir enigiemand verhef nie…maar dit was haar….
Groot ….
Stiltes….
wat ek gevrees het…en noudat ek groot is…ignoreer ek haar soms vir ‘n week aaneen (she’s taught me well)…sodat sy weet eks boos vir haar….en dan bel ek haar maar weer en ons lag…. en ons gesels… asof niks gebeur het nie…want sy’s my oudste vriendin….

Dink net….eendag sal ek haar nie meer kan bel nie ( The subscriber is unavailable….do you want to leave a message?)…..en ek weet….dit gaan verskriklik erg wees…

Ek het nounog die voice message wat ek die nag van my man se dood op sy foon gelos het…Hy het nooit daarna geluister…of teruggebel nie….en dis hartverskeurend om na te luister….
Hy het weg van die huis gewerk en vir my (en sy ma) daagliks gebel om te se hoe lief hy ons het…en saans het hy met die kleintjies gepraat en gese: “Julle moet lekker slapies….en Pappa sien jul een-van-die-dae….”

Op sy begrafnisbrief staan…”Ons Groet Sonder Woorde”….want dis presies wat gebeur het…Hy het nooit ….“Koebaai Meraai”….of selfs… “See you later Alligator”…. gese nie….en dit was vir my baie baie erg…Hy was net in ‘n oogwink gonebabygone….asof hy nooit hier was nie….

Ek het jare gelede (toe my hart die eerste keer gebreek is) deur die trane gehuilse…”Ek wens hy’s dood…..dan sou ek hom nie so gehaat het nie….en dan sou ek ‘n graf gehad het om by te ween”……Ek was verkeerd….baie verkeerd….want hierdie einste persoon wat my hart so in stukkies gebreek het….het ek jare later weer gesien….en ons het saam gelag en gesels oor alles-en-nog-wat…en hy was net ‘n oproep ver….(om mee te baklei as ek wou…)

“Hy swyg soos die graf”…het nuwe betekenis vir my gekry die afgelope jaar…

In een van my gunsteling directors (Pedro Amadovar) se fliek Talk to Her… is twee vrouens wat in koma’s le in dieselfde hospitaal….Die een se man is te besig om haar te besoek….en die ander een het ‘n manlike verpleer wat daagliks by haar sit en met haar gesels…Guess watter een word nooit wakker nie?
Daarom….dink ek…. het my man so ‘n groot leemte in my lewe gelos….want ons het daagliks gesels…Oor enige onderwerp…Ons was albei baie nuuskierig oor die lewe…Ons het (ironies genoeg) ook baie oor die dood gesels (ek wonder hoe voel dit?)….Selfs gefilosofeer oor al die aspekte daarvan (wat word van jou siel?)…. Noujatoe….Hy’s nou veel wyser oor die onderwerp as ek vandag… ne? (en eks net so ‘n klein bietjie jaloers…moet ek bieg…)

Ek maak deesdae ‘n punt daarvan as ek jou groet…. om vir jou te se…. hoe lief ek jou het…. en dat jy moet mooiloop….You never know….you know?

So kry Sussie my vanoggend baie vroeg in die kombuis….(met dikgeslaapte oe is ek nie juis ‘n early-bird-catches-the-worm kandidaat nie)….besig om in ‘n gepeinste Groot Stilte bottels rooibostee te maak….

Oggendmens soos haar pa (goeiemore-my-sonskyn-goeiemore-my-kind)….kwetter-babbel sy vrolik om my….oor enige onderwerp onder die son….en ek…konsentreer so hard om nie die lepels suiker mis te gooi nie….(waar’s my koffie?)…dat ek haar totaal ignoreer…

Verontwaardig ruk die helder kinderstemmetjie my tot my sinne…toe sy afhaak en se: “Mamma….mamma…..kyk vir my!”…..en terwyl ek opkyk en die hele kombuis counter vol suiker gooi….lag sy op na my en se: “Smile…toe?” ….en daar breek die son oor my gesig….Hulle se mos….die oggendstond het goud in die mond ….nie waar nie?

Profile photo of maraja

by maraja

And the Show must go on…

March 19, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

And the Show must go on…

Ek se gister vir ‘n studente onnie by my skool (toe pouse verby is en ons moet teruggaan klas toe)…”Moenie stress nie man…ons is almal akteurs hier…Act 2….Scene 3” Hy het verbaas vir my gelag…en gesien hoe sit ek my masker op voor ek by die klaskamer vol selfvertroue inmarsjeer….(al voel ek totaal uitgeput en tot die been toe gedaan)…en al het ons net ‘n week tevore een van hul klasmaats begrawe…het ek geluister na die kinders se vrolike stemme en uitbundigheid…want dis Vrydag…en ook ‘n langnaweek…The show must go on…inderdaad…

Klein dorpies is wonderlike goed…Dis die tweede maal wat ek (onder verdagte omstandighede) na een toe trek as grootmens…en albei kere is ek deur die locals gewaarsku….”Pasop hoor…die mense skinder net te verskriklik hier”…en albei kere het ek te heerlik gelag uit my maag….dat my tone eintlik omkrul van lekkerkry…en geantwoord : “Oooeeee…..dis te wonderlik…om te dink daar is mense wat actually tyd uit hul besige dag gaan neem om oor my te praat?”….want dis presies wat dit is…ek voel of ek behoort aan die gemeenskap…want die mees alleenste wat ek al ooit gevoel het was toe ek in ‘n groot stad gewoon het…(Ek het al in koerante gelees van ou ooms of tannies wat eers dae na hulle oorlede is gevind was omdat daar ‘n “snaakse reukie” in die lug gehang het….siestog….en hoe aaklig)

Is dit nie Willem Wikkelspies (aka William Shakespeare) wat eenmaal verklaar het dat die wereld ‘n verhoog is…en ons almal slegs akteurs daarop nie?

Oor die algemeen vind ek die voortbestaan op ‘n plattelandse dorpie baie predictable….en veilig…en die mense baie voorspelbaar…en dis pragtig…dit voel of ek die script al lankal gelees het….en weet wat al die akteurs gaan aanvang…So het ek gisteraand vir 3 ure na die village idiot geluister en te heerlik gelag tot die trane loop….en van al my sorge vergeet…en geskok gekyk hoe hy huis toe ry en sy metgesel verbaas agterlaat…

Soms het jy nie ‘n duur kaartjie van Woordfees of KKNK nodig nie…want vir die gewone mens word Teater… net al te smarter

Ja…ek het al na Shakespeare in die tuin by Maynardville gaan kyk…maar was meer impress met die bome as backdrop en hoe die sterretjies en spotlights deur die bome se blare gespeel het….The Merchant of Venice was vir my ook totaal Grieks (al het ek getrou al my vrae beantwoord aan die einde van matriek)…totdat ek weer (20 jaar later) op ‘n klein dorpie met stofstrate dit …be-leef het….toe ‘n groep swart skoolkinders met hul swaar Xhosa aksente dit vir my… uitgeleef het….en die skille van my oe afgeval het…

Maar soms….net soms…breek een van die Hoofakteurs ‘n been…of kom iets veel erger oor…en as jy geen stand-in het…of voorbereid daarop was nie…is dit die laaste curtain call vir jou show…en kan jy maar al die posters van die lamppale gaan afhaal…The Show is Cancelled Untill Further Notice…net soos met my hegte klein familiy unit laasjaar gebeur het….

Maar eks ‘n kanniedood (my ma se eks hardkoppig) en moes vinnig weer rehearsels reel en nuwe akteurs hier en daar en oraloor vind…sommige dae het dit broekskeur gegaan….ander kere het almal hul lyntjies mooi geleer…en het alles goed uitgewerk….Soms is trane van frustrasie gehuil…ander kere weer van blydskap…

En so le ek en Sussie annerdag…na ‘n lang, baie uitputtende week op die bed…sy aan sy…(onthou…sy’s een van die hoof akteurs…al besef sy dit min)

Ek le en kyk na Pappa se mooi foto’s teen die muur….”Hoekom huil Mamma?”…vra sy in haar kinderlike onskuld aan my (die baie moee regiseur)

”Aaaag….Mamma mis vir Pappa” (die ster van my show)

Sy het ‘n rukkie stilgebly…en toe kom die klein stemmetjie so helder soos die nuwe hoofstuk in ons lewe…”Wel…ek mis vir…. Oom Jan”

En daar het jy dit…uit die mond van die suigling die waarheid…..The Show Must Go On….

Profile photo of maraja

by maraja

I Think…therefore I am…

March 12, 2017 in Uncategorized

 

Mens is nooit te oud om te leer nie…

I Think….therefore I am…

“Jy moes nooit universiteit toe gegaan het nie….jy dink heeltemal te veel…” was my pa se afskeidswoorde aan my in een van ons laaste gesprekke….

Hy was egter verkeerd….ek dink al vandat ek verstand gekry het…Ek dink twenty-four-seven oor alles en nog wat…Het die liewe Vader dan nie vir ons geseen met ‘n gesonde verstand om dinge vir onsself uit te figure nie?  Slaap is vir my ‘n straf en eks ‘n trotse naguil (hoe-hoe) wat veral snags wanneer die white noise van ‘n peuter en ‘n kleuter in die huis afgeskakel is…geruisloos my verbeeldingsvlugte vlerke gee…

Ek was vanaand vir die eerste keer in twee dekades out on the town om eers te gaan luister na “Koos van der Merwe sing Leonard Cohen” en toe na die enigste pub op die dorp om ‘n grootmens glasie whatever te gaan drink…en wat ‘n ontnugtering…Hoekom klink almal wat dronk is so dom?  Ek het onwillekeurig teruggedink aan my eie universiteitsdae (dankie pa)…en met ‘n skok besef dat ek selfs toe al verskonings uitgedink het…sodat ek eerder tuis kon bly tussen my boeke, musiek en skilderkwasse…Deesdae gee ek die kleintjies die skuld…(sorry julle tweetjies) en verkies nogsteeds my ou vriende as gesonde, intellektuele stimulasie…

As tiener het ek en my intense kamermaat Ruette (wat Drama as vak geneem het en my bekendgestel het aan Koos Kombuis, Johannes Kerkorrel, Die Vrye Weekblad en Dagga) gepeins… snags in ons donker koshuiskamer…Ons het selfs beurte gemaak om die bybel vir mekaar tydens Stiltetyd in engels te lees… (engels het net soveel slimmer geklink in die Vrystaat…. )  Sy was bytheway baie impressed met my toe ek haar meedeel ek gaan my studies aan ‘n engelse universiteit (Rhodes) voortsit na matriek….en ek wou haar so graag beindruk…

Tydens ons intellektuele gesprekke oor the meaning of life…het ons tot die slotsom gekom dat dit ‘n kruis is om soveel oor die lewe te dink….was dit nie maar beter om soos ander meisies van sestien die till by Shoprite te slaan nie….hulle lyk so idioties gelukkig?  Ai tog…die hoogmoed van ‘n tiener…

Ek het my ou kamermaat tien jaar na skool opgespoor…sy was pas weer uit rehab…ek vermoed die dinkery het aan haar begin knaag…

My ma waarsku deesdae…ek moenie so baie oor goed dink nie….”Mop maar die vloer, my kind…was die skottelgoed….en al die kleintjies se vuil kleertjies”….

”Onthou…daar’s genade in werk”…en….I suppose…. sy het ‘n punt beet….it takes your mind off things…maar mens kan ook net soveel keer die Huisgenoot (apparently ook die arm-mans-universiteit?) …lees van hoek-tot-kant…

Ek het vanaand ‘n goue ster teen die voorkop gekry toe ‘n man my vertel dat hy mal is oor hoe ek dink…en ek het sommer anders na hom begin kyk…want dis ‘n brein wat my laat tick…en nie ‘n sixpack nie…maar daar gelaat…

Dis vir my wonderlik (en ‘n wonderwerk) om te aanskou hoe die kleintjies se koppies werk…Hoe hulle twee-en-twee figuurlik bymekaar probeer sit…en om verwonderd na die wereld te kyk met ‘n hele nuwe perspektief….”Weet liewe Jesus dat kinders gaan die wereld al meer verstom?”…het die ander Koos soveel jare gelede gesing…

“Ma….hoekom vra sy so baie dom vrae?”…het my geirriteerde kleinboet gereeld gevra as ons in die motor gery het….dan het my ma gewoonlik trots geantwoord…”Los haar maar…dis ‘n teken van ‘n gesonde brein”

En so draai die wiel tot noudiedag toe ‘n mede-ma my berispe omdat Kleinsus se mondjie so oop hang….is sy dan dom?

Ek het haar (verontwaardig) net daar en dan kortgeknip met ‘n “Shush…..kan jy nie sien sy dink nie?”

Profile photo of maraja

by maraja

Uit die Oog…uit die Hart…

March 7, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

 Uit die Oog…uit die Hart…

Twee dae na my man se begrafnis het ‘n vreemde man sommerso in die verbygaan die volgende vreemde woorde (in ‘n lang donker gang) aan my gefluister….”Remember Maraja…Death is for the Living…”  Maar alles het so vinnig-stadig en in slow-mo gebeur op daardie moment….dat ek sy wyse woorde eers maande later sou onthou…

Want wat gebeur as die kis in die graf ingesak het en die laaste treurige gesang weggesterf het op die wind…. nou eintlik met die jong weduwee en haar twee dogtertjies?  Die werklikheid is eenvoudig en kil…hulle word alleen agter gelaat in die kerkhof van die lewe…

Vriende of kennisse sien jou dalk op straat…en met ek-weet-nie-eintlik-wat-om-te-se-nie gesiguitdrukkings skraap hulle die moed bymekaar om innigemeegvoel te betoon…of skarrel in ‘n ander rigting…”een-twee-drie-blok-myself” sou ons geroep het toe ons klein was…veilig en verlig…maar nouja….ons is nie meer klein nie ne?

Oor die algemeen is ek sterk en blymoedig en probeer ‘n sonstraaltjie vir Jesus en die twee kleintjies wees….maar almal kry ook tog sekere bewolkte dae…..Ek het ‘n moeilike week agter die rug….in mediese kringe staan dit seker bekend as ‘n “insinking”…Hoekom?  My komeet het begin uitbrand…om blymoedig te bly is harde werk hoor?  Ek wou so graag weer aanvaar word in die samelewing…ten spyte van my melaatsheid…want dis hoe die skrywer CS Lewis dit beskryf in sy boek “A Grief Observed” nadat sy vrou oorlede is…Net soos hy…kan ek ook aanvoel dat mense my nou anders behandel…ek het nou ook ‘n kiem wat dalk aansteeklik kan wees…die kiem van mortaliteit…selfs my getroude vriendinne beheen my met agterdog as hul mans my net te jammer kry….Are you serious mev?  Kry ‘n lewe asb….

Dis seker my eksentrieke ma se skuld dat ek begraafplase nog altyd as mooi parke gesien het….Toe ek klein was het ons soms gaan piekniek hou met ‘n mandjie in ou begraafplase…Ons het foto’s geneem van antieke marmer engele en stories opgemaak van mense se lief en leed wat ‘n eeu gelede geleef het…en vir vyf jaar as tiener, het ek een keer per jaar (op ‘n koue wintersoggend as die yl sonnetjie oor die Vrystaatste vlakte opkom) buite Bloemfontein gaan kranse le op Emily Hobhouse se graf om dankie te se vir wat sy vir al die vrouens en kinders gedoen het in konsentrasiekampe tydens die Anglo-Boere oorlog…

Tydens my pelgrimstog deur Europa was ek verstom oor die begraafplaas-parke met die mooiste blomme en tuinier op sy pos…want hier in my eie land is begraafplase ‘n baie hartseer storie….ons is so allergies vir die dooies wat daar rus….dat ons die arme siele daar plant onder ‘n ses duim marmer praalgraf sodat hulle tog netnie by ons kom spook nie…

En so kom ons by my eie dilemma van ‘n klein tien sentimeter houtboksie wat ek liefderik orals met my saamneem op vakansies (skelm)…Vir kersfees het ek my man se naam en geboorte en sterfdag daarop uitgekerf met my houtsnee messies…want sien, netnou maak ek ‘n ongeluk en dan weet niemand wie is daar binne-in nie?

Verlede sondagaand (toe ek nie eens kerk toe was nie omdat ek so moeg was vir al die gejubel en trompetgeskal) het ek grafskending gepleeg om sy kissie met een van sy eie tools oop te skroef en gefassineerd na sy fyn gebeendere te staar…ashes to ashes….

Om argeoloog te wees is toe gladnie so romanties as wat ek as kind gedink het nie…sorry oom Tuthenkamen…

Toe ek dit vandag vir Ant Raaitjie (die cleaner) by die skool vertel wat ook soms haar man se graf besoek…het sy my vertel sy dink dis tyd dat ek ‘n gaatjie by daai muur van die witmense se kerk gaan koop….

Ek het gelag en vir haar gevra : “Soos ‘n posbus Ant Raaitjie?”  Ja my kind….nes ‘n posbus…

Profile photo of maraja

by maraja

The Agony and the Ecstacy….

March 3, 2017 in Uncategorized

Mens is nooit te oud om te leer nie…

The Agony and the Ecstacy….

“Is aardse geluk ons dan nie beskore nie Ma?”….het ek gehuil-vra by my arme ma in die diep donker nag van my man se dood….My dierbare ma wat altyd met ‘n wyse woord of ‘n kwinkslag of twee gewapen is….was daardie nag egter ontwapen van woorde…. en ook stil-stom van skok…

My hart is al jare besig om ryp te word…maar het letterlik oop…. gebreek…. verlede jaar soos ‘n ryp granaat…en soos enigiemand wat Biologie op skool gehad het weet…kom groei in die natuur saam met geweldige meegaande pyn…Is die simboliese blom en woord bloei-sel dan nie ‘n pragtige voorbeeld daarvan nie?

Van skooldae af was ek aangetrokke tot Van Gogh se lewensverhaal, kwashale en kleurgebruik…en het die jaar na matriek al my jeugkunswerke verkoop om genoeg geld vir ‘n vliegtuigkaartjie na Amsterdam bymekaar te skraap sodat ek sy werk in lewende lywe kon sien….En daar staan ek toe…minder as ‘n meter van hierdie man wat ‘n eeu voor my geboorte geleef het…en wat ek gesien het…het my totaal verstom…

“Hoe kon iemand…wat so swaar gely het in sy lewe…die wereld om hom so mooi en kleurvol verbeeld?”…het ek by myself gewonder…

Vandat ek ‘n klein dogtertjie was wou ek met Jesus “trou”….Wou selfs op ‘n keer ‘n Bybel vir my verjaarsdag he…en toe ek die klavier begin bemeester het…was ‘n gesangenpsalm boek my volgende versoek….Soos Van Gogh was Jesus ook vir my ‘n voorbeeld van “ a Man of Sorrows”…’n alleenloper wat deur ‘n ander bril na die wereld om hom gekyk het…en die meeste van die tyd nie verstaan is deur sy tydgenote nie…en hulle heeltemal te lief gehad het vir sy eie beswil….Ek het heel braaf vir my familie vertel ek gaan ‘n non word…maar nadat ek gesien het dat nonne eintlik klein, verrumpelde, vaal ou engelse tannies met blou of grys rokkies aan was…het ek stilweg gehoop almal het vergeet van my kinder droom…

Ek het lekker vir myself gelag toe ek laasweek  vir die dominee (30 jaar later) my nuwe ring aan my trouvinger wys en verklaar…ek is nou met God getroud…hy moenie oor my worry nie…(hy worry seker nou eers…en dink seker eks nou heeltemaal van my trollie af…)

My melancholiese middelboetie vra my ook noudiedag vies :  “Hoekom moet jy altyd so deksels happy wees?  Jy het oorgenoeg om oor sad te wees?”  “Ek het soveel om voor dankbaar te wees”…het ek hom geantwoord….

Hy noem my nou deesdae “Jesus se sonstraaltjie”…en ek weet nie of dit sarkasties is of nie….but who cares?  Ek kan nie anders as om blymoedig te bly nie…en sien die snaaks…die mooi…en die ironie…. oral om my rond…

maar tog…ook netsoveel die pyn….die lyding…en die hartseer…(en ek blameer stilweg die ryp granaatpitte hiervoor… want le hulle nie nou my hele wereld vol nie?)

Dis vir my baie baie moeilik om deur die vensters van die mense om my se oe te kyk…want ek sien die pyn en hartseer vlak daaragter le…en wat moet ek met hierdie nuwe skill van my doen?  Dit het my baie gepla…maar na hierdie week by die skool waar ek by die gedenkdiens van een van ons leerlinge moes praat…het ek eindelik verstaan wat my ma jare lede vir my gese het toe ek haar tydens een of ander eksistensiele krisis gevra het hoekom ons op aarde is…

”Om goed te wees vir ander… my kind….”

Ek kon nie toe my vinger daarop plaas nie…maar vanoggend…oppad skool toe…het die trane oor my wange gerol toe ek eindelik na meer as 20 jaar besef wat Van Gogh vir my deur sy kuns soveel jare gelede gewys het…die klimaks en kontras van die lewe….die agony en die ecstacy daarvan….en ook die ironie…

want ek het nie meer gehuil omdat ek so hartseer was nie, maar omdat ek so gelukkig was…hier….op aarde….