You are browsing the archive for 2016 May.

Word Afrikaans deur meertaligheid bedreig?

May 7, 2016 in Uncategorized

Dit is ‘n baie geldige vraag. As Afrikaanssprekende is ek ook erg begaan oor Afrikaans en Afrikaans se toekoms. Ek dink ons moet dalk nog ‘n vraag vra. Wat verstaan ons onder meertaligheid? As dit die oppervlakkige soort meertaligheid is waar ek so elke derde woord Afrikaans ingooi om dit so soort van ‘n Afrikaanse geurtjie te gee, ja, dan sal Afrikaans bedreig word. As dit goeie funksionele meertaligheid is en die taal volwaardig hanteer word, dan sal dit eerder tot Afrikaans se ontwikkeling en behoud lei. Die ander kant van die munt: ons moet ook nie oneerlike meertaligheid bedryf om Afrikaans te bevorder nie.

Hoekom kan ons nie die bevordering van Afrikaans van eerlike meertaligheid skei nie?

Afrikaans word nie in isolasie gepraat nie. Daar is tog ander tale wat elke dag rondom ons gepraat word. Dit is die realiteit van die wêreld waarin ons leef, selfs die gewaande enkeltalige lande word toenemend meertalig.

Afrikaans lê nie net in die behoud van moedertaalsprekers nie, maar ook in die uitbreiding van ‘n tweede- en derdetaalsprekersgroep van Afrikaans. Hoe wil ons goeie verhoudinge bou as ons net Afrikaans en Engels praat? Ons wil so graag erkenning aan Afrikaans gee, maar ons doen nie moeite om ander Afrikatale aan te leer nie. Hoekom sal ander mense moeite doen om Afrikaans aan te leer?

Afrikaans gaan nie bevorder word deur meertaligheid af te skiet nie. Afrikaans word bevorder deur jou kinders Afrikaanse onderrig te gee, Afrikaans te praat, te sing en te luister, deur akademiese artikels in Afrikaans te publiseer, deur vriendelik Afrikaanse diens te verlang, deur Afrikaanse skrywers te ondersteun, en so kan ek aangaan. Afrikaans word nie bevorder deur ‘n Afrikaanse muur om ons te bou nie.

Wat niemand waag nie

May 2, 2016 in Uncategorized

Ek lees vandag dr Heather Martin se artikel Ojalá and Adiós: Why students should embrace foreign languages Sy sê in die artikel dat taalonderwysers nie ontmoedig moet word deur die leerders se houding van “almal praat tog Engels” nie. ‘n Mens moet juis hierdie houding as ‘n aanknopingspunt gebruik om oor die woordeskat en die skatte in woorde te gesels. Tale is nie net ‘n versameling woorde en sinstrukture nie. Tale sê iets van ons lewensverhale en geskiedenis. Sy sluit haar artikel met hierdie woorde af: “So here’s one serious answer to the challenging questions that might be posed by your more skeptical pupils: by learning another language you are better placed to understand not only others, but yourself as well.”

Dit vra waagmoed. Die aanleer van tale is baie meer as om net te leer om te groet en die lig wat in jou gespreksgenoot se oë opgaan. Dit gaan ook oor die ontdekking dat alles in jou eie taal nie so onskuldig is nie. Soek gerus die woord maaifoedie (skurk, vuilis) se oorspronklike betekenis in ‘n etimologiewoordeboek op! Maaifoedie vertel van die Afrikaanse verbintenis met Maleis-Portugees. As ek makietie hou, sê ek dat ek ‘n Afrikakind is, want makietie kom van die Tswana mokete (fees, partytjie). As ek sê dat iemand katools (bronstig, jags, laf, gek) is, sê dit ook iets van ‘n houding teenoor Katolieke. En so kan ek aangaan.

Om ‘n ander taal aan te leer vra soms om teen die stroom in te gaan en om nee te sê wanneer almal ja sê. Mense vra my dikwels watter taal ek dink hulle kinders moet leer. Sal dit Spaans, Duits of Frans wees? Watter taal gaan hulle kinders die verste bring? Ek kan goeie redes vir al die tale gee, maar op die einde maak dit nie regtig saak watter taal dit is nie, solank dit net nog ‘n ander taal is. Elke taal maak die deur oop na nog ‘n nuwe taal. Waag dit net bloot om nog ‘n taal aan te leer!

Was keiner wagt
Lothar Zenetti

Was keiner wagt, das sollt ihr wagen
was keiner sagt, das sagt heraus
was keiner denkt, das wagt zu denken
was keiner anfängt, das führt aus

Wenn keiner ja sagt, sollt ihr’s sagen
wenn keiner nein sagt, sagt doch nein
wenn alle zweifeln, wagt zu glauben
wenn alle mittun, steht allein

Wo alle loben, habt Bedenken
wo alle spotten, spottet nicht
wo alle geizen, wagt zu schenken
wo alles dunkel ist, macht Licht.

Afrikaanse vertaling (my poging)
Wat niemand waag nie
Lothar Zenetti

Wat niemand waag nie, dit moet julle waag
wat niemand sê nie, sê dit reguit
wat niemand dink nie, waag om dit te dink
wat niemand begin nie, voer dit uit

As niemand ja sê nie, moet julle dit sê
as niemand nee sê nie, sê tog nee
as almal twyfel, waag dit om te glo
as almal deelneem, staan alleen

Waar almal loof, hê jou bedenkinge
waar almal spot, spot nie
waar almal suinig is, waag om te skenk
waar alles donker is, bring lig.