Broeis, ADD of plein mal?

Mei 4, 2011 in Sonder kategorie

Ek is broeis.

There, I’ve said it.

Op amper 42 voel ek erg moederlik. Maar voor jy vrees ek gaan iets onbesonne aanvang, lees verder.

Die oorsaak vir al die tere gevoelens in my is omtrent 30 cm lank met beentjies wat omtrent 10 cm hoog staan. Van bo af lyk hy bietjie soos ‘n tafel. ‘n Klein, pikswart harige tafeltjie. Nie goed om enige iets op neer te sit nie, want daarvoor is hy veels te woelig. Gang op, gang af, tjaarts hy (soos ek glo graag kleintyd gepraat het).

Totdat snoestyd kom, en hy sy sagte bed en sy sagte speelgoed opsoek. Of ‘n mens. Die lekkerste slaap is immers vas teen ‘n menselyf, verkieslik hier by die hartklop rond. Dit hoor jy sommer aan die welbehaaglike suggies wat hy in sy slaap gee.

As ek op deadline is met werk, lyk enige iets vir my meer aanloklik as werk. Dis ‘n ou-ou probleem – al op universiteit tydens eindeksamens agtergekom ek is eintlik DOL oor blokkiesraaisels. En vreeslik deeglik! Ek kan nie ophou voor ek daardie heel laaste woord neergepen het nie…

Hierdie hele week voel ek weer so. Eerder as om die boek klaar te maak waaraan ek werk, of die tydskrifartikels vir die moedelose redakteur te stuur, eye ek my kaste en voel hoe my hande jeuk om dit reg te pak. Nou. Dadelik. Of dalk wil my hande bietjie in die tuin werk. Nou. Dadelik. Of ‘n trui brei. (En ek kan nie eers regtig brei nie… Net stokkensteek, soos my ma altyd gespot het.) Ek was selfs al lus vir admin! (En enige iemand wat my ken sal weet dat admin nie juis my sterk punt is nie…)

Een ding wat ek wel met ‘n rein gewete mag doen, is koerant lees. ‘n Joernalis moet mos darem ingelig bly. Maar selfs dit ontaard toe byna in ‘n volle dag in die bed. Want sien, my seun Peanut kom lê toe in my arms. En sug van lekkerte. En dan kan ‘n ma wat haar sout werd is, mos nie opstaan en aangaan met haar dag nie? Dis… uhm… wat is die woord? Harteloos. Dis reg. Harteloos. Want wie ontneem nou ‘n 12 weke oue baba-Yorkie van so ‘n lewensvreugde? Beslis nie ek nie!

Sug. Maar ek moes. Ter wille van my oortrokke fasiliteit veral. G’n werk, g’n betaling. En nou net bly ek en Peanut op straat. Maar terwyl ek so op sy bewende snorbaardjies lê en afkyk het, het ek gewonder oor die broeisgeit. Is dit omdat daar geen vooruitsigte meer vir ‘n regte baba is nie? Omdat hy so besonders cute is? Omdat my mensbabas al nege en twaalf is? Omdat vroumense maar altyd week raak by die aanskoue van iets klein en dierbaar?

Ek het ook teruggedink aan my oorlede ma. Toe ek in St.5 was, was sy omtrent 46. Nie ligjare ouer as wat ek is nie. En sy was heeltemal betotteld oor Yati, haar Toy Pom. En daar het ek gedog ek gaan nooit soos my ma word nie… Hah!

PS: Peanut het eintlik die verkeerde naam. Hy moet Pie-Naughty heet. Of Kraai. Nes ‘n kraai blinkgoed versamel en na sy nes toe sleep, doen hierdie woeilige seuntjie dit. Ek het al vanoggend ‘n Poetry-kershouer gaan red wat hy van ‘n ekstra lae koffietafel af ontvoer het. Gelukkig sonder skade. Hoe die klein lyfie dit gang-af gedra het teen daardie spoed sonder om oor sy eie pote te val, laat my verstom. Die kershouer is gevolg deur ‘n groot teddie van Zoe. Sy eie sagte speelgoed het die wêreld vol gelê soos hy dit vir homself wegsteek, maar Fudge was die uitverkore een. En later ‘n handdoek. En ‘n pen wat hy iewers vasgelê het. Ons het ook al ‘n kwas, ‘n paar skoene, ‘n T-hemp uit die wasgoedmandjie en stringe toiletpapier in sy nes gevind. (Bewaar jou siel as dit laag genoeg hang vir hom om af te trek…)

‘n Seker teken dat ek óf broeis óf mal is weens sperdatums óf uiters aandagafleibaar is onder druk, is dat ek elke streek en perkaat van hom te oulik vind…

Wag, ek moet gaan. Ek hoor die klokkie om sy nek soos hy in die gang afgetjaarts kom (‘n Veiligheidsmaatreel omdat hy so klein is dat mens hom kan miskyk.) Ek wonder wat hy nou vir my gaan bring!

(Op die foto slaap hy en sy meerkat na ‘n laaaaaaaaaaaaaaang dag. Knus in sy mandjie langs my lessenaar.)

Kos vir die siel

April 23, 2011 in Sonder kategorie

Hierdie skryfsel het oorspronklik op Landbouweekblad se gesinsblad verskyn. Ek onthou die Saterdag wat ek dit geskryf het, baie goed. Dit was ook hier in April rond, en koud en natterig buite, omtrent tien jaar gelede. Nes vandag in Johannesburg (die nattigheid is in die lug, maar dit het eergister laas gereen.)

Intussen het ek ‘n seun bygekry, geskei en ‘n klomp nuwe kosherinneringe bygekry. Maar dis ‘n storie vir ‘n ander dag…

Geseende Paasnaweek vir julle!

Buite is dit 7 grade (maksimum) en ek mor telefoonlangs oor die koue by my ouboet.

 

“Dan moet jy vandag kos vir die siel maak – pannekoek, ertjiesop, tuisgebakte growwe brood met regte botter, patats… dis alles kos vir die siel. Dalk maak dit vet, maar dis goed vir die siel!”

 

Ons eet nie net om nie van honger om te kom nie – ons eet agter die lekker aan, of uit assosiasie , of vir sosiale verkeer. Kos is ‘n kragtige simbool – daarmee onthou ons, vergeet ons, besweer ons, beïndruk ons en gedenk ons.

 

Limonade en glanskersies herinner my tot vandag toe aan my kleintydse siekbeddens – vyf jaar lank het dokters kopgekrap oor wat my siek maak, en was my lewe een van vurige koorsaanvalle, bloedtoetse en naarheid. Die koors het my ma besweer met limonade, en tydens koorsaanvalle het ek die smaak van rooi kersies in my mond gekry, wat natuurlik die naarheid versterk het. Dit was 5 jaar voordat ‘n pediater tydens ‘n noodoperasie die knoop in my derm opgespoor het, en 30 jaar voor ek weer ‘n glanskersie kon eet.

 

Hoenderpastei, skaapboud, witrys, gebraaide aartappels, soetpatat en blomkool met witsous is meeste van ons se herinnering aan Sondae se huiskos, met hier en daar so ‘n variasie op die groente. Vir party is dit ertjies, vir ander pampoenkoekies of gebraaide pampoenskywe. Maar vir byna almal van ons simboliseer so ‘n ete warmte, moederliefde en gasvryheid.

 

Dik boontjiesop of rokerige ertjiesop en pannekoeke is vir deurnat-dae, en trifle (wie eet nou koekstruif?) is Kers- en Nuwejaarskos. Dan mag jy neute en room en sjerrie en al die ander dekadensie geniet sonder ‘n enkele gedagte aan ‘n dieët.   Dis nou as jy plek het na die koue vleise met tuisgemaakte mosterdsous, kerriebone, aartappelslaai en koperpenniewortelslaai.

 

Kos vertel ook stories – my pa, ‘n kind tydens die Depressie, het jare terug ‘n storie vertel wat in my kop vasgesteek het. Noem die woord souskluitjie, en ek onthou met weemoedigheid sy verhaal van die arm boer uit hul kontrei wat ‘n skottel vol souskluitjies geskenk het vir die kerkbasaar. Vee kon hy nie afstaan nie, geld nog minder. En niemand wou van sy offer eet nie… die skottel is onaangeraak huis toe. Kossnobs is daar baie, en dis skynbaar nie ‘n snobisme wat die laaste dekade ontstaan het nie.

 

Basaarpoeding assosieer ek met my pa – by enige geleentheid waar deurmekaarpoeding te koop is, sal jy hom vind. Kerkbasaar, skoolkermis, noem maar op. En die mieliepap wat ons Sondae voor kerk geëet het met regte botter of vleissous van die vorige aand se braaivleis, was Pa se kooksel.

 

Papaja’s, avokadopere, piesangs en peri-peri prawns herinner my aan die drie wonderlike jare wat ek en my man in Zoeloeland gebly het – ek onthou die resies met die blou-apies om eerste die soet papaja’s te oes, en as jy te laat was, het jy maar rondom die gate gesny wat hul klein vingertjies in die soet vrug geruk het op hul daklangse strooptog. Ek ween en kners my tande as ek R3 vir ‘n enkele avokado moet betaal, en onthou hoe ek ‘n skrale twee jaar terug R5 vir ‘n stapeltjie avokadopere met bottergeel, romerige vleis betaal het. Ek onthou die bejaarde Zoeloevrou by wie ek dit gekoop het – sy wat met oorgawe Afrikaans gepraat het in ‘n deel waar Engels die voertaal was, en sommer ‘n paar ekstra vrugte in die sak gedruk het vir die lekkerte om te kon praat in die   taal waarmee sy grootgemaak is.

 

Die slegter tye in die lewe word ook skerper onthou deur sekere kos: sagopoeding soos in koshuiskombuise en weermagmenasies berei, inspireer niemand nie. Ook nie bredies met onnoembare bestanddele wat liefdeloos op ‘n bord gesmyt is nie. Of sop wat van al die oorskiet van die week gemaak is nie… Maar gelukkig was ek ‘n Matie, en kon my studente-sakgeld rek tot by ‘n pot tee en vars botterbroodjies met room by D’Ouwe Werf, of soms tot by kaas van die Simonsberg-kaasfabriek met growwe brood, olywe en ‘n bottel Eersteriviervallei Pinotage – ‘n winskoop teen R4 ‘n bottel omdat niemand toe nog die kelder ontdek het nie. Saam met jou vriende het jy gefees, landsprobleme opgelos en herinneringe geweef wat nou nog hou.

 

Vir party van ons lê die lekkerte in doodgewone smake: warm brood en botter met souterige biltong, gebakte poeding met dik vla, ‘n lekker pot skenkels. Ander kry lekker by die gedagte aan afval, vissop en kaviaar. Self sal ek moeilik verbyloop by Italiaanse kos of geroosterde koningklip met ‘n suurlemoen bottersousie. Of tjops soos my man en my pa dit braai. En Ma se veerligte kookmelkkoek sou heerlik wees saam met die elfuur-tee…

 

Dis jammer dat ons kos gekompliseer het met kilojoules en energie-waardes, kombinasies en cholesterol-tellings. Ons het die skepping se perfekte balans versteur, en probeer nou op allerhande maniere uit ons self-geskepte gemors kom.   “As God wou hê dat ons moes kilojoules tel, sou ons optelmasjientjies i.p.v.smaakknoppies op ons tonge gehad het” lees die e-pos spotprentjie wat ‘n vriendin onlangs vir my gestuur het.   Ek dink sy het ‘n punt daar beet….  

Radio Glory in die traumakamer

Maart 11, 2011 in Sonder kategorie

Die dag as daardie nuwe babatjie in jou arms gesit word, klim jou hart uit jou bors. En stap vir ewig buite jou lyf rond. Nie dat die nuwe eienaar dadelik kan stap nie. Hy rol eers, dan kruip hy, dan steier hy. En eendag, nes jy (of hy) dit die minste verwag, gee hy sy eerste trotse treetjies.

Daarna stap jou hart selde. Hy hardloop, klim bome, val uit bome uit, val van sy fiets af, spring selfgeboude “ramps” met sy skaatsplank… en trap af en toe in ‘n by, net om die stukkie hart wat in jou oorgebly het, bietjie tot stilstand te bring.

Ek is natuurlik ‘n wonderwerk. (Meeste ma’s is.) Ek het TWEE harte wat buite my lyf rondloop. Die oudste werk egter baaaaaaaaaaaie versigtiger met my hart. Synde ‘n meisiekind, klim en val en spring sy veel minder. Sy het eenkeer te na aan ‘n breinvliesontstekingkiem gekom, en vir dae het ek in die pediatriese eenheid se isolasiekamer langs haar bed geslaap. Op die harde vloer, nogal. Maar darem knus in my eie vereduvet, en deur so ‘n diep-moegheid in die slaap ingelok dat ek ook heel gemaklik op ‘n bed vol spykers sou slaap.

Sussie was nie dramaties siek nie, hoewel sy baie siek was. Niks shows en scenes nie. Soos net ‘n vroumens dit kan doen. (Ek dink dis geneties in ons geslag geprogrammeer om mense nie te veel te verontrief as jy siek is nie…)

Maar o wee, die jongste. Ons twee se eerste besoek aan die Unie-hospitaal se ongevalle-eenheid was toe hy op ‘n Vrydagaand, pas gebad en met sy blonde babaseuntjie-haartjies nog klam in die nek gekrul, sy sussie jaag (of sy hom, ek kan nie meer onthou nie) en met sy wankelrige beentjies reguit in ‘n muur se hoek vashardloop dat jy net bloed sien spat.

Steke, sien ons dadelik, is wat hier kort, want sy voorkop is oop tot op die been.

Nee, seg die slimme dokter by die ER, hy ráák nie aan hierdie kind voor hy nie slaap nie. Gee hom ‘n inspuiting, stel ek voor, en werk toe die kop. (Sy pa val amper flou vir my harteloosheid, en die dokter lyk of hy ‘n mental note maak om my by ‘n maatskaplike werker te verkla.)

Maar nee, geen inspuiting nie, wel ‘n stropie om hom te kalmeer. Wat toe eintlik net vir hom spoed gee om vir die volgende twee ure in die hospitaal se foyer ondersoek in te stel na alles en almal wat lank genoeg stilsit.

Dis Vrydagaand, en die pa brom. Die ma is ewe keelvol en wil kort-kort sê “ek het jou mos gesê”, maar ewe sereen sit ek daar en kyk na die blits in sy blou babygrow wat almal verlei met ‘n glimlag as hy verbyhol. Toe hy weer naby my verbykom, gryp ek hom en dra hom skoppend en gillend na die dokter en sê deur geknerste tande: “NOU werk jy dit toe dat ons kan huis toe gaan.”

Ek sien hy maak sy tweede mental note vir die aand: “Moenie met ‘n mal vrou sukkel nie…” en neem die gillende kind uit my arms, draai hom netjies toe in ‘n laken soos ‘n mummie, spuit die plekkie vinnig dood en woerts die vier steke in. Alles binne vyf minute of so.

Ons moet buite wag, en ek moet practically bo-op die pa sit dat hy nie instorm om die dokter te gaan slaan wat sy kind so aanrand nie. Om te verduidelik dat dit erger klink as wat dit is en dat Luc piekfyn gaan wees in ‘n minuut of twee, val nie op ontvanklike ore nie. Anyhoe, ‘n paar minute later stap ons met ‘n betraande kind wat klaar weer breed glimlag by die hospitaal uit.

Maar ons wag nou nog dat die stropie hom laat slaap…

Toe hy op 15 maande longontsteking kry, slaap ek vier nagte langs sy bed in die kindersaal en probeer keer dat hy die suurstofpypies uit sy neus uit stoei. Twee jaar later, in die week van my egskeiding, weer vier nagte, hierdie keer vir moontlike obstruksie in die derm.

Albei kere is my kind doodsiek, maar die tweede keer het ‘n onverwagte bonus: in die bed langs hom lê ‘n siek seuntjie wat omtrent pas begin praat, en ek en sy ma begin gesels en word boesemvriendinne. Soveelso dat Cornelia en haar man nou, vier jaar later, Luc en Zoë se peetouers is en my steunpilare was deur dik en dun..

Twee jaar terug trap hy in ‘n dooie by, en nog vier dae langs sy hospitaalbed volg. Die heel eerste bysteek ‘n jaar voor dit het hom net baie siek gemaak, maar darem nie in die hospitaal laat beland nie. Hierdie keer is ons egter nie so gelukkig nie, en hy word bitter siek. Sy voet word blou, die kliere in sy oksel is binne 15 minute na die steek so groot soos ‘n tennisbal, ten spyte van Celestamine, sy koors skiet die hoogte in… Vier dae lank baklei ons teen die gif. Hy het koors en pyn en is ongemaklik weens al die geswelde kliere, selfs in sy buikholte.

Eergister is dit toe weer sulke tyd. Hy trap in ‘n by op pad kar toe na skool, en ek jaag deur die dorp soos ‘n wafferse ambulansman. Flikkerende ligte, toetend deur kruisings… Want die pediater én huisdokter het gesê die reaksietyd gaan elke keer korter word, en die reaksie intenser.

Binne 15 minute na die steek is hy op ‘n kortisoon- en sterk antihistamiendrip, en ek sit en huil in die wagkamer. Heeltemal buite my aard, maar ek het in my geestesoog gesien hoe sterf my kind dalk vandag.

Ja, ons het teenmiddel, maar omdat dit onder 25 grade gehou moet word, is dit in die yskas. As ons weggaan vir ‘n naweek, pak ek dit in ‘n koelsak. Hospitaal was die logiese, vinnigste opsie, maar wat maak ek nou met al die adrenalien in my lyf? Dit laat my lam. Moeg en huilerig, soos ons op universiteit gesê het.

Na ‘n rukkie vee ek my trane af, en besef ek lyk WEER nie so dat ‘n handsome ER-dokter twee keer gaan kyk nie. (Gelukkig was Woensdag se dokter ‘n vrou, so ek wou nie hê sy moes belangstel nie.)

Maar nog elke keer wat ek met iemand ongevalle toe moes jaag (Zoë destyds, my pa twee maal terwyl hy by my gebly het, Luc vier keer) lyk ek soos iets wat pas agteruit deur my wasgoedmandjie getrek is. Dalk omdat siekte meestal snags toeslaan. Of nee, ek onthou ek het twee keer met Luc darem heel skaflik gelyk. Met my pa was dit eenkeer vyfuur in die oggend en ek papnat gesweet na die gesukkel om hom in die rolstoel en in die kar en weer by die hospitaal uit te kry. En ek was vol bloed, want hy het in sy slaap deur sy neus en later deur sy oë begin bloei omdat hy sy bloed te dun geraak het weens Warfarin.

En hier sit ek weer Woensdag: ‘n sight vir sore eyes, want dis deadline week en ek dra selde grimering as ek by die huis sit en werk. Wie voorsien nou ‘n vinnige jaagtog ER toe?

Maar eind goed, alles goed. Luc is buite gevaar, verseker die dokter my, maar sy wil hom vir ‘n paar uur hou vir observasie. Ek mag ingaan en by hom gaan sit. Twee ure later is hy so okay dat hy vra vir koeldrank en Dorito’s (neem in ag dat die arme ding ontbyt laas geëet het). Ek is so verlig dat hy beter voel, dat ek selfs ‘n Coke-trok sou beroof as dit sy wens was. Wel, amper…

Toe ek terugstap in die traumasaal met al sy biepende masjiene (Luc lê self lekker en biep) hoor ek die gelag. Albei die susters aan diens is by sy bed en lag lekker vir sy wyshede, onder meer hoe hy skool HAAT!

Toe die suiker sy bloedstroom tref, voel hy aansienlik beter, en lees hy al die tekens teen die mure (en daar is nogal ‘n paar in die trauma-eenheid van die Unie, een van die beste trauma-eenhede in Gauteng en dalk die land).

Sy oë steek vas op RADIOLOGY, en hy vra so tussen die Coke-drinkery deur: “En wat is hierdie radio glory nou eintlik?”

En op daardie oomblik weet ek my hart is weer okay…

Brood op die water

Maart 6, 2011 in Sonder kategorie

Werp jou brood op die water…

 

Dié woorde het my altyd fassineer. Van kleins af, toe ek dit die eerste keer gehoor het.

 

Vir ‘n kleuter roep dit natuurlik ‘n letterlike beeld op: brood wat op water dryf. En dan miskien ‘n paar eendjies wat oorwikkel om die brood te kom opvreet. So much vir brood op die water, het ek in my kinderlike gemoed gedink. As iets dit nie opvreet nie, gaan dit water opsuig en sink en die visse gaan dit vreet, en dan is daar in elk geval niks oor nie. So, wat gaan nou kastig na jou toe terugkom? (Behalwe miskien ‘n vet vis?)

 

Die lewe se afvlerk-voëltjies trek my altyd soos ‘n magneet. Ek, die ewige redder, wil altyd red, deur die drif trek, por, paai, stoot en stamp – enige iets, net om die arme underdog vir ‘n slag ‘n kans te gee om darem op sy voete te kom.

 

Natuurlik wou ek myself bo van my stoel af lag toe ons skool se voorligtingsielkundige (wie onthou hulle nog?) vir my sê my aanlegtoetse toon dat ek ‘n goeie maatskaplike werker sal maak.

 

Wie? Ek? Newwwwwwwer! Ek gaan ‘n kick-ass prokureur word, en só die armes en bedremmeldes en verneuktes help.

 

Wat toe nie gebeur het nie, want ek en Privaatreg II kon mekaar net nie vind nie… Dit sou dalk gehelp het as ek meer as 10 keer in die jaar in die klas was… Maar toe het ek die lekkerte van politieke wetenskap ontdek, en eintlik gedog ek sou dáármee ‘n verskil kon maak.

 

Toe ook nie. Ek was te liberaal vir die destydse NP-regering se diplomatieke diens (my studentepolitiek-rekords – wat maar flouerig was vergeleke met ‘n paar van my tydgenote s’n – het my gepootjie toe dit by sekuriteitsklaring kom). Toe stap Nelson Mandela sy epiese laaste treë na vryheid, en regstellende aksie begin. Toe’s ek weer te wit om ‘n verskil te kan maak in die politieke arena.

 

Vir ‘n paar jaar het ek van al my drome en aspirasies vergeet en ‘n flippen goed gekwalifiseerde kelnerin/girl friday/restaurantbestuurder/gastehuisbestuurder geword. En toe getrou en swanger geraak.

En amper glad niks geword nie, ten spyte van my graad en my talent en my goeie opvoeding. Die lewe gebeur mos maar terwyl mens sit en planne maak…

 

Altyd deur was daar iewers in my agterkop ‘n wete dat ek bestem is om meer te wees as ma en kok en iemand se vrou, vasgevang in ‘n liefdelose huwelik. Dat ek ‘n talent het wat ek nie uitleef nie, ‘n Goddelike roeping wat ek nog nie gehoorsaam nie. Iets wat ek nog altyd wou doen (van ek my verstand gekry het) en een of twee keer halfhartig probeer doen het, maar nog nooit gedoen het nie: skryf.

 

Op 28, pas getroud en nog nie swanger nie, het ek ‘n klein kansie gekry wat die deure vir my oopgemaak het. Brood op die water, maar nie soos dit tradisioneel verstaan word nie.

 

Buks Pietersen, nou een van my FB-vriende maar destyds in beheer van Rapport se streeksblaaie (‘n blad wat op elke streek se eie nuus fokus) het in Rapport adverteer dat hy streekskorrespondente soek. Ek bel hom toe dadelik, en so begin ek nuuswenke deurstuur vir Richardsbaai en omgewing. Buks stuur ‘n joernalis en fotograaf (destyds was dit Pieter Malan, kort daarna hoofverslaggewer, en Eugene van Wyk – ek hoop ek het sy van reg, maar dis die fotograaf wat tragies beswyk het aan ‘n hartaanval by ‘n Springbok-oefenkamp) om my nuuswenke in stories te omskep.

 

Nee man, seg Pieter en Eugene die aand oor ete, jy kan mos sélf skryf. Ons kan dit sien, en Buks dink ook so! Van nou af skryf jy jou eie stories.

 

En daar begin dit. Buks glo genoeg in my dat ek ‘n hele klompie klein beriggies in Rapport kry. Ook toe ons later Christiana toe trek en hy soek vir nuus uit die Noord-Kaap en Vrystaat. Met ‘n baba wat speel om my voete begin ek skryf: langhand en op papier. Ek skryf die stories en faks dit deur. Buks-hulle tik dit in. Ek doen dieselfde vir Beeld se streeksblaaie. E-pos bestaan nog nie, so dis hoe dinge werk.

 

My skoonsus Dene bel eendag uit Windhoek uit. “Nee, so kan jy nie aangaan nie. Wat het jy nodig om ‘n loopbaan te kry? Kan jy nie intussen iets swot nie? Ek kan nie toekyk hoe jy net by die huis sit en jou talente mors nie!”

 

‘n Rekenaar, sê ek uiteindelik. Sodat ek meer kan skryf. Want ek dink DIS wat ek gebore is om te doen. En met twee stiefkinders se en ‘n eie baba en die feit dat ek ‘n huisvrou is (met geen gebruik vir ‘n graad in politieke wetenskap op ‘n dorp soos Christiana nie) strek my man se salaris nooit so ver soos ‘n rekenaar nie. Die kinders kom eerste.

 

‘n Paar weke later staan my broer Hendrik en skoonsus Dene se geskenk op my lessenaar. ‘n Rekenaar en drukker uit hulle kantoor. My suster Marlize gee ‘n faksmasjien (en my Telkomlyn is tot vandag toe nog in haar naam, al betaal ek dit.)

 

En so word ek ‘n joernalis – nog nie volgens die res van die media nie, maar darem in my eie kop. Ek stuur ewe braaf ‘n artikel vir Rooi Rose, wat op daardie stadium pas ‘n maand-tydskrif word en afskaal op medewerkers. Hulle gee dit vir Vrouekeur, en my naam verskyn vir die eerste keer in ‘n tydskrif. Ek onthou daardie eerste keer so goed… Toe was ek nog BAIE pretensious, en het ek “gepubliseer” as Ilse Herselman-Salzwedel as dit by tydskrifte kom. (Snaaks, met Buks en Rapport het die gedagte nie eers by my opgekom nie…Die dubbeldoor-naam het eendag gesneuwel toe ‘n teksredakteur laat weet het dat dit regtig te lank is…)

 

Nou het my naam al in meeste publikasies verskyn, selfs ook in ‘n paar Engelses. Ek het in die laaste vier jaar vyf van die hoogste vererings wat daar vir joernaliste in SA is, ontvang. Ek het ‘n droomlewe as joernalis en sien plekke en ontmoet mense waarvan die meeste mense maar net kan droom. My eerste boek het pas verskyn, ‘n tweede kontrak is reeds geteken en ‘n derde een word opgestel terwyl ek hier tik…

 

Wat het dit met brood op die water te doen?

 

Alles. En niks. Want as iemand nie genoeg geglo het in my om hulle brood op die water te gooi nie (Buks om my eerste pogings te aanvaar, my familie se hulp met die tegnologie, ‘n redakteur wat ‘n skerfie talent raakgesien het…) dan was daar nou niks.

 

Nie dat enige iets noodwendig na húlle teruggekeer het nie.

 

Maar hulle brood op die water kon darem help dat ek in die afgelope 14 jaar hopelik ‘n verskil kon maak met my pen. Kon skryf namens al die underdogs wat nie vir hulleself kan praat nie. Kon bewustheid kweek, kon geld insamel, broodnodige kennis kon help versprei, kon baklei teen onreg, ander onreg kon keer…

 

Want, weet ek sonder twyfel, dit kon ek gewees het wat by die robot bedel met my kind op my rug. Of wat my kinders in moes grootsukkel in ‘n plakkerskamp. Of wat begin koes sodra ek my man by die voordeur hoor instap… Of wat nie weet waar ek ooit ‘n werk gaan kry nie…

 

There, but for the grace of God… Nét genade maak ‘n verskil. En brood op die water.

 

Vir wie gaan jý vandag ‘n broodjie op die water sit?

My boek is terug van die drukkers!

Februarie 22, 2011 in Sonder kategorie

En so lyk hy (net sodat jy hom kan herken as jy hom op die winkelrakke sien, en dadelik kan koop Smile. Onthou, ek het kinders en honde en katte om kos te gee…)

Boodskappe hemel toe.

Februarie 21, 2011 in Sonder kategorie

Vrydag skryf Annemarie van der Walt in Beeld ‘n pragrubriek oor briewe, en FB-vriend Francois Theron sê ek moet ook iets skryf. (Hy por seker net hoflik en subtiel aan dat ek weer ‘n slag moet blog…)

 

So dink ek die hele naweek. Oor briewe. En nostalgie. En oor ons sterflikheid – behalwe vir Lucas Maree, weet ek van vyf mense wat verlede week dood is (vriende of familie van vriende). Wat my so effe laat skrik, tot ek besef ons moderne mense met sosiale netwerke en groot vriendekringe en selgroepe en mega-gemeentes ken seker meer mense as ons ouers, en sal daarom seker ook weet van meer mense wat doodgaan.

 

Verlede week gaan werk ek in George, en kuier sommer by my pel sedert laerskooljare. Marliza se pa is vyf maande voor my ma pynlik dood aan pankreaskanker. Ons praat oor hoe ons hulle mis, en hoe die gemis sommer so op ‘n dag toeslaan. Soos ‘n hou uit die donker.

 

Vandag skryf twee FB-vriendinne oor hulle ma’s. Marsha du Toit (wat ek van skooldae af ken) se ouers leef nog, en sy was die naweek by hulle op die plaas. So skryf sy: “Tel jou seëninge. Tel hul een vir een. En as jy ouers soos myne het, tel hulle twee maal.”

 

Ek kan aan ‘n klomp redes dink hoekom mens so status update het na ‘n naweek by die huis. Vir een, omdat jy nog ‘n ouerhuis het om na toe te gaan. Vir my was dit soos ‘n hou in die maag toe ek besef ek sal nooit weer kan huis toe gaan nie. Dat iemand anders nou daar bly en selfs die telefoonnommer oorgeneem het.

 

As ‘n kind van dieselfde vallei as Marsha, weet ek ook dat haar motor waarskynlik toegepak was met alles wat lekker is hierdie tyd van die jaar uit die Breëriviervallei: geelperskes, hanepoot… en seker haar ma se huisbederfies. Hoe kan ek ooit my eie ma s’n vergeet? Van ‘n bord Sondagkos (toe ek nog in ‘n woonstel op Stellenbosch gebly het) tot ‘n kissie druiwe wat sorgvuldig saamgevlieg is van die Kaap af Johannesburg toe. En moenie die 2liter roomysbakke vol Hertzoggies en vlakoekies in haar tas vergeet nie…

 

Maar ek mis nie net die aardse seëninge van ‘n ma en pa nie. Ek mis alles van hulle, besef ek toe ek Marsha se inskrywing lees.

 

En wraggies, ek is nie alleen nie! Enkele posts ondertoe skryf Sonia Cabano, nog ‘n FB-vriendin: “Ek wens die hemel het ‘n Facebook gehad sodat ek met my ma kan gesels.”

 

Sy skryf verder: “Ek mis haar iets verskriklik. Het haar ou handgeskrewe kookboek gelees en reddeloos begin huil. Mens het net een ma, en niks proe soos haar kos nie.”

Ek weet, Sonia, ek weet. En ek onthou elke keer as ek die skewerige krapskriffie in my resepteboek raaklees. Ek onthou een Sondag van blinde paniek en ‘n baie werklike angs wat my beetgepak het. Ses maande na haar dood wil ek my gunsteling kindertydse poeding maak. Dis sommer net bruinpoeding genoem in ons huis. Dit bestaan uit ‘n sous waarin jy dan deeg skep, en alles saamstoom. Daar was twee weergawes. Die langer een, wat op die stoof gedoen is, en die mikrogolf-weergawe. Ek het een van hulle se bestanddele afgeskryf, maar nooit die metode nie. Dáárvoor het ek sommer Sondagoggende huis toe gebel en by Ma gehoor.

En toe, daardie dag, vat ek instinktief na die foon. Soos al die jare vantevore. En onthou Ma leef nie meer nie. Die angs wat my oorval was heeltemal buite verhouding tot die voorval. Dit was, na alles, net ‘n poedingresep – waarvoor ek met ‘n bietjie soek in my baie resepteboeke, wel ‘n metode sou kry.

Maar daar staan ek met ‘n bors wat toetrek van vrees en trane in my oë: sê nou net ek kan dit nooit weer eet nie? Dan verdwyn nie net die smaak van die poeding nie, maar een van die lekkerste herinnerings van my kindertyd. Want dit simboliseer rustige Sondagetes na kerk. Samesyn. Kos wat met liefde gekook is. Soveel meer as net die kaneelstroop se gemmerige smaak…

Sonia skryf verder: “Ek onthou hoe haar tuin gevoel het op sulke dae, vol koel skaduplekke en pragtige blomme wat later met skemer hul parfuum deur die tuin laat swewe het.” En oor Sondae: “En die koel huis binne, waar sy graag op Sondae klassieke musiek en opera gespeel het.”

Sondagmusiek vir my is die radio se “Alle volke loof die Here” Sondae voor kerk. Dit was die tyd van rustig klaarmaak vir kerk. Nie dieselfde paniekerige harwar van my eie huishouding op Sondagoggende nie.

My pa het Sondae ontbyt gemaak – dit was net so van ek kan onthou. Slap mieliepap, iets wat ek helaas nie kon geëet kry nie. (Moet iets te doen hê met my kleintydse noodoperasie en die twee weke in die Roomse Hospitaal in Windhoek waar die nonne graag – en baie gebiedend – slap mieliepap met ‘n gebreekte rou eier bo-oor op my trollie kom neerplonk het…) Maar Pa en Ma eet mieliepap, en ek ‘n sny roosterbrood. En ons drink Pa se moerkoffie wat in ‘n flennie koffiesak gemaak is. En op die radio word die Here geloof in Latyns en Afrikaans en watter taal ookal, deur kore en operasangers. En die omroeper se rustige stem draal deur dit alles. (Ek dink hy het tot onlangs nog uitgesaai.)

Daarna is ek en Pa kerk toe. Ma het nie Sondagoggende saamgekom nie, want sy het kosgemaak. Dit was in die dae voor mikrogolfoonde, en sy het nie geglo in kos warm hou in ‘n lou-oond nie. En daar is presies 12 uur geëet. Die 13h15-nuus is in die bed gelê en luister, die kombuis silwerskoon, die mae behaaglik vol vir die middagslapie. Saans is ons almal saam kerk toe.

Dit was Sondae. Dit was hoekom ek bruinpoeding weer móés proe.

Net soos Sonia wens ek ek kon boontoe bel. Veral Sondae, want dit was die gebruik. Een maal ‘n week is daar huis toe gebel. Minstens. Ek wens ek kon foto’s stuur – van jongste en oudste. Van my tuin waaroor sy mal sou wees (dis bont en deurmekaar met vloeiende beddings, so anders as die reguit, simmetriese beddings wat my pa altyd gemaak het). Ek sou vir haar wou grappe vertel – jy kon haar in ‘n wip vang met ‘n grap – net om weer daardie lekker skaterlag te hoor… Ek sou nog resepte wou kry, want soos Sonia tereg skryf: “Mens het net een ma, en niks proe soos haar kos nie.”

Al het my pa nog vir 13 maande voor sy dood by my gebly, was dit nie tyd waarin ons veel kon onthou nie. Pa was seniel van Alzheimers en verlang na Ma, en die gordyn van sy onthou was vir breukdele van sekondes oop. En dan wou hy gewoonlik net weet waar Ma is. My verlang en my onthou moes ek vir myself hou.

Ek verlang nog nie so dikwels en so séér na my pa nie – seker omdat ek maande tyd gehad het om aan sy naderende dood (uiteindelik van prostaatkanker) gewoond te raak. Omdat ek kon vrede maak, alles kon sê en doen wat belangrik was. Maar ek het heimwee oor hom.

Ek sien hom in sy kakiestofjas in die tuin – hy was altyd skoon, en het selfs sy tuinklere met groot ontsag behandel (tipies ‘n kind wat in die Depressie grootgeword het). Ek sien hom ingestap kom met ‘n skotteltjie vol vars groenbone uit die tuin, ‘n groen ui met die lobbe nog aan waarin my ma die tjoppies moes potbraai. Ek onthou dat hy weer verlei kon word met bruinerige soetpatats. En koekies by sy tee.

Ek onthou dat hy kon tjops braai soos niemand anders wat ek ken nie, en dat ook dit ‘n gedoente was waarvoor die stofjas uitgehaal is (darem net om die braai uit te stoot en vir die skoonmaak agterna). Ek onthou hoe lief hy vir jukskei was, en dink met hartseer daaraan dat al daardie ure en maande en jare van op komitees en keurkomitees dien en bane versorg nie eers onthou word nie. Dat niemand seker eers daaraan gedink het om ‘n “in memoriam”-stukkie vir die jaarlikse nasionale jukskei-jaarboek te stuur nie. Want hý het dit altyd gedoen vir almal wat voor hom gegaan het – sodat mense hulle nie so gou moet vergeet nie.

Ek stem saam met ‘n ander kommentaar op Sonia se status: eintlik sou Skype die lekkerste gewees het. Vir wys, en vir sien.

Want ek is seker as ons kon sien hoe gelukkig hulle nou is, sal ons nie so baie verlang nie. Of nee, ek sal steeds, want ek verlang uit en uit vir myself en my eie selfsugtige redes.

Maar nou moet jy my verskoon: ek wil gaan kyk of ek nog daardie bruinpoeding kan maak… Wie het gesê dis net vir Sondae?

Die geheue van jou tong

Februarie 7, 2011 in Sonder kategorie

Toe ek ‘n baie klein dogtertjie was – omtrent so twee – het my pa soggens donker al gaan werk, en dan later in die oggend, as die oueres skool toe is, kom ontbyt eet. Ontbyt was altyd dieselfde: ‘n sagte gebakte eier op roosterbrood. Met die eier dik gestrooi van witpeper.

 

Ek was elke oggend op dieselfde plek: op sy skoot. Waar ek happies van sy ontbyt gebedel het. Peper of te nie.

 

Omtrent drie weke gelede koop ek vir die eerste keer in jare weer witpeper. Swartpeper het mos mode geword. En saam met die sterk witpeper word ‘n klomp nuwe smake weer deel van my lewe. Ek leer die oudste en die jongste hoe anders dit proe.

 

Vanoggend, na ‘n nag waarin my kop nie kon afskakel nie, word ek wakker met ‘n lus vir saggerige eier met baie witpeper op roosterbrood. Beslis nie my gewone ontbyt nie. En vir Ma se tuisgemaakte marmelade. Pond-vir-pond, het sy altyd vertel as iemand haar daaroor vra. ‘n Pond suiker op ‘n pond sitrusvrugte. Pa se ma se resep, maar my ma se forté.

 

Toe ons na haar gru-dood die huis gaan opruim terwyl Pa nog in Windhoek herstel van sy beserings, kom ek en my sus af op lemoenkonfyt (dis nooit in ons huis marmelade genoem nie) in die spens. Die spens in die aftreehuis waarop sy so ontsettend trots was. Daar is genoeg konfyt vir al vier ons kinders. Die datum op die proppies, in Ma se kenmerkende skewe skrif, is ‘n maand voor die ongeluk. Pa het met sy beroerte-hande die vrugte in dun repies gesit en sny met die knipmes, Ma het gekook en skuim afgeskep. Ons het alles oor die foon gehoor – van hoe Pa wil help, maar dat sy bang is hy trek die pot kokende konfyt op hom om. Want voor sy beroerte het hy mos ontpop in die konfytkoning, en daar was ‘n woeste kompetisie. Ons kinders het al die pad gesmaail, want ons kaste was nooit sonder tamatie- en appelkooskonfyt of ingelegde koejawels nie. Maar na die beroerte was Pa broos en Ma altyd aan die uitkyk vir hom.

 

Met die huis-oppak kry ons hoenderpastei en soetpatats en groenbone en sagte gestoofde lamstjoppies in die vrieskas. Ons twee eet daardie laaste naweek ooit in ons ouerhuis dat die trane loop – letterlik. ‘n Galgemaaltyd, soort van. Want, soos Zoë eenkeer gesê het toe sy van die koekies eet wat Ouma met liefde gebak en gepos het vir die twee Fillistyne: “Ek proe my ouma se handjies in hierdie koekies.”

 

Na my ma se dood het my pa by my kom bly. En summier geweier om sy mond aan voorheen-gunstelingkos te sit. Behalwe patats. Daarmee kon jy hom in ‘n wip vang. (My ma het immers gekla dat sy al so moeg is vir patat, want my pa wil dit elke dag eet.) 

 

Selfs tee het hy afgesweer, en letterlik net kitskoffie gedrink. Kitskoffie het ons nooit in ons huis gedrink nie. Pa het elke oggend van my lewe regte Koffiehuis moerkoffie gemaak in ‘n Hart-ketel met ‘n koffiesak van flennie wat Ma gemaak het. Kitskoffie was beperk tot melkkoffie – soms, soos Sondagaande na kerk. Helfte melk, helfte water. Tee was vir elfuur en vieruur en na etes, koffie vir ontbyt, elke dag van my vier dekades..

 

Was my pa se aandrang op kitskoffie met koue melk rou of rebellie? Hoe sal ek weet, want hy het sy verstand verloor toe Ma hemel toe is. Die een keer wat ek vir hom tee gemaak het in daardie laaste dertien maande, het hy dit met minagting gedrink. So glad nie hoe hy ooit was nie. Ek verkies om te glo dit was rou wat hom laat besluit het om nooit weer die een ding te drink wat hom en sy vrou van 54 jaar se mees konstante daaglikse ritueel gekenmerk het nie.

 

Ek het laat verlede jaar die laaste bottel lemoenkonfyt oopgemaak. Gelukkig is daar nie gesondheidsowerhede in my spens nie, want dan sou hulle dalk besluit het die konfyt het sy vervaldatum bereik. Dit was nog perfek. En vanoggend steeds, toe ek die peperige eierontbyt afsluit met roosterbrood en lemoenkonfyt, het dit geproe of dit gister gekook is.

 

Ma en Pa was vanoggend hier by my. Rus sag, julle twee, en dankie vir die geheue van my tong.

 

 

 

 

 

Wat gebeur as mens laat in die aand TV-nuus kyk…

Februarie 5, 2011 in Sonder kategorie

Ek het eers omtrent drie weke gelede DSTV gekyk nadat ek vir drie van die vier jaar sedert my egskeiding glad nie TV-konneksie gehad het nie. Nie eers om Es Y Bie Sie te kyk nie.

 

Maar omdat ek my alie gaan afwerk aan my volgende boek tussen nou en Junie, dog ek toe maar ek kry iets om die kinders te vermaak op al die aande wat ek vasgenael voor die rekenaar gaan sit.

 

So kyk ek toe gisteraand vir die eerste keer e-Nuus op KykNet. En lag my ‘n papie.

 

Nee, nie vir die mooi nuusleser met die onbeweeglike lippe nie (hoe DOEN sy dit???), en ook nie vir die weervrou wat die hele tyd met haar nie-beduiende hand óf ‘n V-teken óf ‘n stokstywe middelvinger vertoon nie. (Seriaas, gaan kyk bietjie – middelvinger, V, middelvinger… maar darem op heuphoogte, so dis seker net mense met siek breine wat dit raaksien. Soos ek…)

 

Nee, wat my laat lag het dat die bure seker laat wonder het presies WAT het die geskeide vrou langsaan persent gekry, was ‘n insetsel oor EFC. Die Extreme Fighting Championship, dommie. Overgesetzynde, hokgevegte. Nog meer overgesetzynde: mans wat in hokke klim en mekaar slaan en skop en bespring dat die sop spat. Letterlik. Soos in rofstoei, net met ‘n hok om. Kastig om te keer dat hulle mekaar uit die kryt smyt, maar waarskynlik eerder om te keer dat die verloorder weghol terwyl hy gil soos ‘n bakvissie by ‘n Justin Bieber-konsert.

 

Ek kyk die insetsel met ‘n halwe oog en omtrent ‘n kwart oor, want hokgevegte is SO last year! Gee mý eerder ‘n toespraak deur ‘n sekere joefleader om die adrenalien aan die pomp te kry… As Jewels die joefleader praat is ek altyd lus om hom iemand te klap.

 

Anyhoe, die kommentator Dirk Steenekamp se antwoord op die vraag oor hoekom mense dit kom kyk, trek toe my aandag. Nee, seg onse Dirk (verbatim, want ek het ‘n PVR en het dit oor en oor teruggespeel om seker te maak ek het reg gehoor) : “Dis seker maar net deel van menswees dat mense wil sien hoe twee mense in ‘n hok mekaar slaan.”

 

Toe wonder ek of ou Dirkman nie dalk ‘n hou te veel teen die kop gekry het op sy dag nie. Dit lyk immers of sy neus al ‘n paar keer gebreek was, en die neus en die brein is mos nogal naby mekaar…

 

Die effek van harde houe teen die kop word toe verder gedemonstreer deur ‘n ander deelnemer wat vertel dat hy “een van die die fiksste van al die ‘gevegters’ hier” is. Maar beslis nie een van die slimstes nie, hoor seuna!

 

Teen die tyd lag ek dat die honde gesteurd opkyk en die bure deur skrefies in hul slaapkamergordyne na my sitkamervenster loer. En hoe meer ek die juweeltjie terugspeel, hoe meer lag ek. (I should get out more, I know…)

 

Nog ‘n ander deelnemer vertel dat hy tot ses ure ‘n dag oefen, want dis ‘n “baie commiting” sport.

  

Nee regtig?

Committing klink vir my meer na ‘n gawe uitkoms vir deelnemers aan dié sportsoort…

“Wat is die towerwoord?”

Februarie 4, 2011 in Sonder kategorie

Ek is geseën met twee baie bekkige, openhartige kinders. Wat al tot groot sports gelei het. (Gelukkig darem nog nie tot ernstige moeilikheid nie.)

 

Zoë het vroeg begin praat. Op ses maande, om presies te wees. Haar heel eerste woord was “teddie”. Ons was stomverbaas, en toe ek haar vra wat sy gesê het, het sy my met vrolike blou ogies aangekyk en dit herhaal. Met klem, soos wat mens maar met ‘n baie dom ma praat: “Te-die.” Lawwe vrou wat nie luister nie…

 

Vir die volgende drie maande het sy heerlik gekekkel. “Yt” was die volgende woord. Vir die honde natuurlik. En mamma en pappa het darem ook iewers opgeduik. En tapo, vir optel. En allerhande woordjies wat ek al vergeet het.

Op nege maande staan sy toe op ‘n dag op sonder woorde. Stomgeslaan, as’t ware. Want om te leer loop verg toe elke ons konsentrasie. ‘n Fisioterapeut-vriendin verseker my dis heeltemal normaal dat vroeë pratertjies ophou praat terwyl hulle leer loop, of andersom. Dit IS darem seker bietjie vergesog om te verwag dat enige mens – selfs ‘n vrou – op nege maande al kan multitask!

 

Anyhoe, die stilte het omtrent ‘n maand geduur, en toe sy nou lekker kan loop, begin sy weer praat. (En sy het nog nie weer opgehou nie… sug.)

 

Op 15 maande gebeur die ding waaroor ons tot vandag toe nog lag. Sy sit aan etenstafel en wag vir haar broodjie. Hand onder die ken, nogal. Dis asof ek haar voor my sien – ernstig honger.

 

Ek sit die gesmeerde broodjie voor haar neer, en, net toe ek terugdraai om die kaas te kry, haak sy af: “Ek wil kaas hê!” Niks goeiemôre of goeienaand of asseblief of dankie nie. Waarop hierdie kwaai ma natuurlik vra: “En wat is die towerwoord?”

 

Kennetjie-op-die-hand sit sy daar en dink vir ‘n l-a-a-a-a-n-g oomblik. Toe kom daar ‘n lig aan in die helderblou ogies. ‘n Aha-oomblik, sou Oprah dit dalk noem.

“Bl*ksem!” sê sy, baie ingenome met haarself…

 

*Naskrif: Haar pa was baie vies toe ek en haar halfbroer (op daardie stadium in standerd ses) onbedaarlik begin lag. Toe sit ek maar my hande oor my gesig en probeer sag lag, wat seker half stotterend en hikkend geklink het. Ek en boeta lag dat die trane oor ons wange stroom. Waarop sy opreg verbaas opkyk en vir my vra: “Hyl jy, huh?”

Die lewe deur die oë van Freud

Februarie 3, 2011 in Sonder kategorie

Daar IS nie ‘n lekkerder werksplek in die land as my kantoor nie. Omring deur my honde en katte met die rustige geluide van my eie huis en tuin. Martha Moroke, al nege jaar my regter- en linkerhand (en soms dikwels my geheue!) wat in die huis werskaf. Potte wat uitgehaal word vir middagkos, haar sagte geneurie. Die bure se honde wat blaf vir al wat beweeg. Die geveerdes wat in die bome sit en tjirp en tjilp…

En Freud en Klokkie. My eie twee geveerdes. African Grey en kokketiel, albei ewe bekkig. Ek probeer nou onthou, maar kan nie eintlik uitwerk wie is die langste by ons nie. Feit is, albei is minstens ses jaar deel van hierdie ietwat vreemde huishouding.

En albei praat. Freud, synde ‘n papegaai, het ‘n groter woordeskat, maar Klokkie probeer sy bes om by te bly. “Hallo Klok, hallo Klok!” groet hy gereeld. En “kom piepie!” vir die honde. En hy gee sulke fyn niesies as een van ons nies. Nies, nies, nies. Altyd drie. En dan, dink ek altyd, sit en smaail hy by homself. Huismense vermaak – tiek dit van jou lys af, Klok.

As ek met die kinders raas, skree Klokkie saam. Hoe harder ek praat om myself te laat hoor, hoe harder skreeu hy. Kinders beskerm teen die nare heks – nog ‘n tiek.

Oor Freud kan ‘n mens ‘n boek skryf. Soos die keer wat hy onophoudelik sit en blaf – hy kan al ses honde se blaf perfek namaak, en het onlangs besluit om Liza-die-Jack-Russel-van-langsaan se geblaf deel van sy groeiende repertoire te maak. Ewentwel, een Sondag sit en blaf hy vroegoggend terwyl ek tee maak. Die hele huis is stil, en die kinders slaap nog. Ek koester die stilte en raas: “Freud, hou op blaf!” Waarop hy my skewekop aankyk en amper vraend-sê: “Miaau?” (By die drie katte geleer, natuurlik.)

‘n Ander keer speel-baklei die katte op die vloer voor sy hok. Die geskop en gesis en aanganery het hom later verveel, waarop hy vernaam op sy hok se dak klim en vir hulle begin blaf.

Glo jy my dalk nie? Vra enige papegaai-liefhebber oor hul geveerdes se sin vir humor en perfekte tydsberekening. Skrywer Chanette Paul vertel my eenkeer hoe sy na haar pa se papegaai moes omsien terwyl sy besig is om reg te maak vir ‘n groot onthaal. Sy werk met soveel ys dat haar hande later omtrent wil afval van die koue terwyl ta op sy hok sit en heeltyd in haar pa se stem sug: “Sjoe, maar dis warm!”

Na die soveelste lamentasie vererg Chanette haar en sê: “Lyk dié vir jou warm? Wat dink jy is dit?” En die klokhelder antwoord kom: “Ys!”

Ek laat maak vir Freud ‘n leertjie vir sy hok, want hy kou gereeld sy stokke deur. Maar hy vind die nuwe leer heeltemal te intimiderend, en ek haal dit vir eers uit en sit dit agter sy hok. En vergeet daarvan. Die volgende oggend maak ek sy hok oop, en hy klouter oor die nog-met-kombers-bedekte-hok na bo en stryk fluks aan na die vensterraam waaraan hy so graag kou. (Ek het toe al ‘n rubberhandskoen en ‘n sagte speelding daar gehang om hom af te skrik, maar niks werk nie.) Toe hy so oor die rand van die hok loer en die leertjie in die geliefde vensterbank sien staan, steek hy vierspoor – wel, tweespoor dan – vas en sê: “My f*k!” (Natuurlik NIE by deugsame ekke geleer nie! J) Ek is bly om te vertel dat die vensterraam nog nooit weer deurgeloop het nie, en dat ek vriend Ludi eerlik kon antwoord toe hy vra wat Freud van die leertjie dink wat hy gemaak het.

Op die dae wat die tuinman kom, sit Freud heeltyd op sy hok en roep “Alton!”. As iets ‘n lag vereis, giggel die grys gevogelte presies soos Zoë. As die telefoon lui, trek hy solank weg met “Ilse, hallo!”, en “Loekie Poekie” word gereeld geroep.  Soms betig hy homself met ‘n “stttoute hoender”, en ander kere “varkie, varkie, varkie” hy dat hoor en sien vergaan.

Martha is sy gunstelingmens op aarde (behalwe natuurlik die uwe) en as hy haar sien skree hy met ‘n spesiale stem wat hy net vir dié okkasies gebruik: “Marthatjie!” Of hy haar ooit herken? You do the math. Toe ek na my bejaarde pa gekyk het, was daar minstens drie verskillende verpleeghulpe wat gekom en gegaan het in skofte. Freud het nie een keer een van húlle vir Martha aangesien nie en net uit die hoogte na hulle sit en kyk. As Martha vir ‘n naweek weggaan, noem hy ook nie sommer haar naam nie, maar sodra sy by die kombuis instap, weet die hele buurt dit! Soggens as ons ontbyt eet, weet hy dis amper tyd vir Martha om in te kom, en roep hy soms na haar. Verlede week antwoord Luc hom: “Martha kom nou-nou, hoor!” Waarop Freud met ‘n baldadige “whieeeeeeeu!” reageer! Nes ‘n klein seuntjie!

Vanoggend besef ek dat dit selfs te gevaarlik raak om voor die slim gedierte te skinder. Ek vertel vir Martha hoe ek ‘n kennis maklik in sy slaap sou leed aandoen – okay, eintlik het ek gesê versmoor – as ek met hom getroud moet wees, toe Freud afhaak en ewe kordaat sê: “Hoekom?”

Nou weet ek hoekom daar altyd gespot word dat oujongnooiens papegaaie het. Waar kry mens sulke goeie geselskap? (En boonop wil hy nie rys, vleis en aartappels hê soos sy ma dit gekook het nie… R30 se saad ‘n maand doen sommer die truuk.)