Jy blaai in die argief vir 2010 November.

You MUST watch this ad, and please spread the word – a VERY sobering thought

November 26, 2010 in Sonder kategorie

As received per e-mail. This one makes you think. I agree with the person who thought of making it an e-mail campaign. He/she writes:

This is perhaps one of the most intense commercials that I’ve ever seen and it’s well made. I hope that by passing this along to others, that it will make a difference and if just one life is saved, it will all be worth the effort. Maybe you save a life today or tomorrow or in the future. I think that Australia should be complemented on having the guts to “tell it like it is” and get this campaign out to all of its licensed drivers and to air it on TV…it is very moving and has a very strong impact.”

Please click here http://www.youtube.com/watch_popup?v=Z2mf8DtWWd8

 

Funny for today: the farmer and the department of labour

November 24, 2010 in Sonder kategorie

The South African Department of Labour claimed a small Robertson farmer was not paying proper wages to his help and sent an Inspector out to investigate him.

Department of Labor Employee: “I need a list of your employees and how much you pay them.”

Farmer: “Well, there’s my farm hand who’s been with me for 30 years. I pay him R1 400 a week plus free room and board.”

“Then there’s the mentally challenged worker. He works about 18 hours a day, seven days a week and does about 90% of all the work around here. He makes about R100 per week, pays his own room and board, and I buy him a bottle of brandy every Saturday night so he can cope with life. He also sleeps with my wife occasionally.”

Department of Labor Employee: “That’s the guy I want to talk to…the mentally challenged one.”

Farmer: “That would be me.”

Can we do this for them?

November 23, 2010 in Sonder kategorie

Remember my post some time ago about Ebenaezer Care Centre who needed to bury four of their residents but didn’t have the money to do it? Well, some of you came to the party and donated double what they needed for the funerals.

But, as silly season is intensifying around me with shops going bananas over Christmas, I can’t help but worry about a place like Ebenaezer. What will they eat over Christmas? Will there be any gifts?

Two friends and I decided we will sponsor the Christmas lunch for the centre’s almost 200 permanent inhabitants (the number varies as more people get dumped this time of the year by families). But true to Shirley’s nature (she is the Mama Africa and angel in charge of Ebenaezer) she decided that her centre’s people are not the only ones who deserve a good Christmas.

She has this wish (note: not a demand) to be able to feed 500 needy children from the surrounding squatter camp on Christmas day. All she wants for them is a piece of chicken each, some salad, and some juice. Not much, if I think of our own Christmas lunchtables groaning under the food.

And, if possible, a small parcel each. Of anything. (In this regard: It may not be possible to stretch our budgets as far as a toy, but I live in Alberton, and we have some brilliant sweet factories around. Just think how excited a child from a home where there isn’t even money for food will be over a well planned lucky packet of sorts!)

Who of you wants to help us make Ebeneazer’s dream for Christmas come true? Please let me know.

Wynvlieg verjaar vandag, en haar journey na soberheid begin in alle erns

November 22, 2010 in Sonder kategorie

Loer asb in by http://letterdash.com/Wynvlieg. Wynvlieg verjaar vandag, en dis die amptelike begin van haar journey na nugterheid. Sy se danksy julle lot se aanmoediging het sy verlede week minder in drie dae gedrink as wat sy normaalweg in ‘n uur drink, en van vandag af is dit NO BOOZE!

Van nou af gaan sy julle morele ondersteuning regtig nodig kry!

Die biker’s bar langs die ouetehuis…

November 19, 2010 in Sonder kategorie

… is die nuwe toevoeging tot ons buurt. En dis nogal ‘n grend aftreeoord! Nou wonder ek net wie by sy volle verstand pak SO ‘n besigheid reg langs ‘n ouetehuis aan.

Ek bedoel: gaan hulle spesiale Zimmerframe-byeenkomste hou?

Die naam is ironies genoeg Bottle & Throttle. Ek dink die oumense gaan die ouens met die bottels wil throttle…

Uit die mond van die suigeling

November 18, 2010 in Sonder kategorie

My seun laat my altyd lag. Hy kyk nou weer na ‘n sekere sangeres wat haar eenkeer-by-Skouspel vertoning doen (sy is nog net een maal genooi, en nooit weer daarna nie. Nou kry sy haar kicks uit treur oor haar man wat haar verlaat het. Hulle lewe weggesnuif… agge, ek bedoel, weggeGOOI!)
 
Die sangeres draai en swaai en tiekiedraai en twirl vir ‘n vale – sy was glo eintlik ‘n danseres voor sy ‘n sangeres geword het, en ‘n TV-aanbieder – terwyl sy sing vir ‘n vale van hoe sy net wil LEEEEEEEEEEEEWE. (Dan is daar sulke sound effects a la Cher – jy weet, daai sing-in-‘n-bottel tipe klank – en dan begin die hele affere van vooraf. Sing, swaai, draai, LEEEEEEEEEEEEEEEEEEEWE…)
 
My 8-jarige seunskind sit die saak so en kyk, en laat droogweg hoor: “Miskien moes sy eerder ‘n dominee geword het. Dan het sy nie nodig gehad om te dans of te sing nie, want sy is nie baie goed nie.”

Rest in peace, Paul Alberts

November 18, 2010 in Sonder kategorie

Well known photographer Paul Alberts died about 15 minutes ago after battling pancreatic cancer for more than a year. My thoughts and prayers go to his wife Charmaine and his sons.

Rest in peace, Paul. I am sorry I didn’t get to know your gentle soul earlier in my life.

Verwelkom asb hierdie nuwe blogger / Please go and welcome a new blogger

November 18, 2010 in Sonder kategorie

Dis nie aldag dat iemand dink ek is kapabel genoeg om as ‘n mentor op te tree nie, maar ja, ek het nou ‘n mentee. Of ‘n mentoree. Of wat ookal. Gaan verwelkom haar asb by http://letterdash.com/Wynvlieg.

Hoekom het ek ja gese? Bloot omdat hierdie vrou die guts het om haar probleem – alkoholisme – te erken en te probeer aanspreek. Sy is jonk, dinamies en ‘n ma, en het besef haar drankprobleem kan haar kind benadeel. Enigste probleem is dat sy omring is deur ewe dinamiese pelle wat glad nie dink om so baie te drink is ‘n probleem nie, want dis deel van die image en die leefstyl.

Met hierdie blog wil Savannah probeer om die drankduiwel te besweer deur by die kern van alles uit te kom, en haar mikpunt is om vir ‘n jaar lank eerder te blog as te drink. En ek dink sy kan dit doen!

Now, Blogville! I know you guys have hearts of gold – even somebody like Daaivark.  (Sorry DV, had to pick on you!) And this girl needs our cyber-friendship and support more than most. So, please welcome Savannah, and leave comments and advice and whatever your friendly hearts suggest. And sometimes even just a hug will do. Just to remind her that she can do it!

Wit armoede

November 15, 2010 in Sonder kategorie

 

 

(Hierdie artikel het verskyn in verlede maand se rooi rose. Ek plaas dit graag hier vir die wat dalk nie rooi rose lees nie, of oorsee woon. )  

  

 Geen kos, werkloos, kinders om groot te maak… Ons lees dit feitlik daagliks op kartonborde in bedelaarshande. Al meer en meer van die moedeloses op ons daaglikse pad is wit. Ilse Salzwedel het gaan kyk hoe en waar leef ‘n paar van hulle.

 

Die gesigte van wit armoede

 

 

Dis ‘n koue Dinsdagmôre tussen seisoene. Die karavaanpark buite Kemptonpark se vaalte is neerdrukkend.

 

Hoe moet dit voel om hier te bly, wonder ek met die stilhouslag. Die stokou karavane, voos gebak deur die son, staan so meter of vier uitmekaar. Daar is sinkhuise ook.

 

So lyk ‘n wit plakkerskamp dan.

 

Al is hierdie, streng gesproke, nog nie ‘n plakkerskamp nie. Noem dit dan maar ‘n informele nedersetting.

 

Loeloe de Beer (40) en haar man Petrus het die kleinhoewe vyf jaar gelede gekoop. Voor dit het hulle, saam met baie van die mense wat nou op die kleinhoewe ‘n heenkome gevind het, in ‘n karavaanpark in Kemptonpark gewoon. Toe die park verkoop is, het inwoners een maand kennis gekry om te trek.

 

Waarheen, vra sy, moes hulle trek? “Ek is ‘n mense-mens,” sê sy in ‘n sagte stem. “Ek kan dit nie verdra om mense op straat te sien nie.”

 

Sy en Petrus het geld bymekaargeskraap en die kleinhoewe in Bredell gekoop, en al die ou karavane van die park gekoop teen R1 000 stuk.

 

Almal wat saam getrek het, betaal maandeliks huur vir hulle staanplekkie, en so, tussen almal, kan hulle die hoewe net-net bekostig.

 

Maar die huis-eienaars in die buurt was glad nie gelukkig toe hulle al die ou karavane en sinkhuisies hier kom staanmaak het nie, en die kwessie het al selfs in die hof gaan draai. Loeloe-hulle betaal steeds af aan regskoste van R80 000 vir ‘n saak wat die plaaslike munisipaliteit teen hulle gemaak het, maar is genadiglik nog nie van hulle grondjie afgeskop nie.

 

Loeloe vra maar min huur – R700 per maand vir pensioenarisse, en tussen R1 300 en R1 600 per maand vir ‘n gesin waar iemand darem ‘n werkie het.

 

Die huur sluit water en ligte in, maar die huurinkomste is nie naastenby genoeg om hul maandelikse uitgawes te dek nie. “Daar is op die oomblik R23 000 se huur uitstaande, maar ek kan tog nie net die mense wegjaag nie. Party kry nie staatspensioene nie, en ek móét hulle minstens probeer help tot die regering vir hulle begin sorg.”

 

Vir party mense gee sy selfs kos ook. ‘n Klein spaza-winkeltjie verskaf ekstra inkomste om die kamp te help oorleef, en verder maak Loeloe-hulle staat op donasies van welwillendes. Kos, klere, boumateriaal – enige iets is welkom.

 

Daar is iets van almal onder die plot se inwoners – van ‘n opgeleide lugwaardin tot ‘n voormalige team leader by ‘n bekende bankgroep. Daar is ook heelwat paneelkloppers en spuitverwers en mans met ander ambagte. Maar heelparty is ook huisvrouens en jongmense sonder enige vaardighede wat nog nooit gewerk het nie en moeilik ‘n werk sal kry in ‘n ekonomie waar meer as 1 miljoen werksgeleenthede verlede jaar alleen in die slag gebly het weens die wêreldwye resessie.

 

Loeloe se droom is om die plek soos ‘n vakansieoord te laat lyk. ‘n Tall order, dink ek by myself, en kyk na die mistroostigheid buite. Plek-plek is daar netjiese grasperke, op ander plekke net kaal grond. Voor een karavaan wat lyk of hy uit Noag se ark gekom het, is ‘n netjiese vierkantige groentetuintjie gemaak. Een stewige, netjiese sinkplaathuisie is netjies omhein, kompleet met ‘n tuinhekkie.

 

Voor ‘n ander lendelam sinkhuisie, vasgebou aan nog ‘n antieke karavaan, lê papiere en plastiekbottels. ‘n Oranje tabaksakkie lê bo-op die bondel vullis.

 

‘n Ou, beplooide vrou met hier en daar ‘n tand sit skewekop en half-oopmond in ‘n stoel en slaap. Sy bly nie hier nie, maar die inwoner van die mankoliekige huisie, Tina de la Rosa, het haar oor die seniele ou mens ontferm. “Dis tannie Georgina,” beduie sy. “Haar man is ‘n maand terug dood. Nou het sy niemand om na haar te kyk nie. Ek laat haar nou maar hier by my bly. Sy vergeet om toilet toe te gaan, nou vat ek haar maar. En ek was en trek haar aan.”

 

Tannie Georgina word wakker, staar nikssiende voor haar uit, die dowwe oë se sluiers dig getrek. Sy is net 69, maar lyk tagtig. Op die hardste grondpad van die lewe geloop, dié kan mens dadelik sien. Tina dink sy treur oor haar oorlede man, maar dit lyk vir my of die tannie in ‘n inrigting hoort. Nie dat daar meer inrigtings is vir mense soos sy nie. Honderde mense met geestesgesondheidsprobleme het eenvoudig op straat beland toe die staat ‘n paar jaar gelede inrigtings soos Weskoppies gesluit het.

 

Tannie Georgina-sonder-van slaap op ‘n tweesitplekbank in Tina se voorhuis. Die voorhuis is ook die kombuis en ingangsportaal. ‘n Dun gordyntjie skei Tina en Boetietjie (4) se slaapruimte van die voorhuis.      

 

‘n Maer seuntjie kom aangehardloop in ‘n fluweelrok. Maar nee, dis nie ‘n seuntjie nie, eintlik Tina se 9-jarige dogtertjie. Haar tweelingboetie speel eenkant in die stof.

 

Hoekom is die kinders nie in die skool nie? “Luise,” sê Tina – wat natuurlik die dogtertjie se kortgeskeerde hare verklaar. “Ek kan hulle net nie skool toe stuur nie – ek weet nie wat by daardie plek aangaan nie! Time en again het hulle nete en goggas,” verklaar sy, skynbaar opreg ontsteld oor die stand van sake.

 

Twee van haar kinders het grootgeword in kinderhuise – die 16-jarige is nou nog daar, maar die 19-jarige sit eenkant in die son en speel verveeld met ‘n selfoon. Sy is eintlik veronderstel om die kleintjies in Tina se “dagsorgsentrum” (eenkant in ‘n tent) op te pas. Tina gil op haar om na die kinders te kyk en die selfoon te los. Die staat gee vir dié kind ‘n grant, vertel sy trots.

 

Hoe dan so? Sy is tog al uit die skool uit, wil ek weet. Nee, sê die meisiekind by navraag, die dag toe sy die kinderhuis verlaat het hulle vir haar die vorms gegee, en ‘n maand of twee later het sy haar eerste “pensioen” gekry: R1 200.

 

Vir ‘n ekstra inkomste kyk Tina na mense van die omliggende kleinhoewes se kinders terwyl hulle bedags gaan werk. ‘n Gastehuis verskaf vir die kinders gesonde middagetes. Sy gaan haal trots die koelhouer om die netjies verpakte kinderetes te wys. Vandag kry die kinders pasta, ander kere kookkos.

 

Tina oorleef van ‘n ongeskiktheidspensioen, al is sy net 46. Soos tannie Georgina, lyk sy veel, veel ouer – dalk was hulle op dieselfde sinkplaatpad. Sy kry ook kindertoelaes vir die tweeling. Vir Boetietjie kry sy skynbaar niks.

 

In die karavaan neffens haar voorhuis woon “’n vriend” – die het darem ‘n werk.

 

Hoekom bly hulle hier? “Die lewe daar buite is te duur,” sê sy, eenvoudig. Maar sy bly baie lekker, dankie, en sy help waar sy kan.

 

Kan sy nie werk kry nie? Nee, sê sy, sy weet niks van rekenaars af nie. Maar sy het al gewerk in haar lewe. Haar eerste werk was om vliegtuie skoon te maak by Jan Smuts, lank gelede. Daarna was sy “security” by Checkers, maar dit was baie lank terug. Toe, meer onlangs, was sy “hosthostesses” by ‘n privaathospitaal.

 

Wat vir ‘n ding is ‘n hosthostesses, vra ek verward. “Die een wat tee bedien vir die pasiënte,” sê sy trots terwyl sy met die fluweelrok-kind poseer vir ‘n foto.

“O,” snap ek, “hostess! Soos ‘n kelnerin”.

Einste, lag sy.

 

Tannie Marge Botha (59) se huis staan in skreiende kontras teenoor Tina s’n. Alles is netjies en blinkskoon, die grasperk rondom die huis netjies toegespan sodat David, haar 3-jarige kleinseun, veilig kan speel.

 

 

Tannie Marge lyk ook veel ouer as haar ouderdom, en is al 19 jaar deel van die park en sy mense. Sy kom ook van die destydse karavaanpark. “My man het by ‘n besigheid langs die karavaanpark gewerk, en ek het in Kensington gebly. Hy kon net naweke huis toe kom, en toe besluit ons dat ek by die karavaanpark sal gaan bly. Daar was hulle doodgelukkig, tot met die uitsettingbevel. Nou bly hulle hier, skynbaar ewe gelukkig.

 

Die Botha’s se dogter Margaret bly ook by hulle. Sy en David het hulle eie kamer in die beskeie sinkhuisie met die volvloermat, sy werk nie.

 

Hulle kan nie enige ander plek bekostig nie. Haar man Dave (62) het sy lewe lank as vragmotorbestuurder gewerk, maar kry nie pensioen nie. “Ons het ‘n maand gelede aansoek gedoen vir ouderdomspensioen”.

 

Dave is nou ‘n “casual op die trokke”. Hy kry gemiddeld so R1 500 per maand vir sy nie-vaste werk. Hulle betaal R1 300 huur, maar is tevrede met die lewe.

Almal op die perseel gebruik gemeenskaplike badkamers en toilette.

 

Is dit nie moeilik om so te leef nie, wil ek weet? “Nee, hoekom sal dit nou moeilik wees? Ek is grootgemaak dat mens jou huis skoon en netjies hou.”

 

Het sy ‘n wenslys? “Dalk ‘n nuwe voorhuis-stel. Hierdie een is al baie oud.” Die leunings is toegegooi met netjiese gehekelde lappies. “En geld om die huisie reg te maak van lekplekke, of dalk om dit groter te maak.”

 

Sy is dankbaar vir die skenkings wat hulle van weldoeners ontvang, en daarom voel sy sy wil iets teruggee. Nou brei sy kombersies vir die “armes” met wol wat ‘n kerkgroep verskaf. “Daar is mense wat swaarder kry as ons,” sê sy terwyl sy trots na David kyk.

 

 

Verdien hulle dit nie maar nie?

Dis ‘n denkfout om te dink almal wat in ‘n wit plakkerskamp beland, is kômmin of dom of te lui om te werk. In ‘n plakkerskampe naby Pretoria het sy selfs al ‘n eertydse geoktroïeerde rekenmeester raakgeloop, vertel Surika van Schalkwyk, Helpende Hand se kommunikasiebestuurder. Nog ‘n interessante geval was ‘n jongman met ‘n graad in die filmwese wat net nog nooit werk kon kry nie. Hy maak ‘n bestaan deur lekkerruikgoed vir motors op straat te verkoop.

 

Paul Alberts, bekende fotograaf en bekend vir sy dokumentering van hedendaagse Suid-Afrikaanse geskiedenis, het al die foto’s geneem vir Gebroke Land: Armoede in die Afrikaanse gemeenskap sedert 1902. Ook hy vertel van gewone, hardwerkende mense wat ‘n rughandhou van die lewe gekry het en in ‘n huisie van seil en sink beland het. Of in familie se motorhuise of Wendyhuisies woon.

 

Die redes is legio, en wissel van afleggings weens die resessie, regstellende aksie, gebrekkige maatskaplike dienste deur die staat tot siekte of ongelukke wat veroorsaak het dat iemand nie weer kan werk nie. Baie bejaardes het ook jare vir staatsinstellings gewerk, maar hulle pensioene is heeltemal te min om huur én kos te betaal.

 

Die harde feite:

Solidariteit Helpende Hand het onlangs ‘n omvattende verslag saamgestel oor wit armoede. So lyk die statistiek vir die geraamde 4, 47 miljoen wit Suid-Afrikaners.

 

• Volgens die Buro vir Marknavorsing het ‘n totaal van 1,8 miljoen wit mense van 16 en ouer in 2008 tussen R0 en R48 000 per jaar. Dus, minder as R4 000 p.m. Dié syfer sluit ook studerende jongmense, huisvroue en pensioenarisse in, maar dui steeds op ‘n groot groep brandarm wit mense.

 

• Volgens demograwe is daar 600 000 Afrikaners wat tans as arm geklassifiseer kan word.

 

• 46% van wit huishoudings kan nie ’n huis van meer as R200 000 bekostig nie.

 

• Daar is tans 77 wit plakkerskampe in Pretoria alleen en meer as 430 landswyd.

 

• Tussen 1994 en 2005 het wit armoede met 150% toegeneem.

 

• Daar is tans 131 000 wit huishoudings wat nie voldoende behuising het nie.

 

• Die behoefte aan voldoende huisvesting gaan na verwagting met ongeveer 7 500 huise per jaar toeneem.

 

• Om die agterstand van behuising onder arm wit mense oor die volgende tien jaar uit te wis, moet ’n gemiddeld van 14 000 HOP-huise per jaar vir arm wit mense gebou word.

• Navorsing toon die grootste behoefte aan behuising onder wittes is tans in Gauteng en die Wes-Kaap.

 

• Vir die eerste keer sedert die dertigerjare van die vorige eeu is daar groeiende getalle armblankes en is daar ‘n nuwe verskynsel van blanke plakkers-gebiede wat rondom veral groter stede soos Pretoria vorm.

 

• Navorsing deur Helpende Hand toon dat 63%

van die inwoners van die 77 wit informele

nedersettings in Pretoria 60 jaar en ouer is.

 

 

Nog drie verhale

• Jurie (61) en Susan Austen (78) bly in ‘n pomphuisie van 2x2m in familie se erf. Jurie het 23 jaar by die Spoorweg gewerk, maar sy werk verloor weens regstellende aksie. Toe hy sy werk verloor, moes hulle dadelik uit die spoorweghuis trek. Hy kry R700 ‘n maand pensioen, en R500 daarvan moet hy betaal vir die huur van die pomphuisie. Sy vrou het 25 jaar by die poskantoor gewerk as briewesorteerder. Sy kry nie ‘n pensioen nie. Die egpaar het ook nie ‘n badkamer nie, en was in ‘n skotteltjie.

 

• Elsie Botha (82) het vir twee jaar in ‘n watertenk op Susan Kruger van Pretoria se erf gewoon voordat sy ‘n Wendy-huisie by ‘n Helpende Hand-

ondersteuner geskenk gekry het. Susan het haar oor Elsie ontferm toe sy haar tien jaar gelede langs die hoofweg sien stap het met ‘n

tassie in haar hand. Tannie Elsie het na haar man se dood by sy broer en skoonsuster gewoon, maar hulle het haar mishandel en in ‘n duiwehok laat woon. Die kos, onthou sy, was “min en sleg.”

 

• Rita Dannhauser se gesig is misvorm nadat gevorder velkanker verlede jaar verwyder is. Rita het nie geld vir rekonstruktiewe chirurgie nie. Sy gaan haal haar 7-jarige Belinda elke dag met ‘n fiets by die skool. Hier drom kinders om hulle saam om na die “monster” te kyk. Rita word ongenadig gespot oor haar ma se gesig.

Tog het hierdie merkwaardige vrou nie gaan lê nie, en verkoop sy Sondae die Rapport op ‘n straathoek. In die son, en ten spyte van die velkanker wat steeds vererger. Rita het geen inkomste nie, en kry ook geen chemoterapie of ander kanker-behandeling nie.

Bron vir bg. gevallestudies: Helpende Hand

 

 

Hoe kan jy help?

Solidariteit Helpende Hand werk daagliks landswyd onder die armstes van die armes, en is totaal afhanklik van donasies. Kliek op www.helpendehand.co.za en raak betrokke.

Vir Paul Alberts, wat sterwend is

November 15, 2010 in Sonder kategorie

Soms ontmoet mens iemand veels te laat in jou lewe. Een so ‘n mens is Paul Alberts, bekroonde fotograaf uit die apartheidsera wat die laaste paar jaar ook baie gedoen het om die onregte van die nuwe bestel met sy kamera vas te vang. En wat ‘n reuse rol gespeel het in die bewaring van foto’s en dokumentasie van dele van ons geskiedenis (soos die Anglo Boereoorlog).

 

Paul is sterwend van pankreaskanker, en le vandag in die ICU van Bloemfontein se Medi-Clinic met longe wat platgeval het. Hy is omtrent 14 maande gelede met pankreaskanker gediagnoseer, en het vriend en vyand en medici verbaas met sy dapper stryd teen die siekte. Maar dit wil lyk of die einde baie naby is, en daarom plaas ek vandag my artikel oor Paul wat ‘n paar maande gelede in Rooi Rose verskyn het.

 

My hart gaan uit na Charmaine en die seuns, maar gelukkig weet ons Paul se saak is reg met sy Skepper en met sy gesin. Vir my vriend: mag jou oorgang sag wees, en mag die Here engele stuur om jou te kom verlos van die pyn en ongemak. En ek sal onthou om na Charmaine te kyk (as sy net nie so independent was nie!!!)…

 

Paul Alberts, een van SA se fotografie-meesters, het oor die jare sy kamera ingespan om te praat oor die onregte en stryd in ons samelewing. Nou is hy self gewikkel in die stryd van sy lewe: teen pankreaskanker. Ilse Salzwedel vertel meer.

 

 

Paul Alberts hou nie van etikette nie. “Ek het ‘n broertjie dood daaraan,” sê hy ferm waar ons sit en gesels in die biblioteek van die gerestoureerde hotel waar hy en sy gesin al 17 jaar woon.

 

En Paul behoort te weet van etikette. Hy het al almal om die nek gehad: van verlig en pienk liberalis en verloopte Afrikaner tot verkrampte, rassis en regse Afrikaner. “Hier op Brandfort noem party mense my nog steeds ‘n kommunis.” Hy lag, bietjie sinies, oor die ironie.

 

Kyk mens na die foto’s wat oor dekades voor sy kamera se lens afgespeel het, wéét jy nie een van die etikette is gepas nie. Want Paul Alberts is in die eerste plek ‘n mens.

 

‘n Mens wat nie skroom om hart en siel betrokke te raak by wat ook al afgeneem moet word om bewaar te word vir die nageslag. Die soort fotograaf wat in die 1970’s twee weke lank in ‘n plakkerskamp in Nyanga ingetrek het om die lewe op die laagste van die grondvlak te beleef. Die soort fotograaf wat gebly het toe die stootskrapers Nyanga binnerol kom om die plakkershutte te kom omstoot.

 

In die vorige bedeling is hy geïntimideer, bietjie rondgestamp en was hy selfs in aanhouding omdat sy vriende te links na die regering se smaak was. Nou, in ‘n nuwe eeu en onder ‘n nuwe bedeling, word hy weer as te regs beskou omdat hy passievol voel oor die Anglo-Boereoorlog en die nagedagtenis van duisende vroue en kinders wat met hul lewens daarvoor geboet het.

 

Maar die etikette om sy nek is nou van minder belang. Want Paul Alberts veg nou, op 64, ‘n ander stryd. Een van daaglikse oorlewing. Die vyand is onsigbaar maar gedug: pankreaskanker.

 

Tog, die soldaat is, net soos in sy loopbaan, dapper en gefokus. Dié ding mag dalk statisties gesproke die oorhand hê – Paul se kankertelling by diagnose was die hoogste wat nog ooit by die Medi-Clinic in Bloemfontein gemeet is en so hoog dat ‘n tweede laboratorium ingeroep is om die toetse te herhaal – maar Paul se gees is sterk, sy geloof onverbiddelik.

 

Dis ‘n Saterdagaand in Brandfort. Hy het twee dae gelede chemoterapie gehad, en vanoggend nog ‘n funksie by die Oorlogsmuseum in Bloemfontein 50 km van sy huis af gaan bywoon. Vanaand praat hy met die energie en drif van ‘n gesonde, jonger man.

 

“Jong, as dit nie vir my vrou Charmaine was nie, was ek seker lankal dood. Sy dra vitamiene aan en kyk dat ek elke dag my medikasie reg gebruik.”

 

Hy weet van die vernietiging van lewe, het dit immers al hoeveel kere voor sy lens sien afspeel. “Van ‘n baie siek John Vorster, goedversorg in ‘n goeie hospitaal, tot die sterwende mens alleen in sy plakkershut.”

 

Dit maak dit egter nie noodwendig makliker om die dood daagliks so in die oë te kyk nie. “Ek is nie bang om dood te gaan nie. Dis net dat daar dinge is wat ek nog graag sou wou doen. Ek sal graag vir Dewald, my jongste seun, wou sien klaarmaak met skool. En ek het nog so baie werk wat ek sou wou doen!”

 

Hoeveel werk, wonder ek, kan mens dan nog oorhê as jy al die foto’s geneem het vir nege fotografiese boeke en verskeie uitstallings en boonop ‘n paar koffietafelboeke se historiese foto’s self gerestoureer het?

 

Daar, reg aan die begin, vertel hy, was die kanker vir hom moeiliker. Die diagnose uit die bloute. Die enigste voorteken was ‘n seer kuit. Trombose in die been, bevind ‘n dokter uiteindelik, maar drie, vier weke later het Paul steeds die onverklaarbare moegheid en olikheid. Terug Bloemfontein toe, spesialis toe, en toe, die skok.

 

Na die eerste chemo het hy ‘n maand lank dodelik siek gevoel en letterlik daagliks gebid om te sterf. “Ek was naar, mislik. Ek kon nie eers lees nie.”

Ja, hy het selfs aan selfmoord begin dink.

 

Toe kom die draaipunt. Twee dae na nog ‘n chemoterapie-sessie het hy sy swaer gevra om te kom help om ‘n testament op te stel. Van toe af, op daardie Saterdag, besit hy niks meer aardse goed nie. “Skielik, die volgende dag, was ek totaal beter. Dis ‘n wonderwerk – ek kan dit op geen ander manier aan jou verduidelik nie.”

 

Met my kuier kon hy nog vol dae se werk insit. Hy is juis besig om sy foto’s te organiseer, afdrukke te maak, hier en daar foto’s te laat onderteken deur die mense wat hy afgeneem het. Ek moes juis stapels fotografiese papier en ink uit Johannesburg vir hom saambring. Alles om dinge reg te kry vir Charmaine. Sodat sy darem na sy dood nog ‘n paar rand kan verdien uit sy foto’s. Wat, ironies soos dit is, dan veel meer werd sal wees as nou.

 

Die hele naweek hoor ek die onuitgesproke refrein in alles waarvan hy vertel: Charmaine en die seuns.

 

Hy het haar ontmoet na ‘n slegte tyd in sy lewe. Hy was geskei van sy eerste vrou en in ietwat van ‘n middeljarekrisis. “Ek het fotografie op internasionale vlak beoefen, en was suksesvol genoeg dat ek in die Oos-Kaap op die dorpie Rhodes kon bly en elke twee weke met my eie vliegtuig Kaap toe kon vlieg om vir my klein seuntjie te gaan kuier vir ‘n week. In my werk het ek die hoogste piek geklim, net om bo te kom en te sien daar lê nog ‘n berg.”

 

Toe, op ‘n dag, ontmoet hy vir Charmaine. Sestien jaar jonger as hy, en ‘n weduwee met ‘n klein seuntjie. Nou, na 22 jaar se getroude lewe en nog twee seuns later, huil hy saam met haar oor die doodsvonnis juis omdat hy dit vir haar en sy seuns anders sou wou hê. “Elkeen van die seuns weet wat wag. Charmaine ook. Sy kry baie swaar. Ons is nou in die stadium van ons huwelik en lewe waar ons eintlik moes gaan reis het.”

 

Tog, glo Paul, is die siekte die wil van sy Hemelse Vader. “En dis goed so. Ek glo onwrikbaar hierdie siekte is ‘n toets vir my geloof.”

 

Daar is iets anders in alles wat hy my vertel. Ek hoor die dankbaarheid vir ‘n goeie lewe, vir ‘n groot talent, vir merkwaardige geleenthede. Dis ‘n maand voor Eugéne Terre ‘Blanche se dood, toevallig ook ‘n Saterdagaand, en ons praat onverwags oor ET en hoe ons hom albei ervaar het tydens onderhoude. My eie ontmoeting was vlugtig, ‘n oggend lank. Paul s’n was ‘n weeklange opdrag: word ET se skaduwee, volg hom vir ‘n week lank, waar hy ook al gaan. Die foto’s was vir ‘n artikel in ‘n liberale tydskrif. “Ek en my kamera het hom oral gevolg, maar daar was altyd ander mense of lyfwagte teenwoordig. Toe, een oggend, hoor ek ons moet Barberton toe ry vir ‘n AWB-vergadering daar. ET daag by die ontmoetingsplek op met sy klein Datsun 1200-bakkie en nooi my om saam met hom van Pretoria af Barberton toe te ry. Ek moes bestuur, en hier sit hy langs my, net homself.”

 

Hy vertel van die man agter die fasade, van hoe die opdrag heel anders uitgedraai het as wat hy in sy linkse liberalis-hart gedink het. Hoe AWB-ondersteuners hom letterlik opgetel en uitgedra het uit die stadsaal en soos ‘n warmpatat neergesit het toe hul leier sê hulle moet hom uitlos. Hoe hy Eugéne die mens leer ken het, al was hulle geskei deur ‘n ideologie.

 

“Na daardie ontmoeting het ek ophou ontken ek is ‘n Afrikaner. Ek het nie ET en sy mense se siening gedeel nie, maar ek het geweet die Afrikaners is my mense.”

 

Dít, besef ek later, is een van die redes hoekom Paul Alberts een van Suid-Afrika se grootstes sal bly. Omdat hy verby die dogma en die ideologie kon kom, verby die politiek en die velkleur, sodat hy sy onderwerp se siel vir ewig op papier kon vasvang met die druk van ‘n knoppie.

 

Wat neem hy die graagste af? “Bejaardes en kinders,” kom die antwoord sonder om twee maal te dink. Van sy beste werk verskyn juis in Faces of Age, ‘n boek oor die lot van bejaardes wat hy in samewerking met die S.A. Menseregtekommissie uitgegee het, en Some Evidence of things seen: Children of South Africa, ‘n opdragwerk van die National Children’s Rights Committee met die ondersteuning van UNICEF.

 

Sy kamera het dikwels die lot van weerlose mense op film vasgelê – verlede jaar, al klaar baie siek aan die kanker, het hy ‘n boek, Gebroke Land, en ‘n uitstalling oor die armoede onder Afrikaners voltooi vir Solidariteit en die Helpende Hand-fonds. “Jong, ek veg maar my lewe lank vir die underdog. Ek skreeu selfs vir die verloorspan as ek rugby kyk!”

 

Dis juis sy passie vir die bewaring van die geskiedenis van die Afrikaner wat hom in sommige kringe ‘n (onverdiende) regse etiket gegee het. “Verbeel jou, ek regs! Ek het juis destyds by Die Burger bedank nadat Piet Cillie my ingeroep het oor my betrokkenheid by linkses en hul dinge. Ek sal sy woorde nooit vergeet nie: ‘Hier binne sê jy wat jy wil, maar as jy hier uitstap, dan ís jy Die Burger. As jy dit nie kan wees nie, dan weet jy wat om te doen.’ Ek kon nie langer saamleef met die onmenslikheid van ‘n Broederbondbeheerde-media nie, en ek hét toe bedank. ‘n Mens moet fyn onderskei tussen ‘n nuusblad en ‘n nasionale propagandablad.”

 

In 2003 is hy deur die Oorlogsmuseum in Bloemfontein opdrag gegee om ‘n tentoonstelling saam te stel met die tema van lyding tydens die Anglo-Boereoorlog. Hy het meer as 9000 foto’s en negatiewe (sommige selfs van glas) gehad om mee te werk. “Ek het materiaal gesien wat in daardie oorlog geneem is wat kan meeding met oorlogsfotografie op internasionale vlak. Daar was drie Suid-Afrikaanse fotograwe wat die oorlog gedokumenteer het wie se werk my asem weggeslaan het.”

 

Die foto’s wat hy met groot sorg geretoesjeer het, is drie maande lank in die Oliewenhuis-Kunsmuseum in Bloemfontein ten toon gestel en daarna in verskeie Europese stede, waaronder Moskou in Rusland.

 

Daar was foto’s wat hom diep geraak het, en baie ander, soos die brandmaer konsentrasiekamp-kindertjies wat as’t ware uitgestal is op luiperdvelle en drapeersels materiaal, wat hom tot vandag toe nog ontstel. “Daar moet iets grotesk verkeerd wees in so ‘n fotograaf se siel om ‘n kind só te drapeer en uit te stal net vir ‘n goeie foto.”

 

Die foto’s was eenvoudig te aangrypend om nie in boekvorm uitgegee te word nie, en so het Die smarte van oorlog ontstaan. Hy het dit self uitgegee in sy uitgewery Kraal-Uitgewers – “in ‘n kraal word verskillende dinge saamgetrek wat jy teen die aanslae van buite beskerm”. Die titel van die boek is ontleen aan die gelyknamige boek oor die oorlog wat Emily Hobhouse, vir wie Paul ‘n groot bewondering het, geskryf het om die Britte bewus te maak van die onreg van die oorlog.

 

Paul voel so sterk oor die ontberings wat vroue en kinders in die oorlog deurgegaan het dat hy selfs ‘n plasie buite Brandfort, waarop ‘n konsentrasiekamp eens gestaan het, gekoop het om die kampbegraafplaas te kan bewaar. “Geen politieke toespraak sal ooit weer op daardie grond plaasvind nie,” sê hy driftig met verwysing na die toespraak wat Thabo Mbeki, vorige president, tydens die oorlog se herdenking op die einste plaas gehou het.

 

Met die bewaring en die boeke wil hy nie oorlog teen die Engelse verklaar nie. Allermins. Hy wil bloot hê die “dapperste van alle dapper mense, die onskuldige vroue en kinders van die Anglo-Boereoorlog” moet onthou word. Ook daardie swartes wat weens hul lojaliteit aan die Boere gesterf het in soortgelyke kampe.

 

“Ek het ‘n onwrikbare bewondering vir vroue. Die wêreld sou ‘n baie beter plek gewees het as vroue dit bestuur het. Daar sou nie oorloë gewees het nie – ‘n vrou dra nege maande lank aan ‘n nuwe lewe, gee geboorte in pyn. En daarom, juis daarom, glo ek she’ll be damned eerder as om ‘n lewe te neem.”

 

As hy sy lewe kon oorhê sal hy “sonder twyfel” presies dieselfde beroep kies. “Maar ek sal meer van my tyd afstaan aan ontspanning. Baie meer selfsugtig wees met my tyd. Ek kon mos nooit nee sê vir iemand nie. Maar afgesien daarvan het ek ‘n wonderlike lewe gehad – ek sou niks anders wou hê nie.”

 

Oor sy fotografiese nalatenskap is hy, tipies Paul, baie beskeie. Ja, hy het ‘n “paar boeke en ‘n paar foto’s” verkoop, en daar is seker ‘n paar foto’s wat “op die kant van die wêreldtafel van fotografie ingeskuif kan word”.

 

Wat vir hom meer beteken, is die respek van mense. Net nou die dag sê ‘n swart munisipale amptenaar van Brandfort so half troostend vir hom: “Ntathi, ons gaan vir jou goed bêre as jy dood is.” ‘n Ander keer het ‘n PAC-man vir hom ‘n geraamde prent van die Slag van Bloedrivier gebring omdat hy weet Paul hou van geskiedkundige goed. Dis sulke dinge, die liefde en deernis op grondvlak, wat die gebrek aan amptelike erkenning vir sy bydrae tot die struggle en alles wat daarna gekom het, vir hom uitbalanseer.

 

Hy weet hierdie lewe is binnekort volbring. “En dis reg so.”

 

Maar hulle moet hom tog net nie begrawe nie – eerder veras. En daar moet ‘n boom vir hom geplant word. Saam met die byna 100 ander wat hy al hier op sy reuse erf in Brandfort geplant het. En vir my klink dit reg so. Want dan gaan nog iets behalwe sy foto’s voortleef.