Die 2 Z’e (Zim en Zuma), Mighty Men en swart Afrikaners

April 21, 2008 in Sonder kategorie

 

Ek’s terug, en nee, moenie vra hoekom ek so lank van die lug af was nie. Die kort antwoord is ‘n uiters stresvolle ses weke, op alle fronte, persoonlik en ook wat werk betref. Maar ek is terug met mening.

Eerste op my hart is die chaos in Zim, en ons goeie President-in-Exile se “geen krisis”-benadering en handjieshouery met die Mugaap. En natuurlik die res van die wereld se stilswye oor die openlike skelmspul rondom die verkiesing.

Maar kan die internasionale gemeenskap, en selfs internasionale leiers, werklik iets doen? Dalk nie, skryf Heidi Holland, die skrywer van Dinner with Mugabe. Sy meen Mugaap is so verbete oor die punt wat hy aan Brittanje wil bewys dat hy selfs sy geboorteland en al sy mense daarvoor sal offer. Holland se verduideliking maak vir my baie sin – lees meer by http://www.news24.com/Rapport/Nuus/0,,752-795_2308952,00.html.

( Lees ook elders in gister se Rapport ‘n breedvoerige ontleding van die handjieshouery en ‘n ontleding van Mugabe se lyftaal, en die ander kere wat hy internasionale leiers se hande vasgegryp het en gesorg het vir ‘n paar openbare verleenthede. Maar ek is jammer, I don’t buy it dat Thabo hier onkant gevang is. Hy loop darem al lank hand-om-die-blaas met sy ou pel Bob.)

Maar dit beteken nie die res van ons hoef ook handjies gevou (of is dit handjies-houend?) rond te sit nie. Kliek gerus op http://www.avaaz.org/en/democracy_for_zimbabwe/97.php?CLICK_TF_TRACK

en teken die aanlynpetisie vir die onmiddelike bekendmaking van die verkiesingsresultate.

En ‘n groot hoera vir SATAWU (die South African Transport Workers Union) wie se 300 000 lede saam met die ITF (Internasionale Vervoerwerkersvereniging) se 4 miljoen lede wereldwyd besluit het dat geen van hulle lede sal toelaat dat die Chinese skip vol wapens vir Zim in enige Afrikaland afgelaai word nie. Dit wys jou wat kan gebeur as gewone mense hul voet neersit.

Nog iets wat my hart verbly is die ongeveer 60 000 mans wat hierdie naweek na Angus Buchan se plaas Shalom opgeruk het om te gaan hoor wat God vir die mans van SA te se het.

En ek se dit met respek, maar God het toe inderdaad vir ‘n onvergeetlike “show” gesorg deur iemand wat ‘n hartaanval gehad het tydens die oggend se verrigtinge, en reeds klinies dood was vir ‘n paar minute, en selfs dood verklaar is op die toneel deur ‘n dokter, weer te laat leef na ‘n massagebed deur 60 000 mans! (Ek het dit by meer as een man gehoor wat die Mighty Men Conference bygewoon het.) En volgens my broer Gerhard was dit ‘n knop-in-die-keel ervaring om 60 000 mans te hoor en sien as hulle die Here saam prys.

As jy in Gauteng bly en nie daar was nie, kliek gerus op www.computicket.co.za vir die Loftus for Jesus-byeenkoms op 19 Julie waar Buchan weer met Christene sal praat. Die kaartjies is ‘n skrale R20. Laat ons Christene opstaan om ‘n slag getel te word, want dit is die enigste redding vir ons land!
Terloops, gaan lees Jesaja 58 tot 60, en kyk of dit nie ‘n presiese beskrywing is van hoe ons in Suid-Afrika ons rug op die Here en Sy Opdrag aan ons gedraai het nie.

Die enigste hoop vir Suid-Afrika is as ons mense terugdraai na God, en as ons mans (van alle rasse) weer mans word, ons as ouers ons kinders met respek vir hulself en mekaar (en ons!) grootmaak en as ons as vroue in die eerste plek weer ma’s word vir ons gesinne. Die gejaag na geld en gemak het ons in elk geval nie ver gebring nie, want ons tjop in elk geval af met die prysstygings wat ons stadig-maar-seker dwing om terug te keer na die basics!

Lees ook in die nuwe Rooi Rose (tans op die rakke) my onderhoud met Jacob Zuma. Is hy Die Ware Jacob vir ‘n job as die volgende president van SA? Niemand sal seker met sekerheid kan se voor ons hom nie in aksie gesien het nie, maar daar is ‘n ding of twee wat ek wel ten gunste van hom moet se: hy is ‘n vriendelike mense-mens wat ons filmspan 8 uur op ‘n Saterdagoggend in sy Johannesburgse huis te woord gestaan het, en hy is toeganklik. Hy het binne ure van my eerste kontak met sy skakelpersoon ingestem tot die onderhoud (hoewel die logistiek van sy besige program die shootdatum en onderhoud effens bemoeilik het), en hy het nie een van my vrae ontduik nie. En as ek lees hoe hy met mense op grondvlak kontak maak, kan ek nie help om te sien dis in skrille kontras met die heer Mbeki nie. Zuma is nie vlekkeloos nie, en die howe sal hopelik nou ophou dreig met sy vervolging en uitsluitsel gee of daar wel gronde vir vervolging is rondom sy rol in die sg. wapenskandaal, maar die man is regtig aangenaam.

En ek dink ek som die meerderheid Suid-Afrikaners se gevoel op as ek se dat enige iemand waarskynlik ‘n verbetering gaan wees op ons President-in-Exile wat Suid-Afrika se naam net al hoe meer vergat in die internasionale arena. Liewe meneer Thabo, tree tog nou af, asseblief.

Dit was Vrydagaand ATKVeertjies, waartydens die ATKV ons mediamense vereer het vir ons werk in 2007. Ek was ‘n finalis in die kategorie: In Diepte/Navorsingsjoernalistiek, en al het ek nie gewen nie (Lydia van der Merwe van SARIE het), was dit ‘n heerlike aand. Baie geluk aan al die kategoriewenners (daar was verskeie toekennings – ek dink 28 altesaam – vir radio, TV, koerante en tydskrifte), en baie dankie aan die ATKV dat julle ons werk raaksien.

Hier onder volg my een genomineerde artikel wat verlede jaar in De Kat verskyn het. Vir my was dit een van die aangrypendste stories van my loopbaan, en iets wat ek hoop sal help om rassisme in Suid-Afrika hok te slaan. As ons maar net kan onthou ons is almal mense!

Ek hoop dat een of ander instansie binnekort vir my sal befondsing gee om hierdie stukkie Suid-Afrikaanse (en Afrikaanse geskiedenis) te kan dokumenteer voordat al die oumense wat nog die stories kan vertel, oorlede is. Dus, as julle ryk ooms het, laat my weet!

Omtrent 15 minute anderkant Cullinan lê ‘n stowwerige gehuggie met die naam Onverwacht. ‘n Feitlik vergete groep mense veg hier om Afrikaans en hulle Afrikaanse kultuur te laat oorleef. Deur Ilse Salzwedel.

“Ons is swart Afrikaners”

Ek moet my oë knip om aan die halfdonker in die donker voorhuis van huis no. 084 gewoond te raak. Dis twaalfuur in die middag, en buite skyn die winterson oop en helder.

Ek kon netsowel in die donker voorhuis op my voorouers se familieplaas Uitvlugt gestaan het. Op die vloer is Novilon, en die plafon is ‘n outydse staalplafon met patroontjies.

Teen die mure hang vergeelde ingekleurde foto’s in agthoekige ornamentele rame – van die gesigte wat strak na ons afkyk, is meer as ‘n eeu oud. In die hoek van die vertrek staan ‘n vertoonkas vol ornamente. Daar is nie ‘n stoffie sigbaar nie.

In die middel van die vertrek staan ‘n eenvoudige houttafel met vier regop stoele. By die tafel sit twee ou mans met bekers tee en ‘n bordjie toebroodjies.

“Jan Monari”, stel die oudste homself bekend.

Sy handdruk is verbasend sterk vir ‘n man 87. Sy ou oë lyk nes my 82-jarige pa s’n – ‘n mengsel van verwondering, onsekerheid en wysheid.

Sy kuiergas is die 69-jarige James Mutele, wat spesiaal van Hammanskraal af gekom het vir vandag. Hy het in Onverwacht mens geword, maar bly nou “ver in die westerkim.”

‘n Lang, statige bejaarde vrou in ‘n helder oranje Afrika-uitrusting kom groet. James stel haar voor as “oom Jan se liefling, sy hartjie.”

“Esther Monari,” groet sy. Al 59 jaar oom Jan se ander helfte. En agt kinders, 22 kleinkinders en ses agter-kleinkinders later bly hulle steeds net hier in hierdie huisie wat oom Jan kort na hulle troue gebou het.

Ons moet aanstaltes maak. Oom Jan skuifel-skuifel op twee kieries tot by die fotograaf se motor. Straataf, by ons toergids, Patricia Maschobani, se huis wag nog swart Afrikaners om hulle stories te vertel.

Ons besoek het eintlik al vroeër begin: in Onverwacht se begraafplaas. Die grafstene – party handgemaak van leiklip, ander van marmer, kompleet met grafeersels – vertel hul eie verhale. Van die Hooghollandse inskripsies dateer uit 1913.

Maar daar kan ouer grafte ook wees, vertel Patricia en beduie na die oorgroeide agterste hoek van die begraafplaas.

Ek stap verby Lavia Licana Hlabathi se graf. Sy is gebore op die “17e Feberwari”. “Overleef”, staan daar langs haar sterfdatum.

Op ‘n ander grafsteen word “Oupa Louw Bambalala” deur sy nasate onthou.

Hier lê Lena Jacoba Napaai (1907 – 1999) wat volgens Patricia die mense van die dorp se name en vanne kon onthou “op haar vingertoppe”.

Ouma Lena, die dorp se kommisaris van ede, het dit so half haar besigheid gemaak om die dorp se geskiedenis en stambome te onthou. En goed was sy goed, beduie Patricia.

“As mens haar vra, kon sy tot onthou watter dag van die week jy gebore is.”

Nou’s al daardie onthou saam met haar graf toe.

Dit was juis Ouma Lena wat doerie jare met die destydse Federale Party gaan onderhandel het vir geld om die mobiele Afrikaanse skool vir die kinders van Onverwacht te bou. Dis ook sy wat haar grondjie nagelaat het vir die bou van ‘n kliniek vir die mense van die dorp.

Patricia droom daarvan om ‘n behoorlike gedenksteen met ‘n stamboom hier op te sit vir al die gestorwenes van Onverwacht. Sodat mens kan weet wie hoort by wie, hier tussen die honderde grafte.

“Weet julle, in 2002 was daar net 23 in hierdie begraafplaas begrawe. Kyk hoe lyk dit nou.”

Waar kom al die dooies vandaan?

Dis die onwettige plakkers wat instroom, beduie Patricia driftig.

“Ons het mos nie meer onse eie rus hier in Onverwacht nie,” sê sy terwyl sy die begraafplaas se hek met draad toewoel.

Eintlik is sy ‘n Botha, vertel Patricia in die motor. Dis mos haar “wit” van. Want destyds, toe die “swart kol” van Onverwacht skoongemaak is en die mense weggestuur is , moles die wat agtergebly het wit vanne aanneem om as Keurlinge te kon deurgaan.

Dié dat daar Botha’s en Venters ook hier op Onverwacht is. Maar haar mense, vertel Patricia, het skelmpies nog Maschobani gebly en hulle dokumente behou.

Haar oupagrootjie Mashobane (oorlede 25-12-1925, volgens sy grafsteen) was immers ‘n gesiene man op sy tyd. “Hy’t in die myn by Cullinan gewerk.” Ook dié dat hy destyds kon bekostig om so groot stuk grond in Onverwacht te koop.

By Patricia se huis wag ‘n groepie mense ons in. Onder hulle is die blinde Ouma Theresa Mooloo. Ouma Moeloes. Op 93 merk fyn plooitjies die ouderdom se spoor op haar vel, wat die kleur is van koffie met baie melk. Sy dra ‘n laphoed bo-oor haar kopdoek – die lang grys hare wat in haar nek onder die kopdoek uitloer, is stokreguit en fyn van tekstuur.

En dis hier, onder ‘n gazebo op plastiekstoeltjies in die voortuin van die Machobani’s, wat die verhaal van Onverwacht stukkie vir stukkie vir ons oopgevou word. Hulle spel hulle van anders as die oorspronklike Mashobanes, want hulle is van ‘n ander vertakking van die familie, beduie Patricia.

Ons hoor van die grootouma wat “die Woord loop steel het”.

“Sien, die oumas moes mos tee skink by die bidure. Dan het hulle skelm staan en luister en die Woord gesteel en vir die ander kom vertel wat mos nog nie kon lees nie,” vertel Patricia.

“Toe sien hulle mos nou dit gaan goed met die boere oor hulle God, en toe gaan bou hulle ‘n L-muur in die veld waar hulle ook met die Man van Bo kan gaan praat.”

Maar in 1947 is daar uiteindelik kerk gebou vir die mense van Elison, Steinberg en Onverwacht. Maar toe ontdek iemand die kerkklok, waarvoor daar so hard gewerk en gespaar is, is van egte brons. Of koper, Patricia is nie seker nie. En toe die mense eendag opstaan, is die kerkklok skoonveld.

Weer Patricia. “Maar nou ken jy mos vir ‘n bobbejaan. Die diewe het die klok in die veld gaan wegsteek, seker om te wag vir vervoer, en daar ontdek oupa bobbejaan toe mos die klok. En hy hang te lekker aan hom, en hoe meer hy lui, hoe lekkerder hang hy.”

En met die stilte het die kerkklok se veraf gebeier die ore van die mense bereik, en dit was juis Oupa Louw Bambalala wat die klok se lui herken het en hom gaan soek het.

“Toe hy dit kry, het hy die klonkies wat saamgestap het huis toe gestuur om ‘n ossewa te laat haal. En so het Oupa Louw onse klok gaan red.”

James Mutele begin die amptelike vertelling oor Onverwacht. Hy het ‘n pak dokumente byderhand om sy storie te staaf.

Die voormense van die Onverwachters was die werksmense, die agterryers en huisbediendes , wat in die Malan-, Hamman- en Prinsloo-trekke van 1857 na hierdie deel van die Bosveld anderkant Cullinan getrek het.

Wat hier, tussen die Boere vir wie hulle gewerk het, kon grond koop. Wat selfs, as grondeienaars, hulle grondregte in die Anglo-Boereoorlog gaan verdedig het, aan die kant van die Boere en onder aanvoering van kommandant Lafras Uys van Bronkhorstrspruit.

En so het almal maar saamgeboer en mekaar verdra, vertel Ouma Theresa. Die Prinsloos spesifiek, vertel sy, was “dierbare boere.”

“Ons het nooit moeilikheid gehad met die boere van wat ek ken onthou nie.” Sy sê “ken”, nie kan nie.

Ek word gou daarop gewys dat daar hier van landbouers gepraat word. “Nie daai skelnaam van Boere nie. Want hulle was mos boere. Dis wat hulle gedoen het.”

En, sê Ouma Theresa beslis, “ek eer hulle nog vir wat hulle gedoen het. Hulle het my niks gedoen nie.”

Ja, bevestig James, van 1905 af al is daar hier lekker saamgeboer. En, laat ons nou maar eerlik wees, ook lekker ondertrou, sê hy. “Want eintlik was ons mos deel van die Boerefamilies, eensmaal.” (Vir teksredakteur: Nie spelfout nie!)

So het Oupa Jan se suster met ‘n wit man getrou, en Ouma Theresa met ‘n Indiër. Die Italiaanse krygsgevangenes wat by die nabygeleë Zonderwater gehou is, was ook later gereelde gaste in Onverwacht.

Na die oorlog het nog ‘n boer, Gert Erasmus, die “NG-mense jammer gekry oor hulle so ver moes kerk toe en skool toe loop”, en toe het hy “onverwags” hierdie stuk grond gegee om aan hulle te verkoop. Vandaar die naam Onverwacht.

En koop het hulle hom gekoop. Niemand hier het grond gekry nie, vertel James, en bewys dit met dokumente uit die argiewe.

“Portion 11, in extent of 4 morgen” het byvoorbeeld vir £80 sterling verkoop. R160 dus vir 34 261 hektaar. Maar beslis ‘n stewige bedrag geld om bymekaar te maak byna 100 jaar terug.

Patricia gaan haal hulle grondjie se papiere.

Dis in 1929 uitgereik na die oorspronklike eienaar se afsterwe, en alles is in Hoog-Hollands met welige sierskrif.

“Zij het kennelik aan allen wie het mogen aangaan…” begin die dokument waarin daar verwys word na ene “Cornelius Masuga (naturel) – overleden” en “syn erfgenaam Willem Huckie (a native)”. Die 3 morg ter sprake het £60 sterling gekos.

Die breekspul het gekom in 1965 toe die regering besluit het om die land skoon te maak van alle swart kolle en die mense tuislande toe te stuur. Al het hulle nooit tevore ‘n voet daar gesit nie. KwaNdebele toe, QwaQwa toe, Bantoestans toe, vertel James.

“Ek onthou nog hoe die lorries teen die heuwel afgekom het om ons na nêrens te neem,” vertel James. “Die enigste geluid wat ek onthou is net die stacato van die 303-gewere wat so doef, doef gemaak het as hulle skote in die lug geskiet het.”

Vee en huise moes agterbly – net wat agterop ‘n lorrie kon pas, kon saam.

Maar, beaam Oupa Jan en Ouma Theresa dadelik, dit was nie die boere om hulle se skuld nie. Daai boere baklei dat hulle kon bly.

“Ons kon daai boere se gesigte sien. Dis dié met die maskers wie se gesigte ons nie kon sien nie, wat die knoppie gedruk het om ons te verwyder, want ons was die swart gevaar,” sê Oupa Jan.

Daar het net 38 gesinne uit 65 agtergebly. Die ander 27 families is verwyder.

Die wat goed genoeg Afrikaans kon praat, mog gebly het. “Maar party van ons was net nie Kleurling genoeg nie,” vertel James, ‘n man met ‘n baie donker gelaat.

Oupa Jan, ewe donker, se Afrikaans was goed “genôg”. Hy kon bly en voortgaan met sy werk as landbouer en damskropper. Maar hy voel dit wat hier gebeur het, was “onreg”. Soos in verkeerd.

Dit het hom as “grondeigenaar” gegrief, en hy weet nou nog nie “waffer plek” daar van gepraat word as hulle praat van grond wat uitgehou is nie.

Daarom dat hy al voor 1993, “voor Mandela, julle president” se vrylating begin skryf het om te help dat Onverwacht se mense hulle grond kan terugkry.

“Moeilikheid hier is dat ons nie saamstaan nie,” sug Oupa Jan en leuen swaarder op sy kierie, bene oormekaar gekruis by die knieë.

Nou moet ons eers “ry slaan” vir middagete. Boerekos, met klapperpoeding en vla vir nagereg. Dan gaan ry ons straataf met die donkiekar om te sien hoe lyk die oorspronklike huisies van Onverwacht.

Daar was net twee basiese huisplanne, en al die oorspronklike huise is daarvolgens gebou met roustene, self gemaak deur die mense hier, van die grond hier.

Plek-plek steek die kaal rooi stene onder die pleister uit. Dis bouvallig ja, maar Patricia wil hê mense moet onthou “dis nie murasies wat hier staan nie, al lyk dit soos murasies. Ons is wie hier staan.”

Aan die einde van die straat lê die plakkerskamp, ‘n groot kopseer vir Onverwacht se eie mense. Die enigste oplossing, meen Patricia, is as Grondsake die mense verwyder en vir hulle nader aan Cullinan grond gee.

Ironies genoeg, vertel die Onverwachters, is dit juis nou boere wat hul afgedankte werkers hier kom aflaai. Hier waar eens ten alle koste ‘n swart kol voorkom moes word. Ander mense kom van die Refilwe-township, naby Cullinan, en daar is ook baie onwettige Mosambiekers. Maar kla help nie.

Skielik is daar ‘n oorverdowende knal. Die donkiekar se band het gebars, gelukkig feitlik reg voor Patricia se huis. Nou’s dit tyd vir tee en koeksisters en ‘n laaste gesels.

Die misdaad bekommer Ouma Theresa. “Nou se dae kan ‘n ou vrou nie eers meer alleen in haar huis veilig wees nie.” Sy onthou ‘n tyd toe dit anders was, toe “oumeneer van Staden” nog die dorp se polisieman was. “Hy’t self vir ons gesê dit was nooit nodig om Onverwacht se kinders in die tronk te sit nie.”

“Ons het lekker geleef uit die boer se huis. As ons gevra het, en hy kon, het hy gehelp. Ons het nie steel geken nie. Vandag se kinders steel, want hulle het nie.”

Dit bekommer haar ook dat die “hoerderigheid” deesdae so erg is.

Maar alles op Onverwacht was darem nie net hartseer nie. Daar is ook konserte en sportdae gehou om geld in te samel om die oorspronklike skool te bou. (‘n Historiese monument, wat ‘n paar jaar gelede sonder die nodige toestemming afgebreek is om plek te maak vir ‘n gemeenskapsentrum. Patricia se hart huil daaroor, want sy wou ‘n museum gemaak het in daai skool.)

Daar’s baie koeke vir troues gebak en gemmerbier – en ietsie sterkers – gebrou. Oupa Jan het self tot laasjaar nog wyn gemaak en was as jong man “lekker dooddronk” van Elison se perskemampoer. Maar hy drink nou al dekades nie meer nie.

“Ons het gedans voor die orgen (Nie spelfout!) en trekklavier en konsertina, lekker boeremusiek gemaak,” lag hy.

Oor drie goed stem die Onverwachters saam: die sowat 500 plakkergesinne moet waai en die grondeise in die dorp moet voortgaan sodat die grond aan hulle regmatige 65 eienaars of oorlewende familie teruggee kan word en daar weer geboer kan word soos van ouds.

“Hierdie is bloedgrond. Ons oupas en pa’s het daarvoor geveg in die oorlog.”

En niemand, nie eers die nuwe regering en sy meelopers, gaan hulle Afrikaans van hulle af wegvat nie. Al beteken dit dat Patricia se kinders en ander wat in Afrikaans wil skoolgaan, soggens vieruur al moet reg wees vir die bus wat hulle na die Afrikaanse skool in Eersterust, Pretoria, neem.

“Ons het hard gewerk om Afrikaans te kry, al is dit teen ons wil vir ons gegee. Maar nou word dit onder ons uitgevat. Ons het nie eers meer sê oor ons eie skool nie. Ons is soos inkommers hier in Onverwacht.”

Oupa Jan het die laaste woord: “Ek is ‘n Afrikaner. Moet ek nou ‘n ander taal gaan leen op my oudag? Dis onmoontlik. Ek sal nie.”

Waar is dit?

Onverwacht resorteer, saam met Rayton, Cullinan, en die Roodeplaat- en Wahlmansthal-gebiede, onder die Nokeng tsa Taemane munisipale raad.

ACDP-raadslid in dié raad, Hennie Prinsloo, is ‘n nasaat van die Hammans, Prinsloos én Malans van die oorspronklike trek, en boer sedert 1983 op die Malan-erfplaas naby Onverwacht.

“My een voorsaat, Jacob Cornelis Malan, was hegte vriende met ‘n kaptein Paledi. Paledi het selfs Malan se lewe gered deur hom te waarsku van ‘n komplot deur ander boere waarin hy in ‘n lokval vermoor sou word. Paledi is opgevolg deur ‘n Piet Uys Mathebe, ‘n kaptein wat vernoem is na kommandant Pieter Lafras Uys, my groot-groot-ouma Prinsloo se derde man.”

Hy beywer hom saam met Patricia-hulle vir die behoud van die gemeenskappe van Elison, Steynberg en Onverwacht, en help ook met die grondeise.

“Ek help omdat ek in ’n posisie is waar ek kan. Dis ’n opdraande stryd as jy wit en Afrikaans is, nog meer as jy swart en Afrikaans is,” verduidelik Hennie sy betrokkenheid.

Hy glo Onverwacht het wel ‘n toekoms. “Ons kry totale ondersteuning van die huidige Nokeng tsa Taemane se uitvoerende burgemeester, Anna Digoro van die ANC. Saam met haar en die die Departement van Grondsake se projekbestuurder, Deon Theron, hoop ons om Onverwacht weer as geskiedkundige juweel van die streek te laat skitter.”

Volgens Hennie beskik die dorpie wel oor basiese infrastruktuur, soos water, elektrisiteit en hoëmas-beligting. “Daar is ook ‘n kliniekdiens twee maal per week. Die laerskool het tans 260 leerders, maar die naaste hoër skool is in Cullinan, ongeveer 15 km hiervandaan. Die NG-kerkie van die 1900’s maak steeds ‘n belangrike deel van die gemeenskapslewe uit.”

Die afgelope paar jaar het ongeveer 200 plakkersgesinne hul intrek in Onverwacht geneem, wat dinge aansienlik bemoeilik vir die sowat 38 oorspronklike gesinne. Meeste inwoners van die dorp is werkloos. Volgens Patricia is die dorp se hoofinkomste tans ouderdomspensioene, maar Hennie glo Onverwachters wat tans noodgedwonge elders werk, sal graag terugkeer as die dorp weer ekonomies aktief is en werksgeleenthede geskep word.

“Ons wil dit doen deur toerisme, en ook deur kommersiële landbou op die omtrent 2000 hektaar wat tans onder grondeise is. Die landbou sal ‘n samewerkingsooreenkoms wees tussen die grondeis-begunstigdes van die area en ‘n privaat boerderybestuurs-maatskappy.”

Gaan kyk self!

Onverwacht se kultuurtoere vind elke Sondag plaas. Dit begin tradisioneel met ‘n kerkdiens in die ou kerkie, waarna daar tee gedrink, donkiekar gery en middagete geëet word. BESPREKINGS NOODSAAKLIK! Skakel vir Patricia Machobani by 076 756 9518.

6 antwoorde op Die 2 Z’e (Zim en Zuma), Mighty Men en swart Afrikaners

  1. amydem2 het gesê op April 21, 2008

    goed om jou te sien… die zuma artikel gelees … bly maar nog op my pasoppens… my instink sê die man bly eerstens ‘n politikus, en ek GLO hulle net nie meer nie!

    Jy’t lekker kilo’s verloor ne! 🙂

  2. hello
    dis omtrent n uiteenlopende post….
    lekker aand

  3. Hi Kingfisher!
    Die heel beste is dat my insulientelling omtrent gehalveer het! Die dokter belowe my die kilo’s gaan smelt as ek die magical 7-syfer tref op die insulientelbord. Meer oor daai aspek van my lewe in ‘n volgende post!

    En Kitty: dis maar hoe ek is. Uiteenlopend…:)

  4. pilgrim het gesê op April 21, 2008

    Hi daar! Welkom terug 🙂 Hoop dit gaan darem al beter?
    Dit was ‘n lekker lang vreugdevolle lees hierdie, maar SLEGTE NUUS! Loftus is uitverkoop… op Computicket … geen meer plek nie, nie eens staanplek nie… en baie mense neem vandat eers kennis van die event! Sal hulle maar 2 dae moet reel 🙂

  5. Ai man, dis jammer van Loftus! Ek hoor hy is in Vanderbijlpark ook.

  6. lugos het gesê op April 22, 2008

    Baie geluk met jou nominasie as finalis vir Diepte/Navorsingsjoernalistiek! As ek ‘n Oppenheimer was het ek verseker jou droom om dit te dokumenteer laat waar word. Artikel vir De Kat is uitstekend – dankie. Welkom terug.

Laat 'n Antwoord

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Vereiste velde word aangedui as *.