Jy blaai in die argief vir water.

NOMMER TWEE

Oktober 24, 2017 in Uncategorized

Die liewe Vader behoed dit, maar kom ons veronderstel die gevreesde dag zero breek aan in Maart 2018 of selfs vroeër dat die damme dolleeg raak en die krane opdroog. Skakel ons dan maar net oor na winkelwater om te drink, byt vas en druk deur?

Helaas nie. Drinkwater is immers net een faset van ‘n wydvertakte krisis. Spoeltoilette is, by wyse van spreke, nommer twee op die lys. Winkel-oplossings daarvoor koop jy nie van die rak af nie.

As die rioolstelsel staan, dan staan dit met al die onuitspreeklike gevolge van ophoping, verstopping, verstikking, siektes en epidemies. Al gedink aan hoe supermarkte, winkels en sakesenstrums gaan funksioneer as hul toilette agter slot en grendel is? Geen gerief vir werker of klant. Grootskaalse sluiting van deure lyk na die voorland.

Wat die handel raak, raak mos elke liewe aspek van ons hele bestaan. Dink toeriste byvoorbeeld hulle sal maar net ‘n voorraad water kan saamry Kaap toe? Om waar te kom tuisgaan as hotels, gastehuise, familietuistes of eie vakansiehuise se toilette nie kan spoel nie?

Trek die lyn verder. Hoe sal skole kan oopbly as kinders die hele dag moet knyp? Hoe word bejaardes in tehuise versorg of pasiënte in hospitale? Hoe word brande in informele nedersettings geblus?

Klink miskien soos gruweltonele uit ‘n bangmaak-rolprent, maar al die ellendes kan werklikhede word as ‘n wonderwerk nie gebeur nie of noodplanne nie omvattend genoeg is en dringend genoeg deurgejaag word nie.

Trouens, volgens die gerespekteerde dr. Anthony Turton, voorsitter van Gurumanzi en vorige senior uitvoerende beampte by Bidvest SA Water, in ‘n goed nagevorste dokument bestaan heel resente Suid-Afrikaanse presedente van juis sulke “ondenkbaarhede”: In Port Shepstone moes ‘n skool al sy kinders huis toe stuur en ‘n hospitaal ander heenkomes vir sy pasiënte soek weens waternood; in Braamfontein het ‘n toringgebou verlede jaar afgebrand.

‘n Mens sidder om te dink dat ‘n swart dag kan aanbreek dat die Kaap hierdie selfde klippekoupad begin loop … en loop …en loop.

MOENIE SO MORS NIE!

Mei 25, 2017 in Uncategorized

Kinders, moenie in die water mors nie, die ou mense wil dit drink. So het ons in die dae van my jonkheid gesing. Party het ondeund bygevoeg: Die oumense gooi dit by (in hul brandewyn of hul whiskey).

Die woorde van die tradisionele volkswysie (verwerk deur die Bloemfonteiner M. Casaleggio) is op die oomblik buitengewoon relevant. In die Wes-Kaap behoort elke radiostasie dit elke dag uit te blaker: ‘n Wakkerskud-klingel as’t ware.

Dis natuurlik nie net kinders wat nie in die water moet mors nie. Jongmense, grootmense, oumense eweneens. Die ondenkbare is by ons aan’t gebeur: as dit nie binne 60 dae goed reën nie, gaan ons krane net ‘n laaste drup en ‘n laaste ruk gee … dan kurkdroog staan.

Watertenks sal dan vir ons moet water aanry, word gesê. Van waar af? Niemand weet eintlik nie. Seker maar al die private boorgate annekseer, meen ‘n vriend. Ek weet darem nie of boorgate die katjies deur die water gaan kry nie. Ons eie is ook maar boomskraap.

By “Piet le Roux se plaas” (waarvan ons ook in daardie liedjie sing)? Ai. waar’s daai plaas met die baie reserwes!

Ons moet almal in Vadersnaam ophou om water te mors. Maar my betoog is eintlik oor kinders.

Twee opgeskote meisiekinders speel nou die aand in die Birkenhead-winkelkompleks op Melkbos se badkamer. Hulle draai die krane oop, tap die wasbakke vol en pluk dan weer die proppe uit dat die kosbare water gor-gor in die pyp verdwyn.

Mev. Van D spreek hulle skerp aan. Die twee laat spaander by die deur uit. Later sien ons hulle buite in die gang doelloos ronddwaal. Geen ouer in sig nie. ‘n Gryse moedeloosheid dreig om jou te oorval.

Ek plaas ‘n stukkie op Facebook en Evelyn Visagie reageer dadelik met ‘n skok-mededeling. Daai’s nog niks, sê sy. Weet jy wat by skole aangaan? Kinders druk proppe van toiletpapier in elke wasbak en draai dan die krane groot oop. In die oggend is die skool omtrent onder water.

Dalk is hul houding ook maar soos dié van ‘n lummel wat oorkant ‘n vriendin hier op Melkbos woon. Hy steur hom skynbaar aan geen waterbeperking nie. Die vriendin vat hom aan. Uit die hoogte moet sy hoor: “My pa het geld. Hy kan betaal”!

Dis nou èèrs om van moedeloos te raak.

Laas het ek gewaag dat kinders sommer al in die laerskool meer van seks en kondome leer as van die verantwoordelike benutting van skaars en waardevolle hulpbronne. Nie almal het gedink my opmerking is heeltemal geregverdig nie.

Ek herhaal dit vandag hier met klem en beklemming. Ons waardes, mense. Ons waardes ….

WIE MORS WATER?

Januarie 16, 2017 in Uncategorized

Van die arme belastingbetalers word sondebokke gemaak in Kaapstad se waterkrisis, skryf ek vandag in ‘n brief aan Die Burger.

Die volledige brief:

Tien miljoen passasiers stroom in 2016 deur Kaapstad Internasionaal se hekke, en die betrokke Wes-Kaapse minister jubel saam dat die lughawe Kaapstad “een van die mees verwelkomende bestemmings in die wereld maak” (DB, 12 Januarie). Toeriste sak ook Desember/Januarie op die stad toe per skip, trein en motor. Spesiale promosies word van stapel laat loop om die stad aan toeriste te “verkoop”. Konferensiegangers word kliphard wereldwyd gewerf.

Ook nie almal wat deur die poorte kom, kom net kyk, geniet en gee weer pad nie. Bevolkingstatistieke ken net een rigting. Dis boontoe. Huiskopers uit ander provinsies trap eiendomsagente se drumpels deur. Informele nedersettings spring op soos padddastoele. Skole bars uit hul nate. Nuwe skole, vervangende skole, ekstra klaskamers en mobiele klaskamers word aangekondig. Nog 15 nuwe skole word in die volgende drie jaar beloof.

Terselfdertyd daal damvlakke onheilspellend. Waterteikens word, helaas, nie gehaal nie. En die arme belastingbetalers? Hulle is die sondebokke. Op openbare TV word hulle gekastei weens hul “gebrek aan samewerking”, gedreig met hoër boetes en aangemoedig om op bure te spioeneer.

Dit is mos nie billik nie. Is hulle dan die enigste verbruikers? Hoeveel toeriste gebruik herwinde badwater om hul toilette te spoel? Hoeveel tel ooit ‘n emmer op, klim saam in die bad of gebruik ‘n handdoek maar ‘n week lank om water te spaar?

Ek soek nie ‘n lang lesing oor die ekonomiese voordele wat toerisme vir die stad inhou nie. Niemand is immers so dwaas nie om te pleit: Hou asseblief tog die toeriste en die nuwe intrekkers weg.

Maar almal weet mos Kaapstad is wat vars water betref, ‘n brandarmstad. Die Moederstad kan nie sy brood aan albei kante gebotter wil he nie. Hy kan nie joelende wereldstad wees, die tienduisende besoekers juigend om die hals val, en dan oor hul waterbehoefte soos ‘n volstruis kop in die sand druk nie. Hy kan nie kop bo water probeer hou deur maar net die inwoners se krane stywer toe te draai nie. Stadsvaders kan nie maar net bly hoop dat die liewe Vader tog sal voorsien nie.

Ontwikkeling van bykomende varswaterbronne was lankal meer as noodsaaklik. Hoe langer hierdie dringende prioriteit uitgestel word, des te groter die onreg wat teenoor belastingbetalers gepleeg word, en potensieel afgrysliker die dreigende waterkrisis wat Kaapstad onverbiddelik vierkant in in die oë staar.