Jy blaai in die argief vir tukkies.

BY VLIEG AL 80 JAAR

Augustus 28, 2018 in Uncategorized

By-redakteur, 1961

Die Perdeby, studentekoerant van Tukkies, vlieg vanjaar al 80 jaar lank, swaai by geleentheid die heuningkwas of deel by ander geleenthede sy goedgemikte stekies uit op die kampus. Zoem voort, liewe By – my eerste “koerant” waarvan ek in 1961 bevoorreg was om redakteur te wees.

Wat ‘n jaar was 1961 nie – Suid-Afrika word ‘n Republiek. dr. H.F. Verwoerd verbreek bande met die Statebond, kerkmense bots by Cottesloe oor die politieke rol van die kerk ….Oor al die gewigtige gebeure praat Die Perdeby saam.

Hoë besoekers stroom na die kampus. Dr. Verwoerd kom kuier twee keer. Pres. C.R. Swart woon die intervarsity by, wat Wits tot algemene verbystering daardie jaar wen. Dr. Anton Rupert is die spreker op Lentedag. Hy bepleit ‘n “nuwe rassebenadering”. N. P. van Wyk Louw praat op gradedag. Elke keer is Die Perdeby op die toneel met ‘n verslaggewer — dikwels in die persoon van die redakteur self — en ‘n fotograaf, Dirk Cloete, ‘n fris ingenieurstudent met ‘n motorfiets.

Op die hoofartikelblad het ‘n gereelde rubriekie verskyn, waarby ‘n tekening was van ‘n vet Meksikaan met ‘n hangsnor en ‘n rokende pistool in die hand. Hy sê: “Ek skiet jou as nie saamstem nie ….” In die uitgawe van 24 Maart moet daar eenstemmigheid wees “ dat ons nou almal Commonwealth Old Boys-kleurbaadjies kan dra!”

Die Perdeby was darem nie net politiek nie. Van een mooie Bloemfonteinse roos, Gerdia Neethling, wat later joolprinses geword het. tel ek nie minder nie as sewe foto’s in die jaar se 22 uitgawes. Sy het mev. Gerdia Pretorius geword en het tussen Klerksdorp en Lichtenburg verongeluk.(G’n fout met die redakteur se smaak nie!)

Sosiale nuus was o.m. dat die naelloop-kampioen Sep Serfontein gekroon is tot 1961 se Mnr. Asterhof . Vir die eer moes hy daardie koshuis se ses verdiepings op en terug in minder as 46 sekondes.

Van die Akademie het in 1961 helaas maar min gekom. Maar lof vir Die Perdeby het uit verskillende oorde opgedaag. Jan Grobler, gewese Nasionale LV wat met dr. Andries Treurnicht in sy ministersdae oorhoops geraak het, het geskryf: “Die beste ‘By in die afgelope ses jaar wat ek al hier rondlê. Baie, baie geluk.”

Selfs die rektor, prof. C.H. Rautenbach, het lof uitgespreek: “U het ‘n moeilike taak op ‘n eervolle wyse behartig … ek dink dit was ‘n goeie jaar — ook vir die redaksie van Die Perdeby.”

In my eie laaste hoofartikel was ek half weemoedig. “’n Mens raak lief vir die ‘By. Dit is nie alleen jou verantwoordelikheid nie, maar ook jou trots. Die verskyning van elke uitgawe word ‘n persoonlike bevrediging soos ‘n kunswerk vir sy skepper.”

Die Perdeby is vanjaar 80. Dat 57 jaar intussen verloop het, stem my opnuut weemoedig.

‘N IENK IN 1958

Januarie 28, 2018 in Uncategorized

By die begin van die nuwe akademiese jaar 2018 aan ons universiteite gaan die gedagtes van hierdie Tukkie-kalwer van 1958 ver terug: na die dae van ienk-wees in die “goeie ou dae”, toe ontgroening nog respektabel was.

Kollegetehuis was toe nog op die hoofkampus, ‘n klipgooi van die statige Ou Letteregebou. Al die meisies moes daar verbystap klas toe. Spitsvondige kommentare het nie uitgbly oor al die vietse en minder vietse lyfies lyfies wat deur ‘n waarderende gehoor waargeneem is nie.

In Kollege is ’n ienk toentertyd behoorlik gedril. Letterlik ook. Ons moes gereeld voor die eetsaal (lankal die slagoffer van vooruitgang) in gelid aantree.

Wyle Coen Dreyer, latere Springbok-gholfspeler, moes dan die bevel roep: “Haai-tjokkelorum, haasbek-patrollum, maak gereed om te storm, regs vorm.” Soos ‘n peloton kadette het ons netjies posisie ingeneem en vir verdere opdragte gewag.

Sarge Bourke – hier in versiersuiker op ‘n koek.

Dit was die tyd van modderbaddens, die “pil” (’n aaklige konkoksie met o.m. duiwelsdrek), “nagligte”, “gatpaarties” en “p-paarties” – elkeen ’n verskrikking op sy eie, veral as die doel was om ’n element van weerbarstigheid te tem!

Genoeg om te sê: agterna was jou sitvlak potblou en jy van jou kroontjie tot jou toontjie nat.

‘n Ienk moes maar weet: vir ‘n jaar lank is hy lyfeiene vir ‘n veeleisende senior. Jy het honderde pare sweterige sokkies gewas. Een senior het selfs geverg dat ‘n ienk op ‘n koue wintersoggend vir hom die toiletbril gaan warm sit.

Die arme ienk sou ‘n paar keer moes inpak en trek (met al sy klere, al sy koffers, al sy boeke) en “more meneer, middag meneer, naand meneer, reg meneer, goed meneer” tot met die ontheffing as die jakarandas kort voor die eksamen begin blom.

Tot daardie welaangename dag het jy ‘n geel knopie op die bors gedra met die letter “K”. Nogal snaaks gewees toe daar vroeg die jaar een Sondagaand ‘n kerksleep was saam met Asterhof. Daar sit ons toe in Pretoria-Oos se kerkbanke: Kollegeman (K), Asterhoffer (A), Kollegeman (K), Asterhoffer (A) ……

‘n Jaar van enorme nederigheid was dit. Maar ons het oorleef, het seniors geword en op ons beurt die pyn uitgedeel. Hopelik ook die liefde vir Kollege aan ons opvolgers oorgedra.

Van die tradisies het ses dekades bly voortleef, verneem ek dankbaar. Die gelukbringer, Sarge Bourke, ’n beton-polisieman wat by ’n huis in Gezina geskaai is, bestaan steeds. Nuwes tradisies het bygekom. Party bo hierdie begrip. Tye verander.

In Junie trek nege Kollege-tydgenote uit daardie era weer saam in die Orpenkamp in die Krugerwildtuin – ‘n wonderlike tradisie wat nuut posgevat het. Ons sal vir seker ‘n heildronkie of twee geniet op die 60 jaar wat sedert 1958 verloop het.

Helaas sal dit maar met al die skete en so aan sukkel-sukkel gaan om te “haaitjokkelorum, haasbekpatrollum ….”

Deel dit:

DEUR DIK EN DUN

Oktober 23, 2016 in Uncategorized

Niemand wat ek ken, sal so vootvarend wees om ‘n mens oor jou keuse van huweliksmaat en jou getrouheid aan hom/haar aan te vat nie. Ek en Tokkie is fluks op pad na ons goue bruilof. Niemand het dit nog gewaag om iets daarvan te bevraagteken nie.

Oor ander “liefdes” word ek egter gereeld geroskam. Soos oor my bloed wat blou is.
Kom nou, sal my Kaapse vriende my aanspreek, jy’s darem al 20 jaar hier; regtig nou tyd om vir jou “eie span” te skree. Eie span! Vrystaatse vriende is op hul beurt verontwaardig dat ek na twee gelukkige skofte van 12 jaar elk in Bloemfontein nie die Cheetahs uit en uit steun nie.

Ek gebruik die woorde “uit en uit”, want meesal steun ek die Vrystaat wel. Eintlik amper altyd – veral teen raai wie. Dis net as die Cheetahs en die Bulle mekaar pak dat dinge lol.

Ná Saterdag se wedtryd het ek op FB die volgende inskrywing gemaak: “Lekker as jou twee gunstelingspanne mekaar in die Curriebeker-eindstryd pak. Ek is bly die Cheetahs het gewen. Ek is jammer die Bulle het verloor. As die telling andersom was, sou my bly en jammer ook andersom gewees het.”

Klink dalk ietwat draad-sitterig. Laat ek dus hier eerliker wees: Ek is inderdaad bly oor die Cheetahs. Maar ek is VREK jammer dat die Bulle verloor het (boonop so sleg verloor het).

Die band met die blou span kom nie van gister af nie. Is al in die jare 1958 tot 1962 op Loftus gesmee. Amper 60 jaar gelede. Ons kringetjie vriende, almal Kollegemanne, was maar gewoonlik Saterdae daar as ons nie self elders gespeel het nie. Altyd probeer om te gaan kyk as Tukkies speel. Veral teen die Bobbies. Epiese stryde.

Waneer Noord-Transvaal op die veld draf, was dit groot sake. Ons kele is hees geskree.
Legendes soos die snorman Louis Schmidt, Frik du Preez, Mof Myburgh en Piet Uys was die helde in blou wat Loftus daardie jare gaande gehad het soos Hannes Brewis en Tom van Vollenhoven voor hulle. Vir ‘n rugbymens is dit name wat jy ná al die jare steeds met die grootste respekte bejeën.

Eie studentemaats soos die Kollegemanne Nic Bojé, Proppie Goosen en Andries Pretorius het die Noord-Transvaalse trui met die Barbertonse madeliefie op die bors oor die kop getrek. Nog ‘n stewige band tussen jou en die span.

Nou wel nooit op Loftus nie, maar op L.C. de Villiers, Oostelikes se veld, die Bobbies se veld, Danville en so het die uwe boonop sy eie rugbytande in Pretoria geslyp. Vleuel vir Kollege gespeel in die derde liga. Was ‘n skraal, liggewig-mannetjie en skrikkerig om te tekkel. Maar nogal vinnig gewees as ek afsit hoekvlag toe!

Die Jakarandastad was as’t ware my rugby-universiteit soos Tukkies my akademiese universiteit was. Ewe lief vir Loftus. L.C. de Villiers en die ander velde gewees as vir die indrukwekkende kampus. Is nou nog aan Tukkies rotsvas lojaal, Engels en al. Verstom my werklik dat iemand kan verwag ek moet aan Bulle-rugby minder lojaal wees.

Ja, lojaal bly – dis nou maar eenmaal my storie. Ek is lojaal aan my vrou en my vriende: lojaal aan my skool, Volkies op Potchefstroom: aan Kollege-tehuis en Tukkies: aan die NG Kerk: aan Die Volksblad en Beeld, my twee koerante waar ek in die redaksie was: aan Absa, my bank (wat uit Volkskas gebore is). Ek was ook lojaal aan die Nasionale Party totdat hy opgehou het om te bestaan. Ek het lojaal geword aan Melkbos en aan Sabiepark. Ek is selfs lojaal aan die A.A. – darem die ander een as Alkoholiste-Anoniem!

Deur dik en dun skop ek vas waar my ankers is. Hoekom, vra ek met trane in my ligblou oë, sal ek dan nie deur dik en dun lojaal bly aan die Ligbloues nie – die span wat ek in my vormingsjare so hart en siel as my eie aangegryp het? Sal mos verraad wees om nou mantel te swaai, of hoe?

MET GRASSNYER DEUR DIE KAROO

Junie 2, 2016 in Uncategorized

O Sole Mio!

O Sole Mio!

My eerste studenteryding was ‘n Peugeot 203 van 1953 – weduwee se motor, goed opgepas. Een aand in 1960 vat ek ‘n aster met ‘n kort opwiprokkie na ‘n tafeltennisoefening toe. Iets – weet nie wat nie – trek my aandag van die pad af. Ek mis die stopstraat op die hoek van Farendenstraat en Kerkstraat, Pretoria met sware gevolge. Peugeot raak gestamp. Peugeot rol.

Aster is in ‘n ambulans hospitaal toe met ‘n beseerde arm. Gelukkig nie te ernstig nie. Die uwe is uit sy bloedgroep geskrik maar ongedeerd. Die onversekerede Peugeot bring egter ‘n eindelose lang tyd deur by ‘n agterjaart-paneelkklopper in Brooklyn iewers, al billike kwotasie beskikbaar. My kar se kleur het daar van ligblou tot donkerblou verander. In vele ander opsigte was dit ook nooit weer dieselfde nie.

Halfpad deur 1961 besluit my besorgde ouers: Die Peugeot se betroubaarheid het helaas ‘n sterk element van twyfelagtigheid ontwikkel. Ek is die naweek op Klerkdsorp en ons is die Saterdagoggend “motor town”. Die “Santa Maria” word ingeruil vir die “Grassnyer” of die “Skoolbus” – albei my studentemaat Pierre le Roux, ‘n bedrewe naamgewer, se kreatiewe skeppings.

Pierre het, terloops, ‘n lykwa ‘n “beentuintaxi” genoem en ‘n ambulans ‘n “aspirant-beentuintaxi”. Maar dis natuurlik nie nou hier ter sake nie.

Die “Grassnyer”/”Skoolbus” was ’n splinternuwe Fiat 500-stasiewa, 62-model, uit die boks, – ’n donkerbloue. Die beroemde Cinquecento met sy 500 c.c.-enjin. Daardier ougat Taljanertjie waaroor in Motors van 2 Junie 2016 met verskuldigde eerbied berig word.

Die Taljanertjie het in 1957 in stram ekonomiese tye sy buiging gemaak en was vinnig ‘n treffer danksy sy kompakte afmetings en ougat voorkoms, herinner Motors aan – die rede vir verkope van 3,5 miljoen.

Vir my was die stasiewaentjie se voorkoms inderdaad ougat. Die pikante stasiewa-lyfie en seilsondakkie het getuig van Italiaanse pizzazz. Die sondakkie was ideaal as jy iets langerigs soos ‘n besem wou inlaai. Of die windjie deur ‘n aster se hare wou laat speel. Sy suinigheid met brandstof was boonop eksieperfeksie vir ‘n studentebegroting.

In die boek, “Tutte le Fiat” (Al die Fiats, as ek reg uit Italiaans vertaal) kry ek die Fiat 500-stasiewa op bladsy 308. Die Italianers noem hom ewe vernaam die Giardiniera, wat nogal aan die naam “Grassnyer” ‘n sekere geldigheid verleen.

Die grootste dryfveer vir my keuse was egter niks van bostaande nie. Dit was, om 100 persent eerlik te wees, die enigste nuwe sakpas-motortjie op die vloer op Klerksdorp. Vir die goedkoopste model Mini (wat die alternatief was) sou ons Johannesburg toe moes piekel vir ons aankope. Daarvoor was die gier te onmiddellik.

My nuwe kar had piepklein wieletjies wat gelyk het of dit enige oomblik onder hom kon invou. Toe ek die eerste keer by Kollegetehuis met hom stilhou wou ‘n ander vriend, Cas Jacobs, doodernstig by my weet: “Het jy regtig met die karretjie van Klerksdorp af gery?”

Buiten vir die plesier om die Fiat spottend name te noem, het my vriende nimmereindigende plesier daaruit geput om my motor weg te dra. Dan moes ek plan maak om die kar uit die koshuis se eetsaal te kry, dan was dit ’n hele soektog om ’n geheime wegsteekplek agter digte struike te ontdek. Vir die Van Deventer-ego was dit telkens ’n knou, veral as dit op ’n eerste sleepaand gebeur, of soos die Sondag toe 1962 se joolprinsesse by ons koshuis kom eet het. Ek sou die mooiste enetjie (in my boekie) huis toe vat, maar moes toe eers vrywilligers opvorder om my kar uit die gesellie te karwei.

Die Fiat was betroubaar. In daardie opsig het hy aan sy doel beantwoord. Van een ding kon jy hom nie beskuldig nie: krag. Die toere het vinnig knorrend opgeskiet as jy die 500 c.c.-enjintjie wou aasjaag. Opdraandes was ‘n “uitdaging”, soos die politici deesdae sware beproewings graag noem. Om vragmotors op die grootpad verby te steek, moes jy tande kners en vasbyt.

Een dodelike rit met die Fiat Kaap toe vir my eerste skof as parlementêre verslaggewer in 1964 was my laaste. Die eerste skof het my net gebring van Bloemfontein tot Beaufort-Wes, waar ek in die Wagon Weels oornag het. Die eindelose trek deur die Karoo van Beaufort-Wes na Laingsburg was met die stadige Fiatjie eenvoudig te veel vir vlees en bloed.

Pas in die Kaap aangeland, het ek by my matriekmaat (wyle) Carel Weeber by Trust-bank in Kaapstad om ’n lening gaan aanklop en ’n gebruikte (blou!) 1964-Cortina gekoop – later my en Tokkie se vrykar. In die Cortina het ons gesellige ure deurgebring wanneer ek haar kuiertye by die Bloemfonteinse Onderwyserskollege gaan oppik.

Dis ‘n weer ‘n ander storie.

GATPAARTIES EN P-PAARTIES

Mei 20, 2016 in Uncategorized

Scan10069

Modderbad

Met die terugdink aan Kollege en Asterhof se dinge in die vorige blog bokspring my gedagtes wild. Dit gee ‘n sprong amper 60 jaar terug. Na die jaar 1958 toe ek, ‘n manhaftige 17-jarige, my as eerstejaar-student aan die deurlugtige Universiteit van Pretoria aan die poorte van die geliefde ou Kollege-tehuis op die kampus aanmeld.

Op daardie geliefde kampus is ‘n ienk toentertyd nog behoorlik gedril. Dit was modderbaddens, die “pil” (‘n aaklige konkoksie met o.m. duiwelsdrek), “nagligte”, “gatpaarties” en “p-paarties” — elkeen ‘n verskrikking op sy eie, veral as die doel was om ‘n element van weerbarstigheid te tem!

Wat ‘n “gatpaartie” of ‘n “p-paartie” behels (die “p” staan nie vir petrol nie!), behoort selfs ‘n oningewyde seker sonder veel moeite te ontsyfer. Genoeg om te sê: agterna was jou sitvlak potblou en jy van jou kroontjie tot jou toontjie nat.

‘n Ienk kon maar weet: vir ‘n jaar lank is hy ‘n lyfeiene vir ‘n veeleisende senior (hoeveel honderde sokkies het ek nie gewas nie!) Hy sou ‘n paar keer moes inpak en “trek” (met al sy klere, al sy boeke, al sy koffers). Hy sou moet “more meneer, middag meneer, naand meneer, reg meneer, goed meneer” tot by die ontheffing na die tradisionele modderbad en pil.

Op daardie welaangename dag as die jakarandas kort voor die eksamen begin blom, het die geel knopie met die K finaal gewaai — een wat terwyl dit nog op die bors vertoon is, nogal vir sulke komieklike situasies kon sorg soos in die vorige blog beskryf is. Toe Kollege en Asterhof ‘n “inter-sleep” kerk toe gehad het en die ienks toe so man-meisie-man-meisie langs mekaar sit: “K, A, K, A, K, A …!”

hvd0033
Broek-raid

‘n Jaar van groot nederigheid was dit. Maar as dit verby was, het jy behoort. Jy het soos vir ‘n dierbare nooi lief geword vir ‘n plek van baksteen en beton, ondanks sy dun klapperhaarmatrassies, tekort aan warm water, middelmatige kos en die kwaaiste seniors op die kampus (virt een moes jy selfs in die winter eers die toil;et se bril warm sit!). Jou hart was in jou borskas soos ‘n uitgeswelde adamsvy, omdat jy geweet het jy is getoets en is nie te lig bevind nie.

Klop dan in deesdae se eerstejaar-studente ander soort harte? Ek wonder.

Party ouens het met Fisika geworstel. Ander met Romeins-Hollandse Reg. ‘n Derde groep met Toegepaste Wiskunde, en so aan. Maar ander noodsaaklike kennis is ook vroeg-vroeg aangeleer. Soos die sogenaamde “broek-raid”. Vir die jonger geslag: twee groepe manne (gewoonlik van verskillende koshuise) pak mekaar in die middel van die nag en trek mekaar se broeke uit — na ‘n woeste gespook, geknoop en geruk-en-pluk. ‘n Man moes net keer vir skade.

Agterna was die foto’s van ondernemende amateur-fotograwe glo buitengewoon gewild in plekke soos Asterhof en Damestehuis (die Fant) waar met grote konsentrasie gesigte en ander verskuilde eienskappe met mekaar verbind is.

hvd0014-11

P-paartie

Lentedag was behoorlik ‘n okkasie. Koshuise het op allerlei gebiede meegeding: van musiek tot toutrek. ‘n Senior het my so bekyk en besluit ek lyk na die regte jongelied om die koshuis in die afdeling blommerangskikking te verteenwoordig. My oplossing was om twee rooi roosblaartjies op die vloer van die Klubsaal lop te tel en op die wit suiker in ‘n kafeteria-skuierpotjie te drapeer. “Druppels bloed op ys” het die tweede prys gekry vir oorpronklikheid. (Die Rautenbachsaal was toe nog net ‘n visioen.)

Die jaarlikse ienksport was eweneens groot. Die eer van jou koshuis was ook hier op die spel. Die ienks is behoorlik gedril en deur hul passies gesit. By die ienksport moes jy uithaal en wys watter soort murg jy in jou pype het.

Aan elke koshuis is ‘n kleur toegeken.Wat ons kleur in 1958 was, kan ek nie onthou nie. Onthou egter goed die jaar toe Kollege vir sy sonde die kleur pienk toegeken is. Vir die hoogtepunt van die byeenkoms, die huiskomitee se aflosnommer, kry die manne toe ‘n ingewing. Hulle verskyn op die baan in sulke enorme pienk bloemers wat by ‘n afslagwinkel aangeskaf is — en hulle wen ver. My val die eer te beurt om met ‘n wapperende bloemer die lint te breek – die tweede jaar in ‘n ry.

Maar ek loop my storie vooruit. Later vertel ek meer van die latere vreugdejare in Kollege waar ek tot in 1962 welgeluksalig sou vertoef.

(Die blog oorvleuel sterk met een van verlede jaar rondom Kollege se eeufees. Jammer as ek lesers verveel. Maar wat die hart van vol is …..)

BRIEFIE UIT ASTERHOF

Mei 15, 2016 in Uncategorized

1-1-IMG_0001

Nagtelike nagtegale. Asterhof sing by Kollege. Dirigent is Denga van der Merwe. Reg voor haar staan Rina Thom.

_______________________

In 1960 kry ek ná klas onder die ruitveër van my blou Peugeot 203 onder ‘n jakarandaboom in Burnettstraat, Hatfield, ‘n klein pastelkleurige koevertjie met my naam op. Die koevertjie blyk die draer te wees van ‘n welriekende boodskap: Hennie, Kom saam met my na Asterhof se “social”, asseblief. Ek was dae op wolkies, want dit was nou vir jou ‘n bekoorlike astertjie daardie.

Van die aand se verrigtinge is my herinneringe ná 56 jaar maar vaag. Ek onthou wel die kussings rondgestrooi op komberse vir leker langbeen sit. ‘n Glasie sjerrie. Dalk twee. Romantiese musiek. Helder laggies. ‘n Oorrompelende gevoel van weldadigheid en knusheid.

Knusheid – dit is waarskynlik die woord wat die verhouding tussen Kollege en Asterhof daardie jare die beste weerspieël.

In my ienkjaar in Kollege, 1958, was een van die eerste aktiwiteite ‘n inter-kerk-sleep. Ons en Asterhof se mooie eerstejaartjies is ‘n Sondagaand in gelid na die Pretroria-Oos-kerk oorkant Loftus (Universiteitsoord het nog nie bestaan nie.) Ons met ons geel knopies op die lapelle van ons splinternuwe kerkpakke en hulle met hulle s’n op hul wit kerkrokke. Op ons s’n was K vir Kollege. Op hulle s’n was A vir Asterhof.

Dit het nogal vir ‘n komieklike situasie gesorg: die Kollege- en die Asterhof-ienks so man-meisie-man-meisie langs mekaar: “K, A, K, A, K, A …!”

Daar was nie net interslepe en “socials” nie. Selfs ‘n kollektiewe ontgroening-seremonie op die grasperk voor die Ou Lettere, langs die ou Kollegetehuis waar ek bevoorreg was om in sy laaste twee jaar as volwaardige koshuis my slegte koshuiskoffie te drink. Die eerstejaars is in twee kolonne opgestel. ‘n Haredekwas tweedejaar in sy nuwe kleurbaadjie het dan met ‘n sterk stem gebulder: Haaitjiekelorrum …. Haasbepaktrollum … maak gereed om te storm…. Regs vorm …. As ons die bevel kry “storm”, moes ons stomme groentjies soos mieliepitte in alle rigtings laat spat, terwyl die seniors hulle dubbel vou.

Dat Kollege en Asterhof gekliek het, was in omstandighede eintlik ‘n logistiese noodwendigheid van die kampus-situasie van destyds.

Net twee koshuise vir vroulike studente het bestaan: die sierlike nuwe Asterhof met, na ons oordeel, die ouliker meisies met die korter, vroliker geblomde rokkies, en die stugger Damestehuis (die Fant). Klaradyn het in my derde jaar bygekom. Vir die mans was daar net Kollege, Sonop (tokkelokkerig en doer ver) en Voortrekker (bra stroewerig). Die fondasies vir die nuwe Kollege op die proefplaas was nog nie eens begin grawe nie. Dat ‘n Taaibos en ander later sou kom, kon niemand raai nie.

Kollegemanne en Asterhoffers was as ‘t ware gedurig in mekaar se gesigte, soos die rugby-uitdrukking lui. As dit tyd was om te serenade was Asterhof ons voorkeurbestemming, en andersom. Ons het saam piekniek gehou en sierwaens gebou. Die manne het vir laasgenoemde ridderlik met hamers en spykers die stellasies getimmer. Die asters het die derduisende kreukelpapier-blommetjies gevou.

As ons op rugbytoere gaan, het die asters ons nommers op ons rugbytruie met naald en garing vasgewerk. Op Lentedag het ons mekaar ondersteun. Sal ek die jaar vergeet – 1961, dink ek – toe Asterhof se asters hulle in periodedrag geklee het en die hoof-item ‘n wedloop teen die koshuis se steil strappe was. Op en af. Kollegemanne was daar in hul menigte. In elkeen se hart die brandende ambisie om te wen. Maar toe hardloop ‘n Dagstudent ons almal stof in ons oë. Nie vreemd nie. Sy naam was Sep Serfontein, een van SA se top-naellopers.

Sep Serfontein wen Asterhof se trappe-wedloop.

Sep Serfontein wen Asterhof se trappe-wedloop.

Een grou Sondagmiddag het ek en my dik vriend Cas Jacobs van Carnarvon – waar die mense nog van van “putse” en “badskamers” gepraat het – buitengewoon verlate en mistroostig gevoel. Ons het ’n yslike bord met die woorde “Hoekie vir eensames” teen die Peugeot – die Santa Maria was sy naam – se voorruit opgeplak en die kar gaan trek op die beste plek waaraan ons kon dink – reg voor Asterhof.

Van die asters wat kom en gaan, het opgeruimd kom dagsê. Toe dit donker word, was ons egter steeds eensaam! Sou ons strategie verkeerd gewees het?

Net een keer wat ek kan onthou, was daar ongemaklikheid tussen Kollege en Asterhof. Van die manne het een laataand lus gekry om die asters se beddens te gaan dop. Op ‘n manier is onwettige toegang verkry. Hulle het die gange ingevaar. Weldra het gilletjies van oral opgeklink. Een Asterhoffer was in trane oor haar koek. Sy sou die volgende dag mondig word. Haar verjaardagkoek het blik en al op die grond beland en die strooptog nie heelhuids oorleef nie. Twee Kollege-HK-lede is weens hul onverantwoordelike betrokkenheid van hul ampte onthef. Spanning was in die lug.

Maar wat, kort daarna kuier die HK’s toe weer, soos altyd, saam by Hatfield se Japies, ‘n lekker kafee op die hoek met heerlike bruismelk en pasteie.

Waarom die herinneringe op ‘n sonnige Sondagmiddag op Melkbos opdiep? Laat ek die geheimpie verklap. Gister weer ‘n briefie uit Asterhof gekry. Op dié gryse ouderdom, ja. Nie ín ‘n koevert of in fyn handskriffie nie. Nie welriekend nie. Saaklike e-pos, soos in die onromantiese era waarin ons nou lewe, die gebruik is.

‘n Asterhoffer, tweede jaar, vra, soos sy dit stel, ‘n GROOT GUNS (net so in hoofletters). Sy skryf o.m.:
“Ek sien oom se post op facebook van oom-hulle se jonger dae en hoe Asterhof Kollege serenade het. Kan oom asb iets op Kollege-tehuis se facebook page skryf van die “verhouding” en die ou tradisies of enigiets wat verband hou met die Asterhof-dames en die Kollege-manne? Dalk as Asterhof die mooiste dames gehad het (natuurlik! – hvd) of die meeste gees (natuurlik! – hvd), ens?

“Ons probeer net meer uitvind van hoe dinge was in die ou dae sodat ons die tradisies kan herstel hier op Tuks …. ”
Vir so ‘n nobele saak doen hierdie oom graag sy ding – sonder ‘n aangehegte faktuur. Hoop maar net die resep van die 60’s is vir die nuwe tyd nog so ietwat relevant.

.

KO LAT ONS SING …

November 8, 2014 in Uncategorized

Die liedjies wt ons gesing het toe ons nog jonk was.  Van die heel bekendste is liedjies soos You are my sunshine, She’ll be coming round the mountain when se comes,  She stepped into the water and so got her ankles wet  en so aan. Meesal met vindingryk aangepaste woorde.

Herinneringe oor die sentimentele onderwerp is die afgelope paar dae op Facebook opgediep.  Steve Botha het die bal aan die rol gesit. Ek en andere het daar saamgesels.  Wil graag hier uitvoeriger doen. Ek het op FB geskryf:  Dink ek aan liedjies, dink ek dadelik aan my vriend Piet Henning van Louis Trichardt (voorheen Makhado) wat in 1958 met ‘n besonderse liedjieskat van St. John’s College in Johannesburg af in Kollegetehuis. Tuks, opgedaag het.  Ons was saam ienks of eerstejaars.

Liedjieboer Piet se “songs” was in die algemeen slimmer, ouliker, oorspronkliker, verfynder en … gewaagder … as Die maan skyn so helder op my p…. en so aan voort  wat ons Wes-Transvalers gesing het as ons van Potjiesdorp na plekke soos Klerksdorp, Lichtenburg en, ja, Ventersdorp reis om op die sportveld kragte te meet. (Ons het ook gesing Valencia, wie de hel het jou vertel die Jood se neus (sic) het nie ‘n vel… en Tekkies laat jou voete stink, Brasso laat jou stêre blink op die maat van Pale Toe – taamlik “voorstedelik en banaal”, in Paula se woorde. )

Daarteenoor het Piet se repertorium gesofistikeerde liedjies soos hierdie ene van St. John’s se buurskool, die meisiekool Rodean, ingesluit: “We are the girls from Rodeon High, we take pride in our virginity; we take precautions by having abortions, we are the girls from Rodean High.”  Van Piet se liedjies weerklink soms nog by Tarlehoet as ’n klompie Kollegemanne soos vanouds saamkuier. Net, nousedae gaan dit darem heelwat stigteliker! Omdat baie van die woorde in die vergetelheid geraak het, klink dit meermale soos ’n minder harmonieuse neuriekoor.

Een Piet-lied wat voorleef, The Ball at Kerriemuir, lui so: Four and twenty virgins came down from Inverness, and when the ball was over, there were four and twenty less. . . . Oor daardie deel struikel die “kampvuursangers” soms. My ervaring is dat hulle die akrobatiese doen en late van ene Mrs McGinty in dieselfde lied egter  uitstekend onthou: Mrs McGinty, she was there; she kept us all in fits, by jumping off the mantlepiece and bouncing off her t**s. Ons sing ook graag nog Way down in Arizona where the doggies shovel coal, a doggie shovels shovels up another doggie’s hole.

’n Tweede strofe kan selfs (baie) verlangs op ’n “bostema” aanspraak maak: Way down in Arizona where the birdies pick up grass, a birdie picks a feather from another birdie’s a**e.

Voëls maak ook hul buiging in die “koor” van die ietwat weemoedige Quarter Master Stores: My eyes are dim, I cannot see, I haven’t brought my specs with me . . . Later word uitgewei berei met watter moeite elke sort voël  haar eiers lê And now ladies and gentlemen, we come to the kee-kee bird . . . the ostrich . . . the ooh ah bird. . . . Laasgenoemde uiter na die verskriklike inspanning van die eierproduksie net ‘n verligte oe –aaa.

Gaudeamus igitur ….

LEON VISSER – NET EEN SOOS HY

Oktober 2, 2014 in Uncategorized

Leon Visser (regs voor) en sewe van sy kallers van 1958. Voor is Vossie Grey en ekself. Agter staan Giel de Swardt, Piet Henning, Cas Jacobs, Leon Engela en wyle Mornay du Plessis.

Leon Visser (regs voor) en sewe van sy kallers van 1958. Voor is Vossie Grey en ekself. Agter staan Giel de Swardt, Piet Henning, Cas Jacobs, Leon Engela en wyle Mornay du Plessis.

Van die Suid-Kaap tot in Mpumalanga, van die Vrystaat tot in Limpopo – oral is ‘n groepie manne  van so 73, 74  jaar pas weer pynlik  herinner aan die Bybelse woord van “sewentig jaar en as jy baie sterk is tagtig”…

Hulle was die kallers van 1958 in Kollegetehuis op Tukkies.  Hul huisvoorsitter was die minsame, wellewende Leon Visser. wat verlede week in Huis Herfsblaar in Pretoria  oorlede is – ‘n verlies wat ons almal aanraak.  Of enige ander voorsitter van enige universiteitskoshuis al so deur sy eerstejaars bewonder en gerespekteer is soos  hierdie Suidwester deur ons klomp “ienks” twyfel ek sterk.

Ons het Leon leer ken as iemand wat nie juis sy stem verhef nie. Hy was ‘n saggeaarde senior wat nie nodig gehad het om grootmeneer te speel nie. ‘n Afkeurende blik uit daardie vriendelike gesig met die immer teenwoordige glimlag was genoeg om jou die rillings te gee.  Hy het deur voorbeeld gelei en nie deur vrees in te boesem nie.

Leon het later professor in Tukkies se landboufakulteit geword en sy studente – in mikrobiologie, meen ek –  had, soos ons, vir hom net die hoogste agting. So het ek uit verskeie bronne gehoor.

Toe ons rou uit matriek in Kollege opdaag, was die gewraakte ontgroening nog in volle gang. Ons het geel lapelknopies gedra om ons lae status in te vryf,  ons moes styf teen die mure in die gange afsluip, ons moes menere se sokkies was, ons het “waterpaarties” en ‘n “modderbad” deurloop, ons het “die pil” gesluk … ons moes selfs vir een bepaalde meneer op koue oggende die toiletbank gaan warm sit.

Begryp my lugtigheid toe “ienk Van Deventer” sommer in die eerste week al na die huisvoorsiter se kamer ontbied word.  Wat sou ek gesondig het, het ek angstig gewonder.  Maar toe soek “meneer Visser” net ‘n bietjie geselskap: Waar kom ek vandaan, wat kom ek “swot”, wat wil ek word, speel ek rugby, het ek ‘n meisie …

Ek moes koffie maak,  ook ‘n bekertjie vir myself, en het heerlik aan die beskuit  gesmul waarvan hy skynbaar ‘n onuitputlike voorraad uit Suidwes saamgebring het.

Ek moes in my kamer ‘n foto van my meisie gaan haal wat ek op Volkies op Potchefstroom agtergelaat het, en hy het vir my ‘n foto gewys van die mooie Ebbie Visser (korrek) met wie hy later sou trou.  “My meisie is tog mooier as joune!” (By die huisdinee, einde van die jaar, is van Leon afskeid geneem met die volgende versie:  Leon Visser – die baas van ons huis- is met ‘n astertjie, Ebbie, gekys. ‘As ons tweetjies trou, se hierdie man, verwissel my vroulief nie eens van ‘n van!’)

Daardie aand het  Leon Visser my sy lojale slaaf gemaak sonder om my soos sy slaaf te behandel.  Ek sou daarna vir hom deur die vuur loop. Van die vele herinneringe wat ek aan hom het, is dit een wat steeds uitstaan.

My oomblikke van glorie op die rugbyveld was maar min – was ‘n vinnig-rige vleueltjie  maar vrekbang op die verdediging.  Een oomblik van glorie was toe ek vir Kollege drie keer die doellyn oorsteek in ‘n wedstryd teen Buitemuurs – met my direkte teenstander  nogal een van my eie dosente.  By nadenke moet alle eer Leon Visser toekom.  Hy was ‘n ratse skrumskakel en het twee keer vlymskerp steelkant om gebreek.  Ek moes net raakvat en oorsuiker.  Sy lof vir my lopies was egter soet.

Ons groepie Kollegemanne uit daardie era vertroetel al amper 55 jaar  ‘n besonderse hegtheid en gehegtheid,   wat so ses van ons o.m. uitleef deur elke jaar in die primitiewe boskampie Balule in die Krugerwildtuin  saam te trek vir drie dae  van meesleurende nostalgie. Dat Leon Visser ons huisvoorsitter was, dra in my oordeel enorm by tot ons groepskohesie

en ons liefde vir Kollege wat oor die dekades heen ongeblus voortleef.