Jy blaai in die argief vir springbokke.

FOTO WAT DIEP ROER

September 13, 2018 in Uncategorized

‘n Foto wat my diep roer, is gister deur matriekmaat Van Aardt du Preez van Potchefstroom op Facebook geplaas.

Johan Claassen, oud-Springbokkaptein, is in ‘n versorgingsoord in Pretoria opgeneem. Van sy ou spanmaats het hom kom ondersteun.

Hennie van Zyl, oud-Springbokvleuel, staan links. Regs langs Claassen is Avril Malan, ook ‘n oud-Bok-kaptein. Dan die ikoniese Frik du Preez. Hennie en Avril hou die ou grote uit Potchefstroom se hande vas. Die oord se katelsteile is duidelik sigbaar; ook die feit dat Johan Claassen pantoffels aan het. .

Claassen was my onderwyser op Volkies: ‘n bloedjong Oom Clasie. By hom het ek pak gekry, tot in matriek. Vir Hennie van Zyl het ek pragdriee sien druk in toetse, o.m. teen die All Blacks op Ellispark. . Avril Malan was ‘n rots. Vir Frik du Preez het ek op Loftus gesien “place, score en drop”.

Teen vanoggend was daar 370 “Likes” op my Facebookblad en kommentaar wat getuig van deernis en bewondering.

Dankie Van Aardt du Preez vir ‘n kosbare foto – al vee ek ‘n traan uit die oog.

OM WEER TE WEN

Oktober 9, 2016 in Uncategorized

Die verstommendste woorde ná die rugbyramp in Durban het uit die mond van die hoofafrigter gekom.

Mnr. Allister Coetzee het kans gesien om op TV voor die verslae Suid-Afrikaanse rugbypubliek te staan en te verklaar: Teen 22 -15 was ons nog in die wedstryd.

Wat beteken “in die wedstryd”? Seker niks anders nie as dat ons nog ‘n in kans gestaan het om te wen. Kon die Bokke nog die knoop deurhak?

As ‘n mens in isolasie en met oogklappe aan na net die telbord kyk, sou jy dit miskien kon beweer. Twee strafskoppe en ‘n vinnige skepdoel van Steyn dalk ….

As jy ontledend na daarde telbord sou kyk, sou dit egter al klaar vir jou ‘n ander storie vertel. Die All Blacks had vier drieë; die Bokke drie skamele strafskoppe. Die All Black-losskakel Beauden Barrett het keer op keer misgekorrel. Die telling moes toe al minstens 34 -15 gewees het.

Die waarheid is veel pynliker. Dit is dat die telbord vir die Bokke in daardie stadium uiters vleiend was, eintlik misleidend.

Die stomme Adriaan Strauss se manne was toe al uit op hul voete. Die All Blacks was die span met al die balbesit en al die gebiedsvoordeel. Hulle het al die aanvalswerk gedoen. As hulle die bal het, het hulle verder daarmee gevorder as die sukkelende Bokke. Hulle het meer inisiatief openbaar. Hulle het beter verdedig. Hulle het die losbal beheer.

Die rondborstige Nic Mallett het die statistieke rustyd op Supersport afgerammel. Dit was die materiaal waarvan loesings gemaak word. Vir diegene wat vergeet of nie gehoor het nie: gaan lees Louis de Villiers vandag in Rapport.
Die droewige verhaal van skrikwekkende statistieke word ook in sy berig vertel.

Nee, mnr. Coetzee, die Bokke was in daardie stadium nie meer “ïn die wedstryd” nie. Hulle was toe al “baie uit die wedstryd”.

Wat hierdie lekewaarnemer kwel, is veral die denke wat daardie woorde weerspieël. Die benadering is duidelik: Bly op die telbord binne bereik tot elke prys. Probeer die ander span net in toom hou.

‘n Wenbenadering sou wees om self die punte te probeer opstapel om voor te kom. Dit doen jy helaas nie deur net sekuur pale toe te te skop nie. Dit verg dat jy oor die doellyn kom; die verdedigingslinie oopvlek. Dit verg weer konstruktiewe spel. Om dinge te doen op volle vaart. Met verrassingsaanvalle vorendag te kom. Fases op te stel.

Geeneen van die dinge doen die Bokke nie. Kan hulle of kan hulle nie? Ek dink nogal hulle kan. Daar is baie talent in daardie span. Die ongeluk is dat hulle nie afgerig word om dit te doen nie. Dit is eenvoudig nie in die “wedstrydplan” wat op die tekenbord uitgewerk word eerder as deur instink op die veld bepaal word nie.

Moenie “terug na die tekenbord nie”. Speel op die veld volgens jul instink. Dit is my beskeie advies uit Melkbos.

SPRINGBOKGLORIE

September 18, 2016 in Uncategorized

93318

Ek was 10 jaar oud en in standerd vier (graad ses) aan Port Natal in Durban toe ‘n vlammetjie in my aangesteek is wat ses en ‘n half dekades lustig gebrand het. Daardie vlammetjie begin nou flou raak. Uitbrand is sy voorland, vrees ek.

Ek praat van rugby.

In Julie 1951 is die Springboekproewe op Nuweland gehou vir die kies van ‘n toerspan na Groot-Brittanje en Frankryk. Uit die bloute het ek die berigte in die Natal Daily News begin lees, en meegevoer geraak.

Teen die tyd dat die span aangekondig is, was ek ‘n entoesias. Maak my nou nog in die nag wakker, en ek sal daardie span van Basil Kenyon (later die span van Hennie Muller weens Kenyon se ernstige oogbesering) van die heelagters. Johnny Buchler en Jakkals Keevey tot by die agtstemanne, Muller en Kenyon, aframmel.
Ek kan geen ander span sedertdien so opnoem nie.

Die toer van vier maande het ek getrou gevolg, in die Daily News se kolomme, maar ook oor die radio in ons sitkamer in Botanic Grove in Berea. Elke wedstryd was ek voor die radio vasgenael. Toe my helde in die tiende wedstryd op toer teen die Londense Graafskappe vasval, was ek in trane.

Terwyl die minute aftik en die Graafskapspan hardnekkig aan sy voorsprong van 11-9 vasklou, het ek angsbevange al rondom die huis gehardloop. Na elke rondte het ek net gou kom luister. Dan kry ek weer koers. Die verlies van die simboliese Bok-kop wat destyds tradsioneel aan die eerste wenspan oorhandig is, was hartverskeurend.

Van ’51/’52 se toerspan onthou ek nie net die span se name nie. Ek onthou ook die uitmuntende prestasielys: 32 wedstryde gespeel, 30 gewen, een verloor. Punte vir 562. Punte teen: 162. Ek onthou veral ook die uitmuntende sege van 44-0 oor Skotland op Murrayfield.

Dit was die grootste toetsoorwinning tot op datum. Die onstuitbare Bokke het nie minder nie as nege keer gaan druk. Onthou, ‘n drie was toe inderdaad net ‘n drie; nie ‘n vyf soos nou nie.

Een van die mooi stories wat agterna oor die roemryke sege vertel is, was die een van ‘n Skotse ondersteuner met ‘n yslike roset voor die bors. ‘n Verbygaande tremdrywer sou aan hom gevra het: “Wat was die telling?”
“Ons het met 44 – 0 verloor en ons was vervlaks gelukkig om nul te kry,” was sy spitsvondige antwoord.

Uit daardie toer spruit my lewenslange helderevereing vir Hennie Muller – Hendrik Scholtz Vosloo Muller, die “Windhond”. Was daar al ooit weer ‘n vernietigende agtsteman soos hy?

Nie net Hennie Muller nie, maar elkeen van daardie Bokke het die rugbyvlammetjie in my aangesteek. Self was ek maar ‘n middelmatige speler – derde liga in Pretoria was vir die vinnige maar skytbang vleueltjie die hoogste sport – maar as ondersteuner was ek in die eerste liga.

Agter toetse aan is ek derduisende kilometer per motor of trein. Ek het snags tougestaan vir kaartjies by Loftus en Ellispark. Van die gedenkwaardigste oomblikke in Bok-rugby op SA velde het voor my oë afgespeel. Mannetjies se drie op die Vrystaatstadion – natuurlik het ek dit gesien. Frik se glorieryke oomblikke op Loftus – natuurlik was ek op die paviljoen. Toe Francois Pienaar die Wêreldbeker lig – natuurlik, was ek een van die voetstampende juigendes op Ellispark.

Op hoërskool al was ek so ‘n rugby-verslaafde dat ek in matriek daaroor slae gekry het. Ek en matriekmaat Willie Hartzenberg (later regter Hartzenberg) het uit die koshuis geglip en van Potchefstroom na Klerksdorp geryloop om die eerste span teen Klerksdorp Hoër te gaan ondersteun. Terug, het ons gesukkel om ‘n geleentheid te kry. Johan Claassen, groot Springbokslot, was die onderwyser aan diens in Jack Pauw-koshuis by Volkies. Hy het my en Hartzenberg gelooi.

In Pretoria was ek (Kollege se huisvoorsitter) en wyle Willem van Niekerk (Sonop s’n) van die weinige Tukkies wat weekdae agter Tukkies se tweede span aangery het. Albei van ons was ietwat luidrugtig en vrypostig met ons kommentare. Een middag op die Polisieveld moes dieners ons tussen moerige kollegas deur na veiligheid begelei.

Nodig om nog te vertel? Ek glo nie. Dalk is die punt eerder bereik om ‘n belydenis te maak. ‘n Sware belydenis dat rugby besig is om hierdie entoesias te verloor. Helaas. Die vorige Saterdag toe Adriaan Strauss se span teen die Wallababies vasgeval het, was ek in die Weskuspark om blommetjies te kyk. Net met ‘n halwe oor oor die radio geluister.

Gister, met die slagting van Christchurch, was ek wel voor die kassie. Maar toe die All Blacks die krane begin oopdraai en die Bokke al hoe meer begin steier en vervaard rondtas, het ‘n onbeskryflike afsydigheid my beetgepak. Ek kon nie meer “worry” nie. Trouens – ondenkbaar soos dit klink – wou-wou ek soms iets soos lekkerky, ‘n vreemde soort “schadenfreude”, belewe.

Die vlammetjie wat in 1951 aan die brand gesteek is, flikker waaragtig gevaarlik laag. Die Bokke van ’51/’52 het in my lewe ‘n dimensie gebring wat vir dekades groot vreugde en opwinding gesorg het. Die Bokke van die laaste jaar of drie het daardie ou vlammetjie tot skaars nog ‘n gloeiende kooltjie gereduseer. Die Bokke van 2016 dreig om dit heeltemal te verdoof.

Dis eintlik ‘n verskrilike hartseerding wat besig is om hierdie ou oor te kom. Maar soos hulle op zign goeie Latyn seg: Sic gloria transit mundi. Die ou glorie glip verby. Ek sien dit voor my oë gebeur. Dis pynlik. Maar ek is ook dankbaar ek kon Springbokglorie beleef soos ek wel het.

BITTER VAN VERLOOR

September 21, 2015 in Uncategorized

Die rugbygogga het my in 1951 gebyt. Ek was 10. In Durban het ek die Natal Daily News verslind vir nuus oor die Springbokproewe. Hendrik Scholtz Vosloo (Hennie Muller), vlieënde agtsteman, was my held. Daar was ook ander helde: Hansie Brewis, Tjol Lategan, Basie van Wyk, Jaap Bekker…

My hart, my lojaliteit en al my jeugdige persepsies van Suid-Afrikaanse onoorwinlikheid is saam met Basil Kenyon en sy span Groot Brittanje toe.

Elke oomblik van elke wedstryd op daardie toer, al 31, het ek voor die radio in ons huis, Botanic Grove 9, voor die radio ingedrink. Ai, wat ‘n genot was dit nie toe ons die arme Skotte met 44-0 op Murrayfield platloop. Onthou, ‘n drie het toe drie getel – nie vyf punte soos nou nie. Met die verloorders is gespot soos met die Springbokke nou.

Die toer-rekord was die allerbeste in die geskiedenis van Springbokrugby – 31 gespeel, 30 gewen, net een verloor.

Daardie verloor was in die tiende toerwedstryd op 10 November 1951 op Twickenham. Teen ‘n uitnodigingspan van die London Counties. Die minute het begin aftik vir die eindfluitjie om te blaas, toe is die Bokke nog 9 -11 agter.

Hierdie jong ondersteuner was rasend. Dis tog onmoontlik. Hoe kan my Bok-helde ooit aan die verloorkant wees! Toe dinge werklik begin reddeloos lyk, het ek wanhopig opgespring, by die voordeur uitgestorm en om die huis gehardloop.

Na die rondte om die huis , het ek gou weer gaan luister hoe sake staan. Daar was ‘n minuut oor. Die telling was steeds 9 – 11. Ek is ‘n tweede keer om die huis. Toe ek inkom. was die slag gelewer. Die Bokke het verloor. Die wenkaptein van die London Counties sou die tradisionele springbokkop ontvang as simbool van sy span se sege.

Saterdagaand wou ek weer om die huis hôl. Was dit werklik moontlik dat die Bok-span (met al sy gebreke en mankemente) teen die Japannertjies kan verloor? Nee, dis tog ondendenkbaar. Maar in die doodsnikke bly hulle op ons doellyn. Die bal skiet vleuel toe en hy rond af.

Francois Louw sit verslae op die groot skerm. Sy stroewe spanmaats se skouers hang. Het ek toe gehôl? Nee, ek het nie. Die ou bene is te stram vir sulke aksie. Ek het maar net stadig uit my stoel orent gekom en die laaste paar druppels uit my botteltjie chenin blanc geskud vir ‘n wrewelrige heildronk op die seëvierende Japanners.

Al is ek lankal van alle illusies van Bok-onoorwinlikheid gestroop, was die verslaenheid nie minder nie as 64 jaar gelede.