Jy blaai in die argief vir piekniekplek.

HIER’T JOU M..M..M…AMBA!

Julie 29, 2019 in Uncategorized

Roep hardop: “swartmamba” of sommer net “imamba” in een van die ander landstale. Kyk hoe skrik mense hulle oor ‘n mik.

Gewaar jy die vreesaanjaende dierasie al-op-eens hier vlakvoor jou, is die skrik dalk nog groter. Met sy hoekige kop soos ‘n doodkis, vurige kykers en pikswarte verhemelte is hy gebou om vrees in te boesem. Party mense raak yskoud as hulle hom sien, ander weer wasbleek. Party raak aan’t rittel of verstyf soos ‘n soutpilaar.

Uit die wakker kêrel se pad bly jy liewer so ver as moontlik. Slangkenner Johan Marais noem die dendroaspis polylepis nie verniet in sy gesaghebbende Volledige gids tot die slange van Suider-Afrika “ongetwyfeld Afrika se grootste giftifste slang- en die gevaarlikste” nie.

Groot is hy – tot 4,5 meter lank. Gevaarlik? Wel, van ses tot 15 uur ná die toediening van sy oorvloedige, kragtige gif in ‘n reeks blitsige pikke kan die slagoffer aan versmoring beswyk tensy hope teengif sommer gou beskikbaar is. Sy giftande kan tot borshoogte bykom.

Geen tyd is ‘n goeie tyd om deur ‘n swartmamba gekonfronteer te word, en geen plek is ‘n goeie plek om onverwags op een af te kom nie. Skemer in Sabiepark se piekniekplek is ‘n slegte tyd op ‘n slegte plek.

Die opskudding in die piekpknekplek het ek ‘n ent van my waargeneem sonder om dadelik te snap wat gebeur het. Maar ‘n groepie mense – Sabieparkers van Bethal en hul gaste – op die lang plankiebrug na die uitkykplekke tussen die takke van ‘n enorme Natalse mahonie deur is eers eendragtig in hul spore gestuit. Botstil. Toe spat armswaaiend in alle rigtings uitmekaar.

Harwar het geheers. Ná ‘n ruk was almal op die grond langs die brug. Terwyl sy gaste hul asems herwin en opgewonde boontoe beduie, het die gasheer met lang treë die deurlugtige opsigter, Organ Ongeni, by sy kwartiere gaan haal om te kom help.

Dalk was dit nie heeltemal so nie, maar soos ek verstaan. het die slang, ‘n knewel, blykbaar, op ‘n Sondagmiddag-uitstappie van sy eie, sy permanente tuiste iewers in die takke van die yslike mahonie verlaat en hom behaaglik op die bruggie gaan uitstrek. Moontlik was hy op ‘n jagtog. Swartmambas maak aktief jag op kleiner knaagdiertjies van die regte grootte vir ‘n smulhappie – asook op voëltjies en kleiner slange, waarvan dit in daardie kontrei wemel.

Nietemin, die groepie was ná ‘n rustige laatmiddag-kuiertjie in een van die gawe uitkykhokkies langs die rivier niksvermoedend met hul koelhouer en dies meer op pad na hul motor toe ‘n vrou in die voorhoede die dik olyfkleurige slanglyf voor haar raaksien.

Blitsvinnig het sy haar opsies opgesom. Terug kon sy nie, want die brug was geblokkeer deur ‘n muur mense agter haar. Van die brug spring was geen sprake nie. Dit is geen hierjy-bruggie nie. Op sy hoogste kan ‘n volgroeide olifant slurp in die lug onder hom deur hardloop sonder om kontak te maak.

Al wat die dame kon doen, was om haar bene te rek, bo-oor die gevaar te tree en te maak dat sy wegkom. Dat die aksie met ‘n geskokte uitroep of twee gepaard gegaan het, spreek amper vanself.

Die ander in die spannetjie het haar dapper voorbeeld gevolg. Slang se kind het in die opgewondenheid gelukkig vir hulle nie, soos swartmambas meesal doen, die ongewone aktiwiteit gesien as ‘n uitlokking om tot aanval oor te gaan nie. Hy het hom eerder uit die voete gemaak – as “uit die voete maak” ‘n uitdrukking is wat in verband met die beweging van slange enige geldigheid het. Daaroor wonder ek skielik.

Organ het intussen op die toneel verskyn. Weet nie of dit die lang dun kop in die vorm van ‘n ‘n doodkis, die smal bakkop, die swart verhemelte, die ronde pupil, die kleur lyf van die slang of wat was wat tot sy oombliklike identifikasie gelei het nie. “Imamba!” Met die een woord het hy dadelik enige twyfel wat by iemand kon bestaan het, uit die weg geruim.

Daarna het Organ ‘n koeldrankblikkie gaan haal. Die inhoud is langs die mamba uitgegiet. Dit was die laaste sien van die blikkantien. Slange hou nie van die reuk nie, weet Organ uit ‘n kennis van die bos wat oor jare opgedoen is.

Dalk hou hy sulke blikkies byderhand!

Wat my nogal pla, is dat die Van Deventers graag namiddae daardie brug oorsteek. Wat het van daardie swartmamba geword? Die slang is ewe tuis in bome of op die grond, skryf Johan Marais. En dit jag gewoonlik van ‘n vaste lêplek af waarheen dit gereeld terugkeer.

“Tokkie, het jy vir ons ‘n leë koeldrankblikkie – en koop vir ons ‘n bietjie van Organ se slangmedisyne?”

IN MEMORIAM

Julie 11, 2018 in Uncategorized

‘n Stroomvernelling in die Sabierivier vlakvoor die middelste van Sabiepark se drie uitkykpunte by die piekniekplek sorg vir ‘n konstante gedruis – soete watermusiek wat tot op ons stoep by Tarlehoet in Wildevy die oor streel.

Die water wat voor jou oë skielik lewe kry en skuimende wit tussen die klippers koers kry Skukuza se kant toe, wek ook mymeringe.

Vanoggend sit ek daar en mymer oor lewe en dood. Die lang lys afgestorwene Sabieparkers in die vorige boekjaar bly maal in my gedagtes.

Die lys van tien name is die langste in die 20 jaar dat ek Sabiepark se jaarvergaderings bywoon. Dit sluit bekende mense in soos regter-president Frikkie Eloff (erf 362) en sy vrou, Wanda, wat ‘n maand uitmekaar oorlede is.

Twee, Anne Weiland (erf 42) en Connie Openshaw (erf 92), niggie van Flip en Linda Nel van Kaapstad, was kuiergaste by ons plek, Tarlehoet.

Die ander ses was Wessel Germishuysen (erf 289), Benno de Klerk (erf 133), Hannetjie Lourens (erf 52), Christo Makaal (erf 85), Dave Barnett (erf 217) en Willem Badenhorst (erf 132).

Ek dink daaraan dat elkeen van hulle, soos ek, op hierdie bankie gesit het, bekoor deur grootse toneel voor hulle, en intens bewus van die watergeruis – des te harder soos die vlak van die rivier ná reën in die berge by Sabie styg.

Daardie geruis sal die tien nie weer hoor nie. Maar die Sabie sal steeds bly vloei: steeds jaar in en jaar uit voor die piekniekplek verbykom in ‘n kalm stroom lewegewende water wat ineens opbreek in ‘n tiental klaterende versnellings.

‘n Mens dink aan onsekerhede soos hoe lank nog vir jou oor is. Jy dink ook aan sekerhede soos die lewe wat tot aan die einde van die aarde sal bly voortgaan en die simbole daarvan – soos die Sabierivier aan jou voete.

KLINK ‘N OTTERMAKLOTTERTJIE!

Augustus 16, 2017 in Uncategorized

Lorinda se otters.

Die Krugerwildtuin bestaan natuurlik uit veel-veel meer as net die Vyf Grotes, algemeen bekend as die Groot Vyf. In van jou beste wildtuin-ervarings figureer soms nie eens een van die grotes nie. Meermale sommer doodgewone ou diertjies soos otters.

In die amper 20 jaar dat ek en Tokkie al Sabiepark toe kom – ons trek nou seker by ons 50ste vakansie hier – het ek al iets soos 15 albums vol foto’s van dieretonele, kuiertjies by kampvure en dies meer. ‘n Foto van otters ontbreek.

Ek sal spreekwoordelik my voortande gee vir ‘n vrolike otterfoto soos die een hierby. Lorinda Steenkamp, amperse buurvrou in Wildevylaan, het die foto Saterdag by die piekniekplek geneem.

Ek sal, terloops, my voortande plus die een of ander premie gee vir ‘n foto van ‘n ietermagog. Anders as otters het ek daardie gedierte nog net in museums gesien. Otters het ek wel al by die piekniekplek gesien, die eerste keer in 2001.

In my Sabiepark-verslagboek nommer drie (nie te verwar met ‘n foto-album nie) het ek op 2 Augustus 2001 die volgende neergepen: “By ons piekniekplek het ons ‘n otter met ‘n vis in sy bek vinnig stroom-af sien swem. ‘n Seekoei se gramskap is duidelik gewek deur die lastige rusverstoorder.”

Niggie Susanet Smith wat by was, het in haar stukkie in dieselfde boek die volgende kwytgeraak wat my laat wonder presies wat sy bedoel het: “Ek hoop net die vis in die otter se bek neem nie later nog onbekende afmetings aan nie.” Ek raai ons vis het, soos die vis in baie vistermanstories, ook al hoe groter geword soos ons vir mense daarvan vertel het.

Nog iets waaroor ek gewonder het, is of Lorinda se otter dalk ‘n kleinding (agter-kleinding?) van ons otter met die vis in sy bek kan wees.

In Riëtte Conradie se heerlike diereboek “Aardwolf tot Ystervark” lees ek ‘n aanhaling wat skynbaar korte mette van daardie teorie maak. “The otters, as a family, are gregarious, affectionate, inquisitive, happy-go-lucky, cheerful, easy-going clowns; roving gypsies of the wild”, skryf Bruce Kinloch.

Swerwer-sigeuners? As mnr. Kinloch se beskrywing in die kol is, is dit seker onwaarskynlik dat een familie 16 jaar lank – die hele leeftyd van die patriarg of matriarg – in dieselfde omgewing sal vertoef.

Maar dan: die Sabierivier soos dit hier voor Sabiepark verbykabbel Mosambiek toe, is nie sommer enige omgewing nie. As ek ‘n otter was, sou ek dit waarskynlik ‘n absolute voorreg geag het om my kinders nêrens anders nie as juis in hierdie idilliese dierehemel groot te maak.

Dis vir my ‘n romantiese ding om te glo die otters wat Lorinda Saterdag afgeneem het, en die otter wat ek in Augustus 2001 voor my sien verbyswem het, dieselfde stamboom het.

Ek drink laat vanmiddag by die piekniekplek een of twee ottermaklottertjies op die gesondheid van ons ottertjies (noem hulle die mustelidae sabiparki). Mag hulle en hul nageslagte nog lank en gelukkig hier in onse waters kerjakker.

Van die Vyf Grotes gepraat:

My en Tokkie se jongste ervaring met die vyf is nogal vermeldenwaardig, meen ek: het al vyf die laaste week by Sabiepark se piekniekplek gesien. In net vier besoeke.

Op 8 Augustus. so teen 13:30, drie van die Grotes gelyktydig gesien: leeu, olifant en buffel. Op 12 Augustus die legendariese luiperd van die kontrei, Vin Diesel, met sy nek soos ‘n vaskopstut, en ‘n dag later, op 13 Augustus, ‘n renoster, sy maag swart van die modder.

Ons het al voorheen die vyf daar gesien, maar in so ;n kort tydsbestek? En in net vier besoeke? Nie eens naastenby nie.

Net die olifant het werklik naby gekom. Een het hom boeglam geskrik toe hy die mense so naby sien. Die ou het verontwaardig, trompetterend en met wapperende ore onder die bruggie waarop ons gestaan het, deurgestorm.

Twee dinge gehad om die aand te vier: die proewe van my boek Laatoes – Kykweer van ‘n kanniedood-koerantman het vroeer die dag opgedaag.

SUIKERBEKKIE-BOOM

Augustus 2, 2013 in Uncategorized

 

Die opvallende trossies delikate blomme lok ons nader. So ontdek ons die voëlsitboom by die piekniekplek. Op die daad wonder ek en Tokkie waar die naam vandaan kom. Is alle bome dan nie voëlsitbome nie?

In elk geval, die voëlsit, hoewel kleinerig, is sommer ‘n mooi, digte boom.  Weet nie hoekom ons hom voorheen misgekyk het nie.

Naam ofte nie, geniet daardie boom nie juis drukke voëlbesoek op die oomblik nie. Die eer vir die grootste trekpleister hierdie tyd van die jaar kom die koraalboom toe. Die kleed bloedrooi blomme van die k-boom (in vergange tye onder ‘n ander politiek-sleg-inkorrekte k-woord bekend) lok suikerbekkies soos magnete. In tien minute het Tokkie twaalf suikerbekkies van drie soorte daar gewaar.  Hulle sit nie juis nie. Die blitsige blertsies rooi, groen en wit dartel vrolik van blom tot blom.

Moet nog eendag daaraan proe. Daardie pragtige blom van hom moet immers uitermate smaaklik wees. Het al in die einste Sabiepark gesien hoe ‘n lekkerbek-koedoe met ‘n sliert koraalboomblomme in die bek staan.  

Nog ‘n boom-“ontdekking” by die piekniekplek ná al die jare is weens die stuifmeel wat vanuit ‘n ylerige blaredos in ‘n ligte briesie soos ‘n kiesareëntjie neersif. Ons staan nadir, maar dis ‘n BZN – boom sonder naamplaatjie. Tokkie raai dis die een of ander wildesering.  Roux Wilsenach se insiggewende boekie, Ken ons bosveldbome, bring gou die antwoord. Nie sering nie. Karee. Doodgewone, algemene karee.  Tokkie onthou dadelik die karee in hul agterplaas op Bultfontein. Ouma Van Wyk se hoop stronke vir die vuurmaak was in sy gedugte skadu gestapel.

Inheems in die Wildtuin is die karee nie. Aangeplantes kom wel by Pretoriuskop voor. Dit vertel Piet van Wyk in sy beroemde Veldgids. Maar hoe kon iemand van my generasie ‘n karee miskyk? Hoeveel ketties en kleitlatte het nie in die prille jeug hul oorsprong in ‘n karee gehad nie? En die bessietjies? Heel koubaar vir ‘n kind se kake wat nooi ophou roer nie.

Die karee se buurboom, die worsboom waaronder ons Sondag ons frikkadelbroodjies en koue wyn geniet het, begin ook rooi blommetjies gooi.  Die voorlente kom vroeg vanjaar. Sien ons dit dan nie des te meer nie in die knoppiesdorings wat plek-plek al in ‘n liggeel waas langs die Wildtuin se paaie pryk?

Die knoppiesdoring – geliefd by kameelperde ondanks die geniepsige dorings en ‘n bruikbare hout by die kampvuur – noem ek Tarlehoet se “nasionale boom”.  Groot menere gooi langs skaduwees op ons boshuis. Maar ons s’n is altyd ‘n bietjie stadig as dit by blom kom. Wel, ons het darem nog twee weke voor die omdraai Melkbos toe aanbreek.

Hopelik trek die drolpeer ook nog in daardie tyd sy wit bruidsjurk aan (leer die gebruik van die word jurk in hierdie verband by Nederlandse Sabieparkvriende) en die sambokpeul sy helder goudgeel gewaad. In laasgenoemde swaai die “sambokke” van die vorige seisoen nog in die winterwindjie.

Niks anders kan die koms van die lente egter so vroeg so uitbundig aankondig soos die drolpeer en die sambokpeul nie. Glo my.

Drolpeer is nou weer ‘n anderster naam wat ‘n mens nie juis met trosse spierwit blomme (soos ‘n fraaie bruidsjurk) vereenselwig nie.  Maar oor die oorsprong van sulke onvleiende boomname kan ongetwyfeld wonderlike stories vertel word.

 

Dink maar ook aan die gewone bokdrol, die perdepram (daar is ook ‘n kleinperdepram), die perdepis, die snotbessie en die muishondbos!