Jy blaai in die argief vir melkbos.

‘N BOEKIE VIR (AMPER) 80

Oktober 25, 2020 in Uncategorized

Op 3 Januarie 2021 – ‘n bietjie meer as twee maande – word ek 80.  Ietwat prematuur of nie, maak ek dit die onderwerp van vandag se blog. Hoekom, sal mettertyd duidelik word, hoop ek.

In die (amper) 80 jaar staan verskeie hoofelemente uit. Almal wat my ken, sal kan raai watter dit is. Buiten my naastes,  is daar onder meer (plus-minus chronologies) Potch-Volkies, Kollege-tehuis, Tukkies, Harvard, Bloemfontein, Randburg, Sabiepark, die Krugerwildtuin, Melkbos en skeepvaarte, waaraan ek in die later jare verslaaf geraak het.

Van al die dimensies is my koerantverbintenis ongetwyfeld die onuitwisbaarste.  Niks identifiseer my in dieselfde mate nie,  glo ek, al het 24 jaar verloop sedert ek my kantoordeur aan die Heerengracht die laaste keer agter my toegetrek het.

Middel 2020 sou die noodlot egter ingryp.  Media24 kondig ‘n ingrypende  nuwe  bedeling vir sy drukmedia aan. Ook Volksblad se ink droog op. Sy lewe as papierkoerant ruk ná 116 vrugbare jare tot stilstand.

Vir geen oomblik sou ek ooit kon droom dat hierdie trotse koerantgewel uit die hoofstroom sou verdwyn voordat ek die 80-baken bereik nie.

Die afskaling van my geliefde koerant waar ek 12 jaar redakteur was,  was nie net volslae onverwags nie.  Dit was ook ontugterend  en ‘n moeilik verteerbare skok –  ‘n sware verlies.

Vir my 80ste verskyn ‘n gedenkboekie met die titel “Koerant”.  Dit is ‘n selfpublikasie met ‘n beperkte oplaag, versorg deur Coenie Nolte se De Novoboeke. In die boekie  is die rou oor Volksblad se lot nog vars. Ek probeer nie my hartseer verbloem nie. Dit bied trouens die kapstok vir die boek.

Die rou is egter maar net die vlammetjie wat ‘n groter vuur aansteek. In ‘n stuk of 50 essays skryf ek darem nie net met hartseer nie, maar ook met hartstog en humor. Talryke eie herinneringe en anekotes is opgeteken – oor Volksblad, maar ook oor  ander koerante en die koerantwese in die algemeen.

Noem ‘n aspek van my  loopbaan –  iewers steek dit kop uit. Moet dus nie verras wees nie as selfs onverwagte name soos Dallas, Anneline Kriel en Racheltjie de Beer in die bladsye van Koerant opduik.

Onder die jongste nuuswaardighede in my boekie is die roemlose aftog van die uitgewery Tafelberg rakende die snertboek oor “die seuns van Bird Island” en sy gruwelike beswaddering van eerbare leiers in die vorige bedeling. Van die aanvanklike onboetvaardigheid uit daardie oord het niks oorgebly nie.

Die sage was ‘n stukkie pynlike Persgeskiedenis waaroor ek my uit die staanspoor nie onbetuig gelaat het nie. Oor ‘n tydperk het ek agt koerantbriewe daaroor geskryf in Rapport, Die Burger, Beeld en Volksblad.

Dat my radar nie verkeerd was nie, is vir my hier aan die vooraand van my 80ste ‘n bron van vreugde. Ek draai daaroor nie doekies om nie. Nie almal wat die boekie onder oë kry, sal daardie hoofstuk met welgevalle lees nie – en dalk enkele van die ander hoofstukke ook nie. Ek maak nie ‘n moordkuil van my hart nie.

Die boekie verskyn in gedrukte formaat vir naaste familie, vriende en kollegas.  Vir die grootste gros ontvangers bied ek dit as e-boek aan. Die skakel sal binnekort aan hulle bekend gemaak word.

Die aflewering is ietwat prematuur. Dit is met die oog op die einde-van-die-jaar-gewoel aan vele fronte. Dit is nog te meer die geval om my Volksblad-storie te vertel terwyl dit nog relatief vars is.

Aan al die lesers: lees die boek en klink saam ‘n glasie op 80 vervullende jare.

WINNIE EN VERWOERD-KONNEKSIE

September 30, 2020 in Uncategorized

Oor die ironiese kinkels van die geskiedenis kan ‘n mens soms in stomme ongeloof jou hande saamslaan.

Wie sou nou kon dink dat die stowwerige Vrystaatse dorpie waar die skrander Hendrik Verwoerd in 1919 gematrikuleer het – as top-matrikulant die Vrystaat bygesê– ‘n eeu later die eer te beurt sou val om as’t ware ‘n Winnie Mandela-temapark te word? Dit is presies wat nou gaan gebeur. Brandfort gaan Winnie Mandeladorp word. ‘n Standbeeld wat klaar gemaak is, gaan dan as verdere eerbewys op Winnie se dorp verrys.

Saterdag, by die herdenking van Madikizela-Mandela se 84ste verjaardag is die heuglike aankondiging gedoen – natuurlik sonder om na die ongemaklike Verwoerd-konneksie te verwys. Trouens, ‘n mens wonder hoe wyd daardie stukkie geskiedenis in die huidige generasie bekend is.

‘n Ander betekenisvolle Brandfort-konneksie is natuurlik beter bekend. Dit is dié met adv. CR Swart, eerste staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika.

Sy plaas De Aap is net buite die dorp wat maar altyd as “Oom Black se plek” gesien is, al was hy eintlik ‘n seun van Winburg. Sedert sy aftrede in 1967 tot met sy dood op 16 Julie 1982 in Bloemfontein het hy op sy plaas gewoon,

Die Verwoerds se onwaarskynlike pad na Brandfort het in Nederland begin, van waar hulle in 1903 na Suid-Afrika geëmigreer. In Suid-Afrika het hul spore via Wynberg in die Kaap en Bulawayo in die destydse Rhodesië na Brandfort gelei.

In 1917 het Verwoerd senior kolporteur van die NG Kerk van die Vrystaat geword. Later het hy tot die boekhandel toegetree. Weens die griepepidemie kon Hendrik eers in Februarie 1919, pleks van in Desember die vorige jaar, die matrikulasie-eksamen aflê. Ondanks ‘n laat verandering in medium van onderrig behaal hy die eerste plek in die Vrystaat en vyfde plek in die land. Nie te versmaai nie.

Daarna gaan hy na die Universiteit van Stellenbosch – en ‘n briljante akademiese loopbaan begin wat hom mettertyd tot die premierskap van sy aangenome land sou lei.

Oor hoe glorieryk of nie Winnie Madikizela-Mandela se wipplanklewe lewe was – haar wisselvallige verhouding met Nelson Mandela, haar berugte uitsprake oor bevryding met vuurhoutjies en haar geheimsinnige aandeel aan die Stompie Sepei-sage – laat ek my nie uit nie.

Feit is, sy geniet sedert haar inperking op Brandfort in die jare 70 in ‘n sekere gemeenskap in daardie geweste toenemend ikoonstatus – en dit behoort in die huidige konteks van sake geen verrasssing te wees nie dat dié status op hierdie wyse in beton gegiet word.

Een genade van die hele besigheid darem: almal wat Brandfort altyd verkeerdelik Brandford gespel het, sal nou van die spook ontslae raak. Hulle moet net onthou Winnie het twee enne.

TJEK SE LAASTE HOP-HOP

Junie 8, 2020 in Uncategorized

Wuif totsiens vir die tjek. Die gerespekteerde betaalmiddel sedert die 9de eeu al loop nou die pad van ander gister-goed wat nie teen moderne plaasvervangers die pas kon volhou nie. Soos die betroubare telegram, die Kerskaart en die minnebrief met langhand op papier gesit – boonop met ‘n vulpen.

As jy ‘n koerantmens was, soos die uwe, kan jy die teleksberig bysit. Daarvan het rieme elke dag elke koerantkantoor binnegestroom op rye teleksmasjiene wat onverpoosd soos masjiengewere knetter. Moenie die landlyn vergeet nie. Elke foto van elders het jou koerant dotjie vir dotjie via ‘n verre poskantoor bereik.

Op my eerste tjekboek aan die begin van die 60’s was ek, jong koerantman, trots soos ‘n pou. Het altyd gehoop om iemand te imponeer wanneer ek daardie kenmerkende plat boekie spoggerig uitpluk en met ‘n swierige “JH van Deventer” – die ene krulletjies en draaitjies, aldus my vrou – ‘n aankoop met vers en kapittel op die reghoekige stukkie papier beklink.

Myne was ‘n Volkskas-model met “arbeidsaamheid” as leuse en die hand op die ploeg as logo. Absa, my latere modern bank, is nou onder die voorlopers om die tjekboek goedsmoeds in die snippermandjie te gooi.

Ai tog. Maar dis soos hulle sệ: Omnia mutantur nos et mutamur in illis (“alle dinge verander en ons verander saam met hulle.”)

Nog ‘n nuttige papierproduk van ‘n vergange era was die telegram. Telegramme is al geruime tyd uitgedien. Al waar jy nog daarvan kry, is in netjiese pakkies met lintjies vasgebind, gewoonlik in ‘n embuia-“trousseau”-kis met bal-en-klou pote en koperbeslag. Saam met allerlei ander sentimentele kleinighede word dit daar as soewenier van bruide van toeka se groot dag bewaar.

Hoeveel telegramme jy gekry het – en van wie almal – was nogal ‘n statussimbool. Party was kort en kragtig: “seën op huwelik”. Ander kon nog al woordryke sedepreke bevat. Moes afsender ‘n fortuin gekos het.

Op die onthaal – dikwels in die kerksaal – het die seremoniemeester of een die telegramme voorgelees. Dit was deel van die bruilof ritueel, soos die sny van die koek en die werp van die kousband in die gehoor.

Grapjaste – gewoonlik die raseriges wat voor in die koor was wanneer “Ta Koek se hoenderhaan” vir die bedremmelde bruidegom aangehef word, het dikwels kamma-telegramme ingesmokkel. Een voorbeeld: ‘n fiktiewe vorige kệrel wat met doelbewuste dubbelsinnighede op vorige soete oomblikke saam met die verleë bruid sinspeel.

‘n Gewilde stoutetjie wat ek onthou, was sogenaamd van die bestuurder van die wittebroodhotel: “Spyt my om julle in te lig die spesiale bruid-suite het weens omstandighede buite ons beheer op die laaste oomblik onbeskikbaar geraak. Ek gee julle sommer julle ou kamer van vorige besoeke, as dit sal reg is met julle.”

Ou kamer? Vorige besoeke? Onthou, ek praat van ander tye. Die huweliksnag was veronderstel om werklik ‘n eerste te wees; nie sommer soos al vele nagte voor hom nie. Menige bruid het beetrooi gebloos.

Voorspel tot die huwelik was o.m. hartstogtelike briewe waarin die ontluikende liefde met toenemende vrymoedigheid verklaar is. “Liewe Bettie”, het in sulke briefies eers “liefste Bettie” en dan later “My enigste liefling” geword.

Op skool het spesiale “koeriers” sulke briefies ongemerk voor jou op jou bank kom neersit of pouse vinnig in jou sak gedruk. Party was op pienk papier met ‘n diskrete parfuumreuk. Jy kon dit nie gou genoeg oopskeur om elke soete woord van liefde en verlange in jou hart te vertroetel nie.

Party romantiese Romeos kon monumentale liefdesbriewe skryf. Een skrywer van ‘n gedenkwaardige brief was n passievolle jong Tukkie, Pikkewyn (Pik) Botha, rasieleier en latere minister van buitelandse sake. Sy rekord was ‘n brief van 90 foliovelle.

Die ontvanger van daardie gewigtige brief, netjies in ‘n pakkie opgemaak, was Helena Bosman, ‘n Matiestudent.   Tere minnegediggies uit dieselfde oord was ook gereeld in haar posbus. Sy het in 1953 mev. Helena Botha geword.

Deesdae kommunikeer geliefdes dalk meer met haastige teksboodskappies en emoji’s, dalk nog in kodetaal. So raai ek maar.

Kerskaarte was toeka se tyd ook ‘n groot ding. Vroeg in November het jy al begin lysies maak wie almal moet kry, en by skryfbehoeftewinkels begin rondkyk. In nederiger prysklasse was die meeste in pakkies van ses met onvanpaste sneeutonele op die voorblad en swak vertaalde Kersboodskappies binne.

Later het die prentjies meer gesifostikeerd en gevariëerd geword. Op party van die nuwer soort was plek om ‘n persoonlike boodskappie te skryf. Deftige mense het hul kaartjies laat druk: in goue of silwer letters met hul name en adresse in die een hoek soos op ‘n visitekaartjie.

Ingenome ontvangers het hul Kerskaarte graag op kaggelrakke en ander plat oppervlakke uitgepak. Ander ornamente, ook op die buffet, is vir die “Kersgety” na laaie geskuif om vir die verskeienheid Kerskaarte plek te maak. Sommige ondernemendes het tou of ‘n draad van hoek tot hoek in die sitkamer gespan. Hul Kerskaarte is dan wydsbeen daaroor gedrapeer om met die res van die kleurryke Kersversiersels saam te smelt.

Boontoe het ek verwys na vanmelewe se teleksmasjiene wat stil geraak het. Koerante word in doodse stilte in die soort steriliteit geproduseer wat ‘n mens gewoonlik met hospitaalteaters vereenselwig. Foto’s se pad is as’t ware van die kamera na die blad.

Nog iets wat ongetwyfeld vir altyd verlore is, was iets waaroor ek nogal ‘n sterk nostaklgie in my voel opwel. Uit afvalpapier in die drukkery is klein blokkies papier geknip waarop haastige boodskappies per bode vir kollegas gestuur is: “Mev. O. Kom gesels asb. HvD”

‘n Keer was by Die Volksblad ‘n kompetisie tussen redaksielede oor wat ek in my haas op so ‘n blokkie papier in my partikuliere soort snelskrif neergepen het.   Die drie finaliste is vir my gebring om die wenner aan te wys. Ná ‘n ruk moes ek tou opgooi. Die drie moes die eerste prys deel. Ek het vergeet wat ek daar geskryf het en kon dit om die dood nie ontsyfer nie.

FLUITJIE BLAAS VERNIET

Mei 4, 2020 in Uncategorized

Vriend Ronnie de Bruyn wat die naweek op amper 90 in die aftree-oord Klaradyn ter ruste is,  was ‘n gerespekteerde oud-skoolhoof en ‘n pilaar van die gemeenskap. Kon lekker ondeund ook wees as hy die dag lus was.

Sal ek sy storie vergeet van Anita se heupvervanging? Bedagsame eggenoot wat hy is, koop hy toe vir haar ‘n fluitjie om hom slaapkamer toe te ontbied as hy ‘n pliggie moet kom verrig.

Die Saterdagmiddag sit hy in hul huis –  toe nog hier in Tweede Laan, Melkbos –  voor die TV en rugby kyk. Iets haper egter. Lyk of die spelers die skeidsregter eenvoudig net ignoreer. Fluitjie blaas skril. Spel gaan voort. Fluitjie blaas nog dringender. Geen teken dat iemand wil ophou speel nie.

Hy wou hom eers vervies vir die swak dissipline. Toe tref dit hom soos ‘n emmer yskoue water.  Daardie fluitjie blaas nie op Nuweland nie. Dit blaas hier in sy slaapkamer. Dis Anita wat blaas en blaas dat haar longe wil ingee.

Toe hy skuldig by die deur inloer, kan hy sien Anita is ongeduldig.  “Ek blaas en blaas, maar lyk my jy raak nou hardhorend!”

Met dieselfde operasie (en die lang rehabilitasie) was Ronnie later nie meer so fluks met al die huiswerkies soos aan die begin nie. Dis toe dat hy sy vriende sugtend meedeel hy wil  kerkkantoor  toe om ‘n reëling te tref.  Hulle moet Anita se naam nou summier van die gebedslys verwyder en met syne vervang!Deel dit:FacebookTwitterPinterestShare

DANKIE, LOUISE

April 15, 2020 in Uncategorized

Apr 15, 2020

Ek glimlag van oor tot oor. Reken ek moet maar een van my laaste botteltjies wyn oopmaak en ‘n glasie klink om die mooie resensie deur Louise Viljoen op Maroelamedia van my reisverhaal “Na verre hawens” te vier.

Verlede week sou die bekendstelling gewees het op die MSC Orchestra op pad terug Kaap toe van Walvisbaai af. Raai wat het daarvan geword!

Ewenwel, ek sit nog so en peins oor die streep wat Korona ons getrek het met die ingrendeling en al sy tentakels toe ek die Facebook-boodskappie kry om by  https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boekresensie-na-verre-hawens/ te gaan loer.

Daar is die resensie toe.

Vir Louise ek het laat weet ek is oorstelp en oorweldig.  Dis werklik ‘n pragtige resensie.

Sy noem dit o.m. “256 bladsye tjokenblok vol heerlike vertellings van ons skeepsreise oor 50 jaar heen.”

Wat my getref het, is dat sy die Bybelversie voor in die boek spesiaal vermeld: “Sommige mense het met skepe op die see gevaar, en op die groot oseane handel gedryf. Hulle het die Here se werk gesien, sy wonderdade op die diepsee … Hulle was bly toe dit kalm word en Hy hulle na die hawe toe lei waar hulle wou wees.”

So dikwels kyk mense daardie kapstokkie voor in ‘n boek mis, en so dikwels bevat dit ‘n besonderse stukkie pitkos.

Toe ek die versie in Psalm 107 (Nuwe Lewende Vertaling) raaklees, het ek dadelik geweet: dis nommerpas vir “Na verre hawens” bedoel.

My boek is ‘n uitnodiging om saam te reis.  Hierdie blog is ‘n uitnoding om die Van Deventers se  reise deur die oë van so ‘n  fyn waarnemer soos Louise Viljoen te geniet.  As die skakel om die een of die ander rede nie werk nie, tik net twee of drie van volgende die soekwoorde in: Maroela, Hennie van Deventer, Na verre hawens, Louise Viljoen.

Dankie, Louise,

ARME PROTEAS!

Februarie 22, 2020 in Uncategorized

Kom nou eers tot verhaal om ‘n straaltjie oor gisteraand se krieket by te dra. Het my laat dink aan die jaar 1957 toe ek tweede aanvangsbouler van Volkies op Potch was.

Ons speel teen Potchefstroom-Dorp. Een van sy aanvangskolwers is Harry Newton- Walker, groot Springbokstut van die 50’s.

Wat het ek geweet van lyn en lengte? Afrigter het nooit ‘n woord oor so iets gerep nie. Ek kom maar ingedraf – taamlike lang aanloop – en slinger die bal (die “rooi pampoen” het wyle Dana Niehaus dit destyds genoem) min of meer in die rigting van die paaltjies.

‘n Boulbeurt was toe nog agt balle. Die heer Newton-Walker slaan die skraal donkerkop-skoolseun vir 4,6,0,6,6,4,4,6. Hoe miserabel kan ‘n mens voel, jou selfbeeld aan flarde (met jou nooi langs die veld) en jou gemoed verskeur met twyfel oor jou eie vermoe om ‘n tweede soortgelyke aanslag te stuit!

Die kaptein, wyle Charles Bamberger, vervang my gelukkig na daardie eerste rampspoedige beurt met draaier Pierre Lombard, later grootkop in die Spoorwee. Pierre boul die Van Deventer-verwoester toe pens en pootjies. Maar die skade was gedaan.

Ek is bitterlik jammer vir julle, arme Proteas (of Vroteas, soos Die Burger julle vanoggend noem).

NET LIEVEN HEER WEET

Februarie 20, 2020 in Uncategorized

As dit by moderne poësie kom, kan ek nie eintlik saamgesels nie. Veel daarvan is vir my duister.  Soms wil-wil ek wonder of die digter (en die liriese resensent!) self weet wat hul skeppings beteken.

Eintlik is dit onbillik om net moderne poësie uit te sonder. Ook van die ouer digters kon jou laat kopkrap oor wat hulle probeer oordra.

So vertel vriend Danie Krynauw, oud-burgemeester van Milnerton en deesdae ‘n inwoner van die Sea Park-versorgingsentrum op Melkbos, vir my vanoggend ‘n N.P. van Wyk Louw-storie wat verdien om iewers behoue te bly.  (Of my blog die aangewese plek is, is ek nie so seker van nie!)

Danie, bekend om sy humor en geestigheid, vertel hy is met ‘n nuwe Van Wyk Louw-bundel na die gevierde digter se woonstel in Drieankerbaai.

Hy klop aan, stel hom voor en deel mee dat hy graag ‘n vraag wil stel.

“Seker, seker”, gee Van Wyk Louw hom die groenlig.

“Wel, dr. Louw, dis oor hierdie gedig van jou.” Danie druk toe op op ‘n gedig met twee verse van vier strofes elk.  Die naam kan hy ongelukkig nie onthou.

“Ek het gedink ek moet liewer by u self duidelikheid kom soek, want ek verstaan nie die gedig nie.  Sê tog asseblief vir my wat beteken die woorde wat hier staan?”

Van Wyk Louw kyk hom fronsend aan.

“Mnr. Krynauw,” antwoord hy, “toe ek die gedig geskryf het, het twee geweet wat dit beteken:  die Lieven Heer en ekself.  Nou weet net die Lieven Heer!”

Laat my dink aan kleinseun Thomas Claassens wat een aand ná ‘n slangbesoek by die braai in Sabiepark die tafelgebed doen. “Dankie, Here, dat die slang nie marakas gemaak het nie,” bid hy.

“Thomas,” terg sy ouma toe hy amen sê: “Dink jy die Here weet wat die word marakas beteken?”

“Natuurlik, Ouma,” kom dit blitsvinnig. “Die Here ken al 11 ampstale.”

Blykbaar  ook alle gedigte – volgens N.P. Van Wyk Louw.

Brief uit Melkbos

Desember 10, 2019 in Uncategorized

Liewe vriende

Die tradisionele Kers-CD uit Melkbos het gesneuwel in 2016, die jaar toe Tokkie 70 en ek 75 geword het.  Die tradisionele Kers- en Nuwejaarsbrief uit Melkbos met ‘n verslag (en selfs ‘n foto of twee) van die jaar se wel en wee in die Van Deventerkamp het voortgeleef.

Dalk sou dit ‘n netjieser afronding gewees het as ons die brief tot 2021 bly stuur het.  Tokkie bereik dan die geseënde baken van 75 en ek die ouderdom van 80 – die jare van diegene wat “baie sterk is,” aldus Die Bybel (D.V.)   Ons het egter van sulke ambisies afgesien.

Vanjaar dus geen uitvoerige epistel uit die Van Deventerhuis nie.  Ook in daardie opsig het die tyd na ons oordeel aangebreek om, soos op ander terreine,  ‘n streep te trek.

Wel kan ons, ondanks enkele stampe en stote,  dankbaar van vele seëninge in 2019 getuig. Ons gaan met dankbare harte Kersfees tegemoet.

Ons hoop is dat ons almal oorvloedige seën sal geniet en in hierdie uitdagende tyd vir Suid-Afrika tog wel vrede en vreugde sal ervaar.  Mag die nuwe jaar gelukkig, gesond en voorspoedig verloop.

Hennie en Tokkie

EEN AAND 50 JAAR GELEDE

Julie 19, 2019 in Uncategorized

Die media is, tereg, opnuut gaande oor die maanlanding 50 jaar gelede. Op 18 Julie 1969 het ’n totaal onverwante insident op Chappaquiddick-eiland die VSA se geskiedenis waarskynlik oornag op ’n ander koers gestuur. So meen historici. Ek skerp graag die geheue daaroor op.

Op daardie dag het ’n Amerikaanse lieflingseun, senator Edward (Ted) Kennedy, naamlik in skande tot ’n val gekom. Hy was die broer van o.a. die charismatiese JFK (pres. John F. Kennedy) en die jonger Bobby wat skynbaar ook onstuitbaar op pad Withuis toe was voordat hy op 6 Junie 1968, soos sy oudste broer, deur ’n sluipmoordenaar doodgeskiet is.

Die jong senator (37) het met ’n mooi verpleegster, Mary Jo Kopechne (28), van ’n jolige huisparty op Chappaquiddick weggery en met sy spogmotor, ’n deftige 1967-model Oldsmobile Delmont 88, van ’n bruggie af in ’n getypoel geplons. Hy het uitgeswem; sy het in die Olds verdrink. Die Kennedy-dinastie van Boston was in sy hart gewond.

Die Kennedy-storie was sensasioneel. Aansienlike uitdagings is aan koerante se goeie oordeel en kreatiwiteit gestel deurdat die politieke skandaal met sy sappige detail saamgeval het met die lansering van Apollo II op 16 Julie 1969 van Cape Kennedy af met kommandeur Neil Armstrong, Michael Collins en Edwin “Buzz” Aldrin aan boord. Die Apollo-driemanskap se taak was die voorheen ondenkbare: ’n bemande maanlanding; ’n epogmakende wệreldstorie. So ’n super-“sepie” met ’n voorste senator in die skurkerol beland darem ook nie aldag in ’n joernalis se skoot nie!

Suid-Afrikaanse dagblaaie het, tot hul eer, deurgaans Apollo II prominenter hanteer. Selfs die respektabele Boston Globe van Kennedy se tuisstad in Massachusetts het egter – seker ná pynlike kopkrap – op Sondag 20 Julie Kennedy hoofberig gemaak en Apollo II onder die voulyn op die onderste helfte van die blad aangebied. Sy opskrif was: “Ted Kennedy escapes, woman dies as car plunges into Vineyard pond”. Die populệre Amerikaanse ponieblad Sunday News het niks teruggehou nie. Kennedy was sy voorblad vol onder die groot opskrif: “Teddy escapes, blonde drowns”. Die Maandag was die New York Times se aardskuddende banier, tereg, anders gefokus: “Men walk on moon”.

Vandag word net laasgenoemde onthou, Teddy en Mary Jo se dinge is vergete.

“WUNDERSCHON”

Junie 12, 2019 in Uncategorized

Die Musica voor anker in die Baai van Kotor.

Vreemde woorde in vreemde tale – “magnifico” in Italiaans, “imposant” in Frans, “wunderschone” in Duits en allerlei verwante uitdrukkings van verwondering in ander tale – het skielik vir my betekenis gekry waar ek, op die dek van die MSC Musica die intog in die Baai van Kotor – Boka Kotorska – meegevoer indrink.

Ek was seker dat vreemdelinge wat Afrikaans nie ken nie, sou verstaan as ek die ontvouende natuurskouspel in my taal as “verruklik” of “aangrypend” sou beskryf. Of selfs sou verstaan wat ‘n Engelse dame bedoel het met haar luide uitroep van “supercalifragilisticexpialidocious”, ‘n speelse skepping uit die musiekfilm Mary Poppins waarin Julie Andrews in 1964 haar rolprentdebuut gemaak het – ‘n woord wat jy in ‘n woordeboek vergeefs sal soek.

Vir baie van die 3 200 passasiers op die groot weeldeskip – tonnemaat 92, lengte 293 meter, hoogte 59 meter, bemanning 950 – op sy noordwaartse terugtog ná ‘n somerseisoen van vier maande in Suid-Afrika was die mirakel van Ferdinand de Lesseps se Suezkanaal (vorige blog) waarskynlik die verwagte hoogtepunt. Ander het gebrand om die ruïnes van die antieke Arabiese stad Petra in die teenswoordige Suidwes-Jordanië te gaan verken. Dit word as een van die sewe moderne wonders van die wệreld gereken.

Nou is almal se asems skoon weggeslaan deur hierdie onverwagte Noorweegse “Bergen” in die suide van Europa waar fjords en die Middellandse See mekaar as ‘t ware ontmoet: vier baaie van inkblou Mediterreense see, omring deur ruwe swart rotswande wat soos ‘n reuseskoenlapper sy vlerke oopvou voor die steeds groter besoekende plesierbote wat toenemend derduisende besoekers op die ou Balkanstaat Montenegro kom verlief maak.

Teen O8:00 het die plaaslike piloot aan boord gekom. Van toe af kruie ons twee uur lank langsaam en versigtig deur ‘n reuse-S wat deur die vier skone komme, omring deur dramatiese swart pieke (monte negro), gevorm word. Eers daarna kon die MSC Musica anker gooi en die vrag passasiers met kragtige landingsvaartuie aan wal kom vir ‘n dag in een van die wệreld se mooiste ou historiese hawestadjies. Vir hierdie liefhebber van skeepvaarte bied die omgewing van die onvergeetlikste taferele wat hy in sy lewe van ‘n boot af aanskou het. Dit is groots. Glo my.

Toe ons in Durban aan boord kom op 26 April 2019 is ons verras met dieselfde geskenk van die redery MSC as vir ons goue bruilof twee jaar gelede op ‘n vaart na Walvisbaai: ‘n ysemmer met ‘n bottel Moët et Chandon-sjampanje uit Frankryk (prys op skip: $75) en twee elegante glase met die MSC-logo daarop het in die kajuit gewag. Alle lede van die MSC se “Seniorsklub” is so bederf. Vele proppe het dalk sommer die eerste aand al tussen Durban en Mauritius geklap. Ons goue voggies het ons vir ‘n spesiale goue oomblik gebệre.

Ons goue oomblik het daardie aand aangebreek. Kan Moët et Chandom die kieskeurigste palaat (en die gees) ooit heerliker verkwik te midde van die beeldskoonste berg-en-see-tonele; om op dek 13 op die agterstewe van die Musica suinig-suinig daaraan te teug terwyl die huise van Perast en ander afgesonderde gemeenskappies in die verte al hoe kleiner word? .

Om dan Andrea Bocelli se fluweelstem die weemoedige “It’s time to say goodbye” (in Italiaaans en sonder Sarah Brightman) oor die luidsprekerstelsel deur die hele skip aanhef – uando sono solo, sogno all’orizzonte, e mancan le parole, Si lo so che non c’è luce – is voedsel vir die siel.