Jy blaai in die argief vir koerant.

VERRASSING IN VOLKSBLAD

November 6, 2020 in Uncategorized

Lekker verrassing vanoggend in Volksblad en op Netwerk24. ‘n Artikel uit die pen van my vriend en jarelange staatmaker-kollega Sarel Venter oor my aanstaande 80 en die boekie, “Koerant” waarmee ek dit vier. So skryf Sarel:

Aan die vooraand van sy tagtigste verjaardag het nog ‘n boek van Hennie van Deventer die lig gesien. Sy twintigste in byna 24 jaar sedert sy aftrede as hoof: koerante van Naspers (stet), nadat hy onder meer 12  jaar redakteur van Die Volksblad was.

Hy het oor ‘n verskeidenheid temas geskryf: van outobiografiese werk en koerantsake tot mense, humor, diere, reiservarings.

Sy koerantverbintenis is vir hom onuitwisbaar.  Om saam te val met sy naderende verjaardag (3 Januarie 2021) verskyn ‘n gedenkboek,  Koerant.  Dit is ‘n selfpublikasie met voorlopig ‘n beperkte oplaag, versorg deur De Novo Boeke, wat dit ook as e-boek aanbied.

In die boek van 215 bladsye is die rou oor Volksblad se lot – einde as gedrukte koerant  –  nog vars. Hy probeer nie sy hartseer verbloem nie. Dit bied die  kapstok vir die boek. Die rou is ‘n vlammetjie wat ‘n groter vuur aansteek. In sowat 50 essays skryf hy nie net met hartseer nie, maar ook met hartstog en humor. Talryke eie herinneringe en anekdotes is in hierdie terugblik opgeteken – oor Volksblad, maar ook oor mense, kollegas, ander koerante en die koerantwese in die algemeen.

Hoekom woel hy nog so op 80?  Eenvoudig omdat “kommunikeer” die lewe vir my sin gee.  Ek sit maklik agt uur per dag voor die rekenaar.  Ek skryf twee blogs, deel gedagtes op Facebook, werk tussenin aan artikels en boeke.  Wat anders?  Daarsonder sal ek opgeskeep wees met myself.   Ek pak nie veel ander dinge aan nie.  My hande is dom. Maar my geprese “geesdrif” soek ‘n uitlaatklep.  Daardie uitlaatklep is skryf, debatteer, saam gesels, tred hou met die nuus, kommentaar lewer…

 ‘n Fokus in hierdie boek?  My groot passie en eerste liefde: die koerant in al sy dinamiese fasette.  Ook onvergeetlike karakters  agter die skerms. En hope humor. Sonder ‘n sin vir humor sal ‘n koerantmens moeilik  oorleef.

Geliefkoosde nuusonderwerpe?  Alles wat nuus is. Versot op politiek,  op sport (buiten skopboks), op menslike stories (“human interest”),  en op elke ander nuusonderwerp.

Sy hebbelikhede?  Ander moet liewer oordeel.  Ekself is bewus van ‘n kort lont. Altyd agterna jammer en verleë as ek ‘n vloermoer gegooi het. Lief vir humor/kwinkslae/rympies.

Sy voorliefdes? Ek het drie groot passies:  koerant, die bos,  reis (veral  vaar). Hy borg die woord “koerant” eksklusief by die WAT. Minstens vyf van sy boeke het koerantonderwerpe. 

Die bos?  Hy is gek na Sabiepark, waar hy ‘n boshuis net langs die Krugerwildtuin het.  Verkies selfs – tot die verbystering van vriende – die hitte van die somerbos (Desember/Januarie) bo die “Kaapse Dokter”. Sy nuwe bosboek (Mei 2021) sal die sesde oor dié onderwerp wees.

Reis? ‘n Interessante reis was in Rusland in Gorbatsjof se tyd.  In sy Niemanjaar by Harvard het  hulle Amerika platgery.  In die laaste jare het hy verslaaf geraak aan  vaar. Onvergeetlike vaarte was met die Queen Mary ll na Sydney en met die MSC Musica langs die ooskus van Afrika tot in Venesië. (Dis alles in sy boek Na verre hawens.  Jare gelede het hy ook ‘n humorboek oor reis geskryf: Oos, Wes – Reismoles).

Hy het ‘n vierde voorliefde: musiek, alle musiek, buiten kletsrym en Afrikaanse oornag-treffers (“bokkie,sokkie,frokkie”).   Tien jaar lank het hy vir vriende vir Kersfees CD’s geskenk met temas soos die liefde, tuine, voëls, reise op ver paaie, ens.  Hy en Tokkie het die snitte saam uitgesoek.

Sy afkeure:  Hy haat moderne brabbel-Afrikaans, en kastige “ondersoekende joernaliste” wat ‘n “nuwe Suid-Afrikaanse geskiedenis”  uit hul duime suig. Moet ook nie dink hy sal afval eet en simpel TV-sepies en –storietjies kyk nie.

Hoogtepunte in sy lewe:  Die redakteurskap van Die Volksblad op 39 in 1980. Dit het ‘n ambisie verwesenlik wat hy van sy eerste dag by die koerant gehad het.

  • Nieman Fellowship aan Harvard 1976/77 – ‘n plek wat drup van tradisie en karakter.
  • Phil Weberprys, Naspers se hoogste eerbewys, in 1997.
  • Sy bydrae om die beswaddering oop te vlek van ministers Magnus Malan, Barend du Plessis en John Wiley in Tafelberg se prulboek “The Lost Boys of Bird Island” met agt kritiese briewe in koerante.
  • Drukmedia SA se lewenslange Genootskap (Felllowship)  – die eerste aan  ‘n Afrikaanse mediamens in 1998.

Teleurstellings:  Die  keldering van Volksblad as gedrukte koerant.  (In Koerant brei hy uit op die tema). Nog ‘n teleurstelling was die latere besluit om Volksblad se Kunsmark  nek-om te draai.

Ten slotte ‘n paar dinge waarvan hy die vader is:  Pendoringprys vir Afrikaanse advertensies, die hoog aangeskrewe Nat Nakasa-prys vir joernaliste (wat toegeken is aan joernaliste wat oor Covid-19 geskryf het),  die Matrieknooiwedstryd, die Kunsmark en die Bloemfonteiner van die jaar-wedstryd. 

Drukmedia SA het sy verering van Van Deventer so gemotiveer: “Hennie van Deventer holds a reputation of great stature both within the local industry and within the newspaper publishing fraternity across the globe.  He is recognised for his wisdom, his diplomacy  and naturally for his contribution to print media in South Africa over a considerable number of years.”

“NEGATIEWE” STORIES IN “KOERANT”

November 4, 2020 in Uncategorized

Met my gedenkboekie “Koerant”.

Oor fotograwe wat vergeet het om vir kritieke oomblikke film in hul kameras te laai, is hartverskeurende stories in omloop. Manjifieke nuusfoto’s het op hierdie manier verlore gegaan; selfs loopbane is kortgeknip. Twee van Suid-Afrika se grootste vliegrampe het elk ook ‘n kameradrama opgelewer.

In my gedenkboekieen geskenkboekie “Koerant”  –  aan die vooraand van my 80ste verjaardag oor twee maande – vertel ek van ‘n paar sulke en ander kamera-konsternasies.

Een so ‘n krisis was ná die ramp op die Windhoekse lughawe JG Strydom  in April 1968 toe ‘n Boeing van die SAL, die Pretoria, met die opstyging in die grond geboor het, met die verlies van baie lewens. Suid-Afrikaanse koerante het feitlik almal vliegtuie gehuur om verslaggewers en fotograwe na die toneel te haas. Die Transvaler was geen uitsondering nie.

Laat die Sondagmiddag het sy span teruggekeer. Daar was nie baie tyd om foto’s te ontwikkel nie. Toe die nuusredakteur naderhand die fotograaf in die donker-kamer gaan soek, kry hy hom hande in die hare. Geeneen van die foto’s het uitgekom nie. Of lig in die kamera, of iets anders, maar daar was geen enkele opname nie.

**********************

Die enigste adres om die boekie te bekom: http://www.denovowebs.co.za/product/koerant/

***************************

Die tweede was in Mei 1972, met die Republiekfees in Kaapstad, toe drie Mercuriusvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag tydens ‘n formasievlug in digte mis teen Duiwelspiek vasgevlieg het. Elf offisiere en beman-ningslede het omgekom. Die eerste fotograaf van Die Burger was verstommend gou op die toneel maar – helaas – met ‘n kamera sonder film.

Omstreeks dieselfde tyd is ‘n Volksblad-fotograaf, Willem van der Walt, in Bloemfontein op eie versoek so in ‘n Lugmagvliegtuig vasgegespe dat hy amper halflyf kon uithang om skouspelagtige foto’s van ‘n massa valskerm-springers van die Valskermbataljon te neem.

Ná al die moeite is agterna dieselfde ontdekking ge-doen: geen film nie!
Willem word ook vir ander dinge onthou. ‘n Keer het ons die Kovsie-tamboernooientjies gaan afneem. Die voorste ry sit kruisbene. Dan sien jy tot doer. Willem waarsku: “Pas op, ons sien julle almal se broeke.”

Die Willem-storie wat die koek vat, is ‘n storie oor terte.

Hy en Daan Nortier is in die Suid-Vrystaat en die kollega voer ‘n onderhoud met die plaaslike leraar oor die een of ander fondsinsameling. Die gesprek boei Willem hoegenaamd nie. “Dominee,” val hy sommer met die deur in die huis, “waar’s die terte?” Die leraar was momenteel uit die veld geslaan. Toe antwoord hy, terwyl hy bloedrooi begin bloos: “Ag broertjie, hier is ‘n paar onderwyseressies maar hulle is nou met vakansie!”

‘n Jong kollega – ek onthou net ons het hom Mordegai genoem – het vir hom berugtheid verwerf deur ‘n waardige dame by ‘n geleentheid so aan te spreek: “Haai jy, ou tannie met die rooi rok, staan ‘n bietjie diekant toe.” Die “ou tannie” was niemand anders nie as mev. Lettie Fouché, Suid-Afrika se presidentsvrou!

Gepraat van die tamboernooiens se broeke. Dit laat my dink aan die ding wat Ken Oosterbroek (sic) van The Star oorgekom het. Die aspirant Mej. Wêrelde van 1993 het op die Johannesburg-lughawe aangekom. Oosterbroek, altyd op soek vir ‘n buitengewone hoek, was vir dié okkasie plat op die grond. Dit het nie net ‘n fees van manjifieke bene op sy negatiewe opgelewer nie, maar ook onthul dat Mej. Denemarke dalk ‘n bietjie Skotse bloed in haar are kon hê.

Want toe sy op daardie trappe verskyn, was onder die roekeloos kort mini niks meer as wat ‘n rasegte Skot glo by tradisionele geleenthede onder sy rokkie dra nie.

Die bewysstuk het later by die koerant op ‘n kennis-gewingbord verskyn. Dié episode het tot ‘n amperse opstootjie gelei toe ‘n jong verslaggeefster opdrag kry om te gaan vasstel of ander aspirante hul suidelike dele op soortgelyke wyse koel hou.

Gesteun deur al wat ‘n vroulike kollega is, het sy haar teen hierdie soort “seksisme” verset. Gemoedere was aan die brand en hetige memos het heen en weer gevlieg. Richard Steyn, destydse hoofredakteur, moes van die gholfbaan gehaal word om die vrede te kom herstel.

‘N BOEKIE VIR (AMPER) 80

Oktober 25, 2020 in Uncategorized

Op 3 Januarie 2021 – ‘n bietjie meer as twee maande – word ek 80.  Ietwat prematuur of nie, maak ek dit die onderwerp van vandag se blog. Hoekom, sal mettertyd duidelik word, hoop ek.

In die (amper) 80 jaar staan verskeie hoofelemente uit. Almal wat my ken, sal kan raai watter dit is. Buiten my naastes,  is daar onder meer (plus-minus chronologies) Potch-Volkies, Kollege-tehuis, Tukkies, Harvard, Bloemfontein, Randburg, Sabiepark, die Krugerwildtuin, Melkbos en skeepvaarte, waaraan ek in die later jare verslaaf geraak het.

Van al die dimensies is my koerantverbintenis ongetwyfeld die onuitwisbaarste.  Niks identifiseer my in dieselfde mate nie,  glo ek, al het 24 jaar verloop sedert ek my kantoordeur aan die Heerengracht die laaste keer agter my toegetrek het.

Middel 2020 sou die noodlot egter ingryp.  Media24 kondig ‘n ingrypende  nuwe  bedeling vir sy drukmedia aan. Ook Volksblad se ink droog op. Sy lewe as papierkoerant ruk ná 116 vrugbare jare tot stilstand.

Vir geen oomblik sou ek ooit kon droom dat hierdie trotse koerantgewel uit die hoofstroom sou verdwyn voordat ek die 80-baken bereik nie.

Die afskaling van my geliefde koerant waar ek 12 jaar redakteur was,  was nie net volslae onverwags nie.  Dit was ook ontugterend  en ‘n moeilik verteerbare skok –  ‘n sware verlies.

Vir my 80ste verskyn ‘n gedenkboekie met die titel “Koerant”.  Dit is ‘n selfpublikasie met ‘n beperkte oplaag, versorg deur Coenie Nolte se De Novoboeke. In die boekie  is die rou oor Volksblad se lot nog vars. Ek probeer nie my hartseer verbloem nie. Dit bied trouens die kapstok vir die boek.

Die rou is egter maar net die vlammetjie wat ‘n groter vuur aansteek. In ‘n stuk of 50 essays skryf ek darem nie net met hartseer nie, maar ook met hartstog en humor. Talryke eie herinneringe en anekotes is opgeteken – oor Volksblad, maar ook oor  ander koerante en die koerantwese in die algemeen.

Noem ‘n aspek van my  loopbaan –  iewers steek dit kop uit. Moet dus nie verras wees nie as selfs onverwagte name soos Dallas, Anneline Kriel en Racheltjie de Beer in die bladsye van Koerant opduik.

Onder die jongste nuuswaardighede in my boekie is die roemlose aftog van die uitgewery Tafelberg rakende die snertboek oor “die seuns van Bird Island” en sy gruwelike beswaddering van eerbare leiers in die vorige bedeling. Van die aanvanklike onboetvaardigheid uit daardie oord het niks oorgebly nie.

Die sage was ‘n stukkie pynlike Persgeskiedenis waaroor ek my uit die staanspoor nie onbetuig gelaat het nie. Oor ‘n tydperk het ek agt koerantbriewe daaroor geskryf in Rapport, Die Burger, Beeld en Volksblad.

Dat my radar nie verkeerd was nie, is vir my hier aan die vooraand van my 80ste ‘n bron van vreugde. Ek draai daaroor nie doekies om nie. Nie almal wat die boekie onder oë kry, sal daardie hoofstuk met welgevalle lees nie – en dalk enkele van die ander hoofstukke ook nie. Ek maak nie ‘n moordkuil van my hart nie.

Die boekie verskyn in gedrukte formaat vir naaste familie, vriende en kollegas.  Vir die grootste gros ontvangers bied ek dit as e-boek aan. Die skakel sal binnekort aan hulle bekend gemaak word.

Die aflewering is ietwat prematuur. Dit is met die oog op die einde-van-die-jaar-gewoel aan vele fronte. Dit is nog te meer die geval om my Volksblad-storie te vertel terwyl dit nog relatief vars is.

Aan al die lesers: lees die boek en klink saam ‘n glasie op 80 vervullende jare.

PEINSENDE PIROW

Desember 9, 2015 in Uncategorized

Pirow Bekker wat vandag 80 is, was ‘n ruk in die 60’s hoofsub by (Die) Volksblad. Ons het ‘n tydjie saam gewerk. Hy het in daardie jare as digter gedebuteer met die gedig “Peins oor ‘n plakkaat”, wat in my oë die beste koerantegedig in Afrikaans is, hoewel -in moderne idioom – sterk politiek inkorrek.

Gaan lees dit op p. 467 van die Groot Verseboek.

Dit gaan oor die daaglikse plakkaatskrywery in die redakteur (destyds Oom Bart Zaaiman) se kantoor. Soos Pirow en Oom Bart daar saam aan’t peinse is oor die dag se nuusaanbod, het almal wat hoofsub was, hul beurt gekry. Ook ekke.

Jy sien die rysige gestalte van Oom Bart sommer weer voor jou oë as jy Bekker se gedig herlees.

Veral drie strofes in die gedig het by die uwe vasgesteek. Een is die ware woorde wat vandag nog relevant is:
Dit bly eenmaal onfeilbaar: vrees/dit laat die mens koerante lees.

Die tweede, ‘n reël wat nie juis meer geld nie, veral nie by die wilde ponies nie :
Bly asseblief net bo die nael/op ons bladsy een …..

Die derde die stukkie joernalistieke realisme wat jy as plakkaatskrywer vroeër of later moet besef:
Maar die plakkaat se groot ekstase/kom nooit op afgeleë plase.

KAART EN TRANSPORT

April 4, 2013 in Uncategorized

 
 
HvD in sy koeranthemp uit Honolululu met die voorblad van Die Volksblad wat met sy bevordering Kaap toe in 1992 aan hom oorhandig is. Rede vir die ongewone foto is my “kaart en transport” van die WAT vir die woord “koerant”.  Marisa Fockema berig hieroor:
http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Nuus/Oudredakteur-nou-koerant-baas-20130403
(Mooi berig, ek is dankbaar … maar die woorde Jan Rap en sy maat is darem nie myne nie! HvD)