Jy blaai in die argief vir hennie van deventer.

TOT SIENS, OU VOLKSBLAD

September 17, 2020 in Uncategorized

Natuurlik bêre ek ‘n laaste uitgawe van Volksblad. Die koerant van 8 Augustus 2020  – opskrifte: “Einde van ‘n era – Die laaste gedrukte uitgawe van Voksblad” – hou ek saam met ander versamelstukke in ‘n verslete aktetas van buffelvel in my studeerkamer.  Die koffertjie self is simbool van ‘n era wat verby is. Dit staan ongebruik daar sedert my aftrede einde 1997.

Oor waar die heel laaste Volksblad beland het, wonder ek. Het iemand op die gesogte eksemplaar beslag gelê om hom as kleinood te bewaar? Gaan hy in ‘n glaskas  teen ‘n muur kom? Is hy doodgewoon in ‘n pakkie saam met ander koerante gebind en by ‘n winkel of kafee vir R10,20 aan ‘n onwetende koper verkoop?  As ek in Bloemfontein was – nie 1 000 kilometer ver op Melkbosstrand nie – sou ek graag my hande op hom wou lê.

Ek sou graag in die drukkery wou wees terwyl die digitale meter van die massiewe litografiese Goss-pers die laaste eksemplare aftel en die werklikheid by al die teenwoordiges insink: “As hy nou stop, dan stop hy.”

Dit sou ‘n somber oomblik gewees het; ‘n oomblik van tasbare stilte en skielike doodsheid – toe die weë skei van die Goss en die koerant waarvoor hy in beter dae spesiaal gekoop is sodat hy sy beeld van “Vaal Boertjie” kon afskud en met moderne volkleur-mededingers in voorkoms saamgesels.

Ek, dosyne huidige en gewese Volksbladders oral oor die land en ‘n menigte verknogte lesers sluk maar swaar aan die einde van die papierkoerant. Nà 116 jaar – hoeveel uitgawes, hoeveel rolle papier, hoeveel konkas ink? – het die gedrukte Volksblad meteens ‘n gister-ding geword. ‘n Ander toekoms wink. Die era van nuus op die slimfoon, tablet en rekenaarskerm het aangebreek vir baie wat nie daarvoor lus of gereed is nie.

‘n Vriend van baie jare, Andrew Murray, het die teenwoordigheid van gees gehad om nog ‘n element van die slothoofstuk van ons Volksblad soos ons hom geken het, te verewig.  Toe die koerant oudergewoonte vroegoggend in Albrechtstraat, Bloemfontein, deur die hek op sy motorpad beland, is hy gewapen met sy kamera by die voordeur uit.

Op die geplaveide oprit het die klein bondeltjie, netjies opgevou en met ‘n toutjie vasgebind, soos elke ander oggend gewag.  Al verskil: dit was nie net nog ‘n oggend nie.  Dit was die laaste een. Andrew se kamera het geklik. Oomblikke later het ek, aangedaan, die e-pos op my rekenaar oopgemaak.

Die eensaamheid van die klein koerant op die groot motorpad was ‘n neerdrukkende beeld.  “Verlorenheid” sou jy die foto kon noem as jy daarvoor ‘n naam sou soek soos vir ‘n kunswerk.

Ek het die foto op ‘n paar plekke op sosiale media gelaai – tog ironies, die rol van die nuwe tegnologie in die proses om oor oue te rou.  “Bekyk die toneeltjie goed. Dit is iets wat jy nooit weer sal sien nie,” het ek met stygende bewoënheid by die foto geskryf.

Verder: “Die hartseer-toneeltjie het ‘n knop in Andrew se keel en ‘n traan in sy oog gebring, skryf hy. Ook in myne hier op die verre Melkbosstrand”

Nie net vir die redaksie, produksiepan, bemarkers en lesers was die uitgawe van 8 Augustus 2020 ‘n totsiens-koerant nie. Natuurlik ook vir die knape wat vroeg opstaan om die nuus vroegdag by intekenare se hekkie of op die voorstoep te besorg.

Koerantverkopers by verkeersligte in Bloemfontein, Kimberley, Welkom en elders was die oggend vir oulaas op hul pos. Daarna het hulle stil-stil verdwyn, elkeen in sy eie rigting. Nuusplakkate, so lankal ‘n permanente faset van die stedelike landskap, het tegelyk van die lamppale verdwyn en saam met die gedrukte koerant museum toe verhuis. Relieke van ‘n tyd wat verby is.

Plek-plek is daardie laaste oggend by verkooppunte lang trane gestort. Soos by die boeremark. Die rapport wat afleweraars en verkopers met hul vaste klandisie opgebou het, was in baie gevalle ‘n hegte een, en vir sommige was die afskeid soos van eie familie.

“Afskeid is ‘hartseer en aaklig’” was die voorbladopskrif van die gedenkuitgawe wat op Vrydag 7 Augustus verskyn het, en wat vanselfsprekend ook ‘n plek in my aktetas met spesiale memorabilia vind.

Hóé hartseer en hóé aaklig.

Aan die ses oud-redakteurs wat nog in lewe is,  is die geleentheid gebied om in die gedenkuitgawe ‘n afskeidsboodskap te skryf. Myne eindig ek met die woorde: “Laat Heer U seën steeds op hom daal.”

Ryke seën van Bo  – dit is my innige en opregte wens vir Volksblad in sy nuwe digitale gedaante op die Netwerk24-platform.

AMPER ‘N MOERSLEUTEL

Augustus 17, 2020 in Uncategorized

In die wêreld van die koerant leer ’n mens allerlei fyn kunsies. Een is vernuftige voetwerk. Só vernuftig dat die uwe ná 35 jaar met genoeg spanning, konfrontasie en stryd kan sê: Hennie van Deventer het verdien om gedonner te word, maar is nooit gedonner nie – hoekom nie is ’n raaisel. Nie dat daar nie ’n paar near misses was nie!

’n Moerige setteryvoorman, Rod Preston, het ’n moersleutel teen ’n veeleisende jong subredakteur by Die Volksblad gelig. By Beeld moes wyle Johan Parreira, ’n bokser, weer een nag vir ’n verskrikte assistent-redakteur lyfwag speel: teen ’n bladplakker met ’n skerp mes in sy hand en moord in sy hart.

Wat presies die kollegas met die gevaarlike wapens in die hand se humeure so laat opvlam het, kan ek nie presies onthou nie,  In eersgenoemde geval wil ek my herinner aan ‘n puntenerigheid oor iets wat vet (swart) geset moes gewees het en nie was nie. In die tweede geval herinner ek my aan ‘n irritasie oor wat die vakman as onnodige rondskuiwery van berigte tussen die eerste en tweede uitgawes beskou is.

Kollegas het my ’n kompulsiewe koerantman genoem. Gewag is ook meermale gemaak van my entoesiasme.  Die twee kan ’n giftige kombinasie maak. Helaas.

By my afskeid van Naspers in 1999 het ek die volgende woorde kwytgeraak: “Ek kies die uitweg van die lafaard, met een enkele kollektiewe apologie, hetsy vir ongevoeligheid, onnadenkendheid, ongedurigheid of onreg wat gepleeg is. Daar was ongelukkig te veel van elk hiervan.” Die boetvaardigheid geld steeds.

Omgekraptheid oor my manier van doen was nie altyd net intern nie.

Later, in my redakteursdae, glo ek dat PW Botha my ná ’n verbale aanslag graag fisiek te lyf sou wou gaan oor ’n verwaanderige ope brief op die voorblad van Volksblad. My ongewaardeerde raad aan hom was dat ’n afgetredene sy mond oor die politiek moet hou. Gelukkig het 800 km se telefoondraad ons geskei.

In 1989 – kort nadat ek in die destydse tydskrif Insig geskryf het ‘n sterk suspisie leef voort, ook in die buiteland, dat die Weermag ná die Verdrag van Nkomati met Renamo bly konkel –  daag  Wynand Breytenbach, adjunk-minister van verdediging, duidelik ongemaklik by my kantoor op.

Magnus Malan, sy minister, het hom gestuur om “Hennie van Deventer op te donder”.

“En?”

“`Ek het vir hom gesê ek donder nie my vriende op nie.”

Gerusstellend gewees om dit van ‘n gereelde snoekermaat te hoor!

KOERANT-KAMERADE

Augustus 10, 2020 in Uncategorized

Kosbare koerantkamerade. So noem ek die Die Burger en Beeld in briewe wat Saterdag in die twee susterskoerante se briewekolomme gepubliseer is. Ek is dankbaar vir die geleentheid wat my gegun is om ook op hierdie wyse afskeid te neem van my geliefde Volksblad waar ek twee skofte van 12 jaar elk werksaam was – die laaste skof as redakteur.

Aan Beeld was ek ses jaar  verbonde: as eerste nuusredakteur en later adjunk-redakteur.

Die briewe is amper eenders, maar uit die aard van die saak nie heeltemal eenders nie.  Hier volg my briewe, en verskoon maar die noodwendige oorvleuelings: Hier volg dit:

Die Burger:

Die laaste papieruitgawe van Die Burger se susterskoerant in Bloemfontein, Volksblad, het verlede nag van die rolpers gekom.  Van Dinsdag  skuif hy huidjie en muidjie na die digitale platform Netwerk24.

‘n Ikoniese gewel verdwyn uit die galery van hoofstroomkoerante. Nooit weer sal ‘n mens ‘n knipsel uit Volksblad kan maak of vis en skyfies in hom toedraai nie.  Vir my wat bevoorreg was om 12 jaar redakteur te wees (van 1980 tot 1992) is dit ‘n somber gedagte. 

Die Burger en Volksblad was oor ‘n eeu lank in vrugbare wisselwerking; twee hegte medestryders met gedeelde kernwaardes en gemeenskaplike ideale. Die verbintenis gaan nie verlore nie, die formaat verander wel.  ‘n Era is verby; die onthou bly.

Soos Maandagoggend 4 Desember 1967.   Eensklaps het berigte van Die Burger per teleks begin instroom. In voortreflike, eksklusiewe kopie het die drama van die eerste hartoorplanting by Groote Schuur hom ontvou. Só het Die Burger met talle groot stories vir sy kleiner suster uit sy pad gegaan. Sulke koerant-kameraadskap is kosbaar.

Volksblad het hom weer as voedingsbron onderskei.  In ritse sleutelposte in die Pers was, of is steeds, Volksbladders. Vir Die Burger het die blad o.a. ‘n redakteur, ‘n top-politieke beriggewer, twee rubriekskrywers, ‘n hoofbestuurder, ‘n bemarkingsbestuurder  en twee fabrieksbestuurders opgelewer.  Op di  spannetjie is ons kennelik trots.

Nog ‘n onderskeiding is sy bydrae tot die boekewêreld. Sowat 80 redaksielede het deur die jare sowat 1 000 boeke gepubliseer. Gesogte bekronings is ingeryg.   Drie van die voorste skrywers van spanningsverhale was in die jare 80 kollegas in die Volksblad-redaksie.  Die kanse is goed dat Burger-lesers een of al drie se boeke opraap soos hulle verskyn.

Ná hierdie ietwat opportunistiese reklameflits, nog net enetjie asseblief: klik tog maar soms ook op Volksblad as u Netwerk24 besoek.  Derduisende klikke – dit gun ek my ou koerant van harte in sy digitale gedaante.     oop hy kry

Beeld:

Die laaste papieruitgawe van Beeld se susterskoerant in Bloemfontein, Volksblad, het verlede nag van die rolpers gekom.  Van Dinsdag skuif hy huidjie en muidjie na die digitale platform Netwerk24.

‘n Ikoniese gewel verdwyn uit die galery van hoofstroomkoerante. Nooit weer sal ‘n mens ‘n knipsel uit Volksblad kan maak of vis en skyfies in hom toedraai nie.  Vir my wat bevoorreg was om 12 jaar redakteur te wees (van 1980 tot 1992) is dit ‘n somber gedagte. 

Beeld en Volksblad was amper ‘n halfeeu lank in vrugbare wisselwerking; twee hegte medestryders met gedeelde kernwaardes en gemeenskaplike ideale. Die verbintenis gaan nie verlore nie, die formaat verander wel.  ‘n Era is verby; die onthou bly.

Beeld se bydrae tot Volksblad se inhoud was oor die jare van onskatbare waarde. Met groot nuusstories soos die Pretoriabom, die Westdenebusramp, die rugby-wêreldbeker, die Smitmoorde, die Gert van Rooyen-sage  en vele meer het Beeld uit sy pad gegaan om vir sy kleiner suster die beste diens te lewer.  Sulke koerant-kameraadskap is kosbaar.

Volksblad het hom weer as voedingsbron onderskei.  In Beeld se stigtersredaksie  was ‘n dosyn Volksblad-gesigte. Deur die jare is drie redakteurs, twee assistent-redakteurs, twee nuusredakteurs, ‘n sportredakteur, motorredakteur en rubriekskrywer opgelewer.  Om nie van die nimlike “Quintus van Blouen”  te vergeet nie!

Aan bestuuskant het ‘n hoofbestuurder, advertensiebestuurder, bemarkingsbestuurder en  administratiewe bestuurder die Vaalrivier oorgesteek.  Op di  spannetjies is ons kennelik trots.

Nog ‘n onderskeiding is sy bydrae tot die boekewêreld. Sowat 80 redaksielede het deur die jare sowat 1 000 boeke gepubliseer. Gesogte bekronings is ingeryg.   Drie van die voorste skrywers van spanningsverhale was in die jare 80 kollegas in die Volksblad-redaksie.  Die kanse is goed dat Beeld-lesers een of al drie se boeke opraap soos hulle verskyn.

Ná hierdie ietwat opportunistiese reklameflits, nog net enetjie asseblief: klik tog maar soms ook op Volksblad as u Netwerk24 besoek.  Derduisende klikke – dit gun ek my ou koerant van harte in sy digitale gedaante.     oop hy kry

Naskrif: Die drie gewilde skrywers na wie ek verwys,  is Deon Meyer, Chris Karsten en Rudie van Rensburg.  Ek het hul name nie ingesit nie, o.m. weens ruimtebeperkings en ook weens die vraag: wie se name noem jy en wie s’n nie? Beeld het die name bygevoeg maar toe per abuis Chris Karsten weggelaat en Karin Brynard bygevoeg. Sy is nie ‘n Volksblad-produk nie.  Die fout is op Netwerk24 regggestel. Dit sal ook in Beeld reggestel word.

LAAT HEER U SEeN STEEDS OP HOM DAAL

Augustus 7, 2020 in Uncategorized

My afskeidsgroet vanoggend in die gedenkuitgawe van Volksblad:

Die ou Pers-leuse van “Het daghet overal” (die dag breek) sal moet verander tot “Digitaal is overal”. Só is onder ons ouer garde in die “Pers” geskerts toe die nuwe gonswoord “digitaal” so drie dekades gelede die joernalistieke jargon binnedring.

Skeptisisme kan ons vergewe word. Ons koerante was op die kruin van die golf: uitskieters met rekordsirkulasies, rekordwinste, ‘n miljoen lesers en ‘n beker in die kas vir die beste prestasie in die Nasionale Pers. Geen rede om bedreig te voel nie.

Ons het ons ietwat misgis.  ‘n Era van innovasie was net anderkant die bult.  ‘n Omvattender tegnologiese revolusie reeds op die horison. Vir ‘n nuwe geslag entrepreneurs was die tekens glashelder.  Hulle het waagmoedig ingespring om nuwe velde te ontgin.

Verbruikerspatrone het begin verander. ‘n Digitale leefwyse het wortel geskiet. Politieke omwentelinge en ekonomiese insinkings het hul tol geëis. Strome tradisionele lesers het land-uit pad gevat.

“Ou media” het begin spartel.  Die snoeiskêr is ingesteek;  koste tot op die been gesny.  Minder en jong junior mense moes die steeds swaarder vrag dra.  Eksperimentele nuwe modelle is uitgedink en verfyn.

Toe, vroeg in 2020, verrys die verwoestende koronamonster met bose tentakels wat oral inwurm. ‘n Verdwaasde wêreld tas vervaard na reddingsboeie.  Magtige damwalle kraak,

Gouer as verwag, beland Media24 saam met porture by ‘n kantelpunt. Swart Dinsdag – prof. Lizette Rabe van Stellenbosch se woordvonds – breek. aan.  Die snoeiskêr word  ‘n slagtersmes.

Ons eie geliefde koerant, die oudste in Afrikaans, wat so lank sy man in elke geselskap kon staan – nasionaal hoog geag onder vriend en vyand  –  word uit die hoofstroom verwyder.   Hy skuif na ‘n digitale syspoor en staan voor ‘n vreemde, ongekarteerde ontdekkingstog.

Om ‘n afskeidswoord in die laaste papieruitgawe van hierdie ikoon te skryf, is uitdagend, Hoe word jy ‘n stem vir sovele duisende wat Volksblad as kleinood koester:  toegewyde personeel wat steen vir steen help messel het om die bastion te bou, lojale adverteerders, ‘n verknogte leserskorps?  Almal met verslaendheid, vrae en dalk verwyte in die hart.

Een opsie is bal die vuis en protesteer. Nee. So ‘n reaksie sou ontrou wees aan die koerant se karakter; ‘n miskenning van die staal wat hy al 11 dekades prysenswaardig demonstreer. Ook   indruis teen die gees van sy lesers wat elke dag moet leer om die eise van ‘n al hoe taaier leefwệreld  te trotseer.

Adam Small dig in sy vers “Die Here het gaskommel”:

“Die dice het vekeerd gaval vi’ ons

Daai’s ma al.”

Uiteindelik is die “val van die dobbelsteentjies” van ‘n rondomtalie-wệreld waarskynlik die juiste diagnose vir die huidige media-dilemma.  Aanvaar jy die werklikheid, hou jy op om slim antwoorde op elke kwelvraag te soek. Jou hartseer is steeds intens.  Maar die aanslag van jou groetwoord verander.  Doelbewus skuif jou fokus na die positiewe sy.

Jy kyk terug met trots. Volksblad het niks om oor skaam of beskeie te voel nie oor sy sovele baanbreker-bakens sedert stigter Hendrik de Graaf met sy rolpers op ‘n ossewa uit Potchefstroom na Bloemfontein uitgewyk het.  Tot die uitbou van Afrikaans, die Afrikaanse kultuur, die demokrasie, die politiek, die ekonomie, ‘n lewenskragtige gemeenskap, sport – deurgaans was sy bydrae uitnemend.  Dikwels deurslaggewend.

Ons koerant is steeds invloedryk. Daarby is hy beginselvas, gesaghebbend, ewewigtig en geloofwaardig.  Dienslewering weeg by hom swaar. Om ‘n ingeligte openbare mening.te skep, span hy hom elke dag in. Teen magsvergrype, uitbuiting en onreg is hy ‘n waaksame waghond.

Of enige ander dagblad bestaan met so ‘n hegte band met sy gemeenskap val te betwyfel. In sy eeufeesboek word hierdie verbintenis treffend verwoord: “ …. oor tien dekades (nou al oor elf) het Volksblad saam met sy lesers, vir sy lesers en namens sy lesers gejuig, gehuil, gelag, gestry, gekasty, gewonder, gebid, getwyfel, gefouteer, rigting, aangedui – geleef. En só het hy een van hulle geword en hulle deel van hom.”

As dié taksering deur twee onafhanklike geskiedskrywers die breë gemeenskapsgevoel  weerspieel  – en kyk maar na die solidariteit sedert Swart Dinsdag – wek dit by elkeen wat ‘n entjie met Volksblad kon saamloop, net dankbaarheid. Dit is ‘n voorreg om die eerbare verbintenis op jou CV te vermeld. Watter lewensverrykende ervaring was jou Volksblad-skof nie!

Van die handjievol pioniers gaan die oorgang uitsonderlike durf en daadkrag verg.   Uitdagings wag soos aan vorige generasies onbekend was. Slegs een reuse-taak: om die koerant in getransformeerde gedaante steeds volledig in sy gemeenskap te laat funksioneer. Kreatiwiteit gaan vereis word om sy uitsonderlike binding met lesers –  daardie trotse Volksblad-handelsmerk  –  lewendig te hou.

Aan die Gideonsbende se opgewassenheid twyfel ons nie. Die onbekende hoef nie aangepak te word met hoop wat op oppervlakkige optimisme of vae wensdenkery gegrond is nie. Dit staan op die soliede pilare van wat Volksblad nog altyd was, is en sal wees.

Laat Heer U seën steeds op hom daal.

RAAISEL VAN ‘N ‘RAMP’

Julie 28, 2020 in Uncategorized

Op Dinsdag 23 Februarie 1988 het ‘n gerug deur Bloemfontein geswiep.  Stortreën van tot 100 mm per uur kan uitsak. Kantore, banke en skole het vroeg gesluit. Angsbevange mense het op vlug geslaan om skuiling te soek.

‘n Yslike  “vals  alarm” was dit toe.  Geen swaar reën het daardie middag geval nie.  Sondebokke is gesoek – en Volksblad (toe nog Die Volksblad en ‘n middagkoerant)  moes self ook onverdiende slae verduur.  Dit was nie die eerste en enigste  keer in sy bestaan van 116 jaar nie.

Tot vandag spook die raaisel steeds by my wie vir daardie paniek moet pa staan.

Dat die publiek met ‘n “vals alarm” so op loop gejaag kon word, klink by nabaat dalk dik vir ‘n daalder. Maar ná die Saterdag, en veral die Sondag se stortreën en vloede in die Midde- en Suid-Vrystaat, asook die Noord-Kaapland, kon ‘n mens se senuwees maklik op hol raak.

Die Saterdag het dit begin sous. In Bloemfontein is 88 mm gemeet – elders waarskynlik meer.  Die Sondag het grou aangebreek.  Terwyl die uwe in die NG kerk Berg-en-Dal die nagmaalsdiens bywoon, het die water in ‘n digte gordyn bly neerstort. “Ek moet by die kantoor kom, “ het ek vir my vrou, Tokkie, gefluister. Ons het by ‘n sydeur uitgeglip en het sopnat gereën die entjie na die motor toe. By die huis het die reënmeter al oorgeloop. Dit was ernstige sake.

By die kantoor was enkele kollegas reeds kliphard aan die bel en organiseer hoe om met verslaggewers en fotograwe by sekere brandpunte te kom waar riviere in vloed besig was om als wat voorkom uit hul pad te vee. Hoofredaksielid Jan Scholtz (reeds oorlede) en nuusredakteur Philip van Rensburg was die eerste gesigte wat ek gesien het.  Philip is kort daarna in gietende reën vort om self verslag te gaan doen, en het vir skouspelagtige foto’ en aangrypende berigte gesorg.

Daardie Sondag is in Bloemfontein 142,2 mm aangeteken – ‘n goeie maand se reën in een dag!

“Ramp der rampe” het die banier op Maandag 22 Januarie  gelui. Onder die opskrif  “Die ‘see’ se naam is Vrystaat  –  vlaktes word mere” is twee fotoblaaie van die rampgebied gepubliseer. Dit was ‘n koerant wat ek met voldoening  onthou. Ons het behoorlik “skouers oopgemaak”, soos ‘n goeie koerant met ‘n groot storie behoort te doen.  Hoofsubredakteur Nols Nieman (ook al oorlede)  kón soos min ander met tipografiese aanbieding “skouers oopmaak”.

Die volgende dag was die koerant se hoofberig oor honderde mense wat op die platteland ylings uit hul huise gevlug het en magteloos op die verwoestende vloedwater wag. Die opskrif was “Paniekvlug”. By die hoofstorie was die berig wat agterna heelwat reperkussies gehad het. Dit het verskyn onder die opskrif: “Dringende waarskuwing: tot 100 mm per uur verwag”.

Daarvolgens het ‘n Gesamentlike Beplanningsentrum aan mense in die Midde- en Suid-Vrystaat ’n dringende boodskap uitgereik dat ‘n voggordel oor die gebied begin vorm en dat geweldige swaar neerslae verwag word.

Toe die koerant op straat kom, was ‘n ongekende uittog uit die middestad reeds in volle gang.  In sommige kringe is die skuld vir die paniek toe op Volksblad gepak.  Die hoofopskrif ,“Paniekvlug”, was in daardie sondeboksoekers se oë die bron van die kwaad – hoewel die plattelandse “vlug” in die hoofberig en die Bloemfonteinse “vlug” natuurlik ten enemale nie een en dieselfde ding was nie.

Mnr. Brian Long, hoof van die Bloemfonteinse Weerkantoor, was een wat sy mes vir Volksblad  ingehad het.  Hy het oor radio Oranje ‘n skerp aanval op die koerant gedoen en gese dat “snert” gepubliseer is wat nie van die Weerburo afkomstig was nie.(Ironies genoeg, het Radio Oranje egter self in ‘n vroeër nuusuitsending die spesiale waarskuwing uitgesaai.)

Volksblad was verontwaardig en het het sterk beswaar by die betrokke minister aangeteken oor die hoë amptenaar se aanval. In ‘n hoofartikel het die koerant geskryf dat die aanval op hom “venynig en ongegrond” was .

Ons kon daarop wys dat Volksblad eers op straat verskyn het nadat noodmaatreëls al op plekke getref is en honderde mense reeds huis toe was. Hoe verklaar jy dit? Dit was ook onduidelik wie die provinsiale administrasie, universiteit, banke, skole en kleuterskole reeds van 13:00 af geskakel en gewaarsku het – lank voordat die rolpers nog begin draai het.  Die polisie kon nie lig werp nie. Honderde mense het Parkweg ook gebel met die nuus dat die Weerburo sou gewaarsku dat ‘n groot storm op pad is .

Die oorstromings het uiteindelik sowat R554 miljoen skade in die Vrystaat en Noord-Kaapland aangerig.  Reeds voordat die groot waters afgeloop was, het Die Volksblad  op 24 Februarie saam met M-Net ‘n spesiale vloedrampfonds begin wat die koerant met ‘n bydrae van R10 000 geopen het.

Die geld het ingestroom in ‘n tempo wat Volksblad “indrukwekkend en ongeëwenaard” genoem het. Geld is uit elke ondenkbare oord ontvang:  kinders, wit en swart, het van hul sakgeld gegee of  sentleggings gehou; bejaardes het van hul pensioengeldjies afgeknyp. Veral die onderwysdepartement met ‘n tamaaie R170 000 van leerlinge, onderwysers en amptenare, en die Vrystaatse NG kerk met R300 000 het spiere gebult. Die Afrikaner-Broederbond  het R75 000 geskenk. Altesaam R1,3 miljoen (baie geld in  1988) is ingesamel – die grootste bydrae deur ‘n koerant tot die Sentrale Rampfonds.

Nadat R1 miljoen ingesamel is, het Volksblad  geskryf dat met die stroom bydraes die “pragtige en intieme band tussen die koerant en die gemeenskap ” opnuut bevstig is.

Naskrif:  Volksblad se dekking van daardie ramp, en die omvang van die rampfonds, is ná amper 30 jaar vir die outeur hiervan steeds stof tot dankbaarheid.  Die vals verwyte oor Bloemfontein se onnodige groot skrik laat egter ‘n suur smaak.  Die enigste slotsom is seker dat dit, in die moderne idioom,  sogenaamde “fopnuus” was.  Maar wie het gelieg en hoekom?  Die antwoord op die geheim sal ons seker nooit weet nie, tensy  die skuldige nou na vore wil kom.)

SIEN JOU IN SKUKUZA!

Julie 27, 2020 in Uncategorized

Met Skukuza wat gisteraand aangewys is as “Kwela” se Dorp-van-die-Jaar-finalis vir Mpumalanga plaas ek graag weer ‘n bloggie wat al voorheen verskyn het – ook in die tydskrif “Weg”. My stuk is natuurlik meer op toeriste gemik. Vir Kwela se kompetisie is ‘n sterk elemengt ‘n dorp se leefkwaliteit vir sy inwoners.

Nietemin, met die persoonlike ode aan Skukuza betoon ek dan graag my solidariteit aan “my dorp” die tye datr ek in Sabiepark is.

Skukuza is verreweg die grootste kamp en die slagaar van die Kruger-wildtuin. Al die fasette van ‘n omvangryke infra-struktuur is daar saamgeknoop. Soek jy ‘n dokter, ‘n poskantoor, ‘n noodhersteldiens vir jou motor, noem op – Skukuza is die regte adres.

Nie alle Wildtuinbesoekers is egter versot op Skukuza nie. Te besig, sê baie. Hulle oornag net in die kamp as laaste toevlug – indien die ander kampe tjok en blok is. Vir diegene het ek nuus. Hier is my lysie van vyf sleutels tot die hart van Skukuza – en tot ‘n kuiertjie wat deur en deur die moeite werd sal wees.

1.Twee ure van betowering

Vat ‘n fles koffie of wyn en gaan sit minstens twee ure by die voëlskuiling Lake Panic. Watervoëls is gek na die pragtige plek. Jy sien sierlike bosbokkies en njalas, hope seekoeie, krokodille en skilpadjies. Ons het olifante raakgeloop wat hul kinders “swemlesse” gee. Wees geduldig, net agt motors word toegelaat. Moet nie jou kamera, verkyker en voëlboek vergeet nie. Bring jou la-a-a-ngste lens. Beter foto-geleenthede duik min op.

  1. Bospiekniek

Pak ‘n piekniekmandjie en soek ‘n afgesonderde plekkie uit diep in die bos by Skukuza se afsaalplek vir dagbesoekers aan die Sabierivier. Huur ‘n braaiskottel. Dit word agter jou aangepiekel. Oorkant die rivier is baie wildpaadjies en ‘n gewilde drinkplek. Loer maar af en toe soontoe. Alternatief: As jy tyd en lus het om verder te ry, vat ‘n halfdag-uitstappie na Nhlanguleni wes van Tshokwane. Dis werklik bos, heerlik aards en primitief met silwerskoons toilette.

  1. ‘n Potjie avontuurlike gholf

By Skukuza se gholfbaan moet elkeen ‘n vrywaringsvorm teken. Oral is waarskuwings soos: “Pas op vir leeus.” Word jy “aangeval, gegaffel of verskeur”, dis vir jou rekening! Verwag vars seekoeispore of stomende olifantmis op die setperke. ‘n Leeu het al by die eerste putjie aan buffelvleis gesmul. Die ruim grasdak-klubhuis is beroemd vir sy ontbyte – groot porsies, smaaklik, niks duur nie. Die kroeg is altyd oop … en die uitsig oor die setperk op die meer is hemels.

  1. Gaan kerk toe

Gaan kerk toe. Vakansiedrag is doodreg. Die rustigigheid in die intieme kerkie in die personeeldorp spoel verheffend deur jou gemoed. Ds. Carl Louwrens het altyd ‘n boodskap wat tref, en die hegte klein Skukuza-gemeenskappie is gasvry verby. Kyk uit vir die knoetsige hardekool van die kerkklok en doopvont. Veral spesiaal is ‘n stilte-nagmaal op ‘n weekmiddag terwyl vlakvarke die grasperk omdolwe en voëls in die reuse-koorsboom hul eie koorsang aanhef. Sondagdienste begin om 08:30.

  1. Boeiend en ontroerend

By die Stevenson Hamilton-gedenkbiblioteek herroep boeiende uitstallings die Wildtuin se romantiese geskiedenis. Jy kan die kosbare natuurboeke deurblaai en koerant lees (gewoonlik net ‘n dag oud) of by die hondebegraafplasie onder ‘n koelteboom talm: ‘n kolletjie ontroerende “heilige grond”. Elke klipstapeltjie of eenvoudige steentjie vertel ‘n storie van die band tussen ‘n veldwagter en ‘n getroue vierbeen-vriend wat baie kampvure en avonture gedeel het. ‘n Mens voel om jou hoed vir almal te lig.

Sien jou in Skukuza!

KETTINGS VIR KOERANTE

Julie 9, 2020 in Uncategorized

My hart is nog te stukkend oor die lot van my geliefde Volksblad  – wat nou deur die magte en owerhede van die teenswoordige Naspers (of Media24 as u dan wil) op ‘n digitale syspoor gerangeer word – om ‘n blog oor my gewaarwordinge aan te durf. Ek beperk my tot ‘n kort teruglik.

Vier, vyf jaar gelede was daar ‘n soortgelyke inisiatief, gedryf deur dieselfde mnr. Ishmet Davidson wat nou uitvoerende hoof van Media24 is. Koerantmense in murg en been soos Ton Vosloo en Salie de Swardt was toe nog in direksies. Hulle en ander nugterdenkendes  kon stem dik maak en walgooi. Dit het egter toenemend duidelik geword dat die gedrukte koeran top geleende tyd leef.

Bob van Dyk, Nederlander wat Naspersbaas geword het, het trouens al gewaag om te voorpel dat koerante dalk vinniger op pad uit is as wat deurtrapte koerantmense soos ekself verwag het. Wat Die Volksblad betref, was mnr. Van Dyk helaas toe reg. My eie insigte is as wensdenkery ontmasker.

Maar die kort terugblik:

Op 18 Oktober 2012, net agt jaar gelede, het ek ‘n taamlik uitvoerige dokument opgestel waarin ek my lewenslange verbintenis met die Pers, soos ons geslag ons maatskappy gemeensaam genoem het, deur ‘n sogenaamde ek-bril in oënskou neem.

By koerante was in daardie stadium opnuut ‘n verkleining van redaksies op die agenda, wat onder meer behels dat veral 60-plussers in die gedrang kom – al hul opgepotte ervaring ten spyt.

My gevolgtrekking het ek toe so geformuleer: “Dit tref hierdie waarnemer dat koerante se hande kwalik gesterk word vir hul uitdagende stryd in ‘n uiters medingende omgewing, waarin die sogenaamde nuwe media, sosiale media en watse media nie nog nie steeds al hoe dieper inkeep.  Hul hande word, soos dit vir my lyk, eerder agter die rug vasgeknoop. Dit word ‘n uitmergelende, ongelyke stryd. “

Dit bring my nog ‘n stappie terug:  tot ‘n  versugting aan die einde van my afskeidstoespraak by my aftrede begin 1998  oor die “bewaring van ‘n goue ewewig, asseblief tog, tussen die nuwe tegnologie en kernpublikasies wat al geslag ná geslag hul gemeenskappe getrou dien, immer waaksaam die sosiale orde in stand help hou en lank die ruggraat van die maatskappy was.”  Daardie goue ewewig is helaas nie bewaar nie.

In intrinsieke waarde was dit in 2018 al ‘n geheel ander Pers as wat ek gegroet het. Naspers was toe al ‘n internasionale sakereus. Wyd gereken, op elke terrein op die voorpunt, skitterend suksesvol.

“Vir die geweldige internasionale deurbrake, astronomiese omsette, reuse-winste en vuurpylaangedrewe aandeleprys kan ‘n mens net bewondering uitspreek.  Entrepreneurskap, waagmoed, inisiatief en visie is lewendig en gesond in die Heerengracht,” het ek geskryf.  “Hoede af vir ‘n nuwe leiersgeslag!”

Maar, het ek gevra, en dit is my eintlike punt, is Naspers dan nie juis nou ryk genoeg om sy so belangrike gedrukte media sommer uit sy agtersak te fortifiseer om hul rol as “moedersmelk” vir die volk te bly speel nie?

Vandag is Naspers selfs nog ryker en daardie agtersak nog dieper.  Om ‘n gerekende, eerbare titel in die hoofstroom van koerante soos Volksblad in stand te hou ter erkenning van waar sy eie wortels vandaan kom, behoort vir Naspers ‘n geleentheid te gewees het om aan te gryp. As hy maar net die lewe deur ‘n ander bril as ‘n geldbril wou beskou.

‘VOORKLIMMERS’ IN AB

Julie 2, 2020 in Uncategorized

Die UR (en amptenare) van die laat 80’s op ‘n bosberaad.

Waar die Regering se onderhandelingspan oor ‘n nuwe bedeling in Kempton Park “maar dun” was, kon van die lede van die staatkundige komitee van die Afrikaner-Broederbond daar ‘n verskil gemaak het.

Die mening spreek ek  uit n my terugblikboek op die turbulente 80’s, “Kroniek van ‘n koerantman”, wat deur De Novo Boeke as e-boek geherpubliseer is. De Novo glo dat “Kroniek” 22 jaar na eerste verskyning (in 1998) nog relevant is vir die politieke narratief van die dag.

In my boek word, soos dit destyds op die agterflap gestel is, “die sluier – soos nog nie tevore nie – gelig oor die gisting en intense toekomsdebat in die geledere van die AB”. Dié was natuurlik toe nog ‘n vertroulike organisasie.

‘n Berig oor die herpublikasie verskyn in die jongste nuusbrief van die Afrikanerbond, VOLUME 20, NOMMER 7. Verdere aanhalings kom uit die  berig in die nuusbrief:

“Oud-president Thabo Mbeki het (terwyl hy adjunk-president was) met waardering gepraat oor die rol wat die AB in die transformasie van die land gespeel het. Die AB verdien daarvoor egter nog groter krediet. ,

“Ekself het het 47 jaar gelede, in 1973, lid van die AB geword (lid 12951).. Tydens my redakteurskap in die jare 80 en daarna was ek van 1985 tot 1991 twee termyne lid van die destydse UR (uitvoerende raad) – wat vir my soos ‘n “hegte bergklimspan” was. “Party klim sterker; sommige bly ‘n bietjie agter. Die sterker klimmers wag egter altyd en help die agterosse waar dit nodig is sodat almal die kruin plus-minus gelyk bereik.”

“Die ‘voorklimmers’ van daardie tyd wat na my oordeel ‘n erepenning verdien, was die staatkundige komitee, wat ‘n bloudruk vir die toekoms moes soek. Die lede het hul groot taak met ywer en bekwaamheid verrig.

“Die komitee het nie net die res van die UR aangesteek om skeppend te help saamdink oor fundamentele staatkundige kwessies nie, maar was instrumenteel in die sleutelrol wat die organisasie in die tweede helfte van die jare tagtig gespeel het om sy lede vir ‘n magsprysgawe aan ‘n demokratiese meerderheidsregering voor te berei.“

“Die staatkundige komitee se eerste insiggewende beleidsdokument, Basiese staatkundige voorwaardes vir die voortbestaan van die Afrikaner, is in 1987 voltooi. ‘n Tweede waarin nader aan die konkrete beweeg is, Konsep-riglyne vir die staatkundige gesprek, het in 1989 gevolg. Jaap Marais van die HNP het glo tussen 60 000 en 80 000 afdrukke van die eerste laat maak om “die blanke volk die gevaar te laat besef”. Volgens hom was die dokument die bewys van ‘n Afrikanergeknoei agter die skerms “om Suid-Afrika onder ‘n swart regering met ‘n swart President te stel”.

“Die tweede dokument was waarskynlik die eerste AB-stuk wat amptelik vertaal en ook deur die nuusagent-skap Sapa aan Engelse koerante versprei is. Die vertaling is in Die Volksblad se kantore gedoen deur Paul Marais, wat later die redakteur was. Hy het ‘n M.A. in Engels.

“Met sy insiatiewe het die AB, volgens my, nie net ver voor die Regering geloop nie, maar was hy ook ente voor elke ander organisasie, insluitende die NG Kerk, om sy lede tot verstandige aanvaarding van nuwe werklikhede te bring.

“Die waarde om so naby die AB-vuur te sit, was nie net van persoonlike aard nie. Die koerant had die voordeel van ‘n skitterende klankbord. Daar was ook ‘n direkte praktiese nut. Vir talle rubrieke en hoofartikels, selfs nuusberigte, is die saadjies in AB-diskussies, AB-dinkskrums en ander AB-byeenkomste gesaai.

“Openhartige gesprekke in die hoofkantoor, Die Eike in Aucklandpark, Johannesburg, met politieke, kerk-, sake-, weermag- en polisieleiers was aan die orde van die dag. ‘n Besoek aan UR was ‘n moet op elke sleutel-mens se program, en ‘n uitnodiging ‘n hoë eer.

“Pres. F.W. de Klerk het kom kuier kort nadat hy die hoofleier geword het, en het die UR-lede in sy vertroue geneem oor doelwitte soos die terugkeer vir Suid-Afrika tot die internasionale gemeenskap met behoud van sy waardigheid. ‘Daarmee het hy nie gras onder sy voete laat groei nie.’

“Kyk ek terug op my jare van AB-skap sedert het ek min twyfel oor die waarde wat dit vir my as mens, as joernalis en uiteindelik as redakteur gehad het. In geen ander forum ‒ buiten in my eie leefwêreld van die koerant, en in die wisselwerking tussen koerant en gemeenskap ‒ kon ek so ingesuig geraak het by die Afrikaner se uitspook van ‘n nuwe lotsbestemming nie.

“Nêrens anders kon uitdagender, prikkelender en stimulerender gedink, gepraat en geredeneer gewees het oor watter bestemming Afrikaners moet najaag en hoe hulle daar moet uitkom nie as binne die Afrikaner-Broederbond nie. “

Bestel “Kroniek van ‘n koerantman” by http://www.denovowebs.co.za/product/kroniek-van-n-koerantman  Prys R70.

Naskrif: “Kroniek” was die eerste boek uit die pen van ‘n Afrikaanse redakteur oor die intense “familierusie” van daardie jare in die aantog tot ‘n nuwe bedeling. So venynig is hervormingsgesindes – wat natuurlik die Afrikaanse koerante ingesluit het – deur weerspanniges toegetakel dat ‘n spitsvondige Engelse persman die “oorlog” selfs beskryf het as ‘n “second Boer war – with Boers on both sides’”.

LITNETGESPREK OOR KRONIEK (II)

Junie 30, 2020 in Uncategorized

Skrywersonderhoud: Hennie van Deventer oor Kroniek van ’n koerantman

Naomi MeyerHennie van DeventerSkrywersonderhoude2020-06-29

  • 0

0000000

Hennie van Deventer praat met Naomi Meyer oor Hennie se boek Kroniek van ’n koerantman wat in 1998 verskyn en nou as e-boek beskikbaar is.

Foto van Hennie van Deventer: verskaf

Kroniek van ’n koerantman
Hennie van Deventer
Uitgewer: De Novo Boeke

Hennie, in 1998 verskyn jou boek Kroniek van ’n koerantman. Nou, in 2020, verskyn die e-weergawe daarvan. Baie van pas, so met die uitbreek van die virus saam, dat dit digitaal beskikbaar is. Het jy in al jou jare as redakteur van Volksblad en as joernalis ’n storie gehad wat so allesomvattend was soos hierdie COVID-19? Wil jy dalk ’n paar stories (of narratiewe) noem wat sake so oorheers het?

COVID-19 is ’n monster met baie koppe en ’n duisternis krioelende tentakels wat wêreldwyd in die kleinste hoekies indring. Jou beskrywing is raak. Dis allesomvattend in die ware sin van die woord. Dis ook uniek. Op die wieke van die moderne media woed die storm homself as ’t ware daagliks uit in elke huis. Wuhan het vir Suid-Afrikaners (amper) ’n bekender stad geword as byvoorbeeld Germiston.

Elke generasie se redakteurs het natuurlik hul eie oorheersende uitdagings in die konteks van heersende omstandighede, lesers se ingesteldheid, tydsgees en hul persoonlike lig op die brandende vraagstukke van hul tyd. Blaai maar net deur die geskiedenisboeke van die laaste eeu.

Soos dit op die oomblik COVID-19 is wat die media oorheers, was dit in ons era etnisiteit. In Suid-Afrikaanse konteks: apartheid. Ek het die hoogbloei daarvan beleef, die morele ontwaking by voordinkers en ook die aftakeling, waaroor harde woorde ná al die jare tot vandag toe steeds in die Afrikaner-binnekamer val. Soms nogal venynig, bitter en fel.

Die titel Kroniek van ’n koerantman het my geval weens die lekker k-alliterasie. Die klein subtiteltjie het waarskynlik ’n prominenter plek op die te besige voorblad verdien. Die boek is inderdaad ’n persoonlike perspektief op die jare ná ‘80. Ek kyk uit my klein hoekie na daardie turbulente dekade en die geweldige weerstand teen hervorming waarmee my koerant gekonfronteer was. Ek kyk deur ’n bevooroordeelde ek-bril. Dis my storie soos ek my 12 jaar as redakteur in ’n konserwatiewe gemeenskap beleef het.

Was apartheid dalk daardie jare se koronavirusstorie? Iets wat jare en jare lank aangehou het. En wat artikel na artikel sou beïnvloed. Wat is vir jou, uit joernalistieke oogpunt, eenders en anders as jy apartheid en die koronavirus as stories met mekaar sou vergelyk? Hoe baie het die wêreld werklik verander …?

Apartheid, die koerant se rol om sy hoofsaaklik bra onwillige leserskorps vir verandering ryp te maak, en die druk (ook op politici) om nie aan ’n onmoontlike droom te bly vasklou nie, is kerntemas van Kroniek. Die apartheidstorie was seker en gewis die swaargewig van die vorige era. Dinge leef voort en nuwe dinge gebeur wat ons gereeld aan daardie stekelrige turksvy herinner. 

Dat ontstellende ongelykhede oor die wêreld heen wat deur COVID-19 opnuut oopgeruk is, kan niemand ontken nie. Dat mag weer eens misbruik word, sien ons elke dag in ons koerante en op TV-skerms. Situasies is dalk nuut. Maar menslike gedrag vertoon ’n merkwaardige eenselwigheid.

Afgryslike wreedhede kom voor, soos dié wat jy noem. Menselewens word deur maghebbers geminag. Opgekropte weerstand bars uit in verwoestende betogings. Oor aspekte van veral die George Floyd-drama bestaan meningsverskil. Tot daardie debat wil ek nie hier toetree nie, want misverstande ontstaan maklik waar jy – dalk uit voeling met hedendaagse werklikhede, dalk weens gebrekkige kennis – te oppervlakkig oor ’n hoogs ontvlambare onderwerp heen skeer. 

Wat wel waar is, is dat hand-in-eie-boesem-situasies bly opduik. Jy word gereeld gekonfronteer met kwessies wat tegelyk uiters prakties en hoogs filosofies is, soos geregtigheid teenoor onreg, onderdrukking en rampspoedige ongelykheid. So lank jy kan onthou, was om jou wenners en verloorders, magsvrate en slagoffers, begenadigdes en vertraptes. Van die ontstaan van die mensdom kry niemand, geen ideologie of geen politieke stelsel nie, dit eens naastenby reg om redelike billikheid teenoor almal te laat geskied. Hoe baie het die wêreld werklik verander …? Jy kan dit wel vra.

Vertel my van jou tyd as koerantman. Kan mens dit opsom? Kan mens hoogtepunte deur die jare uitlig, soos opskrifte en voorbladnuus?

Watter stimulerende, verrykende loopbaan het die dinamiese omgewing van die koerant my nie gebied nie! Waar begin jy opsom?

Die sluipmoord op Kennedy in 1963 was ’n eerste kennismaking met ’n koerant in skielike, koorsagtige, snelrat. Met die moord op Verwoerd was ek ’n jong hoofsubredakteur – self totaal oorstelp. Maar ’n spesiale uitgawe moes dringend uit.

Wêreldskuddende eerstes is beleef, soos die maanlanding en die eerste hartoorplanting.

’n Verdere (onvolledige) lysie van groot nuus wat voorblaaie oorheers het: die  Laingsburg-vloedramp; die sprokiestroue van prins Charles en lady Diana; die raaiselagtige neerstorting van die Helderberg; die Challenger-ruimteramp; die Westdene-busramp; kol Mike Hoare se staatsgreep in die Seychelle; André Stander se rooftogte en skietdood in Florida, VSA; die ontwrigte Springbok-rugbytoer na Nieu-Seeland in 1981; die Barend Strydom-moorde op Kerkplein; die Kerkstraatbom; die Oceanos; die pedofiel Gert van Rooyen; die Bosoorlog; die val van die Berlynse Muur; en, les bes, die ontbanning van die ANC en vryheid vir Nelson Mandela in 1992.

Vertel my waarom besluit is om Kroniek van ’n koerantman weer uit te gee? Wat is die soort stories wat lesers hierin kan lees?

Die uitgewer, Coenie Nolte van De Novoboeke, stel dit so: “Ons glo dat boeke soos Kroniek stories/inligting/geskiedenis bevat wat ons kan help om Suid-Afrika beter te verstaan. In e-boek-formaat kan dit ook nie ‘uit druk’ raak nie.” Ek verwelkom die rein gedagte.

Watter soort stories? Die voorwoordskrywer, politieke beriggewer par excellence Alf Ries, skryf: “Dit is in vele opsigte kontemporêre geskiedenis ‒ ’n kommentaarboek oor een van die interessantste en opwindendste tydperke in Suid-Afrika se veelbewoë politieke geskiedenis.” Hy verwys na “kostelike staaltjies, hegte vriendskappe, maar ook heftige en bitter rusies met politici en openbare figure.” Bitter rusies met politici en openbare figure was nogal volop. Ek kies om self liewer twee anekdotes by die naam te noem: die dag toe ek uit PW Botha se hand geëet het, en hoe dit gekom het dat ek nou nog met Thabo Mbeki se sigaretaansteker vuurtjies aansteek.

Is die e-weergawe dieselfde as die oorspronklike boek? Is enigiets hier verander?

Dis presies die 1998-model. Net die woordjie “wyle” is voor Alf Ries se naam ingesit en ’n paar foto’s is bygevoeg.

Ek vra of iets van die boek verander het. Dalk moet ek ook vra: Het enige van jou standpunte, as mens, verander sedert die verskyning van die boek in 1998?

Wat vir my reg of verkeerd was, is steeds vir my reg en verkeerd. My waardes het nie verander nie. Die oordeel is ryper, hoop ek. Kollegas het my ’n kompulsiewe koerantman genoem. Gewag is ook meermale gemaak van my entoesiasme.

Die twee kan ’n giftige kombinasie maak. By my afskeid in 1999 het ek die volgende woorde kwytgeraak: “Ek kies die uitweg van die lafaard, met een enkele kollektiewe apologie, hetsy vir ongevoeligheid, onnadenkendheid, ongedurigheid of onreg wat gepleeg is. Daar was ongelukkig te veel van elk hiervan.” Di boetvaardigheid geld steeds.

Hoe sien jy die verlede van die media, en hoe sien jy die toekoms?

Mag ek my antwoord tot die gedrukte koerant beperk? Dis my forté en my eerste liefde, al het ek ook verknog geraak aan Netwerk24. Ek was bevoorreg om uit te tree met koerante op die kruin van die golf: met rekordsirkulasies, rekordwinste en bekers vir prestasies binne die Naspers-stal.

Almal weet egter op watter glybaan die gedrukte media toenemend verkeer. Op die lange duur is die proses, helaas, seker onstuitbaar. Maar Bob van Dyk kan seker sy tong afbyt oor die kort leeftyd wat hy (dalk in ’n onbewaakte oomblik) vir gedrukte koerante voorspel het. Hulle is (nog) nie op ventilators nie.

Die vakuum wat hul verdwyning sal laat, is vir my absoluut ondenkbaar. Niks stel jou in staat om so sinryk in ’n bepaalde omgewing te funksioneer soos ’n goeie koerant nie. Dit sal ek glo tot my laaste asemteug.

En vertel my van jou lewe vandag. Hoe maak mens as daar nog steeds stories bestaan, jy is joernalis, maar jy is nou “afgetree”?

Ek is lief vir Melkbos en is gek na my bosplek by die Krugerwildtuin. Ek skryf blogs, briewe aan koerante, af en toe ’n artikel. Ek is aktief (te aktief!) op Facebook. Ek hoop om my 80ste te vier met ’n nuwe boek – my 20ste en laaste.

Aan my ses stuks briewe oor die gewraakte Bird Island-boek heg ek groot waarde. Dat Rapport sy onomwonde apologie aan die ministers en hul naastes direk aan een van my briewe gekoppel het, was ’n riem onder die hart. Beeld het my die eer aangedoen met die plasing van ’n verwysing na een van die briewe bo langs sy mashoof: “5 Spykers in ’Bird Island’ se doodkis”. In my 79 jaar het ek nogal ’n aardige klompie koerantbriewe geskryf. Geeneen is voorheen so aangebied nie.

Waar kan lesers jou boek bestel?

Klik net op die skakel http://www.denovowebs.co.za/product/kroniek-van-n-koerantman.

MAAR WAAR’S DIE SKEPE DAN?

Junie 18, 2020 in Uncategorized

Vanoggend kom Weg hier aan saam met oggendkoerant. Nie sleg afgegaan saam met die eerste koppie koffie nie. Wat wel sleg is, nou smag ek nog meer na “verre hawens”.  En waar’s die skepe?

  Deel dit:FacebookTwitterPinterestShare

Submit a Comment