KOERANT-KAPELAAN

Mei 9, 2017 in Uncategorized

Ds. Johan Lombaard by my 50ste in Van Schoorstraat,. Bloemfontein. In die glase is … water!<

Die kapelaan van die Volksblad – so het ek in die jare 80 die wellewende leraar met die permanente glimlag, die flink humorsin en die mooi gemoduleerde stem gedoop.

Ds. Johan Lombaard, wat Donderdagnag op ‘n geseënde 89 jaar oorlede is, was ‘n man van wie jy dadelik gehou het. Hy het ewe onmiddellik jou respek afgedwing. Hy was ‘n jarelange medewerker van Die Volksblad, eers as skrywer van Saterdag…-hoofartikels en later (na prof. Pieter Potgieter, moderator van die algemene sinode) as skrywer van die oordenking, Die Stille Uur.

Die foto van ds. Johan Lombaard is by my 50ste verjaardag by ons huis in Van Schoorstraat, Bloemfontein, geneem. In die glasies is …. water!

Sy “kapelaan”-srtatus het hy ook om ‘n ander rede verwerf,. Hy was vir hierdie redakteur ‘n altyd beskikbare bron van wysheid oor ingewikkelde eties-morele of kerkkwessies, en altyd gewillig om in huweliksintriges van jonger kollegas konstruktief in te gryp.

Dit was ‘n voorreg om hom en Estelle as vriende te kon reken en tradisioneel op 26 Desember, op haar verjaardag, onder die groot boom in hul tuin saam te kuier. Hy het die Van Deventers die spesiale guns gedoen om ons dogter, Marisa, en Brent Claassens by Oude Libertas in die Kaap in die huwelik kom bevestig, en ons Kaapse vriende kon nie uitgepraat raak oor die innemende dominee uit Bloemfontein nie.

Ds. Johan was moderator van die Vrystaatse sinode van die NG kerk. Na sy aftrede was hy, soos verskeie ander dominees, ‘n suksesvolle eiendomsagent.

* Die beroep van eiendomsagent moet die een of ander bekoring vir afgetredenes inhou. Drie vriende uit die jare 80 in Bloemfontein het na lang loopbane in ander beroepe as eiendomagente presteer. Twee was predikante, nogal moderators: prof. Pieter en ds. Johan. Die derde was Andre Ebersohn, onderwysleier en Sukovs-baas. Bekendes se vroue wat as eiendomsagente gaan werk het, sluit in Ema Strydom (Steve Strydom se vrou) en Sanmarie Cronje (Hansie se ma).

NET HIER BYT ONS VAS!

Mei 7, 2017 in Uncategorized

Op Melkbos se stoep – 20 jaar gelede.

“Van die stoep, oor my grasperk, oor die sand, in die see. En dit ‘n skrale 30 km van die hartjie van Kaapstad. Ek het nooit geweet ‘n doodgewone mens kan soveel plesier hê nie.”

So het ek die tydskrif “Sarie” geantwoord toe dié vir my vir ‘n artikel oor Melkbos in sy uitgawe van 31 Desember 1997 oor die mooi kusdorpie se bekoring vra. Ons het ‘n rukkie tevore uit Welgemoed na Melkbos getrek as ‘n “proeflopie” vir my aftrede.

Dit vat-vat nou aan twee dekades later. Baie water het al in die Atlantiese oseaan voor ons huis geloop. Van die stoep tot in die see is nie meer so ‘n maklike storie nie. In die twee dekades het ek en Tokkie egter al liewer geraak vir ons aftreeplek. Penguin Place 11 het ons tuiste en ons toevlug geword. Ons woon nou al langer hier as in enige ander huis. Ons is verknog aan die plek.

Maar onvermydelik duik die kruispad die een of ander tyd op: Wanneer moet jy na ‘n kleiner plekkie in ‘n aftreeoord met voldoende mediese versorging? Watter oord, waar?

Party van ons vriende het daardie paadjie met grasie, gemaklik, suksesvol en selfs dankbaar geloop. My vriend Danie Krynauw, oud-burgemeester van Milnerton, is een wat gesukkel het. Ek het die swaar in sy oë gesien en in sy stem gehoor. Danie moes dit boonop alleen doen. Esbe, met wie hy 54 jaar getroud was, het hom ses maande tevore ontval.

Op 25 Augustus 2011 het ek geskryf oor hoe die moeisame oppakkery aan sy emosies vat: “Hy beleef dit ekstra swaar, want in sy huis is ‘n duisternis versamelaarstukke, skilderye, foto’s, sertifikate, boeke, tydskrifte en wat nog van enorme sentimentele en historiese waarde. Hy en sy vrou van langer as ‘n halfeeu het dit byeengebring. Die huis is ‘n ‘museum van hul lewe’ wat hy nou tot niet moet maak.. ”

‘n Museum van ‘n mens se lewe raak jou huis inderdaad. Ook ons s’n.

Genadiglik is Tokkie aan my sy. Die element van alleen-wees is dus afwesig. Maar met Danie se stryd kan ek in verskeie opsigte wel tog identifiseer.

Ons twee praat al geruime tyd. Gister is ons op ‘n eerste intensiewe ekspedisie na ‘n moontlike nuwe blyplek. Ons het gaan kyk na ‘n groot nuwe ontwikkeling teen die hang van die Tygerberg met ‘n mooi uitsig op Tafelberg en die Kaap. Ek kan my verbeel hoe die liggies in die aande soos klein diamantjies vonkel van die terrasse van die indrukwekkende klubhuis af, waarvan ‘n kunstenaarsvoorstelling teen die muur hang.

Ons kyk na planne en afwerkings en pryse; weeg groottes en opsies teen mekaar op; verneem van die bemarkers hoe begeerlik en ideaal alles gaan wees; hoe veilig; hoe gerieflik; veral hoe gereed om in ‘n oomblik van nood daar te wees wanneer die stygende jare die of daardie ernstige tol eis.

Ons mooi sonsondergange.

Terwyl die voorlegging duur, probeer ek my gedagtes fokus op vriende wat daardie oorgang met al welslae volvoer het, en hoe positief hulle oor hul nuwe lewenswyse is. My dekselse gedagtes is egter moedswillig; hulle verkies om ongemaklik na ons geliefde Melkbos te bly dwaal. Na die mooi van sy sonsondergange wat ons van ons voorstoep beleef, sy knusse kleindorpse atmosfeer. Ons vriende hier …

Ritse spesiale herinneringe spoel deur my: die tweeling (wat nou 13 is) se eerste verjaardagparty op die gras voor ons huis; ons eie kinders, Johan en Marisa, se huwelike uit Penguin Place 11 uit; my 60ste verjaardag; ons drie-baken-fees op 26 Maart verlede jaar toe ons ‘n lewenslange droom verwesenlik het. Ons het groot markeetent op die gras opgeslaan en met die branders in ons ore sommer so saam-saam my 75ste, Tokkie se 70ste en ons goue bruilof gevier.

Hoe raak ‘n mens sommer so weer gewoond aan ‘n vreemde plek in ‘n vreemde omgewing, sonder die warmte van jare lank se deel wees van jou lewe soos lekker paar skoene? Die vraag laat my skielik ys.

‘n Lastige stemmetjie opper al hoe meer sulke vrae.

In my gedagtes begin ek bestemmings soek vir hartsdinge oral in die huis: trofees, boeke, foto’s, foto-albums, allerlei soeweniers van allerlei aard uit ‘n vol lewe en loopbaan. Ek meet in my geestesoog ons meubels wat dalk in die nuwe, veel kleiner ruimte sal pas, en daardie wat onmoontlik nie sal pas nie. Laasgenoemde is ‘n onheilspellende klomp.

Ek en Tokkie is nie blind vir die mooi voor ons oë van die moderne oord wat verrys nie. Ons vestig mekaar se aandag op alles wat skitterblink van byderwetsheid: “Mooi badkamer, nè; oulike kombuisie, netjiese kaste, aantreklike vloere.” Ons is ontvanklik vir die skildering van ‘n ontspanne lewenstyl met minder kwellinge oor dinge wat by die bestaande tuiste kan skeefloop, breek of verstop raak.

Penguin 11 – net hier byt ons vas!

Nuwe kwellings duik egter ook op: die Spartaansheid dat baddens in die oord totentaal ontbreek – “te gevaarlik vir oumense”; die onvermydelikheid dat een motor sal moet waai (Tokkie se rooi Mercedes?); die komplikasie dat die oop staanplekke vir die jou wiele nie eens ‘n muur bied om ‘n tang teen te hang of ‘n hoekie vir jou braaigereedskap nie.

Ons ry in aanvanklike stilte terug Melkbos toe. Toets-toets mekaar later versigtig. Konsensus daal heel gou. Die kollektiewe insig in die Van Deventervoertuig is kort en kragtig: Aikona, nie vir ons nie. Ons bly liewer net waar ons is, wat buitendien ook heelwat bekostigbaarder uitwerk.

Die risiko’s van die ouderdom sal nie weg gaan nie. Hulle word helaas meer saam met die meer word van die jare. Dit besef ons terdeë. Laat ons egter maar die uitdagings pak soos hulle kom. Solank ons kan uithou.

VYFTIEN BOTTELS BRANDEWYN

April 28, 2017 in Uncategorized

Die enorme koek. Die meisietjies is Mariëtte Brummer (4) en Elindi van Rensburg (5), bure se dogters.

Gesondheid! So kon jy iemand toeroep wat dertig jaar gelede, op 2 Mei 1987, by “die grootste verjaarsdagparty wat Bloemfontein nog gesien het” ‘n stukkie vrugtekoek in die mond gesit het. In daardie koek was 15 bottels brandewyn (geen tikfout nie!).

Die brandewyn-volume klink dalk ietwat ruim. Onthou, dit was nie sommer ‘n doodgewone koek nie. (Die) Volksblad se Kunsmark in Koningspark langs Loch Logan het sy vyfde verjaardag gevier. Dit moes behoorlik gedoen word.

Die mark was immers ‘n hoogtepunt op die Rosestad se sosiale kalender: ‘n geleentheid vir oud en jonk, kunstenaar en kunsliefhebber, ‘n dag elke maand wat deur niemand gemis word nie.

Op Kunsmark-Saterdag het gereeld meer besoekers na Koningpark gestroom as smiddae na die rugby in die Vrystaat-stadion. Besoekers het per bussie van die platteland gekom, Verkeersknope was algemeen. ‘n Gratis pendeldiens is deur die Bloemfonteinse munisipaliteit verskaf.


Kunsmarkkonsert.

Die fees van 2 Mei 1987 was nogal iets om oor huis toe te skryf.

Vrolike musiek is verskaf deur die Sukovs-orkes (die Radeszky-mars, Du kannst nich treu sein, Don’t cry for me Argentina en ‘n hand vol ou treffers) en die sangpaar deur Philip en Ella Kotzé. n Sjarmante teetuin is met die hulp van Tafelronde en die O.V.V. onder die groot koeltebome vir eregaste aangebied.

Duiwe is losgelaat. Die feesrede is gelewer deur die Administrateur, Louis Botha, wat sommer sy kunstalent ook uitgeleef het op ‘n reusedoek wat deur die Vrystaatse Technikon vir alle aspirant-kunstenaars opgerig is.

‘n Span matriekmeisies van die Sentrale Hoërskool het mandjies vol koek aan elke besoeker bedien. ‘n Jonger span het met lekkergoed vir die kinders rondgeloop. Almal kon proe. Duime het na bo geskiet. Dankie, het die dankbare ontvangers beduie, dit smaak vorentoe!

Skilderye langs die visdam.

Om van so ‘n koek te droom, is natuurlik een ding; om die droom te verwesenlik iets anders. Op my vrou, Tokkie, organiseerder, en haar gedugte Kunsmark-span, Marietjie Gericke, Henriette Anderson (nou Loubser, redakteur van Huisgenoot) en wyle Jan le Roux, het allerlei uitdagings gewag.

Die eerste vraag was: Waar kry ons ‘n resep? Christel Erasmus van die SA Droëvrugteraad (nou van die Paarl) het geesdriftig sommetjies begin maak. Hier is haar volledige resep: 70 kg koekmengsel, 30 kg meelblom, 15 kg suiker, 60 dosyn eiers, 15 bottels brandewyn, 18 kilogram botter, 15 kilogram kersies, 9 kilogram neuter.

Vraag twee: Waar sou groot genoeg panne vandaan kom? Gelukkig was Tempe by Bloemfontein destyds ‘n reuse-basis vir dienspligtiges. Ja-nee, hulle sou hul panne graag vir ons leen.

Wie sou bak en waar? Die Pick ’n Pay–hipermark was bekend om sy fyngebak. Sy bakker, Peter Steinberg, was dadelik vuur en vlam. Hy sou dit deurnag doen in die winkel se reuse-oonde. Twaalf koeke is gebak.

Wat gaan die hoop bestanddele kos? Die hande het oopgegaan. SA Sugar Corporation het die 15 kilogram suiker gegee. Banana Distributors het die 60 dosyn eiers bygedra. Van Sacca het die 18 kilogram botter gekom en van Star Foods die 9 kg neute. Dalk was daar meer skenkers. Onthou, dit was 30 jaar gelede.

Vervoer kon ‘n turksvy wees. Geen probleem nie, het Oranje Toyota dadelik laat hoor. ‘n Hi-Ace se sitplekke is uitgehaal om vir die twaalf koeke ruimte maak. Die koeke was so onhanteerbaar groot dat dit in twee gesny moes word om te vervoer.

Selfs Sarie was daar.

In ons kombuis in Genl Van Schoorstraat het Tokkie, Rina le Roux, Annette van Rensburg en Alida Fourie porsies gesny totdat hul vingers kramp. Twee oumas, ons eie Ouma Marietjie van Wyk en Annette se Ouma Henna Nel, asook die huishulp Miriam Maarman is ingespan om die koeke uit die eetkamer aan te dra – hulle was die “runners”, vertel Tokkie.

“Fantasties! Pragtig! Wonderlik!” het Günther Brozel, wynmaker van Nederburg, die Saterdag ekstaties uitgeroep. Selfs die vrouetydskrif Sarie het uit die Kaap kom kyk en entoesiasties berig oor die “belewenis” van daardie laatsomeroggend in Koningspark.

* In Tokkie se besit is nog kaartjies wat sy in die 80’s by een van die kraampies gekoop het. Bedink die verrassing wat dit vir Michelle le Roux (nou mev. Marais) was om op haar 50ste in 2015 ‘n gelukwensing te ontvang op ‘n kaartjie wat sy dertig jaar gelede op die Kunsmark aan “Tannie Tokkie” verkoop het!

TWEE TAMAAIES IN TANDEM

April 25, 2017 in Uncategorized

Vorstelik in Tafelbaai.

‘n Bruidegom loer nie met ‘n begeerlike oog vir ‘n ander meisie nie.

Jy voel half skuldig, of jy so ‘n nare, ontroue vent is, as jy van die dek van die sierlike vakansieskip die MSC Sinfonia aaneen foto’s van ‘n ander skip neem.

Maar as daardie ander skip nou die Queen Elizabeth is …

Dit was inderdaad: die nimlike nuweling in die Cunard-stal, twaalf dekke hoog en stralend van dieselfde klas en styl as Cunard se vlagskip die Queen Mary. Die Sinfonia en die Queen het op Donderdag 20 April feitlik in tandem na Walvis gevaar.

Ek en Tokkie wou nog altyd met die “nuwe” Sinfonia gaan kennis maak nadat ‘n nuwe middelstuk twee jaar gelede ingevoeg is: meer kajuite, groter speelplek, uitgebreide kuier-ruimtes. Verlede naweek het ons kans gekom.

Uit Bloemfontein het kollega Sarel Venter, ‘n skeepsentoesias soos min, laat weet dat die weelderige Queen Elizabeth, saam in die Kaapse hawe sal wees.

Al van die M1-snelweg af het ons die twee reuse van die oseaan agter mekaar in die hawe sien lê: die wit Sinfonia voor en die donkerblou Queen agter – saam amper 600 meter magistrale skip wat hoog bo die res uittroon. Eersgenoemde is een dek hoër en dra 500 meer passasiers. Laasgenoemde is egter ‘n groter, langer, ruimer en luukser skip. Op sy dekke is die balkonkajuite ingeryg (die Queen het ook ‘n groter bemanning).

Die ideaal sou wees om die twee tamaaie skepe saam op ‘n foto te kry – ‘n geleentheid wat hom seker min voordoen. So ‘n treffer-foto sou egter net uit ‘n hoë gebou of van die seekant moontlik wees. Ek het nêrens een gesien nie.

Toe ons die middag vaar, het die son mooi op die stuurboordkant van die Queen geval. Van Deventer se kamera het bly klik.

Kort na die Sinfonia het die Queen ook hard gefluit en die waters begin klief – dieselfde bestemming: Walvis. Teen nege-uur die Vrydagoggend het Tokkie op dek 8 aan die agterstewe geroep: Hier’s die Queen! Newelagtig het die pragskip aan bakboord begin nader kom. Van Deventer se kamera het weer geklik.

Queen kom verby.

Van nege tot een het die twee skepe teen sowat 30 knope feitlik in tandem gevaar. Die Queen het bly inhaal – treetjie vir treetjie, het dit gelyk. Teen eenuur is die pragskip by die Sinfonia se boeg verby. Die kamera het bly klik.

Met ons aankoms in Walvisbaai was die Queen reeds vasgemeer: ‘n vorstelike prentjie in die helder Namibiaanse oggendlug. Namate die Sinfonia haar by haar staanplek inwoel, het van haar agterstewe ‘n al hoe groter stuk van die Queen sigbaar geword. Die kamera is in die kajuit gaan haal.

Hoe Walvisbaai (en Swakopmund) se infrastruktuur die invloei van amper 5 000 passasiers – 2 600 van die Sinfonia en 2 000 van die Queen – sou hanteer, was ‘n vraag. In die Kaap het die swaar oggendverkeer op die M1 twee dae tevore sleg vasgeval. Maar hoede af vir die Namibiërs. Die tandem-besoek van die twee groot skepe is hanteer of dit die normaalste ding is.

Weer sou ‘n foto van die twee saam die eerste prys wees, maar weer het so ‘n kans hom nie aangebied nie. Nie van naderby nie, in elk geval. Die Queen was om die draai van die Sinfonia as’t ware. Eers van die strandmeer se kant af, met flaminke in die voorgrond, kon jy die twee saam inkry … amper onherkenbare stippeltjies op die horison, helaas.

Walvisbaai.

Maar laat Saterdagmiddag is die Sinfonia eerste weg, verby die Queen in al haar glorie. In die wit kielsog van ons uitvarende skip het die Queen weer ‘n stippeltjie geword, al hoe kleiner en kleiner. Die Queen sou kort daarna vertrek op haar volgende skof van 4 000 km na Mindelo (São Vicente).

Toe die beeld van die Queen te klein word, het ek my Canon in sy sak teruggesit. Die onverwagte bonus van die spesiale foto-ekspedisie was verby. Die tyd het aangebreek om die aansienlike bekoorlikhede van die Sinfonia onbelemmerd te geniet.

DRIE MAAL IS “SKEEPSREG”!

April 24, 2017 in Uncategorized

Drie maal is skeepsreg. So lui die spreekwoord. Wel, ek en Tokkie het nou drie maal goue bruilof gevier.

Wat die begrip “skeepsreg” in die spreekwoord ookal beduie; ons kan gewis nou daarop aanspraak maak, glo ek.

Die eerste viering was ietwat prematuur. Op 26 Maart 2016 al het ons tent opgeslaan op die gras voor ons huis hier in Melkbos.

Ons goue bruilof op 31 Desember was een van die drie bakens in 2016 wat gevier is. (Die ander was my 75ste op 3 Januarie en Tokkie se 70ste op 15 Maart).

Die “tent van samekoms”, het Johan van Wyk ons tent genoem.

Op die groot dag self, oujaarsdag, het ons ‘n speenvarkie op die tafel gehad. Die Claassensgesin was hier vir die ongewone ete. ‘n Gedenkwaardige oomblik was toe Chistopher (7) se oog die eerste keer op die brosgebraaide varkie val. “‘n Wolf!” het hy dit uitgekreet.

Maar fees nommer drie – die “skeepsreg”-ene.

Wel, dit was ten minste op ‘n skip: te wete op die MSC Sinfonia op pad na Walvisbaai. Op Vrydag 21 April – 13 maande ná ons drie-baken-fees in die tent van samekoms.

Om 10:00 was daar ‘n kloppie aan die deur van kajuit 8152 op dek 8, die Bach-dek. ‘n Kelner in ‘n wit baadjie. Op die silwer skinkbord in sy hand was ‘n bottel Moët et Chandon, twee sjampanjeglase (vergeet van vonkelwyn!), twee glase met vars lemoensap en ‘n bordjie met ‘n croissante-keur.

Dis MSC se geskenk aan mense wat binne ses maande van hul vaart af goue bruilof gevier het. Nogal nie ‘n geskenk om te versmaai nie. Op die skip se wynlys in sy verskeidenheid sitkamers en kroegies is Moët et Chandon die duurste artikel: 70 dollar ‘n bottel!

Nietemin, ek en Tokkie het die lemoensap en die elegante croissante in die kajuit in ons alleenheid geniet. Die middag is ons met die ysemmer en ons kosbare feesbotteltjie na die Manhattankroeg op dek 5, die Beethovendek.

Die een glasie na die ander word geteug, en dit raak heeltemal ‘n okkasie toe Hermie Zietsman van die Oos-Kaap en sy vriend Charl Joubert langs ons op die bank inskuif terwyl die son begin water trek en twee nooientjies op die verhoog al hoe dromeriger sing.

Die romantiese geleentheid gaan nie ongedokumenteer verby nie. Die mooi foto hierbo van my en Tokkie met ons geskenkglasies vol Moët voor die patryspoort is deur Hermie. Sy aanspraak dat hy ‘n student in die fotografie was, word daarmee bevestig, meen ek.

Later is ons met die laaste bietjie in die bottel eetsaal toe, die Ile Galeone, ook op dek 5.

Die voggies het tot die eerste gereg gehou. Ook maar net. Maar wat ‘n spesiale aand was dit nie vir ons twee nie. Dat ons 50 jaar getroud is, sal ons ná dese nimmer kan vergeet nie.

As iemand ‘n definisie soek vir “skeepsreg” – ‘n botteltjie yskoue “Moët” skemeraand in die Manhattankroeg van die Sinfonia; dis die Van D’s se voorstel met algemene akklamasie uit Penguin Place 11.

Iets WAT-wonders

April 15, 2017 in Uncategorized

Die Claassens-broers danig in hul skik met hul sertifikate.

Die Afrikaanse woordeskat bestaan uit een miljoen woorde waarvan die meerderheid uiteindelik in die omvangryke Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) te boek gestel sal wees.

Dis maar net ‘n baie klein-klein druppeltjie aan ‘n enorme emmer, maar my genoegdoening dat ek twee uit ‘n miljoen woorde borg, steek ek nie onder ‘n maatemmer weg nie. Dit staan tot in my CV.

Danksy ‘n stukke flinkdink van Tokkie, my vrou, is die vier kleinkinders ook nou saam in die WAT-bootjie. Elkeen borg ‘n word op haar voorstel. Soos oupa waarde heg aan sy borgsertifikaat, het hulle ook trots hulle s’n in ontvangs geneem.

Jacob en Thomas, die tweeling, borg onderskeidelik “blinkblaar-wag-‘n-bietjie” en “jakkalbessie”, kleinboet Christopher borg “wildevy” en nefie Migael van Deventer borg die woord “spesiaal”. Sal aanstons elkeen se storie vertel.

Oupa se woorde – indien iemand dalk nie weet nie – is “koerant” en “joernalis”. Eersgenoemde borg ek ekslusief. Dis my woord. Myne alleen. Vir die woord “joernalis” kan daar meer borge wees. My borgskap daarvan is nie eksklusief nie. Die woord lê my nietemin na aan die hart. As iemand my vra wat my nering was, twyfel ek nooit vir een oomblik aan my antwoord nie. Ek was ‘n “joernalis”. Kort en klaar.

Die wete dat my verrbintenis van 36 jaar met Naspers se koerante ook in hierdie opsig simbolies verseël is, is ‘n heuglike een.

Vir die verbintenis met die blinkblaar-wag-‘n-bietjie hoef nie ver gesoek te word nie. Op ons boshuis, Tarlehoet, se werf in Sabiepark staan ‘n hele paar wag-‘n-bietjies. By die straatingang staan ‘n opgeskote een. Toe die kinders kleiner was, het Ouma Tokkie hulle altyd deur die skerp dorings laat “vang” wanneer ons verbystap piekniekplek toe.

Dan sê sy vermanend vir die boom: “Nee, boom, ons kan nie nou wag nie; ons gaan nou piekniekplek toe”. Eindelose pret is aan al die kinders verskaf, maar veral aan Jacob. Hy het gekraai van plesier en wou elke keer dat die boom hom eerste “vang”.

Op ons werf is ook jakkalsbessies. En by die Proteahotel by die Krugerhek waar ons altyd “roomys in die boomhuis” gaan eet, is ‘n reuse-meneer. Die rede vir Thomas se borgskap is egter te vinde in ‘n preek van ds. Nelus Niemandt, oud-NG-moderator, in ons Skukuza-gemeentetjie se karaktervolle kerk in die personeeldorp, waar hy op besoek was.

Christopher by die naambord in Wildevylaan.

Die leraar preek daardie Sondag boeiend oor bome en vra vir die lidmate wat hul gunstelingbome is. Thomas se hand is oudergewoonte eerste in die lug: “jakkalsbessie”. (Sy vrymoedigheid en kennis het al R50 vir homself verdien deur in ‘n diens in die NG gemeente Welgemoed blitsvinnig ‘n ralreier as ‘n reier te eien.)

Wildevy is die naam van die straat voor ons huis waar die seuns so graag kuier. Teen die kombuismuur hang ‘n yslike kaart van Sabiepark. Toe Christopher kleiner was, moes Ouma hom telkens op die kombuiskas tel en op die kaart wys waar is Wildevylaan. As hy dit eers op sy radar het, kry hy vinnig-vinnig 154.

Migael – borg van die word “spesiaal”.

Migael het nie so ‘n konneksie met ‘n boomnaam nie. Vir kinders met spesiale uitdagings speel bome en hul name nie juis ‘n groot rol in hul lewens nie. Ek vra toe vir sy ma, Mariza, om ‘n woord te kies. Sy het nie lank geaarsel nie.
Haar voorstel is nie om dowe neuter nie. Dit is natuurlik nie net geïnspireer deur haar seun se spesiale uitdagings nie, maar ook deur Migael self en haar belewenis van hom. Een van sy eerste boekies was deur Max Lucado met die titel “Jy is spesiaal”.

Op daardie noot: hoe spesiaal is dit nie vir hierdie oupa nie dat sy vier kleinseuns ook nou elk ‘n word in die WAT borg. Die WAT is ‘n bewonderenswaardige onderneming en hul bydrae is in hul oupa se oë nogal iets WAT-wonders.

Vier van ons spannetjie se woorde – “blinkblaar-wag-‘n-bietjie, “jakkalsbessie”, “joernalis en “koerant” – is reeds gepubliseer in die eerste veertien dele wat alfabeties van A tot Skooier strek. “Spesiaal” kom binnekort aan die beurt. Heelwat later eers “wildevy”. Maar nou-ja, Christopher is die jongste. Hy moet maar sy beurt afwag.

WEDEROM, PROF. CHRIS!

April 13, 2017 in Uncategorized

Christopher, Thomas en Jacob in prof. Chris se kantoor. Links staan die gids, Trace Adamo.

Geen Standard & Poor kan hierdie “status” van Suid-Afrika afgradeer nie en geen All Black- rugbystewel kan hierdie stukkie nasionale trots vertrap nie. Op ekonomiese gebied moet Suid-Afrika koes vir al die “rommel”. Op die rugbyveld word die Bokke maar sleg opgefrommel. Maar op mediese gebied kan ons steeds die bors ver uitstoot.

Met prof. Chris Barnard se historiese eerste hartoorplanting amper 50 jaar gelede het hierdie ou landjie die ganse wêreld getroef. Daardie mirakel bly ‘n skynende lig vir Suid-Afrika, sy medici en sy voortreflike gesondheidsdienste.

‘n Besoek aan die “Hart-van-Kaapstad-museum” in die sierlike Groote Schuurhospitaal met sy swaar houtdeure en deftige koloniale ontwerp laat die hoogdrama van die nag van 2/3 Desember 1967 herleef.

Die toer van twee uur begin in die kamer waarheen die noodlottig beseerde Denise Darvall gebring is nadat sy saam met haar moeder naby die hospitaal in die straat omgery is. Dit eindig in die twee buur-teaters waar dr. Marius Barnard, jonger broer van prof. Chris, haar hart met haarfyne sinchronisasie verwyder het, en die beroemde hartdokter self die hart onmiddellik in Louis Washkansky se borskas oorgeplant het.

In die teater.

Om die operasietafels staan die teaterspanne in hul uniforms om die bed of gebukkend voor delikate toerusting soos daardie tyd se hartlongmasjien, ‘n geskenk van die Amerikaanse universiteit waar Barnard st Ph.D in twee jaar verwerf het pleks van die gewone ses. Die ontvanger van die hart se naam en besonderhede staan groot op ‘n swartbord geskryf – nes daardie epogmakende nag. Alles lyk spookagtig werklik.

Die horlosie teen die muur in die Charles Saint-teater staan op twee minute voor ses die Sondagoggend. Dit is die oomblik toe Washkansky se nuwe hart ná ‘n derde skok vanself begin klop het. Vir ‘n oomblik was almal stomgeslaan, vertel die uithaler-gids, Trace Adamo. Die volgende oomblik het Christiaan Neetling Barnard, sendelingseun van Beaufort-Wes, die verwondering van almal verwoord: “God, dit gaan werk!”

Die geleide toer sluit in ‘n treffende huldeblyk aan die Darvalls in die herskepte slaapkamer van Denise met die outydse meubels, asook haar geliefkoosde langspeelplate op een bed uitgestal – sy was lief vir operamusiek – en ‘n gunstelingpop uit haar kinderdae op die ander. In die herstelproses het ‘n poppemaker glo groot geskrik toe twee swart inktrane onverwags uit daardie pop se glasoë biggel. Maar ek gaan nie daardie storie verklap nie …

In ‘n “laboratorium”, wat besoek word, lê die model van ‘n hond met ‘n oop borskas op die operasietafel oopgespalk. Hier is die ingewikkelde tegnieke oor jare op 50 honde verfyn.

In prof. Barnard se kantoor sit ‘n beeld van die beroemde man in die snyerspak agter die lessenaar, telefoon in die hand – so uitgeknip hy dat jy jou moet keer om nie hoflik vir hom “goeie dag” te sê nie.

In die kamer waar die 54-jarige Washkansky 18 dae geleef het voordat hy aan longontstekening gesterf het, loer sy een voet onder die laken uit. ‘n Slapband van Louis Lamour lê oop op die beddeken. Die skenkerhart in sy borskas het tot op die laaste sterk bly klop.

By Die Burger se voorblad van daardie dag.

Die museum se mure is versier met honderde foto’s, geraamde koerantvoorblaaie en briewe van lof en kritiek, ook van kinders. ‘n Mens mis die mure vol internasionale eerbewyse wat te sien is in die Chris Barnardmuseum op sy geboortedorp Beaufort-Wes (waar hy ook begrawe is). Al oplossing is om albei te besoek!

Omtrent geen aspek van die eerste hartoorplanting word nie aangeraak nie. Trace, die gids, praat ingelig en gesaghebbend oor die morele en etiese aspekte, Chris Barnard wat hom so laat meesleur het deur die genot van sy nuwe roem, sy liefde vir mooi vroue en sy eensame dood in Ciprus, Griekeland, op 2 September 2001 weens ‘n akute asma-aanval.

Sy ken haar storie en kan op haar voete dink. In ons groep is bv. ‘n Poolse egpaar. Vir hulle het sy die storie van die narkotiseur dr. J. Ozinsky, ‘n landgenoot. Wanneer prof. Chris se berugte humeur uitbars, het Ozinsky eenvoudig gemaak of hy hom nie verstaan nie. Die twee het uitstekend klaargekom.

Die kleinkinders was geboei deur haar aanbieding van stof wat hulle basies reeds op skool geleer het, maar sonder die emosie, Trace se entoesiasme en haar onverbloemde trots as mede-Suid-Afrikaner van die hart-pionier. Ek ag haar hoog, in dieselfde klas as top-gidse wat ek op internasionale reise teëgekom het – o.m. op die eiland Malta.

Aan die stuk mediese geskiedenis het ek my eie herinnering. Op Maandag 4 Desember 1967 was ek in die hoofsubredakteurstoel van Die Volksblad in Bloemfontein toe die byna ongelooflike storie hom begin ontvou in kopie deur hoofverslaggewer Harry Shaw wat van ons susterskoerant Die Burger bly instroom het. ‘n Geraamde voorblad van Die Burger van daardie dag hang teen die muur.

Ek dink ons het self ‘n skitterende voorblad gehad in die verre Bloemfontein. Sou dit sonder skroom vir die museum aangebied het. Wat ek liewer nie sal aanbied nie, is ‘n kort grafskriffie vir prof. Chris Barnard in my boekie met hekelversies, Polisie, polisie, ons reënboog is geroof, wat in 2003 verskyn het.

Die versie lui eenvoudig:

Ook maar mens, ook maar lus,
Met dié kort grafskrif,
Sê ons: tot siens, prof. Chris!

ALTYD IETS NUUTS UIT DIE BOS

April 6, 2017 in Uncategorized

Beelde van Maartvakansie: Tande-meneer by Tarlehoet, volwasse mierleeu en feesmaal naby Skukuza-gholfklub.

Ons luiperds het nou name: Mandleve en Shlarulini. Mandleve is ‘n dominante mannetjie in die Sabi-Sand en Shlarulini is sy wyfie. Die twee het Sabiepark ge-annekseer as deel van hul gebied en kom nou enige tyd van die dag of nag op inspeksie in hul “kolonie”.

Groter versigtigheid is deesdae die wagwoord, veral as jy gaan stap. Selfs Tokkie het haar laat oortuig om sekere roetes liefs te vermy en my Jan Scholtz-kierie op haar alleenwandelinge saam te vat.

Drie vlakvark-wesies is altyd op ‘n bondeltjie naby die kantoor. Dat hulle so moederloos groot word, herinner jou telkens aan die konstante luiperd-gevaar vir mens en dier.

Enigste eie roofdier-ervaring van die somervakansietjie in Sabiepark was egter met ‘n “roofdier” van ‘n heel ander aard: gelukkig net met een van die sogenaamde “Vyf Kleintjies”: die mierleeu.

Voorheen het ek die mierleeu net as die larwe geken wat met sy plat, vet lyf in sy tregtervormige putjie in die sand skuil, ander insekte met sy twee lang kake gryp en blitsvinnig die grond intrek. Nou het ek ook met die volwasse lepelvlerkie-mierleeu kennis gemaak.

Elke aand het ‘n paar by die stoeplig kom rondfladder. Die volwasse knaap lyk soos ‘n naaldekoker of waterjuffer met ‘n lang, skraal lyf en vier lang rafgfyne netvlerke. Hy is maar lomp en vlieg baie swak en rukkerig. Die deurskynende vlerke met jul kolpatrone verleen egter aan die insek ‘n sekere elegansie.

‘n Nuwe voëlgeroep (vir my altans, nie vir Tokkie nie) het die bekende eentonige doe-doe-doe-deuntjie van die groenvlerkduifie onderbreek. Dit is die harde, helder gefluit van die baardwipstert.

Die baardwipstert se roep bestaan uit ‘n reeks strelende frases wat elk drie of vier keer herhaal word, met heelwat variasie. Sommige frases styg in ‘n crescendo. Newman beskryf dit in Tokkie se veel gebruikte voëlboek meesterlik soos volg: “piee piee terr triee .. tsjieroee tsjieroee tsjieroee …. wietsjoee wietsjoee wietsjoee … tirroee tirroee tirroee … piee piee piee piee … tsjoe-iet tsjoe-iet tsjoe-iet.”

‘n Aand of twee voordat ons weg is, het ons die bekende duet van gevlekte ooruile duidelik in die nagstilte gehoor. Die mannetjie se diep “whoeee” word deur die wyfie se sagter “hoe” beantwoord (met of sonder vraagteken – ek weet nie. )

Naguiltjies se pragtige sang het amper elke nag opgeklink; uiters welkom nadat hulle ‘n ruk lank doodstil was.

Op die werf, tussen die aalwyne by die seuns se badjie, staan nou ‘n klein paddaboompie. Dis ‘n geskenk van broer Cules-hulle. Hoop die boompie oorleef en begin kort voor lank die groterige leeragtige vrugte lewer waar die ryp geel pulp deur mense, ape, bobbejane, renosters, neushoringvoëls en witoorhoutkappers geëet word. Laat ons ook hoop die vrugte lok eerder voeëls as ape en bobbejane!

Hoeveel rosyntjiebosse – reuserosyntjie, vaalrosyntjie, witrosyntjie en ritse ander gwerias van onbekende identiteit – op Tarlehoet voorkom, is onbekend. Dit sou ‘n reusetaak wees om te tel. Een ding weet ek: ná goeie reën in Januarie tot Maart is daar hope meer as voorheen. Oral beur ‘n nuwe rosyntjiebos of kruisbos boontoe.

Nog ‘n nuwigheid is natuurlik die stories wat na vore begin kom oor al die beroemde besoekers wat die Williams-Jonese na 250 saamgebring het: J.K. Rowling, Roger Moore en selfs dalk prinses Diana (vorige blog).

Wat elke keer ‘n somerbesoek kroon, is natuurlik die swembadjie. In daardie verfrissende water het ek en Tokkie die drie weke geboer, sonder wroeging oor die waterskaarste in die Kaap. Jy hoor dan die Sabie in jou ore druis!

Die geswem eerste ding elke oggend en laaste ding elke aand – so saam-saam met twee waterskilpadjies in die watergat – het ons selfs die pyn van die eerste dag se batterykrisis laat vergeet. Die ses nuwes en die nuwe reguleerdertjie werk in elk geval kookwater. Moet ook teen daardie koste (amper R15 000)!

Ompaadjie na Tshokwane.

Wat die Wildtuin betref, was dit ‘n openbaring om van die ompaadjie af die enorme skeur in die aarde gade te slaan weens die Mantimahledam wat weggespoel het halfpad tussen Skukuza en Tshokwane. Naby die Skukuza-gholfklub het leeus ‘n groot kameelperd platgetrek. Ons het hulle nie daar betrap nie. Vier hiënas het egter behoedsaam uit die bos gekom op soek na ‘n laaste peuselhappie. Een oggend het ‘n troppie wildehonde ons by die Paul Krugerhek ingewag.

Tussen die ruie gras en bosse was dit egter nie die maklikste ding om diere raak te sien nie. Maar wie gee oor diere om as die manjifieke veld self die oog so streel?

(Hierbo verwys ek na die Jan Scholtz-kierie. Dis ‘n pragstuk van kiaat met ‘n swierige vlakvarktand. By Tarlehoet was die vakansie ‘n beer met selfs nog indrukwekkender tande. Jan se hande sou gejeuk het!)

ONS BEROEMDSTE GAS

April 2, 2017 in Uncategorized

Het Lady Diana ooit in Sabiepark gekuier?

Het die Britse “prinses van harte” in haar fleur hier wakker geword met die klokhelder roep van die visarend wat bo die gedruis van die Sabierivier opklink? Het sy by een van die die rustige piekniekplek se uitkykpunte die olifante se waterkaskenades gadegeslaan? Het sy gaan slaap onder die uitgestrekte melkweg na ‘n aand langs die kampvuur?

As sy het, is dit een van Sabiepark se groot geheime van wie bittermin weet. Selfs hierdie veteraan-Sabieparker het pas die eerste keer die fluistering gehoor.

Tog lyk dit die waarheid kan wees; dat prinses Diana inderdaad ‘n gas by die Sabiepark- “royalty” van ‘n vorige generasie, die Williams-Jonese van 250, was. Die nuwe eienaar vaan 250, ds. Theo Danzfuss, het die storie personlik uit – verskoon maar die koeranttaal, asseblief! – meer as een “betroubare bron” verneem. .

Lady Diana se Sabiepark-kuier of –kuiers het ter sprake gekom na ‘n onlangse Facebook-inskrywing uit my pen. Wie sou die beroemdste mens wees wat nog sy/haar voete in Sabiepark gesit het, het ek daarin gevra. Op my vraag het ek soos volg geantwoord:

My eie sienswyse was altyd: Mimi Coertse (gewese eggenote van stigterslid Werner Ackerman wat eerste die moontlikhede van Sabiepark as private natuurreservaat raakgsien het). Haar stem het selfs hier opgeklink wanneer die eerste eienaars gesellig saamgekuier het in die stkamer (wat nou een vleuel van die kantoorgebou vorm).

Wel, dit was my sienswyse tot Dinsdag 21 Maart, Mensregtedag.

Hoor toe by Jimmy Pressly van Sanparke niemand minder nie as J.K. Rowling van Harry Potterfaam was al in lewende lywe in Sabiepark as gas van mnr. Williams-Jones wat ‘n groot gees in die Engelse rolprentbedryf was. Sy was glo lief om langs die rivier te sit.

Ook Roger Moore, gewese 007, het as gas by 250 Sabieparkstof op sy skoene gekry.

Die hoë besoeke was glo hoogs incognito. Jimmy dra kennis want hy is by geleentheid deur hul gashere versoek om ‘n spesiale nagrit te reël. Was ongelukkig nie vir hom moontlik nie.

( ‘n Mens kan dink hoe teleurgesteld Jimmy junior was (eintlik steeds is, aldus sy pa.). Hy het ‘n stapel Harry Potterboeke besit. Daardie handtekening was vir hom goud werd.)

In die kommentare op my inskrywing skryf Ferdie Danzfusse, seun van ds. Theo, toe: “Ek weet nie of dit waar is nie, maar die gerug is dat Prinses Diana ook een van sy gaste was…”

Gerugte soos hierdie sal nou tiekie die bos wees, het ek en Tokkie taamlik sinies teenoor mekaar opgemerk.

Maar was ons dalk te sinies?

Saterdagoggend stop ds. Theo langs my en Tokkie in Wildevylaan. Ons gesels oor sy huis, die vorige eienaars en die gaste wat hulle uit Engeland saamgebring het. Hoor toe uit sy mond inligting oor die Diana-konneksie wat my weer laat dink.

Eers was dit die oordragprokureur, self ‘n Sabieparkeienaar, wat by die nuwe eienaar wou weet: Ken jy die geskiedenis van daardie huis?

Toe keer ‘n vorige parkhoof van Sabiepark hom by die piekniekplek voor met dieselfde vraag. Daarna ‘n dame in die Sabiepark-kantoor.

Almal vertel hom toe van die beroemde gas, wat glo ‘n niggie van Williams-Jones was. Hy was die die besturende direkteur van ‘n rolprentmaatkappy in Engeland. Vandaar die gaste soos J.K. Rowling en Roger Moore.

Nou is ek en Tokkie genooi vir koffie. Dan was ons ook al daar, merk sy lakoniek op.

‘H HUISIE VIR ‘N STORIE

Maart 30, 2017 in Uncategorized

As ek ‘n skrywer van storieboeke was, sou ons oornagtuiste in die golwende groen heuwels van Mpumalanga op Machadodorp – deesdae bekend as eNtokozweni – gewis iewers in ‘n storie opduik.

Die huisie is ‘n doodgewone plattelandse plekkie met ‘n beskeie, amper armoedige, voorkoms agter ‘n ruwe sementmuur, maar so tipies van ‘n era dat jou kameravinger in elke kamer jeuk.

Van die sierlike plafon tot die breë vloerplanke, vloerlyste en vensterrame van duursame hout – Oregon-den, raai ek – was vanmelewe hoogmode. Die ornate kaggels en ‘n Persiese mat in die sitkamer verleen ‘n waardigheid van weleer.

Van die meubels behoort ‘n kenner in oudhede sy hande te laat vryf. My keuse val op die outydse badkamerkassie, kompleet met wasskottel en lampetbeker. ‘n Riempiesbank en die soliede bedkopstukke van toentertyd behoort ook goeie pryse te haal.

Die eenvoudige voortuin adem dalk selfs des te meer ‘n plattelandse geur, met sy prominente suurlemoenboom, perskebome, druiweprieëltjie en beddings met afrikaners en kappertjies.

Op die stoep het ons forelpastei saam met ‘n wyntjie weggesluk terwyl die volmaan voor ons verrys. Die forelpastei het ons by Milly’s se padstal ‘n entjie voor die dorp gekoop. Moet dit nie mis nie. Wees by die padstal ook op die uitkyk vir Schoemans se growwe mieliemeel uit Delmas.

Die slagspreuk op die sakkie lui: So goed as die beste, beter as die meeste. Met die aanspraak kan ek nie fout vind nie. Dis nou pap daardie!

Die huisie staan langs die Old Mill-hotel. Sy ligging verklaar waarskynlik sy ietwat pretensieuse naam, Moulin Manor. Die struktuur, toerusting en dekor van die “manor” sal nie in elke kieskeurige se smaak val nie. Maar daar is drie slaapkamers – ‘n dubbelbed in een en ses enkelbeddens in die ander twee – en die beddegoed is eersteklas.

Vir my en Tokkie had die Moulin Manor by die aantreklikheid van die tarief boonop ‘n aansteeklike sjarme, al slaap ‘n mens weens die krakende plankvloere en die afwesigheid van ‘n alarm bra lig. Die lemmetjiedraad op van die tuinmure verraai die behoefte aan sekuriteit en die polsende sjebeenmusiek twee strate hoër dra nie by tot ‘n ontspanne gemoed nie.

Die dorpie met die Portugese naam – genoem na ‘n ingenieur wat met die bou van die spoorlyn na Mosambiek gemoeid was – vertoon maar ‘n neerdrukkende beeld van verwaarlosing. Dat al die strate eens geteer was, getuig van beter dae. Nou maak die slaggate hulle amper onbegaanbaar. Maar o, daardie wit NG moederkerk wat vorstelik oor die dorp troon, is steeds ‘n sieraad.

Die Elandsrivier vloei deur die dorp en daar is glo ‘n minerale fontein met buitengewoon helende kragte. Ek het dit nie opgesoek nie. Kan dus niks daaroor rapporteer nie.

Hoekom juis op Machadodorp gaan oorslaap? Moeilike vraag, want ons kon gemaklik verder gery het.

Dalk lok die fontein sekere besoekers. Die natuurskoon met heuwels, damme en wuiwende gras veral na die heerlike reën tot dusver hierdie somer kan ‘n lokmiddel vir ander wees. So ook die lewendige forelbedryf van die kontrei.

Dat die vlugtende Transvaalse volksraad in die Anglo-Boere-oorlog in treinwaens daar ‘n tydelike vesting gevind het, verleen aan die dorp ten minste ‘n historiese karakter.

Maar uiteindeklik was die deurslaggewende rede vir oorslaap op Machadodorp waarskynlik eenvoudig net die ongewoonheid daarvan. Ek wou dit nog altyd doen. Nou het ek.

Nog iets om af te tik op my lysie van slaapplekke met ‘n vreemde bekoring.