Jy blaai in die argief vir Uncategorized.

“WUNDERSCHON”

Junie 12, 2019 in Uncategorized

Die Musica voor anker in die Baai van Kotor.

Vreemde woorde in vreemde tale – “magnifico” in Italiaans, “imposant” in Frans, “wunderschone” in Duits en allerlei verwante uitdrukkings van verwondering in ander tale – het skielik vir my betekenis gekry waar ek, op die dek van die MSC Musica die intog in die Baai van Kotor – Boka Kotorska – meegevoer indrink.

Ek was seker dat vreemdelinge wat Afrikaans nie ken nie, sou verstaan as ek die ontvouende natuurskouspel in my taal as “verruklik” of “aangrypend” sou beskryf. Of selfs sou verstaan wat ‘n Engelse dame bedoel het met haar luide uitroep van “supercalifragilisticexpialidocious”, ‘n speelse skepping uit die musiekfilm Mary Poppins waarin Julie Andrews in 1964 haar rolprentdebuut gemaak het – ‘n woord wat jy in ‘n woordeboek vergeefs sal soek.

Vir baie van die 3 200 passasiers op die groot weeldeskip – tonnemaat 92, lengte 293 meter, hoogte 59 meter, bemanning 950 – op sy noordwaartse terugtog ná ‘n somerseisoen van vier maande in Suid-Afrika was die mirakel van Ferdinand de Lesseps se Suezkanaal (vorige blog) waarskynlik die verwagte hoogtepunt. Ander het gebrand om die ruïnes van die antieke Arabiese stad Petra in die teenswoordige Suidwes-Jordanië te gaan verken. Dit word as een van die sewe moderne wonders van die wệreld gereken.

Nou is almal se asems skoon weggeslaan deur hierdie onverwagte Noorweegse “Bergen” in die suide van Europa waar fjords en die Middellandse See mekaar as ‘t ware ontmoet: vier baaie van inkblou Mediterreense see, omring deur ruwe swart rotswande wat soos ‘n reuseskoenlapper sy vlerke oopvou voor die steeds groter besoekende plesierbote wat toenemend derduisende besoekers op die ou Balkanstaat Montenegro kom verlief maak.

Teen O8:00 het die plaaslike piloot aan boord gekom. Van toe af kruie ons twee uur lank langsaam en versigtig deur ‘n reuse-S wat deur die vier skone komme, omring deur dramatiese swart pieke (monte negro), gevorm word. Eers daarna kon die MSC Musica anker gooi en die vrag passasiers met kragtige landingsvaartuie aan wal kom vir ‘n dag in een van die wệreld se mooiste ou historiese hawestadjies. Vir hierdie liefhebber van skeepvaarte bied die omgewing van die onvergeetlikste taferele wat hy in sy lewe van ‘n boot af aanskou het. Dit is groots. Glo my.

Toe ons in Durban aan boord kom op 26 April 2019 is ons verras met dieselfde geskenk van die redery MSC as vir ons goue bruilof twee jaar gelede op ‘n vaart na Walvisbaai: ‘n ysemmer met ‘n bottel Moët et Chandon-sjampanje uit Frankryk (prys op skip: $75) en twee elegante glase met die MSC-logo daarop het in die kajuit gewag. Alle lede van die MSC se “Seniorsklub” is so bederf. Vele proppe het dalk sommer die eerste aand al tussen Durban en Mauritius geklap. Ons goue voggies het ons vir ‘n spesiale goue oomblik gebệre.

Ons goue oomblik het daardie aand aangebreek. Kan Moët et Chandom die kieskeurigste palaat (en die gees) ooit heerliker verkwik te midde van die beeldskoonste berg-en-see-tonele; om op dek 13 op die agterstewe van die Musica suinig-suinig daaraan te teug terwyl die huise van Perast en ander afgesonderde gemeenskappies in die verte al hoe kleiner word? .

Om dan Andrea Bocelli se fluweelstem die weemoedige “It’s time to say goodbye” (in Italiaaans en sonder Sarah Brightman) oor die luidsprekerstelsel deur die hele skip aanhef – uando sono solo, sogno all’orizzonte, e mancan le parole, Si lo so che non c’è luce – is voedsel vir die siel.

SEEROWERKONTREI

Junie 11, 2019 in Uncategorized

strong>HvD by die Musica – veilig deur seerowerkontrei.

Om van die suide af by die Suezkanaal uit te kom, verg versigtige deurgang van seerowerkontrei aan die Somalilandse kus. Dit is waar hedendaagse seerowers steeds skuil en veral in die jare 2007 tot 2012 onheilspellend aktief was.

Van tyd tot tyd roer die seerowers steeds. Trouens, minder as ‘n week voor die Musicavaart, is twee vissersbote, die FV Adria en die FV Txori Argi aangeval. Met die hulp van parate private veiligheidspanne is die aanslag afgeweer.

‘n Reuse-passasierskip is natuurlik ‘n perd van ‘n ander kleur as ‘n relatiewe klein vissersboot. Sulke insidente dien tog om versigtigheid op te skerp by skeepsrederye, asook die internasionale vlootmagte wat skeepvaart in die geweste beheer en beskerm. Spesiale veiligheidsentrums is in o.m. Londen en Durban vir die doel ingerig.

Soos elke ander skip, moes die Musica sy teenwoordigheid dus amptelik aan die militệre owerhede bekend maak, en is sy roete noukeurig gemonitor. Waarskynlik was ‘n goed gewapende fregat of wat op ons skip se stert, nie te ver agter die verste punt van sy kielsog nie!

Op die Musica self, soos op ander passasierskepe, is allerlei gevorderde toerusting soos waterkanonne en veiligheidskameras wat “oral buiten in die kajuite (en genadiglik ook stortbaddens!) kan loer”. ‘n Span opgeleide veiligheidspersoneel met gevaarlike skietgoed was, soos altyd, aan boord. Het nogal gewonder of een nie in ‘n kajuit op dek agt was nie. Een deur was konstant op ‘n skrefie oop. Wat na ‘n weermagstewel met heelwat myle op gelyk het, is as stopper gebruik. (Dalk was die inwoner net ongeneë om ingehok te voel en lief vir vars lug!)

Gordyne in die eetsale is vyf aande lank op die lang skof tussen Port Louis en Aqaba in die Rooisee diskreet laat sak en skerp buiteligte is afgeskakel – o.m. een reg oor my en Tokkie se patryspoort wat ‘n reddingsboot buite verlig. Passasiers is op Woensdag 1 Mei oor die luidsprekerstelsel en met spesiale kennisgewings oor internasionale veiligheidsprosedures ingelig. Party oningeligtes was nogal uit die veld geslaan. Seerowery? Hiervan het hulle niks geweet of verstaan nie.

‘n Kleurkode is op die boot in werking gestel. ‘n Blou kode beteken dat ‘n verdagte skip opgemerk is en dat begin sal word om buitedekke te ontruim. ‘n Oranje kode beteken dat die gevaar wesenlik is en dat passasiers “genooi” sal word om dadelik na binne te kom. ‘n Rooi kode beteken: ‘n noodtoestand. In so ‘n geval sou daar streng bevele van die bemanning wees wat stiptelik uitgevoer moes word.

Gelukkig het ons sulke ongemaklike aksies vrygespring. Die jollifikasie by die swembaddens op dek 13, in die San Remo-casino en in die duisternis klubs en kuierplekkies op dek sewe en elders kon elke aand tot die vroeë ure onbelemmerd voortgaan. Hoe onbesorgde passasiers in ‘n krisis sou onthou watter kode watter betekenis het, en hoe hulle sou reageeer, sou hierdie siniese waarnemer boonop graag wou sien!

Uit die vertellings van ’n passasier op die MSC Melody wat in 2009 deurgeloop het, mev. Ria Schutte van Danabaai, by Mosselbaai, blyk dit dat so ’n aanval vir hulle geen grap was nie. Die kawalt het losgebars terwyl die meeste passasiers op ‘n binnedek na operasangers sit en luister het. Die volgende oomblik onderbreek geweerskote die applous en sien hulle net vuurvonke. Bemanning hardloop rond.

Haar man, Koos, het dadelik gesnap wat aan die gebeur is, vertel sy. Hy skree toe vir die gehoor: “Val plat, down down. “ Alle passasiers is daarop kajuite toe gestuur en beveel om geen ligte aan te sit nie. Hulle trek toe maar sweetpakke en reddingsbaadjies aan en wag … Sy gryp net haar pêrels, ID-boekie, ‘n bottel water Jamaikagemmer vir die naarheid as vlug in reddingsbote hul voorland sou wees.

Die nag was sonder voorval. Die volgende oggend loer Koos versigtig by die deur uit. ‘n Lïd van die kajuitpersoneel stel hom gerus. “Gaan eet gerus ontbyt”. Die aanslag was afgeweer. Die volgende middag het ‘n Spaanse oorlogskip en ‘n helikopter gekom en die skip tot by Suez vergesel. Daarna is saam met ‘n vliegdekskip gevaar. Die ervaring was nogal “skrikwekkend” maar sy sou graag weer wou gaan.

Dat die bedreiging van seerowery aan hulle vat en vir hulle spanning inhou kon ‘n mens ook agterkom aan die bemannning, veral aan die senior offisiere in hul kraakwit uniforms. My eie direkte ervaring was as lid van die sogenaamde “MSC Voyagers Club” (passasiers wat voorheen al op ‘n MSC- skip gevaar het). Ons is deur kaptein Ciro Ponti genooi vir ‘n formele welkom-terug-skemerkelkpartytjie op Donderdag 9 Mei in die deftige Crystal Lounge. Ons gasheer daag toe nie op nie, omdat ons in ‘n “sensitiewe area” is en “belangrike sake” op die brug sy aandag vereis. So het seremoniemeester Maddalena (Mandy) Bucconi ons lughartig ingelig. Die dosyn offisiere wat wel opgedaag het, het met die enkele heildronk egter opvallend elkeen net een slukkie sjampanje geniet, hul feitlik vol glasies op ‘n skinkbord in ‘n klaarblyklik getaakte kelner se hand neergesit en laat vat.

Twee dae later, op Saterdag 11 Mei, het kaptein Ponti self die sluier oor sy geheimsinnige afwesigheid gelig. Op ‘n vrae-sessie in die Teatro la Scala het hy nie doekies omgedraai nie. Hy was die vorige paar dae nie juis sigbaar nie, omdat sy skip hom in ‘n gebied met die “risiko van seerowery” bevind het, het hy opgemerk, en sy hoogste prioriteit is die veiligheid van sy skip, die passasiers en die bemanning. Maar “die gevaar is nou verby”. Die kaptein het gemoedelik en ontspanne gelyk.

In die eetsale is daardie aand gordyne gelig. Buiteligte het ook weer helder gebrand.

(Naskrif. Kaptein Ponti was ook in 2009 gesagvoerder van die MSC Melody met die aanval ten noorde van die Seychelles.)

SEE VAN SAND

Junie 6, 2019 in Uncategorized

Een woord was op almal se lippe van die oomblik af dat die MSC Musica op 26 April 2019 uit Durban weg is op sy driewekelange terugtog na sy tuiswaters in die Middellandse See: Suez. Aan die skip se noordwaartse roete al langs die ooskus van Afrika op was avontuur, romantiek, geskiedenis en dalk, net dalk, ook ’n titseltjie gevaar. Die Midde-Ooste bly maar ’n politieke kookpot.

Egipte se beroemde Suez-kanaal in die Sinai-skiereiland verbind die Middellandse See en die Rooi See vir 161 kilometer. Dit strek van die hawestadjie Suez aan die Golf van Suez, ’n vertakking van die Rooisee, via die “Bittermere” tot Port Said aan die Middellandse See, of andersom. Die “Bittermere”, sowat 47 km van Suez af, was eers ’n enorme soutpan. Vandag vorm dit die grootste watermassa in die Suezkanaal.

Die grootste deel van die epiese kanaalvaart, “ploeg” die skip as’t ware deur oseane van onherbergsame Arabiese woestynsand op allesbehalwe ‘n “brede rivier”. Dit is werklik net ’n kanaal, niks meer nie; op sy breedste net 225 meter wyd en net 24 meter diep. Kilometers ver moet eindelose klipmure die kruipende woestynsand in bedwang hou.

Omweë van duisende kilometers word daardeur uitgeskakel. Die roete tusen Europa en die Verre Ooste word ongeveer 40% korter as om die suidpunt van Afrika. In kilometer omgesit, beteken dit ‘n aardige afstand van oor die 7 000 kilometer.

Om met dié vername lewensaar vertroud te raak, verg van nuuts af kennismaking met name soos die Golf van Aden (’n uiters belangrike waterweg vir olietenkskepe tussen Jemen en Somaliland op die vasteland van Afrika), die Golf van Aqaba, die Horing van Afrika, die Sinai-skiereiland en die Rooisee – name wat via vae herinneringe aan die vakke Geskiedenis en Bybelkunde in meeste se koppe vassteek.

Dinsdag 14 en Woensdag 15 Mei was ons “Suez-dae.” Dinsdag het die bootverkeer deur die dag begin toeneem. Skielik is van die dekke af en deur patryspoorte gereeld bote waargeneem wat, soos die Musica, haastig op pad was na die hawestadjie Suez om ‘n gunstige plek in die volgende dag se konvooi te bekom.

Teen 14:30 het Tokkie 32 bote rondom die Musica getel. Om die bote in ‘n halfmaan reg te maneuvreer, was vir die leek maar ‘n deurmekaar-besigheid. In die skynbare harwar wou dit lyk of ‘n vragboot roekeloos op die Musica se boeg afpyl. “Lunatic!” het die man langs my op die promenadedek, dek sewe, ontsteld uitgeroep en in ‘n taal voortgebabbel wat ek nie kon kleinkry nie. Sy vrese was gelukkig onnodig. Die Egiptiese pilote wat die proses beheer, is nie onder ‘n eendvoël uitgebroei nie. Die prosessie – herinner nogal aan ‘n “Bloedrivier se walaer oppi water” – is sonder ongeval opgestel.

Toe die bote in die laatskemer hul liggies aanskakel, was dit rondom ons ‘n feestelike toneel. Party bure het soos helder verligte woonstelgeboue gelyk. Aan ‘n helder verligte boot kleef mos altyd romantiek, soos aan ‘n trein, al sou dit bedags bra bedremmeld lyk. “Ek weet daar’s fees vanaand in menig verligte saal, maar geeneen wat my mis by die dans en die dis ….”

Klein patrolliebootjies het soos vuurvliegies heen-en-weer tussen die skepe ge-zirts. Wat die doel was, was aan my onbekend. Die teenwoordigheid van die polisie het tog nodig gelyk. As ekself al hoe lank ‘n matroos op ‘n gehawende ou vragskippie was, sou die versoeking groot kon gewees het om in te duik en in ‘n paleisagtige plesierskip soos die Musica afleiding te gaan soek.

Die konvooi word deur ‘n militệre skip gelei. Ná hom sou ons skip nommer twee wees, het die nuus versprei. Sulke voorkeurbehandeling kom teen ‘n prys. Die gewone koste vir gebruik van die kanaal is $426 000, beweer my Britse tafelmaaat, Chris Wakefield. Vir ‘n premie van $35 000 kan jy ‘n uitsoekplek bespreek – die duurste “tolpad”op die aardbol?

Oor ons te wagte Suez-ervaring het die Musica se kundiges ons vooraf met inligting gepeper. Historikus Alison Hypher se boeiende lesings het die reuse-Teatro la Scala (1 700 sitplekke) byna volgepak. Ou kennis is opgeskerp. Heelwat wat nuut is, is bygeleer. Wat belangstelling aangewakker het, was ‘n groot kaart van daardie kontrei waarop ons vordering, eers in die Golf van Aqaba en daarna in die Golf van Aden, daagliks om 12-uur deur ‘n mooi jong vroulike offisier in ‘n wit uniform opgedateer. Sodat aankondigings in vele tale nie gedurig die rustigheid versteur nie, is ‘n nuttige inligtingstuk in elkeen se voorkeurtaal by elke kajuit onder die deur ingestoot.

Die konstruksie was ’n ontsaglike taak. In April 1859 is die “eerste sooi” gespit. In November 1869 is die kanaal met ’n fanfare geopen. In daardie elf jaar is 75 miljoen kubieke meters sand uitgegrawe. Van die 1,5 Egiptiese wekers wat soos slawe gedryf is, is 120 000 dood. Die koste was ’n verbysterende 400 miljoen Franse frank.

Die bouer was Ferdinand de Lesseps, ’n briljante Franse diplomaat en kanaalbouer. Ál hoe meer skepe het die kanaal oor die jare heen gebruik. In die 1870’s is sowat 500 per jaar daardeur. Vandag is dit 18 000, met ’n gemiddelde van 50 per dag. Die maksimum is 76. Baie dra kosbare vragte olie.

Wie in die geskiedenis wil delf, sal egter ver moet terugblaai. In die tyd van die Egiptiese faraos is al aanvoorwerk gedoen. Nadat hy Egipte in 1798 verower het, was Napoleon Bonaparte ook vuur en vlam. Ongelukkig is hy deur sy ingenieurs mislei met die bevinding dat die Rooisee minstens 10 meter hoër was as die Middellandse See. Onnodige vrese vir katastrofiese vloede in die Nyl-delta het die plan gekelder. Uiteindelik was sluise, soos dié in die Panamakanaal, egter nie eens nodig nie.

Bootvaarders is berugte laatslapers weens die volop nagtelike jolyt. Maar die Woensdagoggend toe die Musica se beurt aanbreek om agter ‘n hemelsblou vragskip van die NYK Line die kanaal binne te gaan, was lewe soos min op al wat ‘n dek is. Fotograwe het op die geleiboot, die Salam 7, by die Musica se agterstewe gekonsentreer. Dié het soos ‘n besige hommelbytjie om ons gedraai ten einde die groot skip in kodetaal op die regte spoor te hou. Agter hom kon ek vier bote in ‘n ry sien aankom, met ‘n gaping van sowat een kilometer tussen elk, asof ‘n onsigbare stuk garing hulle bind. Die voorste twee was knewels, hoog gelaai met vraghouers.

Die toneel oor die boeg heen was veral treffend. Ons wit skip se skerp neus tussen walle van geelbruin bruin sand aan weerskante van die blou-blou water het die illusie versterk van ‘n “sandbreker” wat sy weg deur ‘n ruwe woestyn oopbeur. Plek-plek lyk die oewers gevaarlik naby aan mekaar. ‘n Mens ys oor hoe moderne vliegdekskepe hul weg deur daardie smal gangetjies vind.

In sy inligtingstuk verklaar die Musica o.m. die volgende: “There is limited things to see along the way because most of the time we will sail on a narrow strip of water in the middle of the desert, but that is also the beauty of it.” Ek stem. Die vaart op die “narrow strip of water in the middle of the desert” is inderdaad die aangrypendste dimensie.

Op ons vaart van 10 uur (die gemiddelde is 11 tot 15 uur teen plus-minus 8 knope ofte wel 14 kilometer per uur) het ons darem veel meer as woestyn gesien. Vir eers was die kontras tussen oos- en wesoewer ‘n openbaring. Danksy die magtige Nyl se lewegewende water was aan die westekant landbou, stedelike ontwikkeling, klein dorpies (elk met sy moskee met prominente minarette), lanings palmbome – ‘n palmwoud, volgens Tokkie – ‘n varswaterkanaaal, ‘n treinspoor vir die lengte van die kanaal en allerlei monumente.

‘n Boeiende element was die botemengelmoes: allerlei grotes wat van die noorde kom en op strategiese plekke hul beurt by smaller dele moes afwag, veerbote wat gemeenskappies aan weerskante verbind, kragtige baggerbote wat oor ‘n boeg sand uitspuwe, gelei- en patrolliebote; ook astrante klein visserskuitjies wat soms ‘n traagheid openbaar het om hul nette op te trek voor die reuse in aantog. Die Engelse praat van “chicken” speel.

Halfpad deur die vaart, by die meer Timsah naby die groterige dorp Ismailia, sowat 85 kilometer van Suez, is waar die Rooisee en die Middellandse See amptelik ontmoet. Dit is ook waar die noordwaartse en suidwaartse konvooie mekaar verbysteek, en ‘n nuwe piloot aan boord kom. Die “Halfway House”. Die verrassende is dat die bevolking van Ismailia, volgens die MSC se statistieke, groter is as dié van Suez: 700 000 teenoor 500 000.

Deurgaans word die kanaal se geskiedenis as politieke twisappel beklemtoon. Militệre basisse, jeep-patrollies en waghuisies (nes dié in Suid-Afrika) kom gereeld voor. ‘n Militệre helikopter het, seker maar net uit moedswillige magsvertoon, ‘n slag bitter laag oor die skip gedreun. “Lunatic!” het ek iemand hoor uitroep. Dit was dieselfde mede-passasier as die vorige dag.

Onder die gedenkstene staan uit: die eerste van ‘n AK-47 ter herinnering aan die Slag van Ismailia in 1973 in die Yom Kippur-oorlog, nommer twee van ‘n Egiptiese werker met sy graaf, en nommmer drie die enorme Suezkanaaalbrug of Al Salambrug, ook bekend as die Mubarak-vredesbrug of selfs die Vriendskapsbrug, waar jy na sowat 112 kilometer, verbyvaar.

Die brug se afmetings is allesbehalwe te versmaai. Vir ‘n deurgangshoogte van 70 m vereis ‘n hoogte van 154 m en ‘n totale lengte van 3 900 m. Die brug is in 2001 voltooi met geld wat hoofsaaklik van die Japanse regering kom Soos ons daar verby is, was Afrika regs en Eurasië links. Op die oomblik is dit ‘n nuttelose, duur wit olifant! Die brug is weens veiligheidsredes deur Egipte gesluit.

Wat ek gemis het, was vir eers die een of ander gedenkteken aan seker die Suez se donkerste ure, in die Sesdaagse oorlog tussen Egipte en Israel in 1967 toe die kanaal deur gekelderde skepe blokkeer en met onontplofte ammunisie besaai is. Vyftien skepe langer as agt jaar is in die gebied van die “Bittermere” vasgekeer en skeepsverkeer tussen Europa en Asië het tot stilstand geruk. Daardie skepe is deur die woestynsand so verrinneweer dat dit die naam “geel vloot” verwerf het. Net twee van die 15 was ná agt jaar nog seevaardig.

KONING VAN KWINKSLAE 80

Junie 5, 2019 in Uncategorized

Ollie (links) en HvD (regs) in die 60’s aan Die Volksblad se subtafel. Watter staatmaker was hy nie in daardie stoel nie!

O liewe magtig, o allakragtig, die Koning van Kwinkslae is more tagtig! Hartlik geluk, Ollie Olwagen, of Goëthe Olwagen , as ‘n mens nou formeel wil raak.

Olllie bereik more, 6 Junie, die magiese syfer waarvan Die Bybel so ‘n mooi woord spreek as hy die ouderdom onder loep neem.

Ek het Ollie in die 50’s as sub by Die Volksblad leer ken. Hy was verstrooid maar briljant – ‘n kopskrywer (skrywer van opskrifte) soos ek nie weer na hom gesien het nie . Later by Huisgenoot is hy met Naspers se Piet Cillié-prys vir kreatiwiteit vereer. Hy was waarskynlik die kreatiefste Nasperser van sy era en het daardie prys – ook groter erkenning – deur en deur verdien.

‘n Keer by Die Volksblad was op bladsy een vir absoluut net ‘n kort eenreëlkop plek vir ‘n stoepberiggie op die voorblad oor die prima ballerina Margot Fonteyn, wat ná ‘n opvoering onder die blomme toegegooi is. Ollie se skepping: “‘n Blom-Fonteyn”.

Moshe Dayan, die bekende Israelse politikus met ‘n oogklap, was lief vir oudhede. Bo ‘n artikel oor daardie voorliefde in Huisgenoot was Ollie se kop: “Moshe het ‘n oog vir oudhede”. Ene L Otto wen die Lotto. Ollie se kop: “Van K…erkmuis tot L…otto”.

Niemand kon in sy loopbaan by hom kers vashou as dit kom om met woorde te speel nie. Ollie was inderdaad iemand met ‘n kop vir koppe … of, soos ‘n ander kollega dit gestel het, iemand wat sonder veel kopkrap goeie koppe kon skryf. Niemand kan steeds by hom kers vashou as hy op Facebook sy slimmighede uitstort en sy woordvaardigheid vertoon nie

Hy is die vader van Mieliestronk op CD –Rom – die so onontbeerlike hulp met skooltake wat derduidende kinders (en grootmense!) seker al moes geraadpleeg het. Hy is ook die vader van vele blokraaisels wat in SA publikasies verskyn.

Sy jongste missie is om wikipedias van senior oud-kollegas op die internet te plaas. Gaan kyk gerus na Ton Vosloo se wikipedia. Mooier kan daar nie wees nie.

Want daar is net een Ollie Olwagen. Punt.

OM “KLIPPIES” TE KOU!

Junie 1, 2019 in Uncategorized

‘n Spesiale prys

Prysenswaardig hoe “Suid-Afrikaans” die MSC Musica in sy eerste (en enigste) seisoen hier te lande vinnig geword het. Die sprankelende Maria Tabada van Kroasië groet vriendelik in Afrikaans by die navraagtoonbank: “Goeie môre. Hoe gaan dit?” In die informele eetplek Il Giardino bemark ‘n Italiaanse kelner geesdrigtig sy ware: “Lekker, lekker. Ons gaan nou braai. Baie lekker sangria.“

Op die wynlys was (totdat die bekostigbaarstes teen 15 Mei opgeraak het) J.C. le Roux, Roodeberg, Zonnebloem, Spier, Durbanville Hills, Zevenwacht, Douglas Green en andere; selfs die ou staatmaker Drostdyhof se Claret Select – teen $9 ‘n bottel loshande die goedkoopste wyn op die skip! Bierdrinkers kon kies tusen Castle, Amstel, Windhoek en Heineken, later teen 20% afslag. Klipdrift was, as spesiale aanbieding, teen $37,95 ‘n bottel beskikbaar – seker nie te erg as jy met Euro’s reis – of soos hulle dit noem: oi-rous – nie, maar wat ‘n rand-en-sent-man nogal laar klippe kou!

Ook die Coca-Cola, Sprite en ander bygooigoedjies is in Suid-Afrika verpak.

In die informele eetplekke was produkte van Huletts, Clover, Heinz, Nescafè en dies meer. Op die spyskaart in die formle eetsale, die L’Oleandre en die Belle Epoque, was een aand onder meer “Frikkadels”, “Cape-Malay spiced salmon”, “Old Cape denningvleis” en “melktert”. Die denningvleis was nie soos ek dit by “Geelbek” in die Nasionale Weskuspark leer ken het nie, en die melktert wat ek vol bravade by my tafelgenote aanbeveel het, is aanvanklik met ‘n ander nagereg verwar. Gelukkig was daar Suid-Afrikaners …

Daardie tafel bied ‘n tema op sy eie. Voor die die vaart het ek taamlik wyd op Facebook en elders Afrikaanse tafelmaats probeer werf. Sonder welslae. Uiteindelik was aan tafel 549 die volgende agt: Darren en Liesl Scraggs van Queensland, Australië; Russ en Pat Mason van Freeville, New York; Chris en Catherine Wakefield van Wiltshire, Engeland, en die Van Deventers van Melkbosstrand – die Verenigde Nasies in aksie. Ons kelner was boonop Henri, ‘n raakvatter uit Madagaskar.

Darren en Liesl was voordansers. Hulle het elke liewe dansles bygewoon: mambo, bachato, cha-cha-cha, tarantella, tango, polka – noem maar op. Vir een les – wat werklik deur impi’s uit Suid-Afrika aangebied is – het hulle neus opgetrek : die Zoeloedans.

Pat wat presies soos die rooikop-aktrise Carol Burnett lyk en praat, het my verseker sy en Russ is nie verwant aan een van my Amerikaanse gunsteling-speurders, Perry Mason, nie. Ai tog, ‘n mens moet darem ook nie te veel verwag nie.

Ons was ‘n vrolike, joviale tafel. Om 25 aande net Engels te praat – in soveel variasies en aksente – kan egter veeleisend raak. Soms moes jy maar net dom saam glimlag. Watter verligting was dit dan nie as ek en Tokkie later ons onderlinge verskilletjies in kajuit 8102 in Afrikaans kon besleg nie!

HENNIE, ALIAS GARRY

Junie 1, 2019 in Uncategorized

Cappucinno op die Musica.

Waar die Adriatiese kus van Montenegro en Kroasië ons voete op MSC Musica se vaart na Europa met sy natuurskoon onder ons uitgeslaan het, het die weldaad van twee wildvreemde Britte dit met hul ruimhartigheid gedoen. Ons het langs die swembad, een van drie, oor ‘n koppie tee met die twee, Garry en Christine Cornell van Hayling Island, Hampshire, aan die gesels geraak. Ek bekla toe my lot oor ‘n selfoon wat ondanks voorsorg en die beloftes van die diensverskaffer geen sein wou optel nie.

Ek bemerk Garry loer vir Christine en Christine loer vir Garry. Die volgende oomblik verras die twee my met hul gulle aanbod. ‘n Internetdiens is deel van hul toerpakket maar hulle gebruik dit nie. Ek kan dit met plesier kry as ek wil. Vinnig-vinnig is die MSCMusicahotspot gevind en verbind. Van daardie oomblik is my alias Garry Cornell. Skakel ek die rekenaar aan, groet Google my met ‘n “Hello, Hennie”. Gaan ek na die Musica-toep is dit: “Hello, Garry”.

Hoop nie enige bedrog of verwante misdryf is gepleeg nie, maar glo darem nie so nie. Garry het immers vir die diens betaal. Die uwe het net die toestel verskaf – uit die goedheid van sy hart! Later stel ons vas dit is die dag, Donderdag 2 Mei, Christine se verjaardag. Aan wyn sit die twee Cornells nie hul monde nie, maar ons het die verjaardag darem met sterk Italiaanse cappucinno gevier. Vir haar volgende verjaardag gaan ek vir haar ’n eksemplaar van ‘n beoogde reisboekie Hampshire toe pos met ‘n vertaling van die relevante paragrawe. “Watch your mail box, Christine!”

Cappucinno met die Cornells het ‘n instelling geword. Gewoonlik is dit die een wat verjaar wat die geskenk kry. Die ander kry koffie en koek. Hier het dit net mooi andersom gewerk – tot ewigdurende voordeel vir die ontvanger se lewenslange sug na kommunikasie met die buitewệreld. Hoop Christine sal die Bybelse woord oorvloedig beleef dat dit beter is om te gee as om te ontvang!

Met die leer ken van mekaar hoor ek die storie dat Garry se Amerikaanse oupa se broer (of een) ‘n Amerikaanse slaaf was in diens van die beroemde Amerikaanse sirkusmaatskappy Barnums. Hy het teen elke moontlike teenstander geboks. Die van Cornell het hy sommer by die Amerikaanse universiteit met die naam gegaps. Op ‘n besoek aan Londen het hy Barnums se stof van sy voete geskud en ‘n gedekoreerde Britse weermagheld geword. Sy storie word nou verfilm. My alias is nie van hier nie!

RAPPORT SIEN DIE LIG

April 16, 2019 in Uncategorized

Die Sondagkoerant “Rapport” se “mea culpa” aan sy lesers wat mislei is, die familie van die ontslape oud-minister Magnus Malan en oud-minister Barend du Plessis oor sy hantering van die beklaenswaardige Bird Island-boek en die nare versinsels oor ‘n georganiseerde gevroetel met bruin seuntjies, verteenwoordig ‘n waterskeidingsoomblik sonder weerga in die treurige sage tot dusver. In die mediageskiedenis is so ‘n openbare boetedoening in ‘n koerant se hoofartikel uiters seldsaam.

Na agt maande is die Groot Leuen wat die oud-polisieman wat misdadiger geword het, Mark Minnie, en die oud-joernalis Chris Steyn deur daardie skuldbelydenis en onvoorwaardelike apologie nou grootliks ter ruste gelê. Omtrent net die uitgewer, Tafelberg, en die oorlewende skrywer, Chris Steyn, volhard in hul verdediging van die onverdedigbare boek. Die waarheid haal hulle egter vinnig in.

Uit my binnekennis as koerantredakteur van die mense, die stelsels en die waardes van my era was die aansprake in die boek vir my oombliklik verregaande, absurd en verwerplik. Daarby het ek waarde geheg aan betekenisvolle verklarings soos dié van genl. Constand Viljoen namens die generaals – ‘n stuk getuienis wat deur dese en gene se oorhaastigheid om ou “apartheidsministers” by te kom, tot hul eie nadeel nie na waarde geskat is nie. So is vingers sleg verbrand.

Rapport het op Sondag 4 Augustus 2018 verskyn met die banier-opskrif op sy voorblad: “Magnus Malan was ‘n pedofiel”. Op Vrydag 10 Augustus was my eerste brief oor die onderwerp in die drie Afrikaanse dagblaaie onder die opskrif: “Sulke beswaddering is betreurenswaardig.” Daarna het verskeie briewe uit my pen gevolg, o.m. “Mnr. X het heelwat vrae om te beantwoord”, “Waar staan die Bird Island-ondersoek nou?” , “Vyf spykers in ‘Bird Island’ se doodkis”, en “O gits, kyk nou wat gebeur met Bird Island”.

Uit die geweldige reaksie sedert Sondag van mense oor die hele spektrum – veral van die betrokkenes en hul naastes, uit Weermag-geledere en uit die geledere van ‘n vorige geslag Naspersers – blyk waardering vir daardie briewe en hul rol – hoe klein of groot ookal – in die finale diskreditering van Minnie en Steyn se boek. Vir my as oud-redakteur wat op die nastrewing van die waarheid en geregtigheid ‘n hoë premie plaas, was dit ‘n gewetensaak. My eie reaksie is dat ek goed voel oor wat bereik is.

‘n Diepe dankbaarheid word ervaar dat ek op 78 nog gegun is om my beskeie deeltjie by te dra. Rapport verdien darem ook ‘n kloppie op die skouer vir sy eerlikheid en grootmoedigheid.

Ondanks al die onvriendelike, beledigende en selfs verguisende opmerkings wat oor die afgelope agt maande uit oningeligte oorde teen my opgestapel is, weerhou ek my daarvan om te kraai. Soos Winston Churchill, volstaan ek maar met die woorde: “I have not always been wrong”.

Baie van die reaksie was in die vorm van private telefoonoproepe en e-posse. Ek beskou dit as persoonlik en vertroulik. Ander was in die ope op Facebook en ander webbladsye. Daaruit herhaal ek graag ‘n verteenwoordigende seleksie omdat dit lig werp op wat eerbare mense dink. Die kommentare word geredigeer om embarasserende persoonlike opmerkings ietwat te verdoesel of liefs weg te laat.

As lesers van die blog die versameling nietemin negatief as teken van ‘n gebrek aan nederigheid beoordeel, sal dit my spyt. Vir diegene vra ek by voorbaat om verskoning.

Klaar gepraat. Van hier af stel ek dan ‘n paar ander mense aan die woord:

Barend du Plessis: Ek beleef dit as een van die mooiste dinge wat ek in my lewe kon ervaar. Baie dankie.

Genl. Gert Opperman: Jy was deurgaans ‘n steunpilaar; ek salueer jou, persoonlik en namens die Malan-familie!

Frans du Randt: Van meet af het jy sterk standpunt teen die gewraakte boek ingeneem. Talle van my ex-militêre kollegas en ek het groot waardering vir jou volgehoue standpunt teen die besoedeling van ‘n persoon se nalatenskap vir wie ons baie respek gehad het.

Inus Aucamp: Hennie ook n warm klop op die skouer van my. Omdat ek Magnus goed geken en steeds in noue kontak met Barend is, het die sage my ook erg ontstel.Min dinge kan so vernietigend vir iemand se beeld wees. Dankie vir jou vreeslose optrede.Dalk n onredelike gedagte – moes die redakteur nie oorweeg het om te bedank nie ?

Guy Robertson: Baie geluk oud-persman Hennie van Deventer vir jou volgehoue druk en aandrang op op die waarheid en verantwoordelike joernalistieke beriggewing oor Bird-eiland. Hou aan met skryf, Hennie – solank jy kan sien. Tula Bula.

Tom Moodie: Dankie vir wat jy gedoen het en geluk met n netjiese brief Sondag in Rapport. Maar wat nou van Tafelberg Uitgewers? Gaan hulle skotvry kom? In die finale instansie staan hulle tog Pa vir die korrektheid van die feite in die boek. Gaan hulle die ‘ lastereise’ optel?

Faan Hancke: Ware koerantmant in murg en been. Help om die pilare van die demokrasie regop te hou. Welgedaan!

Theresa Papenfus: Wonderlike brief. Baie dankie Hennie! Wat jy gedoen het, was inderdaad dapper. En reg, uiteraard. Mens is skoon verlig.

Marius Britz: Amper lus om te sê: Oom Hennie was toe al die tyd reg, al het sommiges hom verguis! Dit wys mens dat daar geen plaasvervanger vir ervaring en joernalistieke vernuf is nie!

Erdee van Huyssteen: Ja Hennie daar is nie n plaasvervanger vir deurdagte insig nie. Komplimente aan jou.

Kammie Strydom: Mooi Hennie, ek glo aan die Nederlandse gesegde: ” die leuen hardloop snel , maar die waarheid agterhaal hom wel.”

Peet Simonis: Mense wat geregtigheid en waarheid wil verhef is jou baie dank verskuldig dat jy die lig bly fokus het op die beswaddering wat met Bird Island gepleeg is. Iemand moes die groter wordende hoop getuienis oor die drie manne se onskuld aan die groot klok bly hang en jy het daardie taak op jou geneem. As een van jou oud kollegas bedank ek jou daarvoor – jy laat ons skoner voel oor ons beroep wat deur die publikasie laagtepunt van Bird Island bevuil is.

Ollie Olwagen: Jy het mos van die begin af al die pot akkies ‘n myl ver geruik, Hennie, maar daar was ‘n paar baie slimmes op jou Facebook-blad wat erg “kwaad” was dat ‘n mens die boek kritiseer “sonder om dit eers te lees” (asof dit ‘n mens sou oortuig om die duidelik herkenbare stuk drek te glo). Ek wonder wat sê hulle nou.

Ten slotte: Soos Ollie kan ek ook maar net wonder. Deur sekere mense word sedert Sondag in alle tale geswyg.

HEEL VOOR DIE BERG OP

April 11, 2019 in Uncategorized


Op die foto is prof. De Lange saam met lede van ‘n AB-afvaardiging voor Fort Namutoni in die ou Suidwes, voor onafhanklikheid. Van links is Chris Fismer, Piet Steyn, Peter de Lange en Johan Steenkamp. Die foto is in 1989 geneem. Die uwe was die fotograaf.

Groot van postuur was hy nie; maar ruim van gees en met ‘n geniale verstand. Sy nalatenskap was enorm. In die soeke na ‘n nuwe lotsbestemming vir die Afrikaner was hy in die jare 80 die voorklimmer teen ‘n steil berg wat plek-plek amper onbegaanbaar wou lyk. Met idealisme, dodelike logika en onwrikbaarheid het hy sy mede-Afrikaners in daardie invloedryke organisasie saam boontoe getrek.

Ek bring hulde aan prof. Pieter de Lange,oud-voorsitter van die Afrikaner-Broederbond, wat op 93 oorlede is. Hy was in die algemeen ‘n oopkop-Afrikaner; ‘n toegewyde onderwysman; ‘n uiters toeganklike akademikus en ‘n minsame mens, soos Gustaf Pienaar op my FB-blad tereg uitwys.

Van die RAU was hy ‘n skitterende rektor. Ek onthou hom ook as direksielid van die Nasionale Pers, altyd beredeneerd met fyn formulerings. Vergeet nie sy rol as voorsitter van die De Lange-kommissie van ondersoek na die onderwys nie.

Dit is egter as voorsitter van die AB wat ek hom die beste leer ken het danksy my voorreg om twee termyne onder sy uitnemende en besielende voorsitterskap in die uitvoerende raad van die AB te dien.

Sy woorde kom by my op: “Die grootste risiko (vir die Afrikaner) is om geen risiko te neem nie.” Die betekenisvolle woorde is meermale geuiter by vergaderings van die uitvoerende raad, waar uitdagender, prikkelender en stimulerender oor die Afrikaner se toekomsbestemming gedink, gepraat en geredeneer is as op enige ander plek.

Ek onthou ook sy woorde: “Die AB tree uit die skadu in die lig”. Dit was in Desember 1993 toe die invloedryke organisasie onder sy leiding die ou kleed van vertroulikheid laat vaar het om verder in die ope te opereer. Dit was ‘n onvermydelike stap. Die ou vertroulikheidsaard van die AB was in ‘n nuwe era van deursigtheid ‘n anachronisme.

Met verkneukeling onthou ek die beroering in ver-regse geledere in 1989 nadat berig is dat prof. de Lange ‘n konferensie in Sussex saam met ‘n hoë Russiese amptenaar, Joeri Joekalof, bygewoon het. Chester Crocker van die VSA was o.a. ook daar. Ek was as koerantredakteur na daardie konferensie genooi, en in sommige berigte is my teenwoordigheid ook vermeld.

Hoe sensitief sake toe was, blyk uit die briewe wat ontvang is. Wat was ons mandaat? Waaroor is onderhandel?

Ek kon in volslae eerlikheid antwoord dat van “onderhandelings” geen sprake bestaan het nie. Namens wie sou ons in elk geval kon “onderhandel” en waaroor? Dit was eenvoudig ‘n ope gesprek om ‘n ronde tafel, waarin die deelnemers niemand anders verteenwoordig het as hulleself nie. Ons was daar in ons professionele hoedanighede. Die nut van sulke byeenkomste is dat ‘n mens eerstehands verneem wat ander rolspelers dink, en dat jy jou eie standpunte teenoor hulle kan verdedig. Die Rooi spook het gelukkig gou rus gevind!

In Oktober 1989 is ‘n AB-groep onder leiding van prof. De Lange na Suidwes (nou Namibie) gestuur vir ‘n insiggewende inligtingsbesoek. Ons het vergaderings bygewoon onder meer in Oshakati en Khomasdal. Ons was by die Administrateur-generaal, by die Gebiedsmag, by Swapol, ons is toegespreek deur politici, leraars en kultuurleiers.

Wat van daardie klandestiene besoekie nie openbare kennis geword het nie, genadiglik, is dat die groepie, wat prominente jong Nasionale LV’s ingesluit het, met hul aankoms deur hul gashere op die lughawetjie by Namutoni vergeet is. Hulle moes toe maar voetslaan kamp toe – leeuwệreld ofte nie. Gelukkig was die leeus daardie middag elders geokkupeerd, verveeld of aan die slaap, en was dit nie nodig om agterna ‘n veruideliking vir die avontuurtjie vir enigiemand uit te dink nie!

Ai, die land raak vinnig armer aan die groot geeste van die era waarin ek bevoorreg was om te lewe.

(Ek het hom as Peter de Lange geken. Wikipedia gee egter sy name aan as Jan Pieter.)

VIER, NEE VYF, SPYKERS IN DOODKIS

April 9, 2019 in Uncategorized

‘n Brief oor die inploffing van die Bird Island-boek is vnaoggend deur Beeld die eer aangedoen met ‘n verwysing bo langs sy mashoof. In my 78 jaar het ek nogal ‘n hele klompie koerantbriewe geskryf. Geeneen is voorheen so promionent aangebied nie.

Die lyn tussen spog en goeie nuus deel, is maar dun. As dit na spog lyk, ekskuus. Maar dankie, Beeld, nie ter wille van my nie, wel ter wille van die waarheid en geregtigheid. Die brief lui:

Vier, nee vyf, spykers is nou in die doodkis van die “Bird Island”-boek gekap.

In drie onafhanklike ondersoeke is tot dieselfde slotsom gekom: geen bewyse teen die beswadderde oud-ministers nie; ernstige vrae oor die integriteit van die beswadderaars.

Die ondersoeke was deur ‘n senior oud-speurder Wouter de Swart namens die Menseregte-stigting, Jacques Pauw, bobaas- ondersoekende joernalis,in Vrye Weekblad en ervare Derek Watts van die deurdringende M-Net-program “Carte Blanche” – nie liggewigte nie.

Barnard Beukman, redakteur van “Beeld”, het die boek bestempel as “waarskynlik ‘n laagtepunt in die Suid-Afrikaanse uitgewersbedryf”. Sela.

Die vyfde spyker was, ironies, ‘n “eie doel”. “Ons het geen konkrete getuienis dat enige van die drie ministers enige slagoffer seksueel aangerand het nie,” het die selferkende rampokker wyle Mark Minnie vier dae voor publikasie in ‘n e-pos aan sy meelopers geskryf.

Desondanks is blindelings volhard om die versinsels te publiseer. Paar dae later het Minnie homself doodgeskiet nadat hy hom klaarblyklik eers self wou ophang.

Die sogenaamde polisie-ondersoek word nou deur mense agter die boek as rookskerm opgewerp. Maar watter polisieondersoek? Net een moontlike “verdagte” is nog in lewe: Barend du Plessis. In agt maande het niemand van die polisie by hom opgedaag om sy storie te hoor nie.

O gits, Chris (Barlow)-Steyn. O gits, Maryna Lamprect.

DIE LIEWE SNOW GOOSE

Maart 30, 2019 in Uncategorized

In matriek op Volkies in 1957 was Paul Gallico se klassieke werk “The Snow Goose” ‘n geliefde voorgeskrewe boek. Dit was ‘n inspirasie; ek het selfs ‘n gedig oor die hartroerende boekie geskryf.

In die eindeksamen kon ek my gedig neerpen in antwoord op die vraag: ‘Tell the story of The Snow Goose in your own words.’ Onderskeiding gekry.

Vanoggend daaraan herinner toe ek in Die Burger lees ‘n dramatise verwerking van “The Snow Goose” kom in die herfs in die Fugard-teater in Kaapstad op die planke. Ek het dadelik ‘n almanak nadergetrek om na moontlike datums te kyk.

My gedig oor “The Snow Goose” het ongelukkig heelparty gebreke. Ek sou nie ‘n “poet laureate” kon word nie, maar vir wat dit werd is, hier’s hy:

White were the sails in the moonlight
Of the small boat afloat in the bay,
And furious flames licked to heaven
And smoke clouds wandered away.

But a white bird came flying and honking
Through the darkening mist in the sky,
On the brink of destruction it hovered
With a queer sense of fear in its cry.

The boat had a ghostly appearance:
Its sails were withered and torn,
And the man at the tiller was shouting,
And the white bird was blowing its horn.

The man was a hunchback and ugly;
His hands bent at the wrist, like a claw;
But his face had a glow of excitement
As only love for the hunted could draw.

He saved several hundreds of soldiers
And sailed, with the snow goose above,
Back to the lighthouse at Aelder
And to Fritha, the girl of his love.

An officer found him abandoned,
A bird was perching the rail;
The hunchback was badly machine gunned,
To return to his love he did fail.

Gaan lees gerus The Snow Goose – of lees dit weer ‘n keer. Dis net 55 bladsye. Gaan woon ook die opvoering in die Fugard by. Ek wed jou dit gaan jou laat goed voel.