Jy blaai in die argief vir Uncategorized.

“KOOS SE GEBOU”

Maart 24, 2017 in Uncategorized

Barnard Beukman, Johanna van Eeden, Herman le Roux en die uwe by "Koos se gebou" op "Hennie se grond".

Barnard Beukman, Johanna van Eeden, Herman le Roux en die uwe by “Koos se gebou” op “Hennie se grond”.

By my afskeid van Naspers amper 20 jaar gelede het Ton Vosloo, uitvoerende voorsitter, “opdrag gegee” dat ek na die inwyding van die Perssentrum / Mediasentrum in Aucklandpark genooi moet word. Niemand het dit genotuleer nie, en ek is nie genooi nie.

Die laaste twee dekades brand ek van nuuskierigheid oor daardie gebou waarvan ek in ‘n sekere sin die vergete vader is. Ek het die grond uitgekies; dit maak dit as’t ware “my plek”, al onthou niemand dit nie.

Die opdrag het in 1997 van Ton na my gekom: soek vir ons grond vir ‘n nuwe gebou in Johannesburg. Ek het Jan Malherbe, noordelike hoofbestuurder, ingekatrol. Ons het intensief gesoek.

Die middag toe Jan en Johan Vosloo, bestuurder van Beeld, ten einde laaste vir my die perseel gaan wys (‘n hoek van die ou Johannesburgse buiteklub) was ek in die wolke. My woorde was: “As ek nou ‘n tjekboek en ‘n mandaat van die Pers gehad het, het ek die grond net hier gekoop.”

As Naspers se hoof van koerante was ek geruime tyd ten nouste betrokke by die projek. In ‘n stadium moes ek sterk walgooi. Die nog jeugdige Koos Bekker, nuwe besturende direkteur van die Pers, wou sommer daardie wonderlike stuk grond verkoop.

Sy ideaal was dat die redaksie en die rolpers van Beeld in dieselfde gebou moet wees (soos by Die Volksblad) – waarmee ek in beginsel dit van harte eens was. In die praktyk sou dit egter beteken dat die redaksie en advertensie-afdeling iewers in ‘n semi-nywerheidsgebied sou beland, wat ver van ideaal is. Gelukkig het van die verkopery toe niks gekom nie.

Die gebou self het eweneens ‘n hele geskiedenis wat min sal ken en onthou. ‘n Komitee is saamgestel om met planne te kom. Ek was die voorsitter. Die kontrak is aan die voorste Randse argiteksfirma Boogertman Krige toegeken.

By ‘n voorlegging in die Kaap deur Annemarie Krige van B.K. se finale ontwerp teen die einde van 1997 het die nimlike Koos haar prontuit meegedeel dat dit vir hom ‘n “aaklige” gebou is. Die gedugte dame was betraand. Die uwe was ongelukkig omdat ek voorsitter van die komitee was wat vir die ontwerp moes pa staan. Die volgende dag het ek vir my nuwe baas gaan sê ek dink sy kommentaar was rof en aan die verkeerde adres gerig.

Sy antwoord was dat hy begin agterkom by die Pers praat ons nie so openhartig met mekaar soos by M-Net die geval was nie. Selfs ‘n sekretaresse sou haar daar oor die gebou kon uitspreek.

Op 15 Desember 1997 het ek my kantoordeur finaal agter my toegetrek. Darem nie oor hierdie besigheid nie!

Die ontwerp van die gebou is daarna teen groot koste ingrypend verander. Senior direkteur van Naspers Boetie van Zyl se woorde aan my was: ons kan tog nie ‘n gebou oprig waarvan die nuwe besturende direkteur niks hou nie.

Oor hoe “Koos se gebou” op “my grond” lyk, het ek baie gewonder. Niemand het die afgetredene ooit genooi om te kom kyk nie.

In Desember 2016 het ek begin voorbrand maak om tog wel te gaan kyk. Ek het vir Barnard Beukman, redakteur van Beeld, laat weet ek is ‘n paar dae in Johannesburg en sal dan graag inloer. Buiten vir my nuuskierigheid oor die gebou was ek darem self ook ‘n Beeldman.

Van 1974 tot 1977 was ek die eerste nuusredakteur, en daarna assistent- en senior assistent-redakteur. In 1980 het ek redakteur van Die Volksblad geword. In 1982 is die redakteurkap van Beeld my aangebied. ‘n Terugverhuising na Johanesburg was uit ‘n logistieke hoek egter nie vir my haalbaar of wenslik nie. Maar albei die koerante is na aan my hart.

Kan dankbaar rapporteer dat ‘n uitnodiging kort na my boodskappie aan Barnard Beukman op pad was. Op Donderdag 9 Maart het ek toe die eerste keer by die voordeur van daardie imposante gebou ingestap. Barnard het omtrent ‘n rooi tapyt vir my en my Randse gasheer, kollega Herman le Roux, uitgerol.

Johanna van Eeden, hoofredakteur van Media24 se koerante, en Marga Ley, ‘n senior redaksielid van Netwerk24 (voorheen van Beeld), het hulle by ons aangesluit vir ‘n besigtigingstoer en ‘n gesellige middagete. Oral is foto’s geneem.

Die ou gebou in Millerstraat, Doornfontein, waar Beeld in September 1974 die eerste lewenslig gesien het, was ver van deftig. Hierdie modern nuweling is in ‘n ander klas – ‘n indrukwekkende plek met elke hedendaagse gerief.

Indrukwekkend maar so stil.

Indrukwekkend maar so stil.

Dit tref net dat die gange en kantore so stil en leeg is. Jy mis die geroesemoes van die koerant soos jy dit geken het. Die gebrek aan mense, stemme, geluide en aktiwiteit is nogal neerdrukkend. Die boodskap is maar net nog ‘n teken: in die medialandskap van vandag raak die gedrukte koerant ‘n al hoe kleiner spikkeltjie.

Die geheelindruk van “Koos se gebou” is, ondanks al die natuurlike lig, byna somber.

Hierdie gryse veteraan is nietemin in sy noppies dat hy uiteindelik die knoop deurgehak het om weer ‘n voet op daardie boomryke stuk aarde te sit wat in 1998 op sy aanbeveling van die Johannesburgse buiteklub aangeskaf is.

“Hennie se grond” was ‘n goeie koop.

VOLBLOED-VOLKIE VIR ALTYD

Maart 22, 2017 in Uncategorized

Formeel, voor Volkies (plus drie "jong" onnies uit ons era).

Formeel, voor Volkies (plus drie “jong” onnies uit ons era).

As ek die Volkiematrieks van 60 jaar gelede moes evalueer vir ‘n rapport, sou ek oor die simbool vir beweeglikheid (noem dit ons “ars mobilitas”) twyfel. Party is verrassend hups. Ander kamoefleer dit doelgerig, maar loop bra moeisaam.

Gelukkig vir laasgenoemde was ons 60-fees op Saterdag 11 Maart 2017 by ons alma mater op Potchefstroom oorwegend op plat aarde. Met te veel trappe klim, sou dit kon lol. Kollektiewe prestasie? Tog wel ‘n soliede slaagsyfer.

Die prestasiekurwe beur opwaarts wanneer dit by hartsake kom. Van al die soete herinneringe was dit veral daardie met ‘n romantiese inslag wat selfs die verlepste oë vrolik laat vonkel het (noem dit die “ars romantica”). In die algemeen word ‘n “cum laude” hier toegeken.

In een geval is ‘n “summa cum laude” aangewese. Johan (Blommetjie) Viljoen het vir Wena (Louw) de Kock met wie hy in standerds sewe, agt en nege gekys was, ‘n pakkie kaartjies en briefies saamgebring waarin sy in die dae van hul jonkheid haar hart uitgestort het. Johan se jong vrou, Erika, is gelukkig ‘n geduldige eggenote met ‘n goeie humorsin.

Informeel, voor Jack Pauw.

Informeel, voor Jack Pauw.

Piet en Hettie (du Toit) Otto het ‘n matriekliefde verteenwoordig wat tot ‘n huwelik geblom het – trouens tot sommer twee huwelike! Die twee was geskei. Toe mis hulle mekaar te veel en trou weer. ‘n Tweede skoolkys wat ‘n huwelik geword het, was diê van Koos en Ina (van der Westhuizen) van Niekerk. Hul name pryk op die muur van herinnering wat helaas al op 25 (uit 81) staan. Dit moet waarskynlik meer name bevat. ‘n Klomp matriekmaats is onopspoorbaar.
Twee flinke vryersklonge van weleer, Anton Lombard en die uwe, het voor flitsende kameras hul gades, Leonie en Tokkie, terstond omhels agter ‘n pilaar by Oom Frans de Klerk se biologielaboratorium, nou die personeelkamer. Destyds moes ons Blommetjie en Wol Steyn betaal om foto’s van ons soenery te neem. Ses dekades later het dit ons niks gekos nie.

En, boeta, toe die klomp die skoolsaal instap, moes jy die feesgangers soos bye sien afpyl op die hoekies onder die galery waar amoreuses in 1957 fliekaande handjies vasgehou het en so. Gaudeamus igitur ….

Hoekom al die Latyn hierbo: die “ars mobilitas” (kuns van beweeglikheid), “ars romantica” (kuns van die romantiek), “cum laude” (met lof) en “summa cum laude” (met die hoogste lof)? Om ‘n uitstekende rede. Die skrywer hiervan is naamlik een van ‘n vyftal wat van 1954 saam in die Latynklas gesit het. Soos by vorige reűnies was die vyf weer voltallig teenwoordig. Die ander vier is Willem Hartzenberg (duxleerling), Ferdinand Preller, Koot Bosman en Giel de Swardt.

Sestien klasmaats het opgedaag (party was te broos om te kom – of te kort getroud met ‘n nuwe lewensmaat, soos Santjie Conradie!) Dat die Latynklas vir amper 33.3 % van die opkoms gesorg het, verdien dus gewis ‘n lourierkransie en ‘n “Laureatus”-balkie om te dra onder die lapelknopie wat ons elkeen ontvang het: 100% Volbloed-Volkie. Dit verdien ook vermelding in hierdie blog.

Ander statistieke: dertien van die 16 teenwoordiges was seuns (amper ‘n rugbyspan), twee van die drie meisies weduwees, Wena en Bettie (Kilian) Fourie), een ‘n oupagrootjie, David (Dok) Malan en drie Oud-Wilgenhoffers uit Matieland, die here Hartzenberg, Preller en Van Aardt du Preez. Almal het die wonderlikste kleinkinders – natuurlik!

Die ou bande is vinnig heg gesmee. ‘n Toer deur die skool en koshuise het plek-plek sleg vasgeval. Die arme gidse moes meeding met die lus vir gesels. Tot hul eer was hulle tot die einde prysenswaardig lankmoedig – so ook die spyseniers wat die (heerlike) kos moes warm hou.

Wat almal verheug het, is hoe goed “ons skool” opgepas is. Nuwighede val op soos ‘n gedenktuin vir ontslape onderwysers, ‘n ouditorium waar Oom Stompie Steyn se wetenskaplaboratorium was, en heinings waar voorheen nie heinings was nie; een tot om die onderste slaapkamervensters by die meisieskoshuis Ons Hoop waar by geleentheid nagtelike drukkies gaan uitdeel is.

Maar selfs na 60 jaar (60 jaar!) voel jy dadelik weer tuis in die vertroude omgewing. Jy beleef ‘n skielike terugkeer van bruisende energie. Die lus pak jou amper om uitgelate saam op te draf op die netjiese sportvelde waar juis ‘n groot skoletoernooi aan die gang was.

Middagete was in Jack Pauw se eetsaal. Die vertrek lyk deftiger as die een waar ek en mnr. Jack Slabbert mekaar sleg misverstaan het. Kon hom nie oortuig nie van my standpunt dat ‘n krawat mos ewe goed is as ‘n das (wat aandetes verpligtend was).

Wat baie spesiaal was, is om te kon aansit op dieselfde plek waar ek in 1957 tafelhoof was – en ‘n gewilde een nogal omdat ek my porsie botter om die beurt met die ander tafelgenote gedeel het. Het toe al my brood droog verkies. Ja, botter was destyds ‘n kosbaarheid en die spyskaart heelwat minder aptytlik as vir hierdie spesiale ete.

Jy roep die bakke stampmielies en hopies geel pampoen in herinnering terwyl die kelners tussen die opgetofte tafels beweeg met die wittetjies en die rooi. Jy onthou ook die konstante aanbod van “mystery balls” (ons naam vir frikadelle uit die Jack Pauw-kombuis).

Oor wat alles uit daardie kombuis opgedis is, het ons een aand oproerig geraak en op die B-veld gestaak. ‘n Ander keer was daar konsternasie oor ‘n minder verhewe tafelgebed van ‘n onnutsige Jack Pauwer: “Here, vergewe die hande wat die kos voorberei het.” Toe Koot so mooi vir ons bid, kon ek ‘n glimlag oor oor daardie koswessies nie verhelp nie.

Regtig buitengewoon deftig is die nuwe koshuisbadkamers. In ons tyd was dit Spartaans. Nou is dit net teëls, glas en spieëls waar jy kyk. Als skitterblink. Veral die herboude Blok A (nou Blok C) lyk ná twee jaar gelede se brand plek-plek soos ‘n hotel. Die slaapkamertjies het gedoriewaar deure (pleks van gordyntjies wat enige oomblik oopgepluk kon word), en die matrasse is drie keer so dik soos ons klapperhaar-modelle van weleer.

Ek gaan soek die kamer wat ek en Wiekie Moolman in matriek gedeel het, en raak weemoedig. Ons vriendskap kon selfs ons verliefdheid op een meisie verduur. Nou is my ou maat een van die afwesiges weens ouderdomsverwante gesondheidsredes.

Die Sondag ry ek verby die statige NG Moederkerk naby die stasie, waar ek in my matriekjaar ook die “Boerematriek” afgelê het (ek was toe 16). Ons leraar was ds. Bey Naude, later so ‘n bekende nasionale figuur. Ek ry verby ‘n “rank” van Girls High-meisies op pad na die Engelse kerk, en onthou toe die Volkiemeisies netso in uniforme gelid op pad kerk toe, ry op ry in hul wit rokkies en met wit hoede op hul koppe.

‘n Verlangende hartseer-gevoel wou-wou weer my hart binnekruip. Maar oorheeresend was die gevoel van dankbaarheid. Oor die voorreg om juis in daardie tyd ‘n “volbloed-Volkie” te kon wees, met daardie maats, daardie onderwysers … ja, selfs daardie Jack Pauw-kos.

Die woorde van die skoollied het ek op pad na Johannesburg saggies bly prewel: “En hier het ons ‘n skool gebou, die Volkskool by die Mooirivier. Al swerf ons ook die lewe in, ‘n brokkie van ons hart bly hier!”

EREWAG VAN MOEDER NATUUR

Maart 16, 2017 in Uncategorized

IMG_5162 - Copy

Ons ry onder blareboë deur verby ‘n erewag van bome wat fier in gelid staan in hul seremoniële groen uniforms, kraakvars en blink gepoets, asof ‘n hoë indoena op besoek kom.

Ons plus-minus 50ste besoek aan Sabiepark begin op ‘n heuglike noot. Waar in Augustus 2016 niks was nie, staan wuiwende grasvelde. Waar woestyn was, bewe wit pluime in die wind.

IMG_5166

Die groen is amper oorweldigend – en opnuut die klinkklare bewys van die wondermag van reën. Die droogte van 2016 is stadig gebreek, met 5mm in Oktober en 67 in November. In Desember is 80 mm ontvang, in Januarie ‘n heerlike 203 en in Februarie 102. Vir Maart staan ons op 30mm.

Die dankbare veld het dramaties gereageer. Op die syfer-riool, gewoonlik maar kaal en dor, raak die klein diertjies weg in die welige gras. In die digte struike skuil die bosbokkies byna onsigbaar, tensy ‘n oortjie roer.

Van die winter se olifantskade, neweproduk van die droogte, is feitlik niks meer te sien nie. Die wonde is deur blareverbande bedek. Die raasblare wat op Tarlehoet se werf omgestoot is op soek na kos, bereik al weer ‘n skotige hoogte, hoewel in hul nuwe gedaante meer digte bos as boom.

Van die watergatjie steek net ‘n stukkie uit. Dis boordensvol – nie nodig om die kraan oop te draai nie. Die blou swembadseil hang uier as of dit wil skeur onder die gewig van die water. Die kinders se dammetjie verdwyn in die lang gras.

IMG_5177

Die impalalalies teenaan die stoepie spog met groter, blinker blare as ooit, die aangeplante aartappelbosie wat nog altyd maar sukkel, lyk goed op koers en die strategiese aalwyne met hul stekelrige, vlesige blare beur soos klein monumentjies bo die gras uit.

Siyt op die stoep en jy hoef nie eens die ore te spits nie; van die Sabierivier se kant kom ‘n ononderbroke behoorlike gedruis van sterk waters.

Die eerste nag gewaar ons in die maanlig in die veld deur die kamervenster ‘n spierwit kol, soos sneeu. Vroegoggend is Tokkie uit om te gaan ondersoek instel. Dis ‘n digte stuk gras met ‘n witter saad as die res. Ook in die skemer staan dit sterk uit.

In Maart 1998 het ons Sabieparkers geword. Op 15 Maart daardie jaar het Tokkie haar 52ste verjaardag hier gevier. Vriend en kollega Herman le Roux het in ons gasteboek geskryf: Die bobbejane het in die sitkamer baljaar en Tokkie het met volmaan verjaar.

Gelukkig was op 15 Maart 2017, haar 71ste, geen bobbejane in sig nie. Die volmaan was nie meer heeltemal vol nie. Maar ‘n fees was dit weer eens met eers ‘n ontbyt saam met vriende by die Skukuza-gholfbaan en die aand die onoorteflike wors van Boet en Jan van Witrivier op die kole, growwe mielielmeelpap uit Delmas, ‘n koue wyntjie uit die Kaap en ‘n heerlike geplas in die swembadjie onder die Melkweg en omring deur die bos.

Vir wie moet ons bedank vir die skitterskoon water in die swembadjie ? In hierdie geval nie moeder natuur nie maar moeder Tokkie. My vrou ken die kuns met chloor.

Oor Tokkie se “verjaardaggeskenk” praat ons liewer nie. Dis ‘n dure. Ná 19 jaar het ons sonkragstelsel die gees gegee. ‘n Nuwe reguleerder en nuwe batterynes was nodig.

“Tokkie se batterye”, noem ons die nuwes. Mag dit vir my vrou van 50 jaar nog veel lig gee.

TOE SOEN EK DAAI SKYFIE

Maart 1, 2017 in Uncategorized

‘n Klassieke geval van die derde keer gelukkig; tegelyk ‘n neerdrukkende ervaring van die abortiewe eerste twee kere se groot gesukkel. Ter sprake is die geskiedenis van my lisensieskyfie vir my bosmotor, die 1999-Honda CR-V, wat uit sentiment steeds die registrasienommer CY 7755 dra.

Kom ons begin by die gelukkige einde – toe die vriendelike dame agter die glasafskorting in Atlantis die nuwe skyfie met ‘n breë glimlag orent hou. Vasbyt is uiteindelik bekroon. Eureka!

Dit was op Maandag 27 Januarie, ‘n volle twee en ‘n half maande nadat ‘n tjek van R543,00 op 16 Desember 2016 hoopvol aan die Stad Kaapstad se Voertuig-afdeling gepos is.

Waar daardie tjek ‘n laaste rusplek gevind het, weet niemand. Al wat ek weet is dat dit die Stad Kaapstad nie bereik het nie. As dit die regte bestemming wel bereik het, het dit in ‘n snippermandjie beland.

Nietemin, toe dit begin Februarie word sonder boe of ba uit daardie oord begin ek ongemaklik raak. ‘n Oproep na 086 010 3089 bevestig my vrese: die tjek is spoorloos.

Omdat CY 7755 van 8 Maart in Gauteng, Noordwes en Mpumalanga gaan rondry – waar die metro-valke ‘n reputasie vir buitengewone onverbiddelikheid het – kies ek die “vinnige” aanlyn-opsie. Op 10 Februarie word ontvangs van die betaling per e-pos erken.

Die voortgeskrewe tydperk van agt dae verloop – niks. Na 10 dae skakel ek weer 086 010 3089. Hou bitter lank aan. ‘n Meisie deel die slegte nuus mee: my geld is daar maar die lisensie is nog nie uitgereik nie. Het ek al die e-pos ontvang wat die fica-dokumente aanvra?

My moed sak in my skoene. Nog geen e-pos in dier voege ontvang nie, moet ek rapporteer. Ek verduidelik my penarie met die besoek aan Gauteng wat steeds nader kruip en my ongeneentheid vir die las van ‘n boetekaartjie op my voorruit om elke hoek en draai. Sy belowe om met ‘n opsigter te praat.

Toe ek die sesde keer skakel, lig ‘n hulpvaardige jong man my in: die agterstand met die verwerking van aanlynaansoeke is geweldig. Hulle trek nog by Januarie. Al wat hy kan adviseer: gaan staan maar in die tou by ‘n lisensiekantoor.

Wag nog twee dae – dalk beskaam die hoop tog nie – maar elke 24 uur tik ‘n dag op die kalender verby. Besluit op Maandag 20 Februarie: doen wat jy moet doen. Milnerton is berug vir lang toue. Maar wat anders?

Nog ‘n ontnugtering: die plek is oorstroom, nie deur mense nie maar deur water. ‘n Waterpyp het gebars. Kantoor is onbepaald gesluit.

Ek doen elke dag navraag: Dinsdag, Woensdag. Donderdag, Vrydag. Selle storie.

Op Maandag 27 Februarie bel ek taamlik desperaat. Nee, Milnerton is nog toe. Hulle werk daaraan. Watter alternatiewe doen hy aan die hand? Somerset-Wes, kom dit ná ‘n rukkie se oorweging.

Somerset-Wes, grote Griet! Dis 100 kilometer van hier. Twee uur se ry in kwaai verkeer. Kry ‘n kaart, sis ek deur dun lippe.

Hy kry die kaart. Brackenfell, waag hy hoopvol. Nee. Bellville? Nee. Durbanville? Nee. Al wat dan oorbly, is Atlantis. Ek hoor die man se geduld is so op soos myne.

Om 11:45 stap ek by die geboutjie in Atlantis in met my lang storie en dik spul dokumente. Die ontvangs is vriendelik en die diens flink. Gaan nie se hoe lank dit gevat het nie, want netnou word Atlantis deur Kapenaars van oral en elke windrigting oorval. Sal darem verklap: was betyds by die huis vir middagete.

Verstaan julle nou dat ek daardie skyfie gesoen het met die drif van ‘n skoolseun wat pas die plesier van daardie romantiese aktiwiteit ontdek het?!

DS. HENNIE SE LEEU

Februarie 25, 2017 in Uncategorized

1-1-IMG_0001

Nogal ‘n openbaring as jy begin sommetjies maak hoeveel keer diere in die Bybel opduik: van die skeppingsgeskiedenis in Genesis af tot in die eindtye, soos in Openbaring aan ons voorgehou.

Diere en voëls kom in verskillende gedaantes in die Bybel voor. Hulle was, soos vandag, deel van die alledaagse lewe van die mense in die Bybelse tye. Hulle speel ‘n rol in gelykenisse en wysheidspreuke. Hulle dien dikwels as simbole.

Iemand wat werklik die moeite gedoen het om ‘n optelsom te maak, deel mee dat nie minder nie as 55 diere in die Bybel voorkom; van die bedrywige miertjie af (wat vir die luiaard as voorbeeld moet dien) tot die magtige leeu (gedenk die Leeu van Juda) waarvan die krag, moed en onverskrokkenheid in 69 verse vermeld word.

Melkbos gemeente moet einde Maart een van sy leraars, dr. Hennie Swanepoel, ná 11 jaar en nege maande groet weens geldnood. Ek sal die rustige, wellewende leraar onder meer onthou oor die enorme rol van diere in sy eie spirituele belewing, soos hy dit telkens laat deurskemer het.

Van die gekoer van ‘n tortelduif op ‘n strategiese oomblik, tot die seemeeue wat so sierlik op hul maaltye neerswiep, tot die dramatiese verskyning van ‘n reuse-walvis agter die branders het ‘n diep indruk op hom gemaak. Van die kansel af het hy graag hierdie belewenisse en sy toepassings met die gemeente gedeel.

‘n Volgende stap is om dan self ‘n bietjie te begin naslaan, en met vreugde te ontdek hoe seer diere vir Here saak maak, soos Stephan Joubert onlangs in ‘n treffende onlangse skrywe beklemtoon het.

Deuteronomium 22:6-7 bied ’n verrassende kyk op God se hart, het hy geskryf. Hier word vir die Israeliete gesê dat hulle nie voëlneste mag plunder terwyl ’n ma op haar eiers sit nie. Die boodskap is duidelik: dat dit ons roeping is om God se hele skepping te help oppas. “Ons kan nie wegkyk as selfs die kleinste diertjies verwaarloos word nie.”
Verskeie voorskrifte om diere te beskerm kom ook in Eksodus 23 voor en die wyse Salomo vermaan in Spreuke: “Die regverdige sorg goed vir sy diere, maar die goddeloses is wreed.” (Spr. 12:10).
Op die kuspad tusen Melkbos en Blouberg is verskeie bekoorlike baaitjies: Holbaai, Kreefbaai, Eerstesteen …. Plekke om rustig te sit en droom terwyl die branders aanrol. Hennie was lief om by een van hulle ‘n stil plekkie te gaan soek waar hy oor sy preek kan nadink.
Links van hom was Tafelberg en doer oor die waters Robbeneiland. In die branders duik gewoonlik ‘n klomp seemeeue. Soms sien jy ‘n walvis in die koue waters van die Atlantiese Oseaan spuit of spring.

Een keer het Hennie die gemeente vertel hoe walvisse hul verskyning agter die branders gemaak het presies terwyl hy Genesis 1 sit en lees: “God het die groot seediere geskep en al die ander lewende wesens waarvan die waters krioel, almal na hulle aard; ook al die voëls na hulle aard. En God het gesien dit is goed.” (Gen. 1:21‬.)

‘n Treffende Hennie Swanepoel-storie was oor ‘n naguiltijie – die eerste keer dat hy en sy vrou, Amanda, een in die Kaap hoor roep het. Dit was in 2014 op die duin agter hul huis.

Hy het ‘n paar jaar gelede ‘n naguiltjie-luintoon vir sy selfoon by sy broer Gustav gekry – ‘n herinnering aan Sleepy Hollows, die plek waarvoor hy so lief was. Die Swanepoels het ‘n paar nagte daar vertoef en die naguiltjies het die besoekers heeltyd vermaak.

Toe sterf Gustav een middag in ‘n motorfietsongeluk, en daardie nag roep die naguiltjie op die duin.

‭‭

‘n Ander diere-vermelding in ‘n preek was later in ons gemeenteblad, Die Visnet (nou saliger), onder die opskrif: “Gebed vir ‘n maanhaar”. Dit handel oor ‘n wildtuinbesoek van die Swanepoels in die winter van 2014. Nadat hulle op Onder-Sabie gebraai het, het hy ‘n lied op sy selfoon gespeel wat die hele dag in sy kop gemaal het: “Who is worthy to open the scroll, only you Lion of Judah ….”

In sy hart was die gebed: “Ag Here, ek wil so graag ‘n leeu sien. Maar nie ‘n leeu waar ‘n klomp karre ophoop nie, want ek sien hulle nie lekker as hulle so ver is nie.”

By die Nyamundam het Hennie en Amanda ‘n halfuur sit en wag vir ‘n visarend om te roep. Hulle het deur die dag 19 ander visarende gehoor en nommer 20 sou dit mooi afrond. Maar hulle sê vir hulleself: “As hy nie op die kop vyfuur geroep het nie, ry ons.” En hulle voeg toe die daad by die woord.

Op die laaste kort skof van die dam na die hek, toe Hennie al begin hoop opgee het oor ‘n leeu, breek eindelik die groot oomblik aan. “Leeu”, sê Amanda saggies. Daar kom meneer toe grasieus aangestap: ‘n groot maanhaar. Hy stap voor hulle oor die pad. Niemand anders is in sig nie.

Wat ‘n bevestiging, sê ‘n dankbare Hennie. As hulle ‘n minuut voor vyf of ná vyf van die visarend weggery het, het hulle die leeu nooit gesien nie. “So werk die Here. Hy gee dinge soos en wanneer Hy wil.”

Naskrif: Die foto is van ‘n veel jonger Hennie Swanepoel, soos hy verskyn het op die omslag van sy CD “Anderkant”. Dit bevat ‘n dosynstuks gospel-liedere met woorde en musiek deur die sanger self. Soos ek Hennie sal onthou vir sy dierestories, sal ander gemeentelede hom dalk onthou vir sy kitaar en rustige tenoorstem of as lid van ons gemeente se eie “drie tenore” saam met sy mede-leraars Marius Falck en Kenny Pritchardt.

DIE PRYS VAN ‘N NAAM

Februarie 20, 2017 in Uncategorized

Ons name het ons gister geld gekos: R120 vir my en R120 vir Tokkie. By ons kerk, die NG kerk Melkbossstrand, was dit “naam-Sondag”. Vir elke letter in jou naam moes jy R10 of R20 opdok, mits jy natuurlik wou saamspeel.

Die Van Deventers het gekies om vir die goedkoper opsie, Hennie en Tokkie, te gaan, nie vir vir die duurder Jakob Hendrik en Gesina Susara nie!

Het in die kerk sit en wonder wie in ons gemeente die langste naam het. Gerhardusse, Wilhelminas en so aan wemel waarskynlik onder die ouer geslag. By die nuwe generasie kom waarskynlik weer meer byderwetse dubbelloop-name as kandidate na vore. Ek ken ‘n Cathy-Claire en ‘n Maria-Anne.

Ek glo daar is langer enkelname en langer dubbelname as die paar wat nou by my opkom? Wat sou die langste naam in Afrikaans wees?

Die bring my by die onderwerp van naam-modes. Die tyd vir geleentheidsname soos die 1936-model Ossewania Kakebenia is lankal verby. Ook die mode om dogters blomname te gee, soos Rosa of Petunia, behoort tot die verlede, hoor ek.

Wonder of familiename nie ook maar een voet in die graf en die ander op ‘n piesangskil staan nie. Ek het darem, nog ‘n kleinseun, Jacob Henry, wat so amper-amper na oupa heet. Vir Tokkie is geen Gesina Susara egter in die nageslag nie.

Trouens, ons eie dogter, Marisa, was al ‘n wegbeweeg van Maria Petronella (een ouma) en Maria Magdalena (ander ouma).

Om ou familiename teë te kom, wek nogal ‘n gevoel van nostalgie by ‘n ouer mens. Herinner jou aan iemand wat jy ken het. Vir die nuwe generasie lyk dit soms ouderwets en koddig.

Moderne name weerspieël na my waarneming meer wat ek die drie k’s wil noem: kort, kragtig, kreatief. Mense skep graag name soos Len (weet van ‘n Len Nel) of Ros (Ros Rossouw).

Wens iemand wil laat weet wat die heersende naammode is. Is ‘n Tradisionele MANSNAAM vir meisietjies wat nou gebore word, werklik ‘n inding, soos ek hoor?

Wat is in ‘n naam, word gevra. “A rose by any other name smells just as sweet,” sê die Engelse. Waaraan ek ‘n hekel het, is mense wat agter sulke gesegdes skuil om slordig met name om te gaan.

Ek kom uit uit ‘n koeranteskool vir wie name heilig was. As ‘n vrou haar naam as Anna aangee, het jy haar gevra: Anna met twee n’e of Ana met een n? Deesdae lyk dit of mense maar arrie-warre met jou naam is. Ek is J.H. maar kry hope en hope pos vir H.J. ‘n Vriend met die van Duvenage (sonder die h) word konstant Duvenhage (met ‘n h).

Nog iets wat my aan die goeie ou dae laat verlang.

SOOS GRAS IS ONS DAE

Februarie 16, 2017 in Uncategorized

1-1-IMG1-1-IMG1-1450032_233702740135026_871429343_nJammie, Naas, Toy – drie bure in twee maande oorlede.

‘n Sonderlinge verhaal van drie bure:

Op 24 Desember 2016 is Toy Vermeulen op Melkbos (92) oorlede. Ons was in die jare 80 bure in Bloemfontein;

Op Sondag 12 Februarie is Jammie Olivier (57) op Melkbos oorlede. Sy was 20 jaar lank ons buurvrou in die huis langsaan in Penguin Place;

Op Maandag 13 Februarie is prof. Naas Viljoen (80) op Hermanus oorlede (foto). Hy was in die jare 70 ons buurman in Bloemfontein.

Van Toy het ons by ‘n gedenkdiens op 5 Januarie in die NGK Melkbos afskeid geneem. Hy is begrawe as politikus wat in die Vrystaat diep spore getrap het, ook as kultuurmens by uitstek.

Sy studeerkamer was sy koninkryk. In die kulturele skatkamer het ek hom besoek enkele ure voordat hy oorlede is. Hy was ‘n klassieke bibliofiel wie se boekrakke gekreun het onder sy monumentale ABO-versameling en ander Africana. Sy kwaliteitswyne het getuig van liefde en kennis. Sy seëlversameling was op sy dag in filateliekringe hoog aangeskrewe

Al hierdie waardevolle eiendom is geberg in kaste van glimmende dolfhout. Ook mooi hout was vir Toy onweerstaanbaar. Op sy lys van liefhebberye sou ‘n mens munte en vetplante kon voeg. Dan is dit nog onvolledig.

Onvergeetlik uit ‘n persoonlike hoek was sy buurmanskap in Dan Pienaar, Bloemfontein, in die jare ’80. Hy was ‘n buurman wat in droogtes selfs sy boorgat “uitgeleen” het (met die tuinslang snags oor Kmdt. Senekalstraat gespan) en boonop altyd ‘n noodpakkie Rembrandt Van Rijns in sy boonste laai gereed gehou het vir ‘n skelm dampie.

Buurvrou Jammie, vrou van Kosie, se gedenkdiens was vandag om 12:00 uit ‘n stampvol NGK Melkbosstrand. Soveel motors op die parkeerterrein het ek bitter lanklaas, indien ooit, gesien. Haar dood op 57 was ‘n reuse-skok vir die gemeenskap. Ook vir haar bejaarde buurman.

As ‘n mens 76 is, word die gereelde begrafniskennisgewings, gedenkdienste, teraardebestellings van vriende en kennisse ‘n ongemaklike werkllikheid. Jy ontwikkel ‘n sekere gehardheid wat jou in staat stel om dit filosofies te aanvaar en te verwerk.

Maar dan sterf iemand soos Jammie heel onverwags: sprankelend, lewenslustig, energiek, aktief. Een wat gereeld heen en weer by jou verbygewip het in haar silwerskoon wit Mercedes. Of so dikwels voor jou verby strand toe gestap het op ‘n pas wat atlete sal bleek maak. Wat meermale saans met haar breistem gebel het om te waarsku: jy het al weer jou motorhuis se deur oop vergeet!

Jy sit skielik penorent. Jy was immers loshande die “ou man” in die buurt. Die een in die “vertreksaal”. Niks berei jou voor vir ‘n scenario dat jy nie die eerste is wat uit die klein bossie gekap gaan raak nie. Niks kan jou meer aan jou eie verganklikheid herinner as juis iets so totaal onverwags nie.

Naas was ‘n uroloog en, soos heelparty van sy mediese kollegas, lief vir skryf. Oor ‘n lang tyd het seker dosyne briewe uit sy pen in Die Burger verskyn. Onthou hom as ‘n uiters beskaafde, belese en fyn mens.

Baie hulpvaardig gewees die dag toe ek my voorkop oophardloop ten die half-oop motorhuisdeur en die bloed stroom.

Nogal ‘n vreemde sameloop van omstandighede, die drie sterfgevalle binne twee maande. Sommer ‘n driedubbele vermaning vir die uwe dat ons dae soos gras is …

GOODBYE, JOOST!

Februarie 11, 2017 in Uncategorized

‘n Lewendige gesprek is op my Facebookblad aan die gang oor die bloedmin Afrikaans by Joost van der Westhuizen se begrafnisdiens – of liewer “memorial ceremony ” – op Loftus.

Die aanleiding was die opmerking: “Miskien is dit net nodig om party mense daaraan te herinner dat Joost Afrikaans was, en – wil ek waag om te beweer – waarskynlik ook 75% of meer van die mense wat na Loftus gekom het om die laaste eer te bewys.” ‘n Deelnemer aan die gesprek het my beskuldig: “Jy is nou net onnodig moeilik”. ‘n (Jonger) vriend van my het hom dadelik daarby geskaar: “Wragtag, ek kon dit nie beter gestel het nie.”

Albei daardie saamgeselsers is, terloops, Van Rensburgs! My antwoord was: “Oor my taal is ek onbeskaamd moeilik.”

Heelwat steun is darem ook uitgespreek vir die waarneming dat Afrikaans afgeskeep is, tot uit Hong Kong deur ‘n Suid-Afrikaner wat al jare daar woon en met ‘n Chinese vrou getroud is. Die verdelingslyne tussen ondersteuners en kritici loop plek-plek nogal vreemd.

Vir die doeleindes van die blog bepaal ek my hier net by die kritiek. Die kern van die standpunte/ verskonings van die kritici is die volgende:

Joost was ‘n “internasionale legende” met bewonderaars oral in die wêreld;
Britse en Australiese gaste was op Loftus teenwoordig;
Dit was ook ‘n “amptelike staatsbyeenkoms” met “amptelike eerbewys”;
Dit was ‘n “amptelike provinsiale huldeblyk” – die vriende en familie het reeds ‘n eie troosdiens gehou;
Die meeste van die mense wat aan hom hulde gebring het, was nie Afrikaans nie;
Die familie se eie pastoor was ene Neville wat ook maar net in Engels gepraat het;
Dis seker die TV regte wat so bepaal het vir internasionale uitsendings;
Suid-Afrika is ‘n “inklusiewe land”;
Joost het die wêreld vol gereis en sy steun is nie tot Pretoria-Wes of Orania beperk nie.
Die geldigheid van verskeie van die opmerkings kan nie ontken word nie. Dit sou mos gek gewees het om te verwag mnr. Billy Beaumont moet sy hulde deels in Afrikaans betuig!

My opinie is elk geval nie dat die “amptelikheid” van die geleentheid, die omvang van die heldeverering vir Joost of die teenwoordigheid van internasionale gaste in die wind geslaan moes gewees het nie. Maar werklik so oorheersend Engels?

‘n Mens kan maar net hardop wonder wat die geval sou wees as Joost ‘n Fransman sou gewees het en die “amptelike” diens in Parys in die Stadion d’ France gehou is. Sou al die Franse ter wille van die gaste net Engels gepraat het?” Nie soos ek hulle ken nie.

Kan ons nie dit liewer ons uitgangspunt maak om hoflik en bedagsaam teenoor ons gaste en buitelandse bewonderaars te wees maar terselfdertyd ook die behoeftes en verwagtinge van die plaaslike (Afrikaanse) ondersteunersbasis in aanmerking te neem nie?

In die Afrikaanse pers word berig ‘n gejuig het van die paviljoen opgegaan toe Francois Pienaar in Afrikaans verklaar het: “Joost was ‘n Bul, ‘n onverskrokke Blou Bul.” Sou die spontane gejuig dieselfde gewees het as hy in Engels sou gese het: “Joost was a Bull, a fearless Blue Bull”? Dalk wel. Ek twyfel. Na my oordeel was in die toejuiging ook ‘n duidelike taalboodskap.

Op die argument dat dit ‘n “amptelike staatsgeleentheid” en “amptelike provinsiale huldeblyk” was, is die weervraag: Is die staat en die provinsie Gauteng dan eentalig Engels?

Wat die buitelandse gaste betref: sou hulle nie volledig begryp het as aan hulle verduidelik is dat ‘n deel van die diens ter wille van sy herkoms en die karakter van Blou Bul-land in Afrikaans behoort te wees nie? Of sou die trots op en sensitiwiteit teenoor die eie hulle aanstoot gegee het? Dit sou my verbaas het.

As die opdrag van Supersport2 of wie ook al dan was dat alles moet Engels wees, waarom het Francois Pienaar (en glo ook Amor Vittone) kans gesien om ook Afrikaans te praat? Natuurlik omdat die behoefte in hul eie hart was en hulle (korrek) die behoefte in ander harte raakgesien het, glo ek.

Windskewe argumente wat ‘n mens die meeste laat rooi sien, is oor Suid-Afrika as “ïnklusiewe land”, asook “Pretoria-Wes en Orania”.

Volgens die sensus van 2011 is isiZulu die moedertaal van 22.7% van SA se bevolking, gevolg deur isiXhosa op 16%, Afrikaans op 13.5%, Engels op 9,6%, Setswana op 8% en Sesotho op 7.6%.

Op grond waarvan beteken “ïnklusief” in daardie heer se oë dan die uitsluiting van Afrikaans? Hoe “inklusief” is die land dan?

Ten slotte: die verwysing na Pretoria-Wes en Orania is in dieselfde klas die etikettering van Afrikaans voorheen as “kombuistaal”. Dis beledigend en weerspieëlend van ‘n taalsnobisme wat, helaas, lewendiger is as wat baie mense dink. Jammer, ek vir een weier botweg om voor sulke “superieure” Engels-aanbidders kniebuigings te doen.

Diesulkes verdien nie eens die hoflikheid en bedagsaamheid wat ek op Facebook en hierbo teenoor gaste en ‘n internasionale gehoor bepleit het nie.

MELBOS SE EIE DICK

Februarie 10, 2017 in Uncategorized

16427332_10155707008390190_8107047182674896866_n

Jare lank het jy van die straat af vir Dick Turpin in sy motorhuis op die hoek van Pelican Parade en Seagullstraat, Melkbos, dag in en dag uit sien houtwerk doen. Dit was sy fabriek waar hy sy aftreebesigheid, “Knock on wood”, bedryf het. Dit was ook sy heiligdom. Hier kon die wellewende man met die string skulpies om sy nek en ‘n welige snor sy onblusbare passie vir mooi hout uitleef.

Dick is sewe dae gelede op 3 Februarie, ‘n maand voor sy 80ste verjaardag, aan ‘n slepende longkwaal oorlede. Gister is in die NG kerk Melkbosstrand in Engels en Afrikaans van hom afskeid geneem. Glimlagte by ‘n gedenkdiens is deesdae nie vreemd nie. Om sommer met die intrapslag in die kerk breed te glimlag, het ek by die diens egter die eerste keer ervaar.

Yslik groot tussen die blomme voor die kansel – waar ‘n geraamde foto van die oorledene gewoonlik pryk – het ‘n groot TEREGSTELLINGSKENNISGEWING van Dick Turpin gestaan. Darem nie onse Dick (gedoop Desmond nie), die berugte Richard (Dick) Turpin – die sogenaamde Highwayman – wat op 7 April 1739 in York, Engeland, aan die galg gesterf het weens ‘n misdaadrekord wat wetsgehoorsames na die asem laat snak.

Een storie is dat die ter dood voordeelde, o.m. weens perdediefstal en die moord op ‘n makker, voor sy teregstelling op ‘n oop perdewa deur die trate van York gery en sy bewonderaars gesalueer het. Ná die demonstrasie het hy ‘n uur op die galg verwyl terwyl hy met die laksmanne en toeskouers oor koeitjies en kalfies gesels (nie oor perde nie!). Skielik het hy orent gekom en homself van die leer af gewerp. Binne vyf minute was hy dood.

Dick se Britse genant het ‘n legende geword. Sy lewe is geromantiseer op die silwerdoek, TV-skerm, in gedigte en liedjies. Baie van my generasie sal Alfred Noyes se die lang, epiese gedig “The Highwayman” onthou, met die herhalende refrein: “A highwayman comes riding— Riding—riding— A highwayman comes riding, up to the old inn-door”. Hollywood het in 1951 ‘n gelyknamige rolprent daarvan gemaak. Jimmy Webb se liedjie “The Highwayman” is ook ná n droom oor Turpin en sy makkers gebore.

Onse Dick was ‘n Melkbos-legende uit eie reg. Nie oor pad-rooftogte op niksvermoedende reisigers nie, maar oor sy skitterende vakmanskap en sy passie vir hout. Sou graag wou weet in hoeveel huise erfstukke staan wat met liefde van Dick se draaibank in sy motorhuis-werkwinkel kom. En vir hoeveel glad nie of te min betaal is omdat Dick so ‘n groot hart gehad het.

Die bou van die Koeberg-kernkragsentrale het die knap instrumentmaker (tool and die maker) uit Natal Melkbos gelok. Van die delikaatste masjienwerk by Koeberg was syne. Omdat sy gesin nie dadelik uit Pietermaritzburg kon saamkom nie, het sy een seun, Kelly, by sy vertrek ‘n stringetjie seeskulpies gegee. Kelly het later in ‘n motorfietsongeluk gesterf. Daardie stringetjie skulpe het daarna nooit van Dick se nek gekom nie.

Die man se hande het vir niks verkeerd gestaan nie. Hy het eiehandig vir hom, Gloria, en die seuns ‘n huis gebou. Dit was ‘n liefdestaak waarin hy ses jaar lank sy hart gestort het. Sy inheemse veldtuin was beroemd en sy plate, plate vygies in blom op die sypaadjie altyd ‘n fees vir die oog. Sy motorhuis het hy ingerig as werkwinkel. Daarin het die geur van vars hout altyd gehang. Dick was versot daarop.

1-1-IMGIn 1997 het Dick Turpin se voorreflike vakmanskap deel van ons lewe geword. Die verbintenis het begin toe ‘n droom vir my en Tokkie ná my aftrede bewaarheid is: ‘n eie plekkkie in die bos, langs die Sabierivier en teenaan die Krugerhek van die wildtuin. Ons het Ukuthula in Wildevylaan, Sabiepark, met sy gedugte knoppiesdorings, maroelas en norring ander Bosveldbome einde 1997 ontdek en dadelik daarop verlief geraak. In Maart 1998 het ons ingetrek.

Ukuthula – vrede van binne – was vir ons ‘n mooi naam maar na ons smaak ietwat “uitheems”. Andermansgoed. Ons wou ons plek ‘n eie stempel gee. Die naam Tarlehoet het spontaan opgekom. Dit was die naam wat die eerste eienaar van ons huis in Dan Pienaar, Bloemfontein, die letterskilder Bontie Bonthuys, aan sy plek gegee het. Hy was ‘n noodwester wat versot was op Elisabeth Vermeulen se verhale uit sy kontrei. Tarlehoet was ‘n Boesmankaraktertjie in een van haar boeke.

Die Boesmantjie, knielend met pyl en boog in die hand, is verewig in ‘n gebrandskilderde tekening op ‘n glas-voordeurpaneel, asook op ‘n stuk leiklip by die posbus. Die vreemde naam was op ‘n koperplaatjie bo die voordeur. Bontie wou dit verwyder. Ons wou nie; dit was die huis se naam en klaar.

Begin 1998 het by ons Dick gaan aanklop om vir ons ‘n naambord te maak vir die nuwe “tuiste” wat ons instinktief geweet het so diep in ons harte gaan kruip soos die Bloemfonteinse waar ons twaalf jaar lank en gelukkig gewoon het, van ons terugkeer uit Johannesburg in 1980 tot ons verhuising in 1992 Kaap toe. Só gelukkig dat Tarlehoet gou nie meer vir ons ‘n wildvreemde Boesmantjie was nie. Dit het ‘n spesiale eie betekenis gekry: “Gelukkige tuiste”.

Dit moes ‘n mooi houtbord wees met die naam Tarlehoet, ook die adres: Wildevy 154, en die eienaars: die Van Deventers. Dick het dadelik gesnap wat ons soek en ‘n stuk swarthout iewers in sy oorlaaide fabriek uitgetower.

Dit was ‘n aristokratiese bord wat sy plek 17 jaar lank trots volgestaan het. Die bos-elemente eis egter hul tol. Die son bak ongenadig in daardie geweste. Ondanks gereelde opknapwerk met ‘n kwassie en dies meer het vervanging op die duur onvermydelik geword. Die huidige naambord is ‘n stoere stuk hardekool wat aan twee hardekoolstompe hang. Dankie, Lukas van der Merwe. Dis nie so opvallend nie. Behoort my (dalk selfs ook vir Tokkie) egter gemaklik te oorleef.

Gelukkig kon ‘n stewige stuk van die oorspronklike bord se basishout herwin word. Dit hang nou bo die braai op Tarlehoet se stoep – plus-minus op die plek waar ‘n luiperd Caroline Pols van Nederland twee jaar gelede helder oordag verras het.

Moet bely dat my gedagtes in die kerk ietwat begin begin dwaal het. Na Sabiepark in die verre Mpumalanga; ook na verskeie ander Dick Turpin-skeppings in ons Melkboshuis. In ons woonkamer is drie soliede sier-rakke teen die mure: embuia, swarthout, geelhout. Ons het ook ‘n besonderse juwelekissie in die vorm van ‘n boek van Dick se werkbank op die koffietafel in die sitkamer. Die omslag is kiaat en die bladsye jakaranda.

Dick is die man wat my statige studeerkamerstoel – geskenk by my afskeid van Die Volksblad – herstel het toe ander nie raad wis nie. Hy het kroegstoeltjies se pote vir ons korter gemaak. Hy het houtblokkies gesaag as opvoedkundige speelgoed vir kleinseun Migael van Deventer, wat spesiale uitdagings te bowe moet kom.

Dick Turpin se nalatenskap by die Van Deventers is omvangryk en so duursaam soos sy produkte. Die kwaliteit is onbesproke. Van alles is daardie eerste naambord waarskynlik die naaste aan ons hart. Dit is op dosyne foto’s verewig. Op elke besoek is die kleinkinders by die Dick se “Tarlehoet” afgeneem – vandat hulle in doeke was.

Op 15 Maart 2017, Tokkie se verjaardag, sal ons weer in Sabiepark wees soos op 15 Maart 1998 toe ons van Ukuthula besit geneem het. Ou Bloemfonteinse vriende Herman en Rina le Roux, nou van Johannesburg, was ons eerste gaste. Tokkie het my en Hernan gedruk: Ukuthula moet af. Dick se Tarlehoet moet op.

Die firma Van Deventer en Le Roux is die een só onhandig soos die ander, maar met ‘n hamer, skroewedraaiers en ‘n handboortjie durf ons toe groot projek aan. Om Ukuthula af te kry, is klaar ‘n gesukkel. Toe dit boortyd word, met net die ongerieflike handboortjie tot ons beskikking, wil-wil die twee “skrynwerkers” met die vyf duime aan elke hand net tou opgooi.

Rina probeer simpatiek raad gee. Herman kap egter teë: “Rina, ek doen hierdie werk al die afgelope … halfuur!” En die twee druk dapper deur. Uiteindelik is Dick se Tarlehoet op, vas aan die twee houtpale wat voorheen jare lank vir Ukuthula ‘n vaste anker was. Ons poseer by die nuwe naam vir foto’s: ek en Herman, ek en Tokkie, Rina en Tokkie. Met die draf ‘n vlakvark verby. Rina vat korrel en skiet – ‘n gawe soewenier van ‘n gedenkwaardige dag.

Van Deventer en Le Roux is nie min in ons noppies nie oor ‘n uitdagende taak wat bekwaam uitgevoer is. Die vierstuks kuier die aand in die swembadjie met bier en koffie. “Tokkie het verjaar en ons het in die maanskyn in die swembad baljaar.” So het Herman die geleentheid in ons gasteboek opgesom.

Sentimentele siel wat ek is, ry ek met die Ukuthula-bord in die kattebak die 2 000 kilometer Kaap toe. Ek bel vir die vorige eienaar, die weduwee Jean Smythe, op Vishoek en sê geheimsinnig: “Ek het vir jou iets van Sabiepark saam gebring.” “O Hennie, how nice! Come and have tea.”

‘n Gulle verwelkoming val ons te beurt. Opgewonde wil Jean weet: “What did you bring for me?” Ek haal die swaar stuk hout te voorskyn – en sien ontnugter hoe haar gesig val. “Old Mike (haar oorlede man) isn’t with us anymore,” sê sy. “Use it for firewood.”

Ons het Ukuthula toe nie opgebrand nie, wel die stuk ruwe kiaat mooi laat poleer. Dit is nou ‘n deftige klerehaak in my dogter Marisa-hulle se voorportaal – ook Dick Turpin se handewerk. Vir Tokkie het ek later net gesê: “Ek kom spook by jou as jy dit ooit met Tarlehoet doen. Maak jy dan liewer maar self die vuur!”

(Naskrif: Wat beteken Tarlehoet (Tarlehoek, of selfs Tarentaal, volgens onverskilliges wat nie twee keer kyk nie) nou eintlik? Dit is ongetwyfeld die vraag wat ek in Sabiepark in die 19 jaar van ons verbintenis die meeste moes beantwoord. Toemaar, tot 1980 het ons ook nie geweet nie. Tot enkele jare gelede het ek nog nie eens geweet in watter boek hy figureer nie. Toe hoor ek op Facebook: dis die boek “Towergoud”. Volgende gee Anschen Conradie van Grahamstad my gedorie ‘n eksemplaar present. “Towergoud” staan in my boekrak in Sabiepark. Kom lees van Tarlehoet by Tarlehoet!)

AÄRON EN HUR IN EEN

Februarie 3, 2017 in Uncategorized

Die bestuurspan van die Pers in die 90’s. Voor in die middel sit Eric Wiese. Ek staan agter hom. Voor van links is Philip Meyer, Robert Crowther, Eric, Conrad Sidego en George Coetzee. Agter is van links Andrew Marais, Hennie van Deventer, Helgard Raubenheimer en Salie de Swardt.

Die notering van Naspers op die Johannesburgse Effektebeurs toring ongetwyfeld uit as een van die hoogtepunte in die vyf-jaar-skof aan die einde van my loopbaan by die Nasionale Pers.

Sal ek die opwinding vergeet om op die vloer van die Beurs te kon staan toe die klok lui en die verhandeling in Naspers begin? Daardie middag op die Boeing Kaap toe het ek (koerante), Salie de Swardt (tydskrifte) en Andrew Marais (skakelafdeling) die heildronke ingeryg.

Enorme waarde is deur daardie notering vir ‘n groot gros aandeelhouers ontsluit. “Waardelose” sertifikate in kluise het oornag stewiger bankbalanse en selfs welvaart beteken. Vir die uwe met die joernalistieke bloed van drie dekades in sy are was dit egter geen onvermengde seën nie.

Skielik was daar die nuwe uitdaging van intense blootstelling aan finansiele analiste, selfs van oorsee. Van Deventer wat tot die einde maar gesukkel het om van ‘n balansstaat kop of stert uit te maak, moes nou met ‘n vertoon van groot selfversekerdheid die priemende vrae van die kenners hanteer!

Gelukkig was daar iemand soos kollega Eric Wiese om op terug te val. Hierdie nederige gewese finansiele direkteur van die Pers is inderdaad een van die gesiglose helde van sy tyd, nie net weens sy eie formidabele bydraes nie, maar ook in die rol van ‘n Aäron en Hur sommer in een, wat wankelende Mosesse soos ekself se arms moes orent hou.

Sondag vier Eric sy 80ste verjaardag. By die bereiking van die baken kom saam met die voorspelbare strome goeie wense uit alle oorde aan ‘n uitmuntende mens en kollega, uit Melkbos opnuut ook weer ‘n opregte woordjie van dank vir die kokon van bestuursbeskerming wat hy altyd so gewillig aan die minder syferslim kollega gebied het.

Eric se deur oorkant die gang op die 18 verdieping was altyd oop en sy geduld met dom vrae het nie opgeraak nie – nooit so dat jy dit sou agterkom nie in elk geval!

Ek salueer graag vandag een van die mees ewewigtige, besadigde en onversteurbaarste mense wat ek ken.
Het ek gesê onversteurbaar? Wonder darem of die beskrywing ook sou geld vir die stel wat hy en twee kollegas in 1997 op die dorpie Victoria Falls in Zimbabwe afgetrap het – en hul verlee reaksie.

Die bestuurskader van die maatskappy was daar saamgetrek vir die jaarlikse bestuurskonferensie, en die here Wiese, Andrew Marais en Tim du Plessis, destyds nog adjunk-redakteur van Beeld, het afgesit Valle toe om daardie indrukwekkende natuurskouspel in die magtige Zambezi te gaan besigtig.

Skielik is hulle asof vanuit nêrens deur ‘n spannetjie geldsmouse omring. Die bied drie Zimdollars vir R1 aan teenoor die werklike wisselkoers wat sowat 2,3 is. Alle waarskuwings oor die klas aasvoëls vergete, het die vername Pers-leiers – ‘n finansiele direkteur wat hom nie deur die slimste C.A. laat ore aansit het nie, ‘n wêreldwyse skakelhoof en ‘n deurwinterde koerantman – in ‘n oomblik van swakheid geswig.

Hulle besluit toe om elk R100 om te ruil (‘n bedraggie wat toe nog nie te versmaai was nie). Marais sou die transaksie hanteer. Maar net toe hy die geld oorhandig, sê een van die smouse: “Pas op, hier’s die polisie.” Die drie Naspersmanne spring in ‘n stegie in. Toe hulle uitkom, is daar niks. Niks polisie. Niks smouse. Niks R300!

Kollega Eric het darem die teenwoordigheid van gees behou om toe ‘n straatkind hom nader, vir hom ‘n onvergeetlike antwoord te gee: “Nee, ek het klaar die geld vir jou pa gegee!” Die res van ons het ons aan die episode verkneukel!

Eric se antwoord belig ook ‘n ander faset van die man: sy instinktiewe, droë in-die-kol-humor. Nog ‘n insident wat daardie eienskap goed weerspieël, was gekoppel aan sy rotsvaste lojaliteit aan Afrikaans en sy handhawing van sy taal in alle omstandighede.

Veral op sy gereelde heen-en-weer-vlugte Johannesburg toe vir bestuursverpligtinge is Eric se ingesteldheid oor taal telkens uitgedaag met SAL-kajuitpersoneel wat verseg om ‘n woord Afrikaans oor die lippe te neem. Op die betrokke aandvlug weer. Ete word bedien, maar al die aankondigings kom net in Engels.

Eric gaan tot die irritasie van die lugwaardin voort om sy koerant te lees met sy skinkbordjie onoopgevou in die rakkie. Die meisie spreek hom direk aan in Engels maar hy reageer nie. Naderhand pers sy teësinnig oor dun lippe: “Eet u nie, meneer?”

Toe kom dit vintage Wiese: “Ek is nie genooi nie!”

Ek skuld Eric nie geld nie, maar ek wil hom tog net nog ‘n pluimpie gee. Geen ander syferman in my ervaring was so sterk op korrekte taalgebruik ingestel nie. Soos ek by Eric kom aanklop het oor somme, het hy dikwels by my kom aanklop oor taal. Hy doen dit nou nog en jaag my gereeld na Anton Prinsloop se idiomeboek om die betekenis of oorsprong van dié of daardie idioom bo alle twyfel te bepaal.

Die verskil tussen ons is dat ek hom nooit kon vasvra oor somme nie; hy vra my, vervlaks, meermale vas oor taal!