Jy blaai in die argief vir Uncategorized.

RAAISEL VAN DIE BADJIE

Augustus 18, 2019 in Uncategorized

Die hoogtepunt.

Een van die raaisels van Sabiepark het verdiep. Hoekom, wonder ek, verkies die diere om uit die klein voëlbadjie neffens die watergat te drink? Is die watergat dalk nie so aanloklik en gerieflik soos ons dink nie?

Die water is in elk geval presies dieselfde. Tokkie kan kwalik voorbly om emmers uit die watergat te skep en oor te karwei. Vier tot vyf emmers op ‘n slag. Die jongste gebruikers van die voëlbad vir drinkdoeleindes is die njalas, veral die ooitjies. Hulle volg in die spore van o.m. die koedoes, sebras, bosbokkies, bobbejane en blou-apies.

Die njalabul drink tot sy krediet ook onverstoord en sonder fiemies uit die watergat. Die watervlak verklap dat hy nie die enigste is nie. Die ander dorstiges drink blykbaar in die donker of wanneer ons ons rûe draai.

Die voëllewe was lewendiger as ooit. Spreeus is dreunend soos ‘n vliegtuig in swart swerms hier oor. Tokkie moet eintlik daarvan vertel. Gekroonde neushorings het lang tye hier rondgesit en in die Honda se vensters hul profiele bewonder. Sysies, blou en rooi, het gebad dat die water spat. Bloukuifloeries was aanvanklik volop. Seker kos aan later weggeraak?

Ons pak op. Dat die vervroegde oppakkery so netjies saamgeval het met volmaan was natuurlik onbepland. Was nietemin genoeglik om in die helder maanlig die laaste aand of twee op die agterstoep te braai. Die bos skitter op sy mooiste as die maan ‘n ronde bal bokant die knoppiesdorings hang.

Laasgenoemde blom reeds vir ‘n vale. Ek sit op die agterstoep en skryf. As ek opkyk, sien ek die huilboerboon. Wens ek kon vertel die statige boom is ook al oortrek met sy rooi wasagtige lentedrag. Maar ek is darem ‘n bietjie haastig. Dis nog maar middel Augustus.

Die kameelperde het bly kom en kom om aan die beendere van die ontslape voorvader te kom kou. As jy maar weer sien, knak een sy knieë asof hy op die droë motorpad wil drink – soos die ambisieuse hengelaars in die spreekwoord hul stokperdjie beoefen om op droë grond vis te vang. Twee jong bulle het mekaar misverstaan oor eiendomsreg op ‘n been. Die tradisionele stadige nekgeveg het gevolg. As die twee my met die kamera gewaar, is alle vyandelikhede eers gestaak om die koddige indringer uit die hoogte te betrag. Dan woed die stryd ernstig voort.

Christo, Dalene en Marcus Malan van Pretoria was twee dae hier – ons enigste oorslaapgaste die vakansie, buiten die Claassens-seuns. Hou ons vriende nie meer van ons nie? Kom ons beskou dit liewer maar as nog ‘n teken van oud word. Die 80ste-verjaardae om ons raak al hoe volopper.

Hoogtepunt van die vakansie? Ongetwyfeld die twee luiperds op pad kerk toe. Weet eerlik nie watter van daardie foto’s op my rekenaarskerm moet kom nie.

KOL-KOL KERK TOE

Augustus 6, 2019 in Uncategorized

Konfrontasie!

Een van die vreugdes van ‘n vakansie in die bos is die Sondagbesoeke aan die karaktervolle kerkie in die personeeldorp met sy duursame inheemse hout oral, gewyde atmosfeer en natuurlike omgewing met ‘n reuse-reuse koorsboom by die een ingang.

Aanbidding saam met die intieme klein gemeente is ‘n geestelike verfrissing wat vrymoediglik by alle wildtuingangers aanbeveel word. Vakansiegangers hoef nie te vrees dat hulle skeef aangekyk sal word omdat hulle nie “aangetrek” is nie. Dienste is om 08:30 winter en somer. Almal is welkom.

Die een diens wat vir die uwe uitstaan, was die van Sondag 4 Augustus 2019. Die preek van die leraar, ds. Carl Louwrens, was ‘n boeiende kragtoer, soos altyd – sonder ‘n enkele nota en met ‘n goeie skeut humor. Maar jammer, ds. Louwrens, dis nie jou preek waaroor ek dit hier het nie. Ek wil vertel van die rit van 15 kilometer van Sabiepark tot by die kerk.

Die sprong.

Skaars twee kilometer gery, kry ons ons eerste luiperd van die dag in die Sabierivier skuins voor die Protea Hotel tussen die riete. Dis ‘n fris mannetjie. Dié is in ‘n soort sielkundige oorlog gewikkel met ‘n trop bobbejane wat omtrent die horries wil kry van die opgewondenheid. As hy maak of hy mik, retireer die ou lot met ‘n spoed. Staan hy stil, skuif die bobbejane arrogant nader met die hoofman oor honderd handeviervoet op die voorpunt. Hy sluip al hoe nader en koggel die luiperd jillend.

Die luiperd vererg hom, en gee van die klip waarop hy staan ‘n elegante sprong in die sekelsterte se rigting. Toe moet jy sien hoe begewe die bende lawaaigatte se moed hulle. Hulle skarrel oor die brug tussen die motors deur, die dapper generaal losvoor. Die granietbeeld van Pres. Paul Kruger bied ‘n aantreklike plek van veiligheid. Op sy kop sit dit naderhand swart. Wetende wat skrik aan bobbejane se spysvertering doen, skat ‘n mens ‘n goeie skrop sou dalk vir Oom Paul se kop nodig gewees het.

Wat die luiperd betref, was die speletjie egter verby. Die toonbeeld van waardigheid, vind hy sy weg oor die rivierklippe, en verdwyn onder die brug.

Nou moet ons aanstoot. Net agt kilometer verder, by die afdraai na die Lake Panic-voëlskuiling , gaan die remligte van die bakkie voor ons skielik aan. Ek volg sy voorbeeld en bring die Honda ook vinnig tot stilstand. “Leeu!” Die bestuurder van die bakkie vorm die woord met sy lippe. Maar toe is dit nie ‘n leeu nie, wel luiperd nommer twee. Weer ‘n mannetjie.

Nommer twee.

Hy kom uit die bos en gaan maak ‘n draai oorkant die grondpad. Deurentyd merk hy sy gebied af. Toe maak hy ‘n regsomkeer. Reg van voor kom hy op ons afgestap. Jy sou aan hom kon vat. Die laaste foto is net ‘n blerts. Hy was eenvoudig te naby.

Die laaste sien is toe hy so tussen die motors deur oor die H11-teerpad vleg. Oorkant verloor ons hom in die langerige wintergras.

Gelukkig is ons betyds by die kerk – net toe die klok aan ‘n hardekool-stellasie sy eerste en laaste gelui lui. So betyds dat ons nog vinnig kan vertel en foto’s wys om ander kerkgangers jaloers te maak.

Voorheen het ons in seker ver meer as honderd ritte kerk toe al ‘n luiperd in die pad gekry. Ons het al leeus gesien, ‘n renoster en selfs een keer wildehonde. Olifante is gereelde kalante op die roete. Maar twee luiperds – boonop so na aan mekaar en sulke oop teikens vir die kamera se oog! Dit teken die Van Deventers aan as ‘n een- keer- in- ‘n- leeftyd-belewenis.

Party vriende trek ‘n verband tussen die wonderlike waarnemings en getroue kerkbesoek. So asof dit ‘n beloning kon wees. Hoe teologies korrek die teorie is, weet ek nie. Ander kla dat dit darem nie regverdig is nie. Hoe gelukkig kan party mense nou nie wees nie!

Vir hulle is my antwoord: gaan kontroleer ‘n bietjie hoeveel keer per jaar ry die Van Deventers daardie paadjie. Twintig jaar al. Dikwels sien ons tussen Sabiepark en Skukuza enkele rooibokkies en nie veel meer nie. Maar dit is mos nou maar een maal so soos Gary Player graag opgemerk het: “Hoe meer jy oefen des te gelukkiger raak jy.”

KLIPKOP, KOEBAAI

Julie 31, 2019 in Uncategorized

Die Honda gelaai soos nog nooit. Van links is Christopher, Thomas en Jacob Claassens, die laaimeester.

Seker so ‘n stuk of 60/70 keer in ‘n tydperk van twee dekades het die Honda (‘n 1999-model CR-V) die 500 km tussen OR Tambolughawe en Sabiepark heen en weer kafgedraf. Johannesburg was sy basis vir die Van D’s se bosvakansies. Sy staanplek was by Klipkop Car Care (in jare her bekend as Kempton Car Care).

Die reëling met Klipkop het gewerk. Altyd. Die oomblik as ons ons bagasie in die hande het, het ek op die selfoon laat weet. “Hier’s ons”. Die antwoord was altyd dieselfde: “Reg, Ons stuur hom om”. Dan gaan wag ons buite voor die aankomssaal vir binnelandse vlugte. Enkele minute later sou jy die Honda se neus in die aankomende lughaweverkeer herken.

Daarop kon jy reken. Soos klokslag was hy daar. Betroubare diens op sy beste.

Soos elke ding ‘n einde het, eindig ook daardie era nou. Gister met ‘n effense swaarmoedigheid vir Klipkop laat weet: “CY 7755 kom nie terug nie.” Sy nuwe basis is Nelspruit.

Darem makliker vir ‘n oumens om die 100 kilometer tussen die Kruger-Mpumalanga en Sabiepark af te zirts as om vyf uur lank in kwaai verkeer al die pad via Witbank, Middelburg, “Millies” (waar meermale brandstof laat intap is) Nelspruit, Witrivier en Hazyview agter die stuurwiel te sit – al kos dit ook meer.

Tot dusver kon ons Kulula of Mango vlieg op die hoofroete tussen die Kaap en Johannesburg. Vorentoe raak dit Link op ‘n streeksroete. Nogal ‘n aardige prysverskilletjie!

Vir Klipkop kan ek met vrymoedigheid aanbeveel aan enigiemand wat sy motor in Johannesburg wil laat berg. As jy gemoedrus soek, hier is jou antwoord.

Was ook altyd bereid om die spreekwoordelike “ekstra myl” te stap. ‘n Keer was daar ‘n krisis met ‘n skietding. Die betrokke lugdiens het ‘n absolute verbod. Klipkop is gebel en het vinnig opgedaag om te kom help. Presies hoe, gaan ek nie verklap nie. Netnou lees die Openbare Vervolger my blogs. Haar vinger is juis so op die sneller ….

‘n Keer wou Tokkie Klipkop bel. Sy druk toe die verkeerde nommer. Toe die man sy foon antwoord, vra sy: “Is dit Klipkop?” Die vreemde se spitsvondige antwoord: “Dalk – maar niemand het my nog so genoem ie!”

Die laaste koebaai-reis van OR Tambo af op 20 Junie was gedenkwaardig, soos dit by so ‘n spesiale geleentheid hoort. By ons was die drie Claassen-kleinkinders. Hul bagasie was nie wat ek as beskeie sou beskryf nie. Net Jacob se rugsak met kamerakatoeters het 28 kg geweeg. Elkeen se groot tas was ‘n meneer – so groot soos ‘n doodskis.

“Nooit sal ons daardie spul goed alles in die Honda kry nie. ” Die gedagte het die hele vlug in my kop bly maal.

Tokkie het reeds ‘n Plan B uitgwerk. Sy sou iewers op die lughawe ‘n koerier opspoor.

Maar eer aan Jacob. Hy het nooit getwyfel nie. En, waaragtig, alles is in.

Op Hazyview kon ons nog by Checkers proviand aanskaf. Nog net-net plek gevind vir Tokkie se boks wyn. Maar toe was my kar vol, glo my.

Nietemin, wat ‘n klimaks vir die Klipkop-era.

(Naskrif: Die Honda staan op 235 00 km. Behoort nog lank in diens te wees.)

HIER’T JOU M..M..M…AMBA!

Julie 29, 2019 in Uncategorized

Roep hardop: “swartmamba” of sommer net “imamba” in een van die ander landstale. Kyk hoe skrik mense hulle oor ‘n mik.

Gewaar jy die vreesaanjaende dierasie al-op-eens hier vlakvoor jou, is die skrik dalk nog groter. Met sy hoekige kop soos ‘n doodkis, vurige kykers en pikswarte verhemelte is hy gebou om vrees in te boesem. Party mense raak yskoud as hulle hom sien, ander weer wasbleek. Party raak aan’t rittel of verstyf soos ‘n soutpilaar.

Uit die wakker kêrel se pad bly jy liewer so ver as moontlik. Slangkenner Johan Marais noem die dendroaspis polylepis nie verniet in sy gesaghebbende Volledige gids tot die slange van Suider-Afrika “ongetwyfeld Afrika se grootste giftifste slang- en die gevaarlikste” nie.

Groot is hy – tot 4,5 meter lank. Gevaarlik? Wel, van ses tot 15 uur ná die toediening van sy oorvloedige, kragtige gif in ‘n reeks blitsige pikke kan die slagoffer aan versmoring beswyk tensy hope teengif sommer gou beskikbaar is. Sy giftande kan tot borshoogte bykom.

Geen tyd is ‘n goeie tyd om deur ‘n swartmamba gekonfronteer te word, en geen plek is ‘n goeie plek om onverwags op een af te kom nie. Skemer in Sabiepark se piekniekplek is ‘n slegte tyd op ‘n slegte plek.

Die opskudding in die piekpknekplek het ek ‘n ent van my waargeneem sonder om dadelik te snap wat gebeur het. Maar ‘n groepie mense – Sabieparkers van Bethal en hul gaste – op die lang plankiebrug na die uitkykplekke tussen die takke van ‘n enorme Natalse mahonie deur is eers eendragtig in hul spore gestuit. Botstil. Toe spat armswaaiend in alle rigtings uitmekaar.

Harwar het geheers. Ná ‘n ruk was almal op die grond langs die brug. Terwyl sy gaste hul asems herwin en opgewonde boontoe beduie, het die gasheer met lang treë die deurlugtige opsigter, Organ Ongeni, by sy kwartiere gaan haal om te kom help.

Dalk was dit nie heeltemal so nie, maar soos ek verstaan. het die slang, ‘n knewel, blykbaar, op ‘n Sondagmiddag-uitstappie van sy eie, sy permanente tuiste iewers in die takke van die yslike mahonie verlaat en hom behaaglik op die bruggie gaan uitstrek. Moontlik was hy op ‘n jagtog. Swartmambas maak aktief jag op kleiner knaagdiertjies van die regte grootte vir ‘n smulhappie – asook op voëltjies en kleiner slange, waarvan dit in daardie kontrei wemel.

Nietemin, die groepie was ná ‘n rustige laatmiddag-kuiertjie in een van die gawe uitkykhokkies langs die rivier niksvermoedend met hul koelhouer en dies meer op pad na hul motor toe ‘n vrou in die voorhoede die dik olyfkleurige slanglyf voor haar raaksien.

Blitsvinnig het sy haar opsies opgesom. Terug kon sy nie, want die brug was geblokkeer deur ‘n muur mense agter haar. Van die brug spring was geen sprake nie. Dit is geen hierjy-bruggie nie. Op sy hoogste kan ‘n volgroeide olifant slurp in die lug onder hom deur hardloop sonder om kontak te maak.

Al wat die dame kon doen, was om haar bene te rek, bo-oor die gevaar te tree en te maak dat sy wegkom. Dat die aksie met ‘n geskokte uitroep of twee gepaard gegaan het, spreek amper vanself.

Die ander in die spannetjie het haar dapper voorbeeld gevolg. Slang se kind het in die opgewondenheid gelukkig vir hulle nie, soos swartmambas meesal doen, die ongewone aktiwiteit gesien as ‘n uitlokking om tot aanval oor te gaan nie. Hy het hom eerder uit die voete gemaak – as “uit die voete maak” ‘n uitdrukking is wat in verband met die beweging van slange enige geldigheid het. Daaroor wonder ek skielik.

Organ het intussen op die toneel verskyn. Weet nie of dit die lang dun kop in die vorm van ‘n ‘n doodkis, die smal bakkop, die swart verhemelte, die ronde pupil, die kleur lyf van die slang of wat was wat tot sy oombliklike identifikasie gelei het nie. “Imamba!” Met die een woord het hy dadelik enige twyfel wat by iemand kon bestaan het, uit die weg geruim.

Daarna het Organ ‘n koeldrankblikkie gaan haal. Die inhoud is langs die mamba uitgegiet. Dit was die laaste sien van die blikkantien. Slange hou nie van die reuk nie, weet Organ uit ‘n kennis van die bos wat oor jare opgedoen is.

Dalk hou hy sulke blikkies byderhand!

Wat my nogal pla, is dat die Van Deventers graag namiddae daardie brug oorsteek. Wat het van daardie swartmamba geword? Die slang is ewe tuis in bome of op die grond, skryf Johan Marais. En dit jag gewoonlik van ‘n vaste lêplek af waarheen dit gereeld terugkeer.

“Tokkie, het jy vir ons ‘n leë koeldrankblikkie – en koop vir ons ‘n bietjie van Organ se slangmedisyne?”

30 DAE IN WILDEVY 154

Julie 20, 2019 in Uncategorized

Kameelperd-happies.

Op ‘n galop is die eerste maand van ons wintervakansie van 2019 verby. Ons begin al vliegtuigroosters kyk. Wil nou weer Nelspruit ons basis maak. Maar darem eers die Laeveldse winterweer vir nog ‘n maand of wat geniet.

Natuurlik was die eerste twee weke die lekkerste met Jacob, Thomas en Christopher se flukse bydraes met die hout kap, vuur maak, tafels dek en braai ‘n groot bederf. Sal ek vergeet hoe hulle die eerste dag sy aan sy met Patson gehark, ge-“slash”, gevee en gedoen het. Met so ‘n span kan jy oorlog toe gaan.

Die seuns se bydrae tot die algemene bonhomie van Sabiepark is geweldig. Geen wonder nie dat die komplimente so bly instroom het. Selfs appèlregter Gustav Hoexter (nou al 96 maar spingslewendig!) het met sy gewone spitsvondigheid ‘n heildronk op hulle ingestel.

Met die aankoms het die nare ontdekking op ons gewag dat die sonkragstelsel deur weerlig getref is. Kos uiteindelik ‘n ronde R35 000 – gelukkig deur Santam se “geel sambreel” gedek! Danksy Martin Matthee en veral die weetgierige Jacob weet ek nou heelwat meer (maar nog amper niks) van “watts”, “amperes”, “volts” en daardie klas ding.

Aan die dierefront was dit veral die kameelperde se vreemde besoeke wat uitstaan. Die span het die beendere van ‘n voorvader (-moeder?) op 154 ontdek, en gereeld nader gestaan vir ‘n dosis kalsium. Hulle knak behoorlik hul knieë soos by ‘n watergat, tel die bene op en kou dan lustig. Daarna moet Tokkie loop en bene in die motorpad optel.

Onder die waterdrinkers was die njalabul en sy gevolg – ook blou-apies. Die nagapies het ná ‘n geheimsinnige afwesigheid weer gereeld saans begin opdaag vir hul skyfies piesang. Die bobbejane is minder – en minder lastig. Twee hiënas het gekom en gegaan.

Tokkie se aalwyn by die drinkgat het goudgeel geblom. Die voëllewe was op sy hoogtepunt soos in ‘n voëlpark. Die getjirp was nooit stil nie. Waar was die ornitoloë? Iets nuut was die swerms glansspreeus (weet nie presies watter een van die spulletjie nie) wat soos pers komberse op die bome by die water toegesak het.

Die tradisionele slanginsident het nie uitgebly nie. ‘n Bruin huisslangetjie het by die skuifdeur van die hoofslaapkamer vir ons geloer, en toe in die skag verdwyn. Thomas (nie ons s’n nie maar die kantoor s’n) en sy span moes die raam – baie “versigtig” – verwyder om by ta te kom.

By die piekniekplek was olifante weer eens die sterre. ‘n Yslike trop het een middag uit die bosse wes van Sabiepark gepeul, reg voor die voëlskuiling water gedrink en toe in gelid onder die brug deur koers gevat. Een het hom vir Tokkie se teenwoordigheid op die brug nogal opgeruk. Ore geflap, en trompetter en stof geskop, en toe met ‘n wye draai rivierlangs by haar verby. Wat ‘n vertoning!

Dieselfde middag het twee luiperds in die gras oorkant die water vir opwinding gesorg. Fyn kyk geverg om hulle en hul kirpatse waar te neem. Net ‘n dag of wat later is ‘n jong luiperd in die driffie in Apiesdoringlaan gewaar. Ons was nie by die aksie nie.

Met die besoek van ‘n trop buffels het Sabieparkers van die Krugerbrug af gesien hoe twee krokodille ‘n buffelkalfie beetpak, een aan sy neus en een aan sy boude, vir ‘n vroeë aandete.

Ons was die naweek Ermelo toe vir die Vosfees: die 80ste verjaardag van studentemaat Vos Grey met 200 gaste en ‘n tydsduur wat die stedeling verstom. Teen 10:30 is die eerste tee geskink. Teen 17:00 was almal se middagete nog nie verby nie. Waarskynlik was die Vosfees die grootste fees wat in ons 20 jaar se verbintenis met Sabiepark van hier af bygewoon is (waarskynlik die grootste in my 78 jaar!). Net om die omvang te sien, het al die reis van 750 km (heen en weer) die moeite werd gemaak. Die Greys se gasvryheid en mededeelsaamheid was eweseer ‘n belewenis. Maar mens, dit vat aan ‘n amper 80-jarige om so gees te vang.

In elk geval toe ons Sondagmiddag oor die brug kom, het ons die plaat swart buffels in die Sabie mooi gesien. Ek was te moeg om te bodder met foto’s.

NASKRIF: Die jaarvergadering sal ek om twee uiteenlopende redes onthou. Vereers was dit die eerste keer dat die voorsitter van voor tot agter net Engels praat. Tekens van die tye. Ten tweede was ‘n “noodrit” Nelspruit nodig na my soveelste verstikking – die keer aan pap en wors. By die hospitaal het ‘n wonder laat gebeur. Weet nie of dit van skrik, ontsteltenis of kwaadgeid was nie, maar die omgesukkelde pasiënt het sommer toej-tjaf vanself reggekom!

EEN AAND 50 JAAR GELEDE

Julie 19, 2019 in Uncategorized

Die media is, tereg, opnuut gaande oor die maanlanding 50 jaar gelede. Op 18 Julie 1969 het ’n totaal onverwante insident op Chappaquiddick-eiland die VSA se geskiedenis waarskynlik oornag op ’n ander koers gestuur. So meen historici. Ek skerp graag die geheue daaroor op.

Op daardie dag het ’n Amerikaanse lieflingseun, senator Edward (Ted) Kennedy, naamlik in skande tot ’n val gekom. Hy was die broer van o.a. die charismatiese JFK (pres. John F. Kennedy) en die jonger Bobby wat skynbaar ook onstuitbaar op pad Withuis toe was voordat hy op 6 Junie 1968, soos sy oudste broer, deur ’n sluipmoordenaar doodgeskiet is.

Die jong senator (37) het met ’n mooi verpleegster, Mary Jo Kopechne (28), van ’n jolige huisparty op Chappaquiddick weggery en met sy spogmotor, ’n deftige 1967-model Oldsmobile Delmont 88, van ’n bruggie af in ’n getypoel geplons. Hy het uitgeswem; sy het in die Olds verdrink. Die Kennedy-dinastie van Boston was in sy hart gewond.

Die Kennedy-storie was sensasioneel. Aansienlike uitdagings is aan koerante se goeie oordeel en kreatiwiteit gestel deurdat die politieke skandaal met sy sappige detail saamgeval het met die lansering van Apollo II op 16 Julie 1969 van Cape Kennedy af met kommandeur Neil Armstrong, Michael Collins en Edwin “Buzz” Aldrin aan boord. Die Apollo-driemanskap se taak was die voorheen ondenkbare: ’n bemande maanlanding; ’n epogmakende wệreldstorie. So ’n super-“sepie” met ’n voorste senator in die skurkerol beland darem ook nie aldag in ’n joernalis se skoot nie!

Suid-Afrikaanse dagblaaie het, tot hul eer, deurgaans Apollo II prominenter hanteer. Selfs die respektabele Boston Globe van Kennedy se tuisstad in Massachusetts het egter – seker ná pynlike kopkrap – op Sondag 20 Julie Kennedy hoofberig gemaak en Apollo II onder die voulyn op die onderste helfte van die blad aangebied. Sy opskrif was: “Ted Kennedy escapes, woman dies as car plunges into Vineyard pond”. Die populệre Amerikaanse ponieblad Sunday News het niks teruggehou nie. Kennedy was sy voorblad vol onder die groot opskrif: “Teddy escapes, blonde drowns”. Die Maandag was die New York Times se aardskuddende banier, tereg, anders gefokus: “Men walk on moon”.

Vandag word net laasgenoemde onthou, Teddy en Mary Jo se dinge is vergete.

“WUNDERSCHON”

Junie 12, 2019 in Uncategorized

Die Musica voor anker in die Baai van Kotor.

Vreemde woorde in vreemde tale – “magnifico” in Italiaans, “imposant” in Frans, “wunderschone” in Duits en allerlei verwante uitdrukkings van verwondering in ander tale – het skielik vir my betekenis gekry waar ek, op die dek van die MSC Musica die intog in die Baai van Kotor – Boka Kotorska – meegevoer indrink.

Ek was seker dat vreemdelinge wat Afrikaans nie ken nie, sou verstaan as ek die ontvouende natuurskouspel in my taal as “verruklik” of “aangrypend” sou beskryf. Of selfs sou verstaan wat ‘n Engelse dame bedoel het met haar luide uitroep van “supercalifragilisticexpialidocious”, ‘n speelse skepping uit die musiekfilm Mary Poppins waarin Julie Andrews in 1964 haar rolprentdebuut gemaak het – ‘n woord wat jy in ‘n woordeboek vergeefs sal soek.

Vir baie van die 3 200 passasiers op die groot weeldeskip – tonnemaat 92, lengte 293 meter, hoogte 59 meter, bemanning 950 – op sy noordwaartse terugtog ná ‘n somerseisoen van vier maande in Suid-Afrika was die mirakel van Ferdinand de Lesseps se Suezkanaal (vorige blog) waarskynlik die verwagte hoogtepunt. Ander het gebrand om die ruïnes van die antieke Arabiese stad Petra in die teenswoordige Suidwes-Jordanië te gaan verken. Dit word as een van die sewe moderne wonders van die wệreld gereken.

Nou is almal se asems skoon weggeslaan deur hierdie onverwagte Noorweegse “Bergen” in die suide van Europa waar fjords en die Middellandse See mekaar as ‘t ware ontmoet: vier baaie van inkblou Mediterreense see, omring deur ruwe swart rotswande wat soos ‘n reuseskoenlapper sy vlerke oopvou voor die steeds groter besoekende plesierbote wat toenemend derduisende besoekers op die ou Balkanstaat Montenegro kom verlief maak.

Teen O8:00 het die plaaslike piloot aan boord gekom. Van toe af kruie ons twee uur lank langsaam en versigtig deur ‘n reuse-S wat deur die vier skone komme, omring deur dramatiese swart pieke (monte negro), gevorm word. Eers daarna kon die MSC Musica anker gooi en die vrag passasiers met kragtige landingsvaartuie aan wal kom vir ‘n dag in een van die wệreld se mooiste ou historiese hawestadjies. Vir hierdie liefhebber van skeepvaarte bied die omgewing van die onvergeetlikste taferele wat hy in sy lewe van ‘n boot af aanskou het. Dit is groots. Glo my.

Toe ons in Durban aan boord kom op 26 April 2019 is ons verras met dieselfde geskenk van die redery MSC as vir ons goue bruilof twee jaar gelede op ‘n vaart na Walvisbaai: ‘n ysemmer met ‘n bottel Moët et Chandon-sjampanje uit Frankryk (prys op skip: $75) en twee elegante glase met die MSC-logo daarop het in die kajuit gewag. Alle lede van die MSC se “Seniorsklub” is so bederf. Vele proppe het dalk sommer die eerste aand al tussen Durban en Mauritius geklap. Ons goue voggies het ons vir ‘n spesiale goue oomblik gebệre.

Ons goue oomblik het daardie aand aangebreek. Kan Moët et Chandom die kieskeurigste palaat (en die gees) ooit heerliker verkwik te midde van die beeldskoonste berg-en-see-tonele; om op dek 13 op die agterstewe van die Musica suinig-suinig daaraan te teug terwyl die huise van Perast en ander afgesonderde gemeenskappies in die verte al hoe kleiner word? .

Om dan Andrea Bocelli se fluweelstem die weemoedige “It’s time to say goodbye” (in Italiaaans en sonder Sarah Brightman) oor die luidsprekerstelsel deur die hele skip aanhef – uando sono solo, sogno all’orizzonte, e mancan le parole, Si lo so che non c’è luce – is voedsel vir die siel.

SEEROWERKONTREI

Junie 11, 2019 in Uncategorized

strong>HvD by die Musica – veilig deur seerowerkontrei.

Om van die suide af by die Suezkanaal uit te kom, verg versigtige deurgang van seerowerkontrei aan die Somalilandse kus. Dit is waar hedendaagse seerowers steeds skuil en veral in die jare 2007 tot 2012 onheilspellend aktief was.

Van tyd tot tyd roer die seerowers steeds. Trouens, minder as ‘n week voor die Musicavaart, is twee vissersbote, die FV Adria en die FV Txori Argi aangeval. Met die hulp van parate private veiligheidspanne is die aanslag afgeweer.

‘n Reuse-passasierskip is natuurlik ‘n perd van ‘n ander kleur as ‘n relatiewe klein vissersboot. Sulke insidente dien tog om versigtigheid op te skerp by skeepsrederye, asook die internasionale vlootmagte wat skeepvaart in die geweste beheer en beskerm. Spesiale veiligheidsentrums is in o.m. Londen en Durban vir die doel ingerig.

Soos elke ander skip, moes die Musica sy teenwoordigheid dus amptelik aan die militệre owerhede bekend maak, en is sy roete noukeurig gemonitor. Waarskynlik was ‘n goed gewapende fregat of wat op ons skip se stert, nie te ver agter die verste punt van sy kielsog nie!

Op die Musica self, soos op ander passasierskepe, is allerlei gevorderde toerusting soos waterkanonne en veiligheidskameras wat “oral buiten in die kajuite (en genadiglik ook stortbaddens!) kan loer”. ‘n Span opgeleide veiligheidspersoneel met gevaarlike skietgoed was, soos altyd, aan boord. Het nogal gewonder of een nie in ‘n kajuit op dek agt was nie. Een deur was konstant op ‘n skrefie oop. Wat na ‘n weermagstewel met heelwat myle op gelyk het, is as stopper gebruik. (Dalk was die inwoner net ongeneë om ingehok te voel en lief vir vars lug!)

Gordyne in die eetsale is vyf aande lank op die lang skof tussen Port Louis en Aqaba in die Rooisee diskreet laat sak en skerp buiteligte is afgeskakel – o.m. een reg oor my en Tokkie se patryspoort wat ‘n reddingsboot buite verlig. Passasiers is op Woensdag 1 Mei oor die luidsprekerstelsel en met spesiale kennisgewings oor internasionale veiligheidsprosedures ingelig. Party oningeligtes was nogal uit die veld geslaan. Seerowery? Hiervan het hulle niks geweet of verstaan nie.

‘n Kleurkode is op die boot in werking gestel. ‘n Blou kode beteken dat ‘n verdagte skip opgemerk is en dat begin sal word om buitedekke te ontruim. ‘n Oranje kode beteken dat die gevaar wesenlik is en dat passasiers “genooi” sal word om dadelik na binne te kom. ‘n Rooi kode beteken: ‘n noodtoestand. In so ‘n geval sou daar streng bevele van die bemanning wees wat stiptelik uitgevoer moes word.

Gelukkig het ons sulke ongemaklike aksies vrygespring. Die jollifikasie by die swembaddens op dek 13, in die San Remo-casino en in die duisternis klubs en kuierplekkies op dek sewe en elders kon elke aand tot die vroeë ure onbelemmerd voortgaan. Hoe onbesorgde passasiers in ‘n krisis sou onthou watter kode watter betekenis het, en hoe hulle sou reageeer, sou hierdie siniese waarnemer boonop graag wou sien!

Uit die vertellings van ’n passasier op die MSC Melody wat in 2009 deurgeloop het, mev. Ria Schutte van Danabaai, by Mosselbaai, blyk dit dat so ’n aanval vir hulle geen grap was nie. Die kawalt het losgebars terwyl die meeste passasiers op ‘n binnedek na operasangers sit en luister het. Die volgende oomblik onderbreek geweerskote die applous en sien hulle net vuurvonke. Bemanning hardloop rond.

Haar man, Koos, het dadelik gesnap wat aan die gebeur is, vertel sy. Hy skree toe vir die gehoor: “Val plat, down down. “ Alle passasiers is daarop kajuite toe gestuur en beveel om geen ligte aan te sit nie. Hulle trek toe maar sweetpakke en reddingsbaadjies aan en wag … Sy gryp net haar pêrels, ID-boekie, ‘n bottel water Jamaikagemmer vir die naarheid as vlug in reddingsbote hul voorland sou wees.

Die nag was sonder voorval. Die volgende oggend loer Koos versigtig by die deur uit. ‘n Lïd van die kajuitpersoneel stel hom gerus. “Gaan eet gerus ontbyt”. Die aanslag was afgeweer. Die volgende middag het ‘n Spaanse oorlogskip en ‘n helikopter gekom en die skip tot by Suez vergesel. Daarna is saam met ‘n vliegdekskip gevaar. Die ervaring was nogal “skrikwekkend” maar sy sou graag weer wou gaan.

Dat die bedreiging van seerowery aan hulle vat en vir hulle spanning inhou kon ‘n mens ook agterkom aan die bemannning, veral aan die senior offisiere in hul kraakwit uniforms. My eie direkte ervaring was as lid van die sogenaamde “MSC Voyagers Club” (passasiers wat voorheen al op ‘n MSC- skip gevaar het). Ons is deur kaptein Ciro Ponti genooi vir ‘n formele welkom-terug-skemerkelkpartytjie op Donderdag 9 Mei in die deftige Crystal Lounge. Ons gasheer daag toe nie op nie, omdat ons in ‘n “sensitiewe area” is en “belangrike sake” op die brug sy aandag vereis. So het seremoniemeester Maddalena (Mandy) Bucconi ons lughartig ingelig. Die dosyn offisiere wat wel opgedaag het, het met die enkele heildronk egter opvallend elkeen net een slukkie sjampanje geniet, hul feitlik vol glasies op ‘n skinkbord in ‘n klaarblyklik getaakte kelner se hand neergesit en laat vat.

Twee dae later, op Saterdag 11 Mei, het kaptein Ponti self die sluier oor sy geheimsinnige afwesigheid gelig. Op ‘n vrae-sessie in die Teatro la Scala het hy nie doekies omgedraai nie. Hy was die vorige paar dae nie juis sigbaar nie, omdat sy skip hom in ‘n gebied met die “risiko van seerowery” bevind het, het hy opgemerk, en sy hoogste prioriteit is die veiligheid van sy skip, die passasiers en die bemanning. Maar “die gevaar is nou verby”. Die kaptein het gemoedelik en ontspanne gelyk.

In die eetsale is daardie aand gordyne gelig. Buiteligte het ook weer helder gebrand.

(Naskrif. Kaptein Ponti was ook in 2009 gesagvoerder van die MSC Melody met die aanval ten noorde van die Seychelles.)

SEE VAN SAND

Junie 6, 2019 in Uncategorized

Een woord was op almal se lippe van die oomblik af dat die MSC Musica op 26 April 2019 uit Durban weg is op sy driewekelange terugtog na sy tuiswaters in die Middellandse See: Suez. Aan die skip se noordwaartse roete al langs die ooskus van Afrika op was avontuur, romantiek, geskiedenis en dalk, net dalk, ook ’n titseltjie gevaar. Die Midde-Ooste bly maar ’n politieke kookpot.

Egipte se beroemde Suez-kanaal in die Sinai-skiereiland verbind die Middellandse See en die Rooi See vir 161 kilometer. Dit strek van die hawestadjie Suez aan die Golf van Suez, ’n vertakking van die Rooisee, via die “Bittermere” tot Port Said aan die Middellandse See, of andersom. Die “Bittermere”, sowat 47 km van Suez af, was eers ’n enorme soutpan. Vandag vorm dit die grootste watermassa in die Suezkanaal.

Die grootste deel van die epiese kanaalvaart, “ploeg” die skip as’t ware deur oseane van onherbergsame Arabiese woestynsand op allesbehalwe ‘n “brede rivier”. Dit is werklik net ’n kanaal, niks meer nie; op sy breedste net 225 meter wyd en net 24 meter diep. Kilometers ver moet eindelose klipmure die kruipende woestynsand in bedwang hou.

Omweë van duisende kilometers word daardeur uitgeskakel. Die roete tusen Europa en die Verre Ooste word ongeveer 40% korter as om die suidpunt van Afrika. In kilometer omgesit, beteken dit ‘n aardige afstand van oor die 7 000 kilometer.

Om met dié vername lewensaar vertroud te raak, verg van nuuts af kennismaking met name soos die Golf van Aden (’n uiters belangrike waterweg vir olietenkskepe tussen Jemen en Somaliland op die vasteland van Afrika), die Golf van Aqaba, die Horing van Afrika, die Sinai-skiereiland en die Rooisee – name wat via vae herinneringe aan die vakke Geskiedenis en Bybelkunde in meeste se koppe vassteek.

Dinsdag 14 en Woensdag 15 Mei was ons “Suez-dae.” Dinsdag het die bootverkeer deur die dag begin toeneem. Skielik is van die dekke af en deur patryspoorte gereeld bote waargeneem wat, soos die Musica, haastig op pad was na die hawestadjie Suez om ‘n gunstige plek in die volgende dag se konvooi te bekom.

Teen 14:30 het Tokkie 32 bote rondom die Musica getel. Om die bote in ‘n halfmaan reg te maneuvreer, was vir die leek maar ‘n deurmekaar-besigheid. In die skynbare harwar wou dit lyk of ‘n vragboot roekeloos op die Musica se boeg afpyl. “Lunatic!” het die man langs my op die promenadedek, dek sewe, ontsteld uitgeroep en in ‘n taal voortgebabbel wat ek nie kon kleinkry nie. Sy vrese was gelukkig onnodig. Die Egiptiese pilote wat die proses beheer, is nie onder ‘n eendvoël uitgebroei nie. Die prosessie – herinner nogal aan ‘n “Bloedrivier se walaer oppi water” – is sonder ongeval opgestel.

Toe die bote in die laatskemer hul liggies aanskakel, was dit rondom ons ‘n feestelike toneel. Party bure het soos helder verligte woonstelgeboue gelyk. Aan ‘n helder verligte boot kleef mos altyd romantiek, soos aan ‘n trein, al sou dit bedags bra bedremmeld lyk. “Ek weet daar’s fees vanaand in menig verligte saal, maar geeneen wat my mis by die dans en die dis ….”

Klein patrolliebootjies het soos vuurvliegies heen-en-weer tussen die skepe ge-zirts. Wat die doel was, was aan my onbekend. Die teenwoordigheid van die polisie het tog nodig gelyk. As ekself al hoe lank ‘n matroos op ‘n gehawende ou vragskippie was, sou die versoeking groot kon gewees het om in te duik en in ‘n paleisagtige plesierskip soos die Musica afleiding te gaan soek.

Die konvooi word deur ‘n militệre skip gelei. Ná hom sou ons skip nommer twee wees, het die nuus versprei. Sulke voorkeurbehandeling kom teen ‘n prys. Die gewone koste vir gebruik van die kanaal is $426 000, beweer my Britse tafelmaaat, Chris Wakefield. Vir ‘n premie van $35 000 kan jy ‘n uitsoekplek bespreek – die duurste “tolpad”op die aardbol?

Oor ons te wagte Suez-ervaring het die Musica se kundiges ons vooraf met inligting gepeper. Historikus Alison Hypher se boeiende lesings het die reuse-Teatro la Scala (1 700 sitplekke) byna volgepak. Ou kennis is opgeskerp. Heelwat wat nuut is, is bygeleer. Wat belangstelling aangewakker het, was ‘n groot kaart van daardie kontrei waarop ons vordering, eers in die Golf van Aqaba en daarna in die Golf van Aden, daagliks om 12-uur deur ‘n mooi jong vroulike offisier in ‘n wit uniform opgedateer. Sodat aankondigings in vele tale nie gedurig die rustigheid versteur nie, is ‘n nuttige inligtingstuk in elkeen se voorkeurtaal by elke kajuit onder die deur ingestoot.

Die konstruksie was ’n ontsaglike taak. In April 1859 is die “eerste sooi” gespit. In November 1869 is die kanaal met ’n fanfare geopen. In daardie elf jaar is 75 miljoen kubieke meters sand uitgegrawe. Van die 1,5 Egiptiese wekers wat soos slawe gedryf is, is 120 000 dood. Die koste was ’n verbysterende 400 miljoen Franse frank.

Die bouer was Ferdinand de Lesseps, ’n briljante Franse diplomaat en kanaalbouer. Ál hoe meer skepe het die kanaal oor die jare heen gebruik. In die 1870’s is sowat 500 per jaar daardeur. Vandag is dit 18 000, met ’n gemiddelde van 50 per dag. Die maksimum is 76. Baie dra kosbare vragte olie.

Wie in die geskiedenis wil delf, sal egter ver moet terugblaai. In die tyd van die Egiptiese faraos is al aanvoorwerk gedoen. Nadat hy Egipte in 1798 verower het, was Napoleon Bonaparte ook vuur en vlam. Ongelukkig is hy deur sy ingenieurs mislei met die bevinding dat die Rooisee minstens 10 meter hoër was as die Middellandse See. Onnodige vrese vir katastrofiese vloede in die Nyl-delta het die plan gekelder. Uiteindelik was sluise, soos dié in die Panamakanaal, egter nie eens nodig nie.

Bootvaarders is berugte laatslapers weens die volop nagtelike jolyt. Maar die Woensdagoggend toe die Musica se beurt aanbreek om agter ‘n hemelsblou vragskip van die NYK Line die kanaal binne te gaan, was lewe soos min op al wat ‘n dek is. Fotograwe het op die geleiboot, die Salam 7, by die Musica se agterstewe gekonsentreer. Dié het soos ‘n besige hommelbytjie om ons gedraai ten einde die groot skip in kodetaal op die regte spoor te hou. Agter hom kon ek vier bote in ‘n ry sien aankom, met ‘n gaping van sowat een kilometer tussen elk, asof ‘n onsigbare stuk garing hulle bind. Die voorste twee was knewels, hoog gelaai met vraghouers.

Die toneel oor die boeg heen was veral treffend. Ons wit skip se skerp neus tussen walle van geelbruin bruin sand aan weerskante van die blou-blou water het die illusie versterk van ‘n “sandbreker” wat sy weg deur ‘n ruwe woestyn oopbeur. Plek-plek lyk die oewers gevaarlik naby aan mekaar. ‘n Mens ys oor hoe moderne vliegdekskepe hul weg deur daardie smal gangetjies vind.

In sy inligtingstuk verklaar die Musica o.m. die volgende: “There is limited things to see along the way because most of the time we will sail on a narrow strip of water in the middle of the desert, but that is also the beauty of it.” Ek stem. Die vaart op die “narrow strip of water in the middle of the desert” is inderdaad die aangrypendste dimensie.

Op ons vaart van 10 uur (die gemiddelde is 11 tot 15 uur teen plus-minus 8 knope ofte wel 14 kilometer per uur) het ons darem veel meer as woestyn gesien. Vir eers was die kontras tussen oos- en wesoewer ‘n openbaring. Danksy die magtige Nyl se lewegewende water was aan die westekant landbou, stedelike ontwikkeling, klein dorpies (elk met sy moskee met prominente minarette), lanings palmbome – ‘n palmwoud, volgens Tokkie – ‘n varswaterkanaaal, ‘n treinspoor vir die lengte van die kanaal en allerlei monumente.

‘n Boeiende element was die botemengelmoes: allerlei grotes wat van die noorde kom en op strategiese plekke hul beurt by smaller dele moes afwag, veerbote wat gemeenskappies aan weerskante verbind, kragtige baggerbote wat oor ‘n boeg sand uitspuwe, gelei- en patrolliebote; ook astrante klein visserskuitjies wat soms ‘n traagheid openbaar het om hul nette op te trek voor die reuse in aantog. Die Engelse praat van “chicken” speel.

Halfpad deur die vaart, by die meer Timsah naby die groterige dorp Ismailia, sowat 85 kilometer van Suez, is waar die Rooisee en die Middellandse See amptelik ontmoet. Dit is ook waar die noordwaartse en suidwaartse konvooie mekaar verbysteek, en ‘n nuwe piloot aan boord kom. Die “Halfway House”. Die verrassende is dat die bevolking van Ismailia, volgens die MSC se statistieke, groter is as dié van Suez: 700 000 teenoor 500 000.

Deurgaans word die kanaal se geskiedenis as politieke twisappel beklemtoon. Militệre basisse, jeep-patrollies en waghuisies (nes dié in Suid-Afrika) kom gereeld voor. ‘n Militệre helikopter het, seker maar net uit moedswillige magsvertoon, ‘n slag bitter laag oor die skip gedreun. “Lunatic!” het ek iemand hoor uitroep. Dit was dieselfde mede-passasier as die vorige dag.

Onder die gedenkstene staan uit: die eerste van ‘n AK-47 ter herinnering aan die Slag van Ismailia in 1973 in die Yom Kippur-oorlog, nommer twee van ‘n Egiptiese werker met sy graaf, en nommmer drie die enorme Suezkanaaalbrug of Al Salambrug, ook bekend as die Mubarak-vredesbrug of selfs die Vriendskapsbrug, waar jy na sowat 112 kilometer, verbyvaar.

Die brug se afmetings is allesbehalwe te versmaai. Vir ‘n deurgangshoogte van 70 m vereis ‘n hoogte van 154 m en ‘n totale lengte van 3 900 m. Die brug is in 2001 voltooi met geld wat hoofsaaklik van die Japanse regering kom Soos ons daar verby is, was Afrika regs en Eurasië links. Op die oomblik is dit ‘n nuttelose, duur wit olifant! Die brug is weens veiligheidsredes deur Egipte gesluit.

Wat ek gemis het, was vir eers die een of ander gedenkteken aan seker die Suez se donkerste ure, in die Sesdaagse oorlog tussen Egipte en Israel in 1967 toe die kanaal deur gekelderde skepe blokkeer en met onontplofte ammunisie besaai is. Vyftien skepe langer as agt jaar is in die gebied van die “Bittermere” vasgekeer en skeepsverkeer tussen Europa en Asië het tot stilstand geruk. Daardie skepe is deur die woestynsand so verrinneweer dat dit die naam “geel vloot” verwerf het. Net twee van die 15 was ná agt jaar nog seevaardig.

KONING VAN KWINKSLAE 80

Junie 5, 2019 in Uncategorized

Ollie (links) en HvD (regs) in die 60’s aan Die Volksblad se subtafel. Watter staatmaker was hy nie in daardie stoel nie!

O liewe magtig, o allakragtig, die Koning van Kwinkslae is more tagtig! Hartlik geluk, Ollie Olwagen, of Goëthe Olwagen , as ‘n mens nou formeel wil raak.

Olllie bereik more, 6 Junie, die magiese syfer waarvan Die Bybel so ‘n mooi woord spreek as hy die ouderdom onder loep neem.

Ek het Ollie in die 50’s as sub by Die Volksblad leer ken. Hy was verstrooid maar briljant – ‘n kopskrywer (skrywer van opskrifte) soos ek nie weer na hom gesien het nie . Later by Huisgenoot is hy met Naspers se Piet Cillié-prys vir kreatiwiteit vereer. Hy was waarskynlik die kreatiefste Nasperser van sy era en het daardie prys – ook groter erkenning – deur en deur verdien.

‘n Keer by Die Volksblad was op bladsy een vir absoluut net ‘n kort eenreëlkop plek vir ‘n stoepberiggie op die voorblad oor die prima ballerina Margot Fonteyn, wat ná ‘n opvoering onder die blomme toegegooi is. Ollie se skepping: “‘n Blom-Fonteyn”.

Moshe Dayan, die bekende Israelse politikus met ‘n oogklap, was lief vir oudhede. Bo ‘n artikel oor daardie voorliefde in Huisgenoot was Ollie se kop: “Moshe het ‘n oog vir oudhede”. Ene L Otto wen die Lotto. Ollie se kop: “Van K…erkmuis tot L…otto”.

Niemand kon in sy loopbaan by hom kers vashou as dit kom om met woorde te speel nie. Ollie was inderdaad iemand met ‘n kop vir koppe … of, soos ‘n ander kollega dit gestel het, iemand wat sonder veel kopkrap goeie koppe kon skryf. Niemand kan steeds by hom kers vashou as hy op Facebook sy slimmighede uitstort en sy woordvaardigheid vertoon nie

Hy is die vader van Mieliestronk op CD –Rom – die so onontbeerlike hulp met skooltake wat derduidende kinders (en grootmense!) seker al moes geraadpleeg het. Hy is ook die vader van vele blokraaisels wat in SA publikasies verskyn.

Sy jongste missie is om wikipedias van senior oud-kollegas op die internet te plaas. Gaan kyk gerus na Ton Vosloo se wikipedia. Mooier kan daar nie wees nie.

Want daar is net een Ollie Olwagen. Punt.