DRIE DROOMKAMPE

Julie 21, 2017 in Uncategorized

Boulders tussen die rotskoppies.

Die drie wildtuinkampe wat van almal dalk die heel diepste in my hart gekruip het, is die natuurskone Olifants, sy buur-boskampie aan die Olifantsrivier, Balule, en die knusse private kampie Boulders, versteek tusen rotskoppies, naby Mopanie.

Om die drie spesiale liefdes in een kort wildtuinkuiertjie in te pas, klink amper te goed om waar te wees. Dit is presies die droom wat einde aanstaande week vir die VanD’s bewaarheid word.

Ons slaap Donderdagaand in Olifants, nogal in ‘n hut met daardie hemelse arendsnes-vallei-uitsig wat net hierdie kamp aan sy uitverkorenes bied, dan twee aande in Boulders en twee in Balule. Hoogtepunt op hoogtepunt, soos sappige vlesies aan ‘n sosatiestokkie ingeryg.

Olifants het ‘n amper mistieke magnetisme – iets in die lug wat jou opkikker, ‘n atmosfeer, ‘n gevoel van tuiskoms wat jou oorweldig die oomblik as jy deur die hek met die kenmerkende reuse-olifanttande aan weerskante ry.

Die uitsig op die Olifantsriviervallei is skouspelagtig, die panorama so groots dat die tydskrif “Weg” se spesiale Krugerpark-gids dit waag om doodernstig te sê-vra: “Dit is immers hoekom jy hierheen (Olifants toe) kom, of hoe?”

Maar daardie aanspraak is darem nie honderd persent juis nie. Die plantegroei (kenmerkende mopanies en nabome by die hope), die rotsagtige Lebombo-wêreld en die uitleg van die kampterrein met sy norring inheemse bome dra ook hul deel by om verslaafdes telkens terug te lok.

Die Olifantsrivier se water is soet. Daaroor is ons dit met die olifante eens. Albei keer maar altyd terug – ons na die kamp doer bo op ‘n steil heuwel om sielsaligheid te vind, en die grootvoete na die vlak, breë waters van die mooi rivier, ver benede die kamp, om te drink, te bad en te speel.

Uitsig op die Olifantsrivier.

Boulders waarheen ons op dag twee op pad is, is nog sowat 75 km noordwaarts, dieper mopanieveld in.

Boulders se naam is presies in die kol. Die onomheinde kamp (vyf uiters ruim dubbelkamers met private badkamers en ‘n enorme kuierplek) is omring deur skilderagtige rotskoppies. Die bekroonde kamp op pale het waarlik ‘n eie karakter. Ek gee hom sommer ses sterre.

Die braaiplek teen ‘n natuurlike muur van ruwe rotse, die bedrywige watergat en die meesleurende stilte (vir sommige dalk ook die lang kroegtoonbank) ding hier sterk mee om die hoogste louere, sou ek reken.

Die massiewe klipstapels sorg vir ‘n ervaring op sy eie. Met ons kennismaking in 2015 was vier klipspringers deurgaans in die klippe aan’t klouter. Die lewendige voëllewe sluit kleurryke dassievoëls en blou sysies in. In skeure in die rotse gaan muskejaatkatjies tuis.

Drie groepe olifante het minstens vyf keer die watergat kom beset; een keer ‘n troppie van agt. ‘n Grote het soos ‘n verwoede stormram onder twee wildehonde ingevlieg wat ‘n kleintjie kom steur het.

Maar die buffelfees! Die swaar gestaltes met hul indrukwekkende horings het vir die onvergeetlikste hoogtepunt gesorg. ‘n Trop van minstens 80 het rustig uit die bosse gekom en later tot amper teenaan die kamp gewei. Toe skrik hulle eensklaps en storm oor die klippe. Dit het gedruis. Twee uur later was hulle terug, weer op volle vaart in die teenoorgestelde rigting.

In die lig van die amperse volmaan het ek en Tokkie op ons stoepie gestaan en wonder oor die veiligheid van die Honda wat tussen die pilare onder die struktuur geparkeer was.

Boulders se bosveld-vreedsaamheid is amper oorweldigend. Des te meer wanneer die vlamme van die kampvuur die lug begin inklim en ‘n ronde rooi maan tussen die bome verskyn. Onbeskryflik.

Kuier by Balule. Nommer ses is in die agtergrond.

Met Balule, die oorspronklike Olifantskamp by die laagwaterbrug oor die Olifantsrivier, het ons in 2011 kennis gemaak. Daardie nag het ek en Tokkie in rondawel nommer vyf (van net ses) in die klein ruskampie, 11 kilometer van Olifantskamp, oornag – ‘n lank gekoesterde wens.

Balule, ‘n verkorting van Rimbeluli, die Tsonganaam vir die Olifantsrivier, is ‘n uiters basiese, amper primitiewe plek. Hierdie outydse kampie, soos ‘n reliek in ‘n museum, is ook intiem, knus, gesellig en strelend op die oog, veral in die silwer maanlig.

Die ses rondawels staan in ‘n kring om ‘n grasperk waar reuse-essenhoute en worsbome (met ‘n yslike kremetart in die een hoek) vroeg reeds lang skadu’s begin gooi. Huilboerbone, jakkalsbessies, wildevye, koorsbome en wildedadelpalms dra by tot ‘n blaredak.

Teenaan die kamp druis die rivier en raas die seekoeie onophoudelik. Visarende roep. Saans patrolleer hiënas kwylend die grensdraad met sy vanmelewe se “bekslaner”-hek. Leeus brul genoeglik by hul prooi. Die sterre skitter soos diamante. Die maan skep ‘n sprokiesland saam met die vuurtjies, lanterns en gaslampe van die ontspanne groepies wat buite kos maak en kuier. ‘n Swart vrou daag om 17:30 op met ‘n tros lanterns in die hand.

Die rondawel, net muur, dak en vloer en taamlik karig gemeubileer, kan dien as illustrasie vir ‘n hartbeeshuisie. Vensters ontbreek. ‘n Korterige mens moet buk by die deur wat skewerig in sy raam hang. Ventilasie is deur ‘n strook sifdraad direk onder die lae grasdak. Jou “en-suite” bestaan uit ‘n waskom op ‘n driepoot-metaalstaander en, ewe bedagsaam, ook ‘n outydse “koos”.

Elke winter het ‘n sesstuks studentemaats van Tukkies se Kollegetehuis daarna op my inisiatief vyf jaar lank– en een keer ook ses ou Volksbladkollegas – na Balule opgeruk om ou bande te verstewig.

Elkeen van die vyf Kollegesaamtrekke was die okkasie vir drie dae se groot ure om yslike vure; van herinneringe opdiep, slimstories vertel en koningskos geniet. Tussen die braai van die wors en die tjops die laaste aand is die glasies gelig en die Kollegelied tradisioneel uit volle bors om die gloeiende kole in die braaidrom aangehef. “Aan het oewers van de Schelftzee, tussen Delft en Rotterdam…”

Vanjaar het die Kollegespan om logistiese redes na Orpen verskuif – self ‘n eersteklas-kamp wat dadelik ‘n houvas op ‘n mens kry. Maar die Baluleherinneringe is heilig. Oor ‘n week sit ek daar by my vuurtjie met my wyntjie en diep hulle weer een vir een op. Dink net.

TYD VAN KOM EN TYD VAN GAAN

Julie 15, 2017 in Uncategorized

Braai vir oulaas.

Wederom, wederom -so groet ons vrolik by die tyd van kom; maar dan kom weer die tyd van gaan, blink in die oog ‘n hartseeertraan; ja, kom en gaan en kom en gaan, so rol ‘n mense se lewe aan …

Die Claassense is vanoggend om 06:OO hier weg na ‘n heuglike twee weke. Gisteraand is vir oulaas by Tarlehoet groot vuurgemaak vir ‘n goed gesinchroniseerde driestasie-braai: Jacob by die tjops. Thomas by die brood en Christopher by die wors.

Afskeid beteken ook tyd vir die “amptelike foto” by Tarlehoet se naambord, vars vernis deur die vlytige seuns. Om te dink toe hulle die eerste keer in Sabiepark gekom het (in doeke nog) het die naambord hulle verdwerg. Nou is Thomas langer as ouma!

By die vuur wou Marisa by elkeen weet: Wat was die aller-hoogtepunt en die een ding van die vakansie wat jy nooit weer wil beleef nie.

Die gesellig saamkuier om ‘n kampvuur het in die eerste kategorie sterk steun geniet – ook Brent se eerste blik op swartwitpense in die wildtuin, die besoek van ‘n leeu in Sabiepark en die herbesoek aan Napi, danksy die Presslys van Skukuza.

Wat nie so lekker was nie, was die groot skrik met die opwagting van ‘n Mosambioekse spoegkobta by die vuur ‘n paar aande tevore. Liewer nie weer nie!

Wat vir Oupa ‘n gedenkwaardigheid van die vakansie was, was om die seuns se groei in kundigheid, vernuf en selfvertroue waar te neem: hoe hulle die voortou neem met die vuurmakery (die hout vlieg nogal!), braaiery, ens. Elkeen het sy eie verantwoordelikhede. Jacob hanteer bv. die nagkamera. Daarop was party oggende niks. Twee keer is wel hiënas gekiek en ‘n paar keer dors bokkies wat nader staan watergat toe. Jacob adviseer Oupa ook oor tegnologie.

Ook lekker gewees om te sien hoe heg die bosbroederskap met Sabiepark se personeel voortleef. Patson Nommer Een (Christopher) en Patson Nommer Twee (die regte Patson) bly ‘n gedugte span. Christopher is slegs oortuig dat dit beter is om huis toe te gaan as om in Sabiepark agter te bly en vir almal takies te help verrig met die argument dat hy dan graad twee sal moet herhaal.
Wat in die Amarok saam Kaap toe is, is lang stapstokke wat glad geskuur, kreatief uitgekerf en met toue versier is. Natuurlik ook die herinnering aan sowat die 20ste besoek van die13-jarige tweeling (volgens Thomas se sorgsame rekords) en die dosyn of wat van Christopher(8).
Onthou om die krane in die Kaap toe te hou, julle!

NOU IS EK ALLEEN …

Julie 12, 2017 in Uncategorized

Wyle Valentine Weigl.

Van al die droewige stories van ontreddering en verlies in die onlangse Knysnabrande is die verhaal van Sabieparker Hans Weigl seker een van die aangrypendste.

Sy huis is in vlamme op met al sy besittings (ook dokumente) terwyl hy in Mosselbaai in die hospitaal was ná ‘n drieledige hartvatomleidingsoperasie. Daardie terugslag moes hy stoksielalleen verwerk. Sy jong vrou, Valentine, is in Oktober verlede jaar skielik in raaiselagtige omstandighede oorlede.

Die leed lê vlak in Hans se oë toe ek hom in Sabiepark raakloop, en –onbewus van Valentine se dood – oor haar welstand navraag doen.

“I am alone now,” antwoord hy stukkend.

“And she was only 47.” Asof hy dit self nie kan glo nie, herhaal hy die woorde saggies: “She was only 47”.
Die opvallende paartjie was jare lank bekendes in Sabiepark: hy, die vriendelike Duitser, sy die vrolike jong Swazivrou aan sy sy. Die twee was lief om te stap, sulke ver ente in die ongerepte boswêreld van die private natuurreservaat aan die Sabierivier, met die ryke norring bosveldbome, knoppiesdorings,maroelas, jakkalsbessies, blinkblaar-wag-‘n-bietjies, rooiboswilge, haak-en-steke en andere, en ‘n periodieke luiperd-kuiergas uit die Krugerwildtuin of die Sabi-Sand.

Hulle het die begin van elke Julie die algemene jaarvergadering in ‘n groot markeetent by die piekniekplek bygewoon, al kon hulle seker nie veel verstaan van die Afrikaans wat meesal daar gebesig word nie. Agterna het hulle saamgekuier rondom die groot potte stywe pap en sheba (‘n geurige tamatiesmoor).

Na die jaarvergadering, het ons geweet, het altyd ‘n besoek aan Swaziland gevolg waar stewige bande met Valentine se familie gehou is.

Geen wonder nie dat die nuus van haar dood en Hans se daaropvolgende brandskade met soveel skok in Sabiepark begroet is – by die kantoor waar hulle gereeld ‘n welwillendheidsbesoekie gebring het, asook by eienaars wat altyd graag met hulle ‘n woordjie gewissel het, hetsy op een van hul staptogte, by die TV-kamer of elders.

Ek onthou hoe sprankelend en gesond Valentine in Julie 2016 nog was, en betuig saam met my medelye ook my verbystering teenoor Hans oor haar onverwagte heengaan. Die oorsaak was algemene orgaanversaking, deel hy mee; ‘n vreemde, vinnige agteruitgang ná ‘n ongesteldheid wat uit die bloute toegeslaan het, en waaroor hy ook maar net kan wonder en bespiegel. “Strange things happen in Africa, you know…”

Die brand en verlies van alles wat in sy huis was, bring opnuut troebelheid in sy oë as hy daarvan vertel – dit terwyl hy nog besig was om in die hospitaal op die nabygeleë Mosselbaai aan te sterk ná die hartoperasie.
Om sy annus horribilis te kroon, moes hy doktersopdragte in die wind slaan en die lang pad Johannesburg toe per motor aandurf om nuwe ID-dokumente te bekom, vertel Hans.

“What could I do? I am alone now.”
Deel dit:
Facebook

KOMMOSIE BY DIE KAMPVUUR

Julie 11, 2017 in Uncategorized

Leeu in Sabiepark. Foto: Sabieparkblad.

Kommosie by die kampvuur! “Slang!” kreet kleinseun Thomas en spring soos ‘n veer uit sy stoel. “Waar, waar?” wil almal weet.

Die storie ontvou. Thomas het agter hom ‘n geritsel gehoor. Toe hy omkyk, sien hy die adder se kop. Ta was skynbaar op pad uit die veld in die rigting van die skuifdeur op die agterstoep waar ons almal om die vuurtjie versamel was.

In die konsternasie swaai hy egter om. Met ons almal agterna, seil hy vir die naaste skuiling: die afvoerpyp van die gasteslaapkamer se wasbak. Daar krul die kwaai kerel hom op.

Hy word ‘n gevangene. Die sementblok op die gat word versigtig deur skoonseun Brent en Tokkie met kieries in posisie gedruk en met Sondag se Rapport gefortifiseeer sodat hy nie kan ontsnap nie.

Ons sien genoeg van die bruin lyf vir ‘n akkurate identifikasie uit Johan Marais se slangboek, “Slange van Suid-Afrika”. Mosambiekse spoegkobra, is die algemene bevinding, hoewel swart mamba ook ‘n paar stemme kry.

Vanoggend het Bennie Groenewald en Elvis Khoza van die kantoor gekom om die slang uit te haal. Ons identifikasie word bevestig. Dis ‘n Mosambiekse spoegkobra, sowat een meter lank en uiters gevaarlik. Spoeg kan hy inderdaad spoeg, Spoeg tot twee meter ver en het ‘n skynbaar onuitputlike voorraad gif. Tref die gif jou in die oog is daar perde,

Nou-ja, gelukkig geen skade berokken hierdie keer nie. Nes met ‘n vorige besoek (dalk van ‘n oupa of ouma) twee jaar gelede. Toe het Alfred Mathabula die ongewensde indringer onder ‘n ou vrieskas uitgewoel. Die flenterkas staan in ‘n hoekie buite om allerlei in te berg.

‘n Mens moet maar wakker loop in die bos, Dis die boodskap wat opnuut onderstreep word. Wie die deur ooplos, moet die slang uit die huis verwyder, So het wyle Fickie Visagie altyd vermaan,

Veldlikkewane moes ook al voorheen uit ons huis gehaal word. Een het nogal skade aangerig tydens ‘n langerige verblyf. Gordyne geskeur, glasware gebreek en fotorame van die muur geruk. Onder meer.

Enkele dae gelede is ‘n leeu in Sabiepark teengekom op pad van die piekniekplek af huis toe. Weer was Thomas die wakker een. Tweelingbroer ,Jacob, het op sy beurt groot geskrik vir ‘n slang in die veld by ons voelbadjie. Die het vinnig in ‘n ou pendoringboom verdwyn. Jacob het vanoggend blitsig ‘n video geneem. Ons enigste fotografiese getuienis van die slangepisode.

KOEK, KOEK EN …. KOEK

Julie 4, 2017 in Uncategorized

Vos Grey sny die koek. HvD is die assistent.

Die tradisionele troukoek maak toenemend plek vir allerlei fênsie konstruksies met kolwyntjies, roompoffertjies, sjokoladebolletjies en selfs droëwors ‘n keer in die Bosveld, hoor ek.

Vir die ouer garde is die troukoek egter ‘n ernstige saak. Van die sny daarvan word ‘n seremonie gemaak. ‘n Mens is as ‘t ware nie behoorlik getroud as die koek nie gesny is nie.

Die sny van enige koek – op Engels “cutting of the cake” – bly vir hierdie ou ‘n oomblik van betekenis. By Orpen – by die saamtrek van gryse oud-Kollegemanne – is die koek nie minder nie as drie keer gesny.

Op die koek, ‘n gewone wit vanieljekoek, was die beeltenis van Sarge Bourke, gelukbringer van Tukkies se Kollegetehuis waar ons span van agt in die jare 1958/1959 ingeval het, in A4-formaat. Die koek kom uit baasbakster Kristie Thompson van Skukuza se oond, soos sovele vorige dekoratiewe koeke. Die planne is in Maart al gesmee.

Die eerste, simboliese sny is met grasie behartig deur Vos Grey, wat in die tweede helfte van 1960, in 1961 en weer in 1963 huisvoorsitter wasEerste seremonie. Hy is die oudste lewende oud-voorsitter van Kollege. Die uwe, voorsitter in 1962, het Vos tersyde gestaan. Die oudste en die naasoudste voorsitters so saam by die koek is uit alle hoeke gefotografeer.

Die Kollegekoek was op ‘n wit tafeldoek op ‘n tafel op Orpen se grasperk. Ons koshuismaats en hul gades was vir die plegtige okkasie in ‘n eerbiedige halfmaan op allerlei kampstoele versamel. Vos het ‘n gevleuelde woord gespreek. Orpen 1 het amptelik afgeskop. (Die vorige vyf jaar se saamtrekke was by Balule aan die Olifantsrivier.)
Die koek is nie geproe nie al was die versoeking groot. Uit die kombuisie van huisie nommer vier het immers al die heerlike geure van die aand se skaapskenkel-potjie begin kom. Ons ken die kosmaakvermoëns van Cas en Nella Jacobs!

Tweede sny- eerste proe.

Die volgende oggend is van simboliese sny tot die volgende stap oorgegaan: Cas het op huisie nommer agt, tuiste van die Van Deventers, met ‘n broodmes (vermoed ek) en sy legendariese sin vir presisie stewige stukke koek vir die teenwoordiges gesny. Weer het kameras geflits. Daarna is geproe en saamgestem: die koek was so lekker soos dit mooi was.

Wat van die lekker koek oorgebly het, is die volgende oggend saam via die boomryke S39 (Timbavatipad) al langs die Timbavatirivier af na die Timbavati-piekniekplek. Daar is op gasbraaiers wors gebraai, spek gebak, eiers geroer en die laaste krummeltjies van Kristie se Kollegekoek geniet. Ek het doelgerig gesorg dat die “K” van Kollege na my kant toe kom. Die koek was immers Tokkie se idee.

By die amptelike AJV (algemene jaarvergadering) die laaste middag langs ‘n lekker vuurtjie was almal dit roerend eens dat in die winter van 2018 ‘n Orpen 2 moet plaasvind.Die bekikbaarheid van huisvesting en die beweeglikheid van die span pioniers is al moontlike struikelblokke.

Piekniek by Timbavati

Ons gemiddelde ouderdom is 75 plus. ‘n Mislukte droom is egter verkieslik bo geen droom nie, soos Tokkie tereg herinner.

Vanselfsprekend sal daar weer die een of ander verrassing en simboliese inwyding van ons oues se saamkuier moet wees. Daarvoor, oor na mev. Van Deventer.

(Naskrif: Die teenwoordiges was, in huisievolgorde: (1) Proppie en Lettie Goosen van George, (2) Pierre en Esther le Roux van Mosselbaai, (3) Manie Steyn van Krugersdorp, (4) Cas en Nella Jacobs van Centurion, (5) Vos en Magdaleen Grey van Ermelo, (6) Johan en Antoinette Bekker van Jacobsdal, (7) Willie en Joan Paulsen van Bloemfontein en (8) Hennie en Tokkie van Deventer van Melkbostrand. Vir die Bekkers en die Paulsens was dit ‘n heuglike kennismaking met die mooi tradisie van Kollege-“bosberade”.)

KNERTSIE OP KALANTE MET KOLLE

Julie 1, 2017 in Uncategorized

OP al die luiperds wat ek en Tokkie al in Sabiepark raakgeloop het – veral die ene wat haar ewe kontant op ons stoep tuisgemaak het twee jaar gelede – drink ek vandag ‘n knertsie Wild Africalikeur in die bladsye van Beeld. Lees saam by:

http://www.netwerk24.com/Ontspan/Leef/jou-storie-n-knertsie-op-die-luiperds-20170701

O KOEK, SARGE BOURKE!

Junie 30, 2017 in Uncategorized

Toe die agt Kollegemanne – kalwers van 1958 en 1959 – die week in die knusse wildtuinkampie Orpen die Kollegelied met dieselfde passie as toentertyd aanhef, kon jy sweer Sarge Bourke was self teenwoordig.

Die besnorde polisieman-gelukbringer was inderdaad – nou nie in sy betongedaante nie, dié weeg iets soos 250 kg – maar spoggerig in versiersuiker op ‘n ontwerperskoek uit die kombuis van bobaas-bakster Kristie Thompson uit Skukuza.

Met die simboliese sny van die koek (meer daaroor later) is Orpen 1 ingelui nadat die span die vorige vyf jaar in Balule, by Olifantskamp, saamgetrek het. ‘n Nuwe tradisie is saam met al die ou en geliefde tradisies gevestig van ‘n koshuis wat, heel gepas, in die jaar van die rebellie in 1914 begin het toe Kollege as derde gebou op die Tuks-kampus verrys het.

Die verhaal van die verbintenis met Sarge Bourke begin in 1942, ‘n driekwarteeu gelede. Kollegemanne het hom lank bespied waar hy in Gezina, Pretoria, halfpad tussen die hospitaal en die wonderboom, langs ‘n tuinhek op aandag gestaan het: die bewaker oor ‘n menigte beeldjies en figuurtjies van diertjies, dwergies en selfs ‘n helderkleurige Hollandse miniatuur-windpompie.

Een aand na ‘n mislukte “raid” op Damestehuis (die “Fant”) se gelukbringer is besluit om gekneusde Kollege-ego’s te salf deur ‘n eie gelukbringer te bekom. Die polisieman in Gezina het hom in verbeeldingryke gedagtes opgedring.

Met ‘n Chev-tweesitplekmotor met sy ruim kattebak is die konstabel in die nagtelik ure gaan haal. In doodse stilte is die tuin binnegesluip. Die ongeoorloofde verwydering het voorspoedig verloop hoewel ‘n paar manne effens in die hek vasgesit het. Die nagstilte is weens die onvoorsiene gebeure met allerlei krete en uitroepe versteur. Die eienaars was gelukkig vaste slapers.

Die ou was langer en swaarder as vermoed en die Chev se agterstel het omtrent op die grond gesleep. Ligdag het hy sy intrek in Kollege geneem. Hy het langs die omstrede “bank” voor die hoofgebou (met sy onbelemmerde uitsig op verbygaande asters) ‘n ere-staanplek gevind om van toe af ‘n wakende oog oor die tehuis se inwoners te hou.

Sy geskiedenis het allerlei kinkels. In 1946 is die polisieman – toe al bevorder tot die rang van sersant en weens onbekende redes die van Bourke toegeken – deur die Witsies kom steel. Hy is leedvermakerig op ‘n klein balkon op die eerste verdieping van College House op die Witskampus uitgestal.

In 1950 het vier Kollegemanne besluit: tot hiertoe en nie verder nie. ‘n Omvattende operasie is van stapel laat loop om Sarge Bouke te gaan ontset. Dit het o.m. ingesluit ‘n minder geslaagde fondsinsameling vir petrolgeld en die “leen” van ‘n vriend se pa se ruim Cadillac – danksy die welwillende medewerking van die vriend se liefdevolle moeder. Die Caddie was mooi groot genoeg. Dit kon boonop laat waai as dit moet.

Drie betroubare ienks is opgekommandeer en die sewestuks is oor Wits toe: ses om Sarge Bourke te dra en een om die Witsies se voertuie onkapabel te stel deur die vonkpropdrade uit te trek of die wiele af te blaas.

Die ses is op hul sokkies College House binne. Die deur na die balkon was gelukkig nie gesluit nie en Sarge ook nie deur die Witsies ge-elektrifiseer, soos die legende was nie. Hy is versigtig op handdoeke omgekeer en skuifelend die gang afgedra. Brandasem van moegheid en vrees, is hulle met die gewigtige vrag die trappe af. Die laaste entjie voordeur toe is die ou selfs skouerhoog gedra.

Skielik was daar amper moles. ‘n Baie vaak Witsie verskyn in sy kamerdeur, skynbaar op pad badkamer toe. Een van die Kollegemanne beveel met groot gesag: Go to bed, you Fresher – en hy gehoorsaam. Met hul laaste kragte, maar met pompende adrenalien, kon hulle die waardevolle buit in die Cadillac laai en Pretoria toe laat waai.

Vieruur die Saterdagoggend sit hulle die ou toe in die voorportaal van Kollege neer, maak kringetjie om hom en bulder die Tukkiekreet: A-ra-ra-ratio-Roera! Die kamerdeure vlieg oop. Kollege juig. Sarge Bourke is terug, Sarge Bourke is terug …!

Daar in Ou Kollege op die kampus het ons klomp hom 60 jaar gelede aangetref en altyd aan hom die nodige eer betoon. Toe ons in 1960 Proefplaas toe trek, is hy saam. By die nuwe tuiste het hy allerhande maatjies bygekry. Die “sarges” staan in ‘n gedenkboek van 1985 vyf in ‘n ry!

Maar vir ons generasie is die snorreman soos Bart Nel. Hy is nog hy. Hy leef in ons elkeen se hart. Daarom die koek en die seremonie waarvan ek mettertyd meer hier sal meedeel. Hou hierdie ruimte dop.

LAATOES UIT MELKBOS

Junie 19, 2017 in Uncategorized

Scoops en skandes – my eerste boek. 24 jaar later kom nou die laaste, Laatoes – kykweer van ‘n kanniedood-koerantman..

Douvoordag more as die Kaap nog net begin ontwaak, sal ek en Tokkie op pad wees van Melkbos af lughawe toe. As alles reg verloop, sit ons more-aand by ‘n vuurtjie in Sabiepark. ‘n Vakansie van amper drie maande wag, so plus-minus al ons 50ste vandat Tarlehoet einde 1997 in ons lewens gekom het.

Natuurlik sien ons geweldig uit na die vreugdes van die bos: elke dag se verrassings rondom die huis; sebras se besoeke aan ons watergat; die sy aan sy leef met die natuur in hierdie repie ongerepte Afrika naas die Krugerhek van die wildtuin en die Sabierivier. Ons sien uit na die spesiale ervarings wat maar elke keer opduik en elke bosvakansie as ‘t ware definieer.

Tog kom vanjaar ‘n element in die prentjie wat ons vakansie ietwat anders gaan maak. Die uwe gaan die almanak dophou en selfs die slapies tel. Hy gaan begin haastig raak.

Sê nou weer? Ja, julle het reg gehoor. Die haastigheid het darem ‘n goeie verklaring. Kom September, kom ‘n “laatoesie” van die uwe uit die land – of die wingerd, as jy wil: die uitgewer Naledi publiseer van die 76-jarige ‘n boek wat op hierdie rype ouderdom seker sy laaste sal wees: Laatoes – kykweer van ‘n kanniedood-koerantman. Brand ek nie om weer ná ‘n lang onderbreking ‘n boek vars van die pers in my hande te hou nie!

Oor die titel is lank gedink. Laatoes het gewen, en die Woordeboek van die Afrikaanse taal (WAT) se woordomskrywing het sowat die deurslag gegee. ‘n Laatoes is, volgens die WAT, vereers ‘n oes wat lank op die land staan en laat in die seisoen ingesamel word. Wat seker in hierdie geval met die HvD-oesie gebeur. ‘n Tweede betekenis is ‘n laatoeswyntjie uit die wynkamer. Hoop maar daar sal lesers wees vir wie Laatoes so ‘n behaaglike leesplesier bring soos ‘n glasie vrugtige laatoes.

Die “kanniedood-koerantman” in die subtitel sal seker nie ‘n verrassing wees vir mense wat Van Deventer ken nie. Kollegas het my inBloemfontein ‘n “kompulsiewe” koerantman genoem weens my “passievolle drif”. Ek glo hulle sal maklik van “kompulsief” tot “kanniedood” kan vorder weens my uithou en aanhou vir soveel jare al.

Op 15 Desember 1997 het ek my kantoordeur in die Perssentrum in Kaapstad finaal agter my toegetrek ná ses jaar weg van skryf. Soos Sabiepark ekstra genot tot my 20 jaar as afgetredene bygedra het – en bootvaarte! – het die terugkeer tot my eerste liefde, skryf, ook elke dag vir my waarde toegevoeg.

Skryf, skryf, skryf nie net in my blogs en op my eie webblaaie nie. Nie net enkele boekies nie. Maar in die drie Afrikaanse dagblaaie en in Rapport, in tydskrifte soos Huisgenoot, Sawubona en By, ook op Litnet, Netwerk24 en sy eie webblaaie. Uit hierdie laatoes van my is die versameling in die bundel geput.

Van begrafnisse tot feeste; van herdenkings tot bekendstellings; van humor tot ernstige besinnings kom in die versameling aan die bod.

Louis Esterhuizen, tekspraktisyn van Stellenbosch, wys daarop dat dit my in my lewe en loopbaan geluk het om paaie te kruis met talle indrukwekkende persoonlikhede binne ons kultuur-historiese landskap. Oor baie wat ek oor jare heen as vriend, kollega of vertroueling leer ken het; skryf ek in Laatoes. Mense is die oorheersende tema, dan die koerantwese, die natuur, persoonlike dinge – ook my skool- en studentejare – kerk en sport.

Geleentheidstukke is uiteenlopend: van die 50ste herdenking van die moord op dr. HF Verwoerd tot die 30ste herdenking van Gerrie Coetzee se verowering van die wêreld-swaargewigbokstitel. Ek waag my hand selfs aan rugby. Wonder wat my sportskrywer-kollegas daaroor sal sê!

Ten slotte: maak seblief ‘n merkie op die almanak by September en volg Nataniel se raad een keer: koop tog maar daardie “blerrie boek”!

* Volgende blog kom uit Sabiepark.

REIS OM TE ONTHOU

Junie 17, 2017 in Uncategorized

Torings is nog op hul plek.

Op 26 Mei 1977, 40 jaar gelede, het ek en Tokkie tot siens gese vir Harvard, tot siens vir vir Cambridge, tot siens vir Boston, tot siens vir Massachusetts. Ons jaarlange Nieman-avontuur was verby. Die Nieman-klas van 76/77 was vir oulaas byeen vir ‘n gawe kreefete aan Boston se waterkant.

Om 17:00 was die Van D’s op vlug 381 van die lugdiens Allegheny na Buffalo NY op die eerste skof van ‘n reis deur 11 state. Die vliegtuigkaartjies vir die vier van ons vir die uitgebreide reis was nogal ‘n dik pak. Toe ek die reisplan vir Jim Thomson, kurator van die Nieman Fountadion, wys, het hy verbaas gereageer: “Julle gaan in ‘n maand meer van Amerika sien as ek in amper 50 jaar!”

Ons het na Buffalo gevlieg vir ‘n besoek aan die grootse Niagara-waterval, ‘n natuurlike grens tussen die VSA en Kanada,. Die “dorpie” Niagra Falls is in reisbrosjures bekend as die “wittebroodshoofstad van Amerika”, met romantiese hotelletjies oweral.

Op 27 en 28 Mei was ons in Chicago. Chicago, Chicago …. Ons is gemesmeriseer deur hierdie megastad aan die skone Michigan-meer in die staat Illinois met sy State Street “that great street” (Frank Sinatra); Golden Mile, Sear’s Tower met sy 110 verdiepings (toe nog die hoogste ter wêreld); Conrad Hilton (een van die grootste hotels ter wêreld); O’Harelughawe (besigste ter wêreld); indrukwekkende Buckingham-fontein (spuit 30m hoog); Marina City (twee ronde woonsteltorings van 60 verdiepings hoog); reuse-Picassobeeldhouwerk voor die stadhuis, ens.

Dit was ons eerste kennismaking met ‘n Amerikaanse jeugsentrum (spotgoedkoop teen $18 per nag maar met rudimentêre geriewe). Besit nou nog my “Men’s pass” sodat ek darem by Tokkie en die kinders kon kom sonder dat die wagte my gryp.

“When it is is winter in the Rockies”.

Op 29 Mei vlieg die VanD’s van Chicago na Denver in die cowboy-staat Colorado. Drie propvol dae wag. Denver self – die sg. “mile high city”; die skilderagtige nasionale Rocky Mountainpark met sy wit passe en pieke en blouselblou mere; regte egte Wilde Weste-dorpie Central City; die klipformasies van Colorado Springs wat bemark word as die “Switserland van Amerika” en, les bes, North Pole, Colorado – Sinterklaas se amptelike adres. Die kinders was gaande oor die Wimpys met perdesaaltjies vir stoele. By ‘n rodeo langs die pad het ons met ons huurkarretjie van Budget ingery om te gaan kyk. Dit was ‘n insameling vir ‘n boer wie se huis afgebrand is. Toe kry die kinders kans om voor op regte perde om die baan te trippel. Gasvrye mense in Colorado.

“Everybody’s favorite city”. Dis San Francisco se beskrywing van homself. Wel, die Van’sd was dadelik verlief toe ons op 3 Junie kennis maak. ‘n Andr beskrywing is: “Seven great cities in one”. Inderdaad. Dis werklik onmoontlik om in ‘n paragrafie of twee reg te laat geskied aan hierdie fantastiese plek. Spesiale herinneringe is aan die Golden Gate-brug (pragtige sonsondergang – dis Amerikaanse weskus, onthou), historiese Telegraph Hill, die ultra-moderne Museum of Fine Arts, die kleurryke ou huisies van Alamo Square, die trems (toe al meer as ‘n eeu oud) in die krom, steil straatjies en die vismark.

Sal ook nie ons slaapplek, die Youth hostel van die kerkorde Mans, vergeet nie. Moes daar o.m. apart slaap en toilette skrop.

Van San Francisco af is ons na die skildergatige nasionale park Yosemite in die Sierrea-gebergtes. Alles aan die park is groots: die granietkruine, die reuse-sequias (rooihout) – die grootstes lewer genoeg hout om 40 vyfslaapkamerhuise te bou! – die vier watervalle in die helder Mercedrivier die breë canyon, die vergesigte …. Die “Mirrior Lake” sorg vir spieëlbeelde so skerp in fokus soos met ‘n goeie kamera.

[/caption]San Francisco – almal se gunstelingstad.

Die kar waarmee ons gery het, was ewe gedenkwaardig as die park. Dis ‘n Chev Caprice Classic van 1977. Het die goedkoopste karretjie bespreek vir die reis na Los Angeles. Toe vra Budget my om liewer die pragtige goue Chev met die wit leerbekleedsels vir hulle soontoe te vat. Dis ‘n kar wat selfs die Yanks twee keer laat kyk het.

As jy in die weste van Amerika kom, doen jouself ‘n guns: knyp ‘n dag of twee af en ry tydsaam met Highway 1 kuslangs van San Francisco na Los Angeles of andersom. Ons ry van noord na suid ná ons kuiertjie in die manjifieke nasionale park Yosemite, oor Monterey, Carmel en Big Sur. Wonderlike natuur, mooiste dorpies. In Monterey besoek ons die Fisherman’s Wharf en Cannery Row, wat in John Steinbeck se boeke so geromantiseer word.

Die Steinbeckteater is in Cannery Row, ook hope kleurryke winkeltjis, galerye en eetplekke. Ons koop by “The Inquisitive Eye”, nommer 203, Cannery Row 625, ‘n sierlike muurhorlosie van natuurlike rooihout (sequia) vir $132,50 – tussen R2 000 en R3 000 in vandag se taal maar destyds gelukkig net R132,50. Die horlosie hang nou, veertig jaar later, in ons woonkamer op Melkbosstrand. ‘n Eersteklas-soewenier. Na Monterey pak ons die sg. “17 mile drive” deur die Del Montewoud by Pebble Beach.

Op ons laaste skof na Los Angeles van Carmel af in Junie 1977 ry ons verby asemrowende kustonele. Die Amerikaners noem dit onbeskeie “the most beautiful stretch of coastline in the world”. Daarop sou my antwoord darem wou wees: “Sak, Sarel. Die Tuinroete staan nie juis terug nie.” Ons val lank vas by Hearst Castle – ‘n werklike kasteel-kasteel soos jy in Europa sou verwag. Mediamagnaat William Randolph Hearst se plek met die naam La Cuesta Encantada – Heuwel van Betowering. Reusagtig, paleisagtig, fabelagtig. Kyk uit op die grote oseaan. Slaan ‘n mens se asem eweseer weg as die pragtige natuurskoon.

In triestige winterweer op Melkbos dink ek terug aan 40 jaar gelede in Los Angeles. Lekker somerweer in die “Sun country” van Amerika. L.A. is natuurlik Hollywood, Beverly Hills, Sunset Boulevard, Malibu en destyds ook Univeral Studios wat ‘n moet was vir elke besoeker. Ons was o.m. ook by die Farmers Market. in die eg-Meksikane Olvera Street, sg. “geboorteplek van L.A.” , by die oorspronklike Trader Vic’s, op Knottt’s Berry Farm so reg uit die Wilde Weste en by Long Beach waar die ou Queen Mary – nou ‘n hotel – vasgemeer le.

Nou is dit Arizona toe.

“What are nice people like you doing in a place like this?” Moes glimlag nadat ons na myle der myle in kaalhaaie, swartgebrande aarde rondom die Sunset Crater in Arizona by ‘n mankoliekige huisie in die veld kom met die kennisgewing.

Maar die snikhete Arizona se inwoners munt uit met selfspot. Toe ons op Phoenix se lughawe aankom, is ons verwelkom deur poskaarte met die woorde: Howdy from the middle of nowhere! Arizona spog natuurlik met die asemrowende Grand Canyon wat deur die Coloradorivier uitgekeep is. Wat vir ons ook besonders was, is die kleur op kleur van die Painted Desert op Highway 66 in Noord-Arizona.

Was ons nie verbaas nie oor die beskeie leefstyl van die die groot gros Indiane – hulle woon in hutte, ry met perdekarretjies en sit langs die paaie en mandjies vleg. Jy voel amper tuis. ‘n Interessante halfweghuis gewees tussen Kalifornië en Nieu-Mexiko waarheen ons op pad was.

Steek jy die grens oor na Nieu-Meksiko, smaak dit jou jy betree ‘n totaal ander land as Amerika. Santa Fe, die hoofstad, is ‘n vreemde mengsel van kulture: Indiaans, Spaans, Wilde Westers. Van Indiane met langs vlegsels tot cowboys met Stetsons loop jy om elke hoek raak. Indiaanse vroue sit langbeen op stoepe hul ware en verkwansel. Die argitektuur is vreemd on-Westers. Die oudste skool, die oudste huis, baie ou-ou dinge kry jy hier.

Die Indiaanse Pueblos is openbarend. Jy moet ‘n permit kry. Anderster soort “nedersettings” daardie met huisies wat in informele SA gemeenskappe sou tuis wees. Albuquerque het ‘n historiese oudorp, baie soos Sante Fe, maar dan ook ‘n ook ‘n nuwer deel wat meer soos die res van die land lyk. Eers as jy op die hiper-moderne Dallas/Fort Worth-lughawe in Texas afklim, herken jy weer die Amerika wat jy leer ken het.

Dan New Orleans – die Parys van die Verenigde State. Hier vaar ons op die magtige, magtige Missisippi met ‘n outydse rivierboot, dwaal ons rond in die romantiese Franse kwartier (Le Vieux Carre) met sy sierlike “broekie-lace”-balkonne, luister ons jazz in Bourbon Street, eet ons Kreoolse geregte met hul sterk geure en besoek ons die inrukwekkende Superdome.

Die suide kom daarna aan die beurt. Ons vlieg na Memphis (Elvis se “home town”) en besoek Rock City op Lookout Moutain by Chattanooga waarvandaan die hele landstreek voor jou oopvou. Jy sien sewe state, van noord tot suid: Tennessee, Kentucky, Virginia, North Carolina (tuiste van die Charleston), South Carolina, Georgia en Alabama – ‘n oorweldigende toneel. Die uwe (nog heelwat skraler as vandag) sukkel al ‘n bietjie om deur Fat Man’s Squeeze te skuif.

Ons besoek in Chattanooga ook die beroemde Chattanooga Choo-choo-trein, ‘n reuse-restaurant met Victoriaanse dekor. Die trein is geparkeer op ‘n pragtige ou stasie. Die Amerikaners maak onbeskeie daaop aanspraak dat dit “the world’s most beautiful railroad station” is.

Die Capitol waak oor Washington.

Volgende stop is Washington DC – hoofstad met waardigheid en flair, stad van monumente en museums. ‘n Toer van die Wit Huis het die toustanery die moeite werd gemaak. Herhalende besoeke aan die Smithsonian Institution was fassinernd: van die Wright-broers se “Kitty Hawk” tot ‘n Pepsiblikkie met die Afrikaanse inskripsie: “Pepsi, jou blik” kry jy in hierdie museum wat as die “nation’s attic” bekend is.

Die uitleg van Washington met die Capitol wat oor die stad waak en al die statige wit monumente vir die eerste presidente op strategiese punte verleen karakter. Dui op nasietrots. Was by Kennedy se graf in die treffende Arlingtion-begraafplaas. Die pragwoonbuurte rondom die stad in die klein staatjie Maryland getuig van mag en geld. Al wat nog oorgebly het van ons 1977-toer was nou ‘n tweede besoek aan die “Groot Appel”, New York.

Oorweldigend – die enigste woord vir die wereldstad New York: sy krioelende massa mense en motors, sy allemintige wolkerabbers wat op Manhattan ingepak sit, die magtige brue oor die Hudson, die groen long van Central Park in die hartjie van die stad, Times Square wat nooit tot rus kom nie. Natuurlik wou ek die Verenigde Nasies besoek, en Tiffany’s wat ek onthou het van daardie bekoorlike Audrey Hepburn-fliek Breakfast at Tiffany’s, die New York Times se redaksiekantoor en die Statue of Liberty .. en .. en …

Ons was twee keer in die stad in 1977, die eerste keer met die Corona Merk II – ja, ek het in daai verbysterende Avenues met hul miljuisende geel taxi’s my weg gevind en ook die Hudson meer as een keer op ‘n 12-baan-brug oorgesteek. – en die tweede keer net voor ons vertrek op 27 Junie met Panam vlug 263 terug SA toe via Rio de Janeiro.

Na die drama van 11/9 koester ek veral my foto’s waarop die imposante twee torings van die World Trade Centre ongskonde pryk. Mooi foto’s geneem met die geboue in die agtergrond, van die hele Manhattan-profiel en van Lady Liberty van die veerboot na Staten Island af. Was die grootste winskoop in NY. ‘n Uitgebreide watertoer vir iets soos ‘n “quarter”.

So het ‘n onvergeetlike maand verbygesnel; ‘n onvergeetlike maand aan die einde van ‘n onvergeetlike jaar.
Tot siens, New York, tot siens VSA. Tot wedersiens.

(Kan aanbied om ‘n skyfievertoning te hou. Die foto’tjies is helaas ver van waffers.)

ORPEN, HIER KOM ONS!

Junie 15, 2017 in Uncategorized

Kollegemanne aan’t kuier.

Met soveel oorgawe het ek leeus nog nie hoor brul nie. Dit was behoorlik asof al die maanhare van die kontrei op die Balulekampie aan die Olifantsrivier toesak vir ‘n magtige klimaks om ‘n era af te sluit.

Elke winter sedert 2012, vyf jaar lank, het ‘n sesstuks studentemaats van Tukkies se Kollegetehuis na die ruskampie van die wildtuin opgeruk om ou bande te verstewig. Elkeen van die vyf Balulekuiers was die okkasie vir drie dae se groot ure en dik plesiere om yslike vure; van herinneringe opdiep uit die laat jare 50 en die beginjare 60; stories vertel onder die lowerryke Laeveldbome en by die kampvuur; koningskos maak en hiënas uit die bos kuier.

Vanjaar skuif die Kollege-saamtrek na Orpen.

Balule V se laaste aand was verstaanbaar ietwat nostalgies. Daardie grootse finalé van die konings van die bos het die gordyn op dié gewigtige geleentheid dramaties laat sak. Ironies genoeg, het vegtende hiënas ons eerste nag in Julie 2012 ‘n dawerende voorspel opgelewer. Tussen die hiënas se welluidende verwelkoming en die leeus se nog welluidender groet is herinneringe versamel wat hierdie sentimentele ou gryskop met hope heimwee vervul.

Dalk die spesiaalste enkele okkasie van die vyf jaar was in 2015 – die jaar van ons geliefde koshuis se eeufees. Selfs die seekoeie het hul trombone ‘n wyle gebêre. Ook die kikvorse het ophou kik vir die Kollegelied wat tussen die braai van die wors en die tjops rondom die gloeiende kole in die braaidrom uit volle bors onder die Laeveldse naghemel aangehef is: Aan het oewers van de Schelftzee, tussen Delft en Rotterdam …

Die ses Kollegemanne van weleer – almal tussen 75 en 80 maar met harte wat nog bons vir Kollege – het met ‘n glasie goed verouderde rooi hul liefde vir hul koshuis op die Tukkie-proefplaas betuig.

Sondag 25 Junie begin ‘n nuwe hoofstuk op Orpen. Agt Kollegemanne van daardie era daar trek saam: Vos Grey, Cas Jacobs, Pierre le Roux, Manie Steyn, Proppie Goosen Johan Bekker, Willie Paulsen en die uwe – en ons gades natuurlik. Die Bekkers en die Paulsens maak vanjaar hul buiging. Hoop hulle het die stamina …

Natuurlik sal Aan het oewer van de Schelftzee by ons nuwe tuiste ook opklink. Ek glo ons sal nog rituele inbou om daar Balule I tot V te gedenk.

Trouens, ‘n blink idee het reeds vorm aangeneem. Hou maar die ruimte dop.