MET BLINDHEID GESLAAN

Augustus 11, 2018 in Uncategorized

‘n Massiewe ineenstorting van veiligheidstelsels sou nodig gewees het vir ‘n sensitiewe geheim oor ‘n sleutelminister se private lewe om dekades lank geheim te bly.

Dink mense werklik dat PW Botha en Niël Barnard, hoof van nasionale intelligensie, nie presies geweet het wat in die private lewe van vername kabinetslede aangegaan het nie? En dat selfs polisie-ondersoeke eenvoudig doodgesmoor sou kon word sonder dat enige kennis daarvan boontoe uitlek?

Is dit moontlik dat ook militệre intelligensie deel van ’n doodswyg-komplot kon wees ondanks die klaarblyklike veiligheidsrisiko’s van sulke nagtelike avontuurtjies soos in die boek “Seuns van Bird-eiland” beskryf en deur die geheimsinnige Mnr. X in ‘n latere klandestiene onderhoud beweer word? Sou die staatsveiligheidsraad sulke aktiwiteite maar handjies-gevou geduld het?

Vincent Torlage, gewese lyfwag van min. Magnus Malan wat 16 jaar lank in teen-intelligensie gewerk het, wys in ‘n Facebook-inskrywing tereg uit hoe veral ‘n minister van verediging hom met sulke gevaarlike speletjies aan afpersing sou blootstel. Dit kon tot iets erger as die Profumoskandaal uitkring.

Torlage skryf: “As daar soliede getuienis was, sou ons dit ondersoek het. Die minister sou op spesiale verlof geplaas word hangende ‘n volledige ondersoek. Selfs gerugte sou tot ‘n ondersoek lei. Dit sou onmoontlik gewees het om dit toe te smeer.”

Hy wys voorts op hoe deeglik die minister opgepas is. Hy is nooit iewers heen sonder sy lyfwagte nie. Selfs met vakansies is die lyfwagte saam. Ook kerk toe het Torlage hom vergesel. Hoe sou hy dan so doodstil in die nagtelike ure kon verdwyn om onbehoorlike dade te gaan pleeg – en selfs daarna stil-stil in ‘n geheime nessie ‘n lekker ontbyt wegsit, aldus Mnr. X?

Volgens die gewraakte “onthullings” van die skrywers Chris Steyn (gewese eggenoot van die huursoldaat Eeben Barlow), voorheen bekend as Christa Steyn en Chris Steyn-Barlow, en Mark Minnie. ‘n afgedankte polisieman met ‘n skimmelrige loopbaan, was die kring van mense wat geweet het of behoort te geweet het, nogal aansienlik. Helikopters het tog bemannings. Die polisie en speurdiens het gesagsvlakke. Hospitale het verpleeg- en administratiewe personeel. Chirurge het ontvangsdames, ens.

Moet ons werklik glo dat van die president en nasionale intelligensie se kantore op makrovlak af deur elke ander vlak tot selfs by huishoudings wat moes sorg vir kos, beddegoed, handdoeke en dies meer, almal met blindheid geslaan was vir wat om hulle aangaan of hulle opsetlik daarvoor blind gehou het?

Wat sou die rede gewees het?

Daarmee, vir nou, my laaste woord oor die reuse-onreg wat Magnus Malan en sy familie so argeloos aangedoen word.

SKINDERSTORIES

Augustus 9, 2018 in Uncategorized

My brief in vanoggend se Volksblad:

Die opspraak oor die bewerings teen Magnus Malan in die boek “Die seuns van Bird Island” duur sedert Sondagoggend. Ek het nie die boek gelees nie. Ek gaan ook nie. Ek volg die beriggewing in die nuusmedia wel getrou. Tot dusver soek ek vergeefs na een greintjie getuienis teen die oud-minister van verdediging wat nie verbeeldingryk uit losse draadjies saamgeflans is nie.

Die teatrale onderhoud met medeskrywer Chris Steyn Maandagaand op Kyknet het werklik ook geen geloofwaardigheid bygedra tot haar en die oud-speurder Mark Minnie se aanslag op die karakter van ‘n gerespekteerde man met ‘n soliede rol in die geskiedenis van Suid-Afrika nie.

Me. Steyn is hier die geleentheid gebied om oortuigingswerk te doen by onoortuigdes soos ekself. Toe verval haar vertoning in emosie en melodrama. Waar is die antwoorde op die wie, wat, waar en wanneers wat by haar as gewese joernalis ingeprent behoort te wees as noodsaaklike vrae as jou doelwit is om die waarheid te dien. Trane alleen is helaas onvoldoende.

Ek skryf as tydgenootlike joernalis met groot agting vir Magnus Malan se onkreukbaarheid van karakter. Al het ek nie altyd saamgestem met wat hy doen of se nie, het sulke verskille nie afbreuk gedoen aan my respek vir sy integriteit nie.

Vir my en andere is dit diep betreurenswaardig dat iemand van sy kaliber na sy dood so beswadder kan word op grond van vergete skinderstories wat afgestof en met nuwe stertjies as evangelie aangebied word. Sulke roekelose sluipskietery is die vlak van die sosiale media. Van ‘n gerespekteerde uitgewery soos Tafelberg verwag ‘n mens dit nie.

Me. Steyn erken self dat haar eie koerant, die Cape Times – geen vriend van die NP-regering nie! – nie haar stories wou sluk nie. Selfs ‘n koerant soos Vrye Weekblad wat nie geaarsel het om die bul by die horings te pak nie, het in alle tale geswyg, hoewel sy oud-redakteur Max du Preez, volgens eie getuienis, van gerugte in daardie trant bewus was. Niks nuuts het in twee dekades aan die lig gekom nie. Skynbaar het die mark vir sulke sensasionele onthullings maar net ontvankliker geword.

Wat Mark Minnie betref, is min oor sy polisieloopbaan bekend. Hoe pas die mantel as “baaspeurder” hom wat al in 2007 die land verlaat het en nou iewers in China klein Chinesies basiese Engels leer? Ondernemende joernaliste kan gerus oorweeg om op sy spoor te gaan loop en vir senior offisiere in die polisie en speurdiens te vra of en hoe hulle hom onthou. So ‘n joernalistieke speurtog kan insiggewende antwoord lewer, vermoed ek.

(Oor John Wiley was die storie in politieke kringe destyds dat hy hom geskiet het omdat hy kanker gehad het. Ek het geen gronde om dit as feit aan te bied nie. Dalk kan iemand anders hom of haar gesaghebbender daaroor uitspreek. )

Hennie van Deventer
Melkbossstrand

FEES VAN VLEISVRETERS

Augustus 2, 2018 in Uncategorized

Vleis groei nie terug aan kaalgevrete bene nie. Met die harde werklikheid maak hiënas klaarblyklik maar moeilik vrede.

In Maart is ‘n kameelperd op ons motorpad dood – ouderdom of dalk ‘n slangbyt. Sy beendere lê tussen die tamboties gesaai. Tot aan die einde van die vakansie het hiënas steeds hoopvol kom kyk of daar nie weer iets te aas is nie.

‘n Ontdekking ‘n week of wat gelede is dat ook kameelperde nog in lewe graag besoek bring – nie as ‘n hulde-ritueel nie, maar om die oorblyfsels van hul bloedverwant te kou. Lekker magnesium in daardie bleek beendere opgesluit, aldus die kenners.

Die vleisfees in Maart moet iets ysliks gewees het. Buiten die kaal bene het die sparretjie-heinings om die lapa’s daarvan getuig. Knaagmerke was oral. Een hekkie is total verinneweer. Blykbaar gemeen die paaltjies kan nuttig as tandestokkies ingespan word, reken Tokkie.

Die kleur en tekstuur van dammetjie se water verklap dat dit waarskynlik as yskas moes dien. Die sluipende lywe wat die lig van die “gorilla” aktiveer, dien ter stawing.

Drie nagte by Boulders was ‘n heuglike hoogtepunt. Twee klipspringer-parades, groot olifanttroppe wat vier, vyf keer ‘n dag besoek bring, buffels soos tampans om die watergat en, les bes, twee resident-muskeljaatkatjies by die braai het die kameras laat oortyd werk.

Vier klipspringers woon in die rotskoppies om die kamp. Twee keer het hulle hul tuiste verlaat en in ‘n ry in die natuurlike voëlbadjie vlakvoor ons oë kom drink.

Orpen2 was selwers weer ‘n heerlikheid, Maar die Kollegemanne is nou almal hier rondom 80. Op die oomblik heers nog onsekerheid of die tradisie ‘n 8ste jaar sal kan beleef.

By Tarlehoet was die bloukuifloeries amper nog aktiewer as die hiënas. Hulle het kom smul aan die reuserosyntjies, kom drink uit die watergat (ook in die kinders se plastiekdammetjie) en kom bad in die voëlbad. Mooier foto’s van die pragvoels is nog nie hier geneem nie. Gekroonde neushorings, tarentale, fisante was goed verteenwoordig in die reënboognasie van die gevleueldes.

Njalas het meermale hier rondgestap en ook uit die watergat gedrink. By die piekniekplek het ‘n kameelperd en rooibokkies ons verras deur by die olfante se plek in die Sabierivier te kom drink.

Ons peetkind Jaco van Wyk en die tweeling, Bernard en SJ, kon die paddas in die watergat identifiseer en het telkens een gaan uithaal vir ‘n fotosessie.

Die hoeveelste Sabieparkvakansie was dit? Moet al in die omgewing van 50 wees. Vyftig of nie vyftig nie – weer eens het die tyd hopeloos te vinnig gevlieg.

RUS IN VREDE, VRIENDE

Julie 30, 2018 in Uncategorized

Met die lys voor jou van tien afgestorwenes in Sabiepark in die vorige jaar tref dit hoe die Byl ook in die kleiner, persoonlik bos bly kap, kap en kap …

Nie minder nie as veertig gaste sal nie weer ‘n voet oor Tarlehoet se drumpel sit nie – ‘n vreemde gedagte.

Met van hulle is in die vorige 20 jaar lank saam om die kampvuur gesit en na naggeluide geluister, ander het saam op die stoep die aktiwiteite van die nagapies dopgehou. Hul name staan in ons gasteboek. Nou staan hul name op grafstene, gedenkplaatjies in tuine van herinnering en dies meer.

Hier is my “bose” lys (wat nogal verskeie egpare insluit):

Sabieparkers: Dawie Strydom, Martie van der Merwe, Jan de Necker, Dalene de Necker, Fickie Visagie, Andre Visagie, Cecilia Roux, Gert Pols, Anne Weiland, Connie Openshaw.

Familie: Ouma Marietjie van Wyk, Fanie van Wyk, Ben Smith,

Hannetjie Smith, Sina van Wyk.

Melkbosvriende: Chan de Kock, Andries Brewis, Martin Grond,

Danie Grundlingh, Esbe Krynauw, Harry Kloot, Pauline Bell, Hennie Jonker, Magriet Jonker.

Vriende uit ander oorde: Sannie Steyn, Barnie Human, Swanie Human, Wynand Mouton, Daleen Mouton, Pieter de Kock.

Kollegas: Eric Wiese, Alf Ries, Ben van Rensburg, Andrew Marais, Jan Scholtz, Piet Gouws, Esta Gouws.

Besoekers saam met besoekers: Anton Steyl, Theuns van Heerden, Tim Krynauw.

Rus in vrede, vriende.

KAN NIE IS DOOD

Julie 19, 2018 in Uncategorized

Ek en Piet op Melkbos se stoep.

Piet Theron, Volksblad-kollega wat op 27 Julie 80 word, se motto is “kan nie is dood” – ‘n rigtingwyser wat by sy ouers gekry het. Van daardie 80 jaar ken ek hom amper 60; het hom in 1960 as 21-jarige in Kollegetehuis by Tukkies leer ken.

Op die lang pad wat ons amper ses dekades saamgestap het, van ons Kollegedae tot ons Volksblad-dae, van jong woonstelmaats tot lewenslange vriende wat tot vandag toe in Bloemfontein, op Melkbos en in Sabiepark graag saamkuier, het hy dit oor en oor bewys: Kan nie is inderdaad dood.

In ‘n geleentheidstuk het ek na Piet verwys as ‘n S-man: ‘n staatmaker oor ‘n breë terrein. Op Tukkies was sy bynaam nie verniet Piet Sportie nie. Hy was nie net self ‘n bruikbare losskakel nie, maar Kollege se toegewyde rugbybaas.
Hy was ook ‘n Piet Skêr – ‘n haarkapper van formaat. Baie ouens wat later bekend geword het, het op Tukkies met Piet Theron-haarkapsels gespog.

By Die Volksblad het hy o.m. as Piet Sportredakteur diep spore getrap. Tuis is hy al 50 jaar Piet Saaier. Daar is altyd groente. Sy pampoene is legendaries. Sy amarillas blom feestelik in ‘n reuse-beeskrip wat as blombak. Sy tuin is, in sy woorde, sy gimnasium waar hy kan spit, skoffel, plant, bewerk en oes. Dit is “salf vir sy siel”.
Hy is Piet Snoeier wat ‘n ongetemde boord vinnig kan kafdraf. Hy is Piet Slagter wat weet hoe om ‘n bees te bewerk.

Hy is Piet Sjef wat lekker kan kosmaak. Sy sappige steaks bewys sy stoffasie as baasbraaier.

Ná sy aftrede het hy hom as ‘n bedrywige Piet Skrywer ontpop. Hy was redakteur van ‘n insiggewende boek oor die omstrede Belhar-belydenis, en het allerlei hoogs interessante private publikasies op sy kerfstok. As iets hom pla (wat nogal nie ongereeld gebeur nie!) skryf hy aan die koerant. Hy steek bepaald nie sy sentimente onder ‘n maatemmer weg nie! Sy weldeurdagte briewe word wyd gewaardeer

By nadenke is hy egter dalk eerder ‘n D-man as ‘n S-man.

Piet Donnerwetter sal ek hom liefs nie noem nie, al het die tweemanskap Van Deventer en Theron soms bra sakke growwerige sout saam opgeeet. Ja, ons twee oues het in vuriger dae ons kwota konflik gehad. By twee sulke hardekoppe is dit seker onvermydelik!

Hy is by uitstek Piet Doener. Na ‘n uitnemende loopbaan van 35 jaar het hy afgetree as assistent-redakteur. Hy was ook nuuredakteur en hoofsub. Een van sy kragvertonings as verslaggewer was toe drie Mercuriusvliegtuie van die Lugmag in Mei 1972 met die Republiekfees in Kaapstad tydens ‘n formasievlug in digte mis teen Duiwelspiek vasgevlieg het. Elf offisiere en bemanningslede het omgekom. Piet het die stories uitgeryg.

In 1988 was hy die eerste wenner van die Hennie van Deventertrofee – ‘n stuk stinkhout in die vorm van ‘n opgerolde Volksblad. Die Laura Rautenbach-skepping word toegeken vir ondernemingsgees, dryfkrag, skeppingsvermoë, leierskap, volharding, kundigheid, geesdrif, goeie oordeel en algemene bekwaamheid.

Piet Dienaar noem ek hom vrymoediglik. Hy is ‘n dienaar wat hom veral op die geestelike heil van sy (NG) gemeente en die politieke heil van die groter Bloemfonteinse gemeenskap toespits. Hy was op 48 leier-ouderling en was (of is dalk steeds) redakteur van ‘n lewendige kerkblad. Hy was (of is dalk steeds) en voorsitter van die D.A. se kandidatekomitee wat nie onsin van kabouters verdra

In sy matriekjaar aan Oos-Moot in Pretoria het die Nederlandse voorgeskrewe boek Duikelaartje deur G. van Nes-Uylkens hom diep getref. ‘n Duikelaartjie is ‘n poppie met lood in die voete, wat telkens regop spring as dit omgestamp word. Einste die vegter Piet. Noem hom gerus ook Piet Duikelaar.

In uitdagende en beproewende omstandighede soos hul onderskeie ernstige operasies en kinder-teenspoede was Piet Petro se anker en omgekeerd. Toe hul oudste seun, Dawie, in ‘n veldbrand sleg verbrand het, was hulle vir hom daar. Toe nekbeserings die tweede, Jannie, se belowende rugbyloopbaan verongeluk, was hulle vir hom daar. Toe die jongste, Pieta, na ‘n operasie wat sleg skeefgeloop het, in ‘n lang lyding gedompel is, was hulle vir hom daar.

Hulle is ook vir vir hul kleinkinders daar – ‘n wonderlike, opofferende oupa en ouma..

Piet is vir Petro ‘n eggenoot duisend. Vir sy kinders is hy ‘n pa duisend. Vir sy kleinkinders is hy ‘n oupa duisend. Vir sy kollegas is hy ‘n kollega duisend. Vir sy vriende is hy ‘n vriend duisend.
Piet is waarlik ‘n man duisend.

IN MEMORIAM

Julie 11, 2018 in Uncategorized

‘n Stroomvernelling in die Sabierivier vlakvoor die middelste van Sabiepark se drie uitkykpunte by die piekniekplek sorg vir ‘n konstante gedruis – soete watermusiek wat tot op ons stoep by Tarlehoet in Wildevy die oor streel.

Die water wat voor jou oë skielik lewe kry en skuimende wit tussen die klippers koers kry Skukuza se kant toe, wek ook mymeringe.

Vanoggend sit ek daar en mymer oor lewe en dood. Die lang lys afgestorwene Sabieparkers in die vorige boekjaar bly maal in my gedagtes.

Die lys van tien name is die langste in die 20 jaar dat ek Sabiepark se jaarvergaderings bywoon. Dit sluit bekende mense in soos regter-president Frikkie Eloff (erf 362) en sy vrou, Wanda, wat ‘n maand uitmekaar oorlede is.

Twee, Anne Weiland (erf 42) en Connie Openshaw (erf 92), niggie van Flip en Linda Nel van Kaapstad, was kuiergaste by ons plek, Tarlehoet.

Die ander ses was Wessel Germishuysen (erf 289), Benno de Klerk (erf 133), Hannetjie Lourens (erf 52), Christo Makaal (erf 85), Dave Barnett (erf 217) en Willem Badenhorst (erf 132).

Ek dink daaraan dat elkeen van hulle, soos ek, op hierdie bankie gesit het, bekoor deur grootse toneel voor hulle, en intens bewus van die watergeruis – des te harder soos die vlak van die rivier ná reën in die berge by Sabie styg.

Daardie geruis sal die tien nie weer hoor nie. Maar die Sabie sal steeds bly vloei: steeds jaar in en jaar uit voor die piekniekplek verbykom in ‘n kalm stroom lewegewende water wat ineens opbreek in ‘n tiental klaterende versnellings.

‘n Mens dink aan onsekerhede soos hoe lank nog vir jou oor is. Jy dink ook aan sekerhede soos die lewe wat tot aan die einde van die aarde sal bly voortgaan en die simbole daarvan – soos die Sabierivier aan jou voete.

HALF NARE NAG IN DIE WILDTUIN

Julie 2, 2018 in Uncategorized

Hendrik (links) en Chris by hul gedwonge oonagskuiling.

‘n Sabieparkse buurman, dr. Hendrik van Tonder, vertel op die Sabiepark-webwerf van die “half nare” Wildtuinervaring nadat sy voertuig se battery hom in die steek gelaat het. Hy en sy broer, Chris, ń Australiese burger, sal hul nag van ontbering naby die Mopani-ruskamp nie lig vergeet nie.

In Mopani het hulle in ń hut gebly met ń pragtige uitsig oor die Pioniersdam. Na ‘n lekker ontbyt van spek en eiers vat hulle die Dipenipad al langs die oostelike grens, rigting Shingwedzi. Hulle vat niks ander in Hendrik se Prado saam nie en as net verkykers, kameras, hul selfone en 500ml water elk.

Die pad was doodstil wat ander motors betref, maar hulle het heelwat wild gesien, veral groot olifanttroppe, ook alleenloperbulleen hul askari’s.

Sowat 48km van Mopani is die Nyawutsi-voëlskuiling. Hulle het so 15 minute daar vertoef. Hendrik draai die sleutel om verder te ry, en … niks. Die battery was morsdood. Hoe maak ń narkotiseur en ń veearts om uit díe penarie te ontsnap?

Dit was warm, sommer baie warm, hul waterbotteltjies onder die halfpadmerk, geen selfoonontvangs, 300 meter van die Dipenigrondpad, en ergste van alles: op die laaste sowat 20 km het hulle geen ander voertuig teengekom nie. Dit was n Maandagmiddag,buite skoolvakansie in die noorde van die Park en gou het hulle besef hulle slaap moontlik die nag net daar.

Hulle het die Prado gestoot tot teenaan die ingang van die skuiling en toe voorraad opgeneem: sowat 500 ml water tussen die twee, ń pakkie XXX-pepermente, twee selfone met flitsies, kameras en verkykers. Verder net twee moedelose middeljarige mans sonder hul pille en brille. Teen 18h00 was dit donker en die muskiete bedrywig daar langs die water. Hulle het maar in die kar gaan sit. Die ruite was gelukkig oop want dit was stomend warm en hulle was baie,baie dors.

Hulle het die nag deurgebring in die voorste sitplekke en het oor baie dinge gesels (hulle sien mekaar maar sowat elke vyf jaar). Olifante was deur die nag om die watergat maar hulle kon nie hul hande voor hul oë sien in die nagdonkerte nie en die selfoonliggies was te lig in die broek.

Dit was ń eindelose,dorstige en warm nag en later het jy nie eens die muskiete probeer wegklap nie., vertel Hendrik.

Om 05h00 het ń reënbui uitgesak. Aangesien die ruite oop was, het hulle bietjie nat geword. Hulle kon egter geen water opvang onder die twee groot appelblaarbome waaronder die motor gestaan het nie. Dit was toe dat Chris vra of sy broer seep by die ruitwasser se water gooi. Hulle kon van die water uittap en dit was skynbaar sonder enige byvoegsel gewees – toe drink hulle water!

Die twee was toe meer positief oor die penarie, en het maar in die skuiling gaan sit en na die voëls en bome gekyk. Chris wou teen die tyd ń vuur maak en rookseine die lug instuur, maar ouens wat nie rook nie het dikwels nie vuurhoutjies by hulle nie en die Prado se sigaretaansteker benodig ń motorbattery wat krag lewer.

Toe kom Mark en sy vriend daar verby – twee manne in hul twintigerjare wat in Shingwedzi gekampeer het en op pad was na Satara. Hulle het die pap battery vervang met hul dieselbakkie s’n (nooit geweet ‘n dieselmotor kan ry sonder sy battery nie!) en Hendrik en Chris is vort Mopani toe vir water, kos en ń stortbad …. 22 ure nadat hulle by Nyawutsi gestop het. Mark het als weer reggepak in sy bakkie en sou hulle volg.

Drie ure later was die twee Samaritane nog nie in Mopanie nie. Hendrik is na die Veldwagter toe en hulle is met twee voertuie uit om hulle te soek. Die soektog het niks opgelewer nie. Die die soekgeselskap is terug kamp toe.Daar staan hul bakkie toe! Die bakkie het gaan staan kort na Hendrik en Chris hulle verlaat het. Daar sit hulle toe met die dooie battery. Gelukkig was hulle reg vir kampeer en het begin kosmaak in die stofpad totdat ń weldoener hulle na Mopani kon sleep.

Mark en sy vriend is toe teerpadlangs na Satara nadat die vriendelike ouens by Mopani gereël het met Satara dat hulle laat by die kamp sou aankom.

Die twee Van Tonderbroers het die res van die dag geslaap en net ‘n broodjie vir aandete gehad. Die gebraaide tjops is terug yskas toe; hulle was te moeg om te eet. Die volgende oggend het ń vriendelike man van Mopani se werkwinkel ‘n vragmotor en n paar reusekabels gebring om die Prado aan die gang te kry.

Hullr het ń nuwe battery op Phalaborwa gekoop en is sonder voorval terug Pretoria toe.

Deel dit:
FacebookTwitterGoogle+PinterestShare
Submit a Comment
Logged in as Hennie van Deventer. Log out?

Comment

DURENDE VREUGDE

Junie 24, 2018 in Uncategorized

Sestig jaar nadat hulle as onsekere eerstejaars in 1958 opgedaag het by Kollegetehuis – toe nog op Tukkies se hoofkampus, ‘n klipgooi van die statige Ou Letteregebou – het ‘n groepie veteraan-Kollegemane op ‘n nostalgiese safari van 17 tot 20 Junie in die knusse wildtuinkampie Orpen saamgetrek.

Die agt Kollegemanne van weleer – almal 75-plussers, party bles, party grys, party al ietwat skeef en krom, maar almal met harte wat nog warm klop vir hul koshuis – het met groot vure en ‘n heildronkie of twee hul liefde vir Kollege betuig. Die stories, slimmighede, anekdotes en kwinksklae uit hul studentejare het van ‘n onuitwisbare kameraderie getuig.

Tussen die heildronkies het die Kollegelied, “Aan het oewer van de Schelftzee”, welluidend onder die Laeveldse naghemel opklink. Rondom die kampvure het die gedagtes hul loop geneem na die die “goeie ou dae”, toe ontgroening nog respektabel was.

’n “Ienk” (eerstejaar) is behoorlik gedril. Letterlik ook. Ons 1958-modelle moes gereeld voor die eetsaal in gelid aantree. Wyle Coen Dreyer, latere Springbok-gholfspeler, moes dan die bevel roep: “Haai-tjokkelorum, haasbek-patrollum, maak gereed om te storm, regs vorm.” Soos ‘n peloton kadette het ons netjies posisie ingeneem en vir verdere opdragte gewag.

Maar toe die ontgroening verby was, het ons behoort. Ons het soos vir ‘n dierbare nooi lief geword vir ‘n plek van baksteen en beton, ondanks sy dun klapperhaarmatrassies, tekort aan warm water, middelmatige kos en die kwaaiste seniors op die kampus.

Daardie verbintenis leef tot vandag. Sewe jaar gelede al, in 2012, is daaruit ‘n eietydse tradisie gebore. Die ses rondawels van die primitiewe Balulekampie, naby Olifants, is vir die eerste veterane-saamtrek gehuur. Van 2012 af tot 2016 was elke winter ‘n Balule-“bosberaad” wat oor drie dae gestrek het.

Dalk die spesiaalste okkasie was in 2015 – Kollege se eeufees. Op die “Republiek van Kollegetehuis” is ‘n heildronk gedrink uit ‘n botteltjie feeswyn van 1990 toe Kollege feestelik sy 75ste verjaardag gevier het.

In 2017 is ons Orpen toe. ‘n Spesiale Kollegekoek is laat bak. Op die gewone wit vanieljekoek in A4-formaat uit baasbakster Kristie Thompson van Skukuza se oond, was die beeltenis van Sarge Bourke, gedugte gelukbringer van Kollege.

Die besnorde polisieman wat 250 kilogram weeg, is in 1942 al deur ‘n vorige generasie waaghalsig geskaai uit ‘n voortuin in Gezina, Pretoria, halfpad tussen die hospitaal en die wonderboom. Die beeld het langs ‘n tuinhek op aandag gestaan: die bewaker oor ‘n menigte beeldjies en figuurtjies van diertjies, dwergies en selfs ‘n helderkleurige Hollandse miniatuur-windpompie.

‘n Kamee wat ons van die kennismaking met Orpen nie sal vergeet nie, is die nagtelike besoeke van die kolonie ratels wat kom aas het onder ons wildtuinkos. Twee-twee of alleen het die woelgeeste – met hul formidabele voorkloue van tot 5 cm lank en komplement van 32 dodelike tande – doelgerig en volhardend hul strooptogte op die ys-en koskaste geloods; gewoonlik in die nanag.

‘n Duitse toeris wou glo ná een so ‘n onderonsie weet of die liewe klein “honigdach” op Afrikaans dalk ’n “bliksem” heet. Sy buurman se verontwaardigde krete oor sy verlore biltong was met die b-woordjie deurspek! Die “liewe bliksempies” was vanjaar so bedrywig soo verlede jaar. Een is deur ‘n “akrobatiese” fotograaf afgeneem met ‘n boks Ultra-Mel onder ‘n motor!

By die uiters informele AJV (algemene jaarvergadering) langs twee lekker vuurtjies is gewonder of die jaarlikse heerlikheid volhoubaar is. Die beweeglikheid van die span pioniers is as ‘n moontlike struikelblok geopper. Ons gemiddelde ouderdom is minstens 77. ‘n Mislukte droom is egter verkieslik bo geen droom nie, soos my vrou, Tokkie, tereg herinner. Ons gaan vir seker probeer…

Ek wil byvoeg: Die durendheid van studentevriendskappe is een van die vele onverdiende vreugdes wat in my 77 jaar oor my pad gekom het. Watter voorreg om dit vanjaar weer in Orpen te kon voorsit – boonop vir die viering van ‘n leeftyd van onvergeetlike Kollegemanskap.

NOG ‘N TREURSPEL

Junie 12, 2018 in Uncategorized

Die eerste 17 jaar sedert ons 20 jaar gelede by ons Laeveldse hartsplek, Wildevy 154, Sabiepark, ingetrek het, was ons naaste bure Van Heerdenmense van Wes-Transvaal (nou Noordwes). Die naambord was ‘n straatnaambord: Van Heerdenstraat.

Seker so ses jaar gelede sit ek een middag op my stoep en lees toe ‘n kabaal by die Van Heerdenhuis losbars. Bobbejane! Die huis het sleg deurgeloop. Al die glasware is verwoes, meubels is gebreek, mure is besmeer en die reuk het jou laat terugdeins.

Die storie was dat Stilfonteiners in hul dominee se huis kom vakansie hou het. Op die laaste dag van hul vakansie ry hulle vir oulaas deur die Krugerhek wildtuin toe. Hulle grendel een venster nie dig genoeg nie. Toe hulle laatmiddag by die huis kom, wag die chaos op hulle. Hulle moes nie maar net vergeet om die aand ‘n vleisie op die kole te sit nie, maar ook om die volgende dag in die pad te val huis toe.

Hulle het soos kinders op die destydse parkhoof, Gerrie van Niekerk se skouer gehuil. Die twee se vakansie is met dae verleng. Maar dit was geen luilekker vakansie meer nie, wel klipharde werk om die dominee se huis skoon te kry en stukkende goed te vervang.

Daardie dominee was ds. Francois van Heerden (64) van Stilfontein wat saam met sy seun, Rupert (31), in ‘n skietery in die pastorie op Stilfontein dood is nadat die pa die oggend nog nagmaal aan sy nou verslae gemeente bedien het. Hy was dekades lank hul leraar.

Van die seun, Rupert, weet ek min buiten dat hy kort nadat ons by Sabiepark ingetrek het, in die sop was oor ‘n waaghalsige avontuurtjie in die Sabierivier. Hy het op die rotse gaan rondklouter tussen seekoeie en krodille. Een van die oewereienaars het hom voorgekeer, sy naam uit hom gepers en hom by die algemene jaarvergadering verkla. Dit was duidelik dat die ouers nie geamuseer was nie.

Waarom die nare goed my so agtervolg, weet ek nie. Eers was die Van Breda’s van Sabiepark 231 in ‘n gesinstreurspel. Nou die Van Heerdens van 155; ‘n aangename plek wat so twee, drie jaar gelede nuwe eienaars gekry het en grotendeels herbou is. Twee treurspelle in ‘n paar jaar. Klink amper te sleg om waar te wees. Wat sou dit met die mense van Wildevylaan wees?

LUISTERPOS SOOS MIN

Junie 4, 2018 in Uncategorized

Swerwers in Suidwes.

Vir koerantmense was die Afrikaner-Broederbond (AB) vir ’n belangrike luisterpos – ’n beskrywing van prof. Piet Cillié. Cillié was een van die swaargewigte wat tot die einde lid gebly, getrou die vergaderings van die afdeling Kaapstad bygewoon en op sy kenmerkende vurige manier gesprekke koers help gee het.

Met sy dood het hy aan die afdeling R5 000 nagelaat. Daarmee is geruime tyd elke jaar ’n Piet Cillié-huldigingsaand gehou; ’n mooi aand met goeie kos en wyn en herinneringe.

Die AB is more in sy nuwe gedaante as Afrikanerbond 100 jaar oud. Ek rakel ‘n paar persooonlike herinneringe en anekdotes op oor my dubbele rol van koerantman/Broeerbonder (veral as lid van die Uitvoerende Raad – UR).

Dit het gebeur dat laasgenoemde vertroulikhede te wete kom wat vir eersgenoemde ‘n onweerstaanbare versoeking was om dit in sy koerant te openbaar. ‘n Prima-voorbeeld was ná die FW de Klerk-aankondigings van 2 Februarie 1990 wat die land op die hervormingspad sou plaas waarvoor ook die AB hom so daadwerklik beywer het. Die dubbelslagtigheid het in daardie geval amper in ’n stekelrige turksvy ontaard.

Die Uitvoerende Raad (UR) was agt dae later, Saterdag, 10 Februarie, op Piet Carinus se pragplaas in die distrik Stellenbosch in sitting. ’n Besoek van De Klerk sou die hoofdis wees en is met groot verwagting afgewag. Toe brand hy vas. Die UR-lede was bra bek-af. Gerrit Viljoen wat as impakspeler vir die president moes kom instaan, het ons aanvanklik net laat verstaan dat daar belangrike staatsake is wat voorkeur moet geniet. Later het dit deurgeskemer wat daardie staatsake is. Die aankondiging daardie middag van die dag en datum van Nelson Mandela se vrylating het De Klerk se program omvergegooi.

Maar sesuur, met die UR-lede vasgenael voor die TV vir die SAUK se nuusbulletin, wie stap by die voordeur van die Carinus-woning in? Niemand minder nie as broer FW! Die Man van die Oomblik in lewende lywe, en totaal onverwags. Daardie aand het onvergeetlik geword, met ’n rits heildronke (net Roodeberg en KWV se chenin blanc), opgewonde uitvraery en, as kersie op die koek, ’n oproep uit die Wit Huis vir die president.

“Hou aan vir president Bush, asseblief!” Dit was nie ‘n kort gesprek nie – amper 20 minute as ek my nie misgis nie. Die adrenalien het gevloei. Agterna was De Klerk duidelik in sy skik; opgeruimder as wat ek hom ooit weer gesien het totdat hy die politiek vaarwel geroep het.

Dié Sondag, terug in Bloemfontein, kom sit die duiwel op my skouer en fluister in my oor: dis ’n storie wat darem te goed is om nie geskryf te word nie. Toe gaan neem ek voor die rekenaar plaas. Oor die feit dat dit ’n AB-geleentheid was, is niks gerep nie. Ook oor die naam van die plaas en die identiteit van sy eienaar is ’n sluier getrek. ’n Veilige berig, dag ek.

Dié Maandag is my storie op al die Naspers-koerante se voorblaaie. In senior UR-geledere heers ontsteltenis. Die voorsitter, die uitnemende prof. Peter de Lange, rektor van die RAU, beveel grimmig aan dat ek maar self Tuynhuys toe bel met ’n apologie.

Ek skakel, oorgehaal vir ‘n skrobbering. Maar toe wys De Klerk van watter stoffasie hy is. “Jy was ’n bietjie stout,” berispe hy. “Maar toemaar, geen skade is aangerig nie. Jy hoef nie sleg te slaap nie.” Einde van daardie episode.

Alle wisselwerking was nie so instintief en sonder oorlegpleging nie. In Oktober 1989 is ek en Gerrit Velthuysen van Die Transvaler byvoorbeeld ingesluit in ’n AB-afvaardiging wat met ligte vliegtuie Namibië deurkruis het om die aanstaande vrye verkiesing te monitor. Agtergrondskennis is op verskillende maniere verbreed.

Op die insiggewende inligtingsbesoek het ons vergaderings bygewoon onder meer in Oshakati en Khomasdal. Ons was by die Administrateur-generaal, by die Gebiedsmag, by Swapol, ons is toegespreek deur politici – onder andere Dirk Mudge by wie ek in Windhoek oornag het – leraars en kultuurleiers, en ons het teruggekom met veel groter begrip vir die ingewikkeldhede van daardie wye, wonderlike land.

Vir Volksblad-lesers was die vrug ‘n politieke rubriek deur Willem (eweknie van Die Burger se Dawie) op 20 Oktober 1989 wat op kraakvars eerstehandse waarnemings berus het. Dit was met die goedkeurende medewete van die voorsitter en hoofsekretaris, Naudé Botha, maar sonder enige voorskrif of inspraak van AB-kant. Beste van alles: dit het die koerant self geen sent gekos het. Al was ek daar op die Nasionale Pers se koste sou ek in elk geval aan daardie rubriek net mooi niks verander het nie.

Wat van daardie klandestiene besoekie nie die pers gehaal het nie – seker maar weens goeie gastemaniere – is dat die groepie, wat drie prominente jong Nasionale LV’s ingesluit het, met hul aankoms deur hul gashere op die lughawetjie by Namutoni vergeet is. Hulle moes toe maar voetslaan kamp toe, leeuwệreld ofte nie.

Dink net watter opskudding dit sou wees as Etosha se leeus die spannetjie ongewapende Broers daardie middag agtergekom het! Gelukkig was die maanhare elders geokkupeerd, verveeld of aan die slaap.

’n Binnebaan wat ek via die UR meermale tot voordeel van my koerant of koerante in die algemeen kon benut, was die direkte toegang tot die sogenaamde “Broers in verantwoordelike kringe” (ministers en ander senior politici en amptenare). ’n Uitnodiging na die UR was iets wat geen minister sou versmaai nie; nie eens Pik Botha wat miskien nie die geesdriftigste Broer in die Kabinet was nie.

Dit is daardie binnebaan wat ek in 1988 met ’n opportunistiese slenter uitgebuit het om Zwelakhe Sisulu, broer van Lindiwe en Max en latere direkteur-generaal van die SAUK, uit die tronk te kry vir ’n reünie van Nieman Fellows by die Harvard-universiteit. Negentien maande al. Dit sou beslis ‘n skadu werp op Suid-Afrikaanse deelname aan die groot Nieman-fees, het sy mede-Niemans van hier te lande maar te terdeë besef.

‘n Komitee, waarvan ek lid was, het aan die Regering bly karring, sonder veel welslae. ‘n Openbare protes is selfs in ‘n stadium oorweeg onder aanvoering van twee senior Engelse redakteurs, Richard Steyn en Allister Sparks.

Toe kom besoek die Minister van Polisie, Adriaan Vlok, die UR, en ek vat vinnig die gaping. Ek vertel hom die hele storie, en waarsku dat van Sisulu nog ‘n martelaar gemaak word, soos Steve Biko. Nee, hy ken die Niemans, antwoord Vlok. Gee hom kans om ‘n bietjie te kyk wat gedoen kan word. Twee weke later was Sisulu uit die tronk. Hoewel hy ingeperk is, het die Regering later ook reisdokumente goedgekeur sodat hy na Harvard kon reis.

Toe Sisulu die aand van 5 Mei 1998 by die groot Nieman-dinee in die ornate Memorial Hall onder ‘n gejuig instap, arms triomfantlik omhoog, kon ek kwalik ‘n glimlag verberg oor die AB se rol in die oomblik. Wat Sisulu sou sệ as hy weet dat sy vrylating in ‘n UR-vergadering beklink is, het ek baie gewonder – des te meer nadat hy baas van die SAUK geword het.