As werklikheid skyn en skyn werklikheid word

November 28, 2010 in Sonder kategorie

My onlangse rubriek in Die Burger:

 

Jij hebt het niet van mij, maar … Dit is die titel van ’n nuwe boek deur Joris Luyendijk wat die tonge los het in Nederland. Die subtitel: Een maand aan het Binnenhof. Luyendijk het naamlik soos ’n wafferse antropoloog (sy eie vergelyking) ’n maand lank die gedrag van politici en staatsamptenare in Den Haag dopgehou en met hulle gesels om ’n idee te kry van hoe dit alles werk.

 

Dit blyk dat ministers weinig mag het, dat die belangrikste beleidsbesluite agter geslote deure tussen staatsamptenare en “lobbyisten” geneem word, en dat debatte in die kamer (die parlement) basies toneelspel is, aangesien die beslissings lankal reeds geval het teen die tyd dat verkose politici daaroor stry. Frustrerend vir joernaliste, want hulle kan eers oor beleidsontwikkelings verslag doen wanneer dié skyn-drama hom begin afspeel; hulle word van die binnegesprekke weggehou.

 

Verras dit u?

 

Daar was ’n tyd, skryf die filosoof Slavoj Žižek, toe die publiek vermoed het dat wat politici voorhou nie noodwendig die waarheid is nie. Daardie tyd is verby, meen hy, want vandag wéét ons dat politici toneelspelers is wat fiksies aan ons verkoop – en hulle weet dat ons weet! Dis ’n soort verstandhouding; ons verwag nie eens meer “eerlikheid” van hulle nie. Ons hou die raserige borrels op die oppervlak dop en probeer raai wat regtig daaronder aangaan.

 

Maar sê nou die borrels is al wat daar is – dat wat na iets onder die oppervlak lyk ’n illusie is, soos die skynbare water en vissies op ’n plat betonvloer in ’n wetenskapsmuseum. Dis nogal wat ons hedendaagse kultuur suggereer.

 

Dink maar aan kosmetiese chirurgie. Dertig jaar gelede, toe dit nog ’n nuutjie was, het mense gewonder of daardie formidabele bates “haar eie” is. Deesdae word nie eens gepoog om die aangeplaktheid natuurlik te laat lyk nie. Daar word juis gepronk met die feit dat Mevrou haar borste “laat doen” het – nes haar neus, lippe en (ja, so verneem ek oor die nuutste trend in die VSA) haar mees private dele.

 

Dis ook lankal nie meer net vroue wat hulle so laat plastiseer nie. Mans doen net so gretig mee aan botox en daardie vreemde donkerbruin kleur op die gesig wat in die vorige eeu nog soos ’n natuurlike sonbruin probeer lyk het. Om van haar-inplantings en hormoon-inspuitings, wat die spiere van ’n 60-jarige soos ’n 20-jarige s’n laat bult, nie eens te praat nie. In ’n samelewing waar skyn en werklikheid nie onderskei word nie, word skyn uitgestal.

 

’n Voorbeeld op TV is die reeks Desperate Housewives, waarin valsheid en agterbaksheid as doodnormaal en nouliks afkeuringswaardig uitgebeeld word. (Ja, dis komedie, maar many a true word is spoken in jest.) Daar is ook “realiteitsreekse” soos die een waarin aspirant-modelle mekaar katterig ondermyn en in die rug steek terwyl hulle huilend, slordig en “in ’n toestand” bitter onooglik daar uitsien voordat hulle in glans op die loopplank verskyn. Die kyker weet dat die verskyning ’n lugspieëling is, nes die drama “agter die skerms” (maar voor die kameras!). Skyn is werklikheid, werklikheid skyn.

 

Byna ’n eeu gelede het CS Lewis gewaarsku teen ’n oordrewe wetenskaplike agterdog wat alewig déúr dinge wil sien. ’n Mens kyk immers deur iets, soos ’n venster, om iets anders te kan sien. As ’n mens deur álles wil kyk, sien jy later niks meer nie. Dan gewaar jy nie meer ’n werklikheid agter die skyn, ’n diepte onder die oppervlak, nie.

 

Tog is dit regte mense wat só kyk en miskyk, en regte mense wat deur dié blik verontmenslik word. As ons iets nie kan sien nie, beteken dit mos nie dis nie daar nie?

 

* Stuur ‘n e-pos met die woord “Ja” in die onderwerpveld na dinknet@litnet.co.za om oor nuwe inskrywings op hierdie blog ingelig te word.

9 antwoorde op As werklikheid skyn en skyn werklikheid word

  1. katrina het gesê op November 28, 2010

    Hartseer, baie hartseer… Ons hedendaagse skyn-samelewing. Maar verskil dit veel van die Prediker se gejaag na wind, van die samelewingsamestelling van daardie tyd of selfs ‘n eeu gelede? Toe het mense net ander dinge op ander maniere weggesteek. Oordrewe klem op rasseverskille, valse selfwaarde, noem dit maar op. ‘n Eindelose string kammawaardes… Of dit nou sigbare skyn is of onsigbaar, dit bestaan en het bestaan. Oi, nie aangename gedagtes vir ‘n Sondagoggend nie…

  2. Ten minste kan ‘n mens op ‘n Sondagoggend soms hoor dat daar ‘n waarheid is wat hom nie laat verdring nie, maar altyd weer (tot ons redding) deur die skyn bars.

  3. “As ons iets nie kan sien nie, beteken dit mos nie dis nie daar nie?”

    Inderdaad! “There are more things in heaven and earth, Horatio”

    Maar ons moet daarteen waak om te fantaseer oor die eienskappe van dit wat ons nie kan sien (lees waarneem) nie en dan sodanige fantasieë as die waarheid voor te hou nie.

  4. Uiteraard.

  5. Die tragiese is dat die “lobbysisteem” ook in die kerk werksaam is (was). Kerkrade was ook deeglik “ontman” deur die sogenaamde “advieskommissie”, wat gewoonlik so ‘n week voor ‘n kerkraads-vergadering, gehou is. Alle besluite word daar geneem en word dan net begragtig deur die kerkraad. Soms was ek jammer vir diegene wat nie bewus was van hierdie manier van doen nie en dan ‘n saak in die kerkraads-vergadering probeer opponeer het. Die koel was egter klaar deur die spreukwoordelike kerk. Werk dinge nog so ?
    Sal darem self kan doen met ‘n bietjie “plastisering.”

  6. Jy skryf: “Die koel was egter klaar deur die spreukwoordelike kerk.” Jy bedoel seker: “Die spreekwoordelike koeel was egter klaar deur die [letterlike] kerk” …

    Ja, waar dit gebeur soos jy dit beskryf (en dit sal seker altyd iewers voorkom), kom die kerk as geloofsgemeenskap nie tot sy reg nie. Dit gebeur gelukkig nie oral altyd nie.

  7. Dankie vir die taalles, jy is natuurlik reg, die spreekwoordelike koeel was deur die kerk.
    Die vraag is net of ‘n mens besluite wat so geneem word nog “eenparig” kan noem. Is dit nie maar dieselfde vorm van skyn nie?
    Dit is net die oog van die geloof wat die onsienlike kan sien. Deur die geloof verstaan ons dat die wereld deur die woord van God toeberei is, sodat die dinge wat gesien word, nie ontstaan het uit sienlike dinge nie. (Daar doen ek dit weer)

  8. Dis nie as ‘n taalles bedoel nie! Sommer net as ‘n opmerking oor die interessante feit dat ons dit hier ook letterlik oor die kerk het.

    Jy’s reg oor “eenparig”. As ‘n mens beweer ‘n besluit was eenparig, dan moet dit ook regtig eenparig wees. Dit beteken nie besluite moet noodwendig eenparig wees nie, maar dan moet ook eerlik vermeld word dat almal nie saamgestem het nie. Dit geld nie net kerkvergaderings nie.

  9. neef het gesê op November 30, 2010

    Hierdie manier van dinge doen is maar alomteenwoordig in ons samelewing. Ek werk deeltyds in ‘n universiteitsdepartement asook vir die staat – alle amptelike departementele vergaderings/forums het ook vooraf koukusse waar die werklike besluite geneem word. Die ‘amptelike’ vergaderings word dan net gemanupileer om die rubberstempel te gee – sodat die oningeligtes darem voel hulle was ook deel van die besluitnemingsproses.

Los ’n antwoord vir gerritbrand. Kanselleer antwoord

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Vereiste velde word aangedui as *.