Siener die keer van die Kaapse Vlakte

March 3, 2015 in Sonder kategorie

Stephanie Karikatuur

Stephanie Nieuwoudt

Dis ’n wipwarit na tragedie. Maar jy weet nooit wanneer die tragedie jou gaan tref nie.

Só beskryf Heinrich Reisenhofer, regisseur van Siener in die suburbs wat in Maart by die Woordfees te sien is, hierdie toneelstuk.

“Elk van die drie bedrywe eindig op ’n mespunt,” sê Reisenhofer. “Jy word heeltyd in onsekerheid gelaat.”

Hy het nog nooit ’n opvoering of selfs ’n video van hierdie werk, waarvoor PG du Plessis die Hertzogprys vir Drama in 1972 ontvang het, gesien nie.Heinrich Reisenhofer

“Ek het net wonderlike goed daarvan gehoor en al die fantastiese resensies gelees. Alexa Strachan, die vervaardiger van die stuk, het my gevra of ek die regie sal behartig. Toe ek die teks die eerste keer lees, het ek geweet ek wil daarmee werk. Ek laat speel dit op die Kaapse Vlakte af, wat dit ’n ander gevoel as die oorspronklike werk gee.”

Maar Reisenhofer het doelbewus van die negatiewe stereotipes van die gebied weggebly.

“Ek wou dit nie teen ’n bende-agtergrond laat afspeel nie. Jakes is steeds die motorfietsryer en die werkende man wat hy in die oorspronklike stuk is.”

Hy het ook nie aan die oorspronklike teks en dialoog gepeuter nie.

“Ek het ’n paar woorde gebruik wat eie aan die Kaapse Vlakte is. Maar sodra mense daardie taal hoor, lag hulle en dít sou afbreuk doen aan die stuk.”

Toe die drama in 1971 die eerste keer met Sandra Prinsloo as Tiemie en Marius Weyers as Jakes op die planke gebring word, het dit gehore tegelyk geskok en geboei. Jakes, die werkersklasman uit ’n suidelike voorstad van Johannesburg, soek na ’n ma vir sy ongebore seun. Tiemie wil net wegkom uit die armblanke agtergrond waarin sy grootgeword het. En dan is daar Tjokkie die “Siener”, wat met die helm gebore is.

“Bykans 50 jaar gelede het hierdie toneelstuk die soeklig gewerp op ’n gemeenskap wat nog nie voorheen op Suid-Afrikaanse verhoë gesien is nie. Dit het ’n geweldige impak gehad,” sê Reisenhofer. “PG het openlik en eerlik gepraat oor hoe ʼn bepaalde groep werkersklasmense in ʼn bepaalde gebied leef. Hy het iets uiters kragtig geskep wat vele ander skrywers geïnspireer het. Sedertdien is baie ander diepsinnige kwessies al in Afrikaans onder die loep geneem. ’n Mens sal nooit daardie impak wat dit in die 1970’s gehad het, kan nadoen nie. Daarom het ek eerder op die klassieke aard van die stuk gekonsentreer. Die trefkrag lê in die sterk karakters en die verhaal. Die sake wat aangeraak word, bly relevant.”

Alexa Strachan, vervaardiger van die die Woordfeesproduksie, voeg by dat hierdie stuk noodwendig met “dȧȧrdie Siener met Marius Weyers en Sandra Prinsloo vergelyk kan word”.

“Dit is ook ʼn waagstuk om dit op die Kaapse Vlakte te laat afspeel.”

Sy wou hierdie stuk laat herleef as ʼn huldeblyk aan PG du Plessis wat verlede jaar 80 geword het.

“Ongelukkig kon ons dit nie toe doen nie. Maar PG is baie tevrede daarmee dat ons dit nou Woordfees toe bring.” .

“Dis ’n klassieke en tydlose stuk en ek het dit nie aan ‘n bepaalde tyd gebind nie. In dié opsig is dit nie ‘histories’ nie,”sê Reisenhofer wat veral bekend is vir sy regie van die komediereeks Joe Barber. “Die gebeure in Siener speel steeds op verskeie plekke af.”

Gaan daar nie baie van die nuanses van die Afrikaanse teks verlore met dié dat hy Engelssprekend is nie?

“Dat ek Engels is, het voor- sowel as nadele. Ek lees weer goed raak wat Afrikaanssprekendes dikwels nie oplet nie, en ek glo ek het ’n goeie oor vir teksopvoering. Maar ek is tog ook oortuig daar is steeds dinge wat ek nie snap nie.”

Volgens Reisenhofer wou Strachan Christo Davids en Brendan Daniels in die rolle van Tjokkie (Siener) en Jakes hê.

“Hulle is ongelooflike sterk spelers en ek het die res van die rolverdeling om hulle gedoen,” sê Reisenhofer.  “Ek wou nog altyd met Shaleen Surtie-Richards saamwerk en ek kan my nie juis enigiemand buiten sy in die rol van Ma indink nie. Saam met Crystal-Donna Roberts as Tiemie, Ivan Abrahams as Giel, DJ Mouton as Albertus en Andrea Frankson as Fé, het ons die ideale geselskap. Hulle verleen gewig aan die karakters.”

Sy gunstelingkarakter?

“Giel is baie goed geskryf. Hy lyk minder belangrik, maar eintlik dra hy die hele stuk. En hy oorleef op verskeie vlakke.”

Sy gunsteling stuk dialoog?

“Waar Tiemie aan die einde van bedryf 1 sê: ‘Ek wou so graag van geweet wees.’ Dis vir my die wese van drome wat so maklik in ‘n werkersklasgemeenskap verpletter word – deur onder meer tienerswangerskappe en dwelm- en alkoholmisbruik. Waar alle hoop verloor word en drome in duie stort.

  • Siener in die Suburbs word gedurende die Woordfees op 6, 7 en 8 Maart (20:30) by die Spier-landgoed opgevoer.

1 response to Siener die keer van die Kaapse Vlakte

  1. Weet nie of die veplasing van die siener na die Kaapse vlakte die stuk meer eietyds probeer maak nie. Dat dit met die uitdruklike goedkeuring van die dramaturg geskied spreek seker van self. Maar dit wil tog ‘n bietjie pretensieus lyk. Miskien is ek maar net jaloers omdat ek die jaar die Woordfees in geheel gaan misloop ?

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *