Profile photo of crito

by crito

Woorde

November 15, 2016 in Uncategorized

Goudduiwel, deur Duane Aslett.
Resensie: Joan Hambidge (Rapport Boeke)
Nie Hambidge op volle toere nie. Weer een van daardie resensies waarin die paragrawe so half op hul eie staan. Soms werk dit, soms nie. “Die voorblad bemark die boek egter nie heeltemal reg nie,” lui een van hulle. O ja, wil mens antwoord. Verduidelik ’n bietjie… Maar dis een van die paragrawe in die middel van die resensie wat my laat besef het Hambidge moes hierdie resensie eers ’n bietjie laat lê het voordat sy dit voorgelê het. Sy skryf: “En as leser van speurverhale (en regte speurverhale, nie die getjommel wat hier te lande as speurverhale paradeer nie), word die klassieke Edgar Allan Poe se The Purloined Letter vermeld, boeke oor die Krugerwildtuin en selfs die indertydse Prins van Pretoria, ’n hartseer grap.” Ek is nie heeltemal seker of die sin in sy geheel sin maak nie. Maar die gedeelte in hakies oor die getjommel wat hier te lande as speurverhale paradeer, dié verstaan ek goed, en ek weet dit is snert. As mens sulke breë veralgemenings maak, sluit jy Andrew Brown, Deon Meyer, Diale Thlolwe, Mike Nicol, Chris Karsten, Karen Brynard, Rudie van Rensburg, Chris Marnewick, Margie Orford, Sifiso Mzobe en vele meer in as ontvangers van jou woeste klap. Het sy regtig nagedink oor wat sy besig was om hier te sê? Ek glo nie.

Soetloop, deur E. Kotze.
Resensie: Johan van Zyl (Boeke24)
Een van daardie resensies wat só lekker lees dat jy die resensent enige dwalings sal vergewe. Dit gaan oor geesdrif vir die skrywer, en begrip vir die verhaal wat sy vertel. As ou bewonderaar van Kotzé se skryfwerk het ek geglimlag oor Van Zyl se reaksie op haar taalgebruik. Mens kan die bekoring daarvan nooit ontsnap nie. Ek kan darem vir hom verheldering bring oor een van sy vrae. “Prens en vrede” is afgelei van ’n ou uitdrukking – “pais en vree”. Ek wonder of die skrywer nie iewers helderte wil bring oor die ander uitdrukkings wat Van Zyl lys nie. Sal ook graag wil weet!

Profile photo of crito

by crito

Selftug

November 8, 2016 in Uncategorized

Vloeibare middelpunt, deur Martjie Bosman.
Resensie: Marius Crous (Rapport Boeke)
Crous benader die bundel op heel interessante manier. Hy plaas die bundel en gedigte binne die raam van alles waarby dit aansluit: Ryan Loubser, Brittanje, Skandinawië, Oerder, Hölderlin, die museum in Graaff-Reinet, DJ Opperman en Eben Venter. Sekerlik die heel beste manier om belangstelling gaande te maak. Al wat hinder, is dat sommige van die verse (of gedeeltes daarvan) nie werklik sterk poësie is nie, en hy hom nie daaroor uitspreek nie:  “vergeet nie die histerie en haat wat hyg / waar velle van spikkelbeeste bedrieglik / stil gesprei lê oor ’n skynbaar stabiele bodem.”

Maestro, deur Marié Heese.
Resensie: Johann de Lange. (Rapport Boeke)
Hierdie resensie het ‘n sterk gevoel van vreemdheid oor my gebring. In die tyd waarin almal net praat oor Zuma en staatskaping en Trump en Clinton, word die aandag weggebuig na ‘n roman in Afrikaans oor ‘n Italiaanse beeldhouer wat in die sestiende eeu gebore is en sy grootste werk in die sewentiende eeu gelewer het. Maar die resensent is iemand vir wie se mening ek groot respek het, en hy beveel dit aan as ‘n heerlike heenkome in die Desembervakansie. Slim.

Indeks, deur Joan Hambidge.
Resensie: Tom Gouws. (Boeke24)
Ek kan nie onthou wanneer laas ek op ‘n Maandag soveel mailtjies oor een resensie ontvang het nie. Leedvermaak by die Hambidge-haters, woede by die Hambidge-bewonderaars. Ek het nie besef die digkuns kan nog sulke gevoelens uitlok nie. Nou ja, Tom Gouws het sy nek nogal ver uitgesteek hier. Hy vind in die hele bundel net tien goeie gedigte. Hy weeg die uitgewer se lofsang vir die bundel en vind dit totaal oordrewe. Hy maak snydende opmerkings oor Hambidge se publikasiewaansin en selftug, en som dit ten slotte op met ‘n opmerking wat sekerlik nie onbeantwoord gaan bly nie: Sy is ‘n major minor poet. Hoe ‘n mens ookal oor die resensie voel, ek is seker dat dit die wydsgelese resensie oor ‘n digbundel is wat in baie jare verskyn het. Dit maak my vreemd genoeg baie nuuskierig om die bundel te kry en te kyk of mens Gouws moet gelyk gee. In hierdie opsig moet ‘n mens sekerlik besluit dat dit ‘n baie goeie resensie is – uiters effektief binne die konteks van ‘n koerant se boekeblad.

Profile photo of crito

by crito

Die monde loop oor

November 2, 2016 in Uncategorized

Wat die hart van vol is, deur Peter Veldsman.
Resensie: Emile Joubert (Boeke24)
Resensie: Kerneels Breytenbach (Rapport Boeke)
Ek het hierdie herinneringstog deur Peter Veldsman se lewe gelees en baie geniet. Daarom weet ek ook dat Veldsman albei die resensente reeds baie jare lank ken, en gee dit my ’n effens ander perspektief as wat die lees van ’n resensie soos dié deur André Wessels oor Nonnie de la Rey mens gee. Daar is persoonlike toegeneëntheid, bewondering en seer sekerlik ook ’n mate van toeskietlikheid. Nie dat dit hinder nie. Albei resensente knoop jou aandag vas met die manier waarop hulle Veldsman en sy boek lof toeswaai. Joubert (wie se pa, Fritz, ‘n sleutelrol in Veldsman se loopbaan gespeel het) fokus op inhoud en lewenslyn, Breytenbach op persoonlike belewenis en ’n meer oorsigtelike taksering van Veldsman se plek in die Afrikaners se kultuur. Joubert gee krediet vir Veldsman se openhartigheid; ek voel dat Breytenbach nog groter klem kon laat val het op die boek se “vroedvrou”, Elmari Rautenbach. Joubert doen dit wel. Wat die hart van vol is is Peter Veldsman se monument, maar dit lewer ook vir Afrikaanse lesers ’n verwysingspunt ten opsigte van uitnemende redaksionele werk. Ek het Veldsman al verskeie male by demonstrasies hoor praat, en bondigheid is nie sy grootste bate nie. Rautenbach het hom saakliker gemaak, dis vir seker.

Nonnie de la Rey, deur Zelda Rowan.
Resensie: André Wessels. (Boeke24)
Wanneer is ’n MA-verhandeling wat dertien jaar gelede geskryf is die moeite werd om gepubliseer te word? André Wessels verduidelik in detail. Die invalshoek is dié van ’n akademikus; dit sou dalk ’n goeie idee gewees het om Nonnie de la Rey die mens die invalshoek te gemaak het om die dorre bowetoon van hierdie soort resensie te vermy.

Die dood van ’n goeie vrou, deur Chris Karsten.
Resensie: Deborah Steinmair. (Rapport Boeke)
Buiten nou die een mank sin (“Ná sy heengaan is Chris Karsten se protagonisspeurder Ella Neser, die vrou wat met Lotz klaargespeel het.”) is hierdie weer ’n eersteklas resensie uit Steinmair se pen. Sy gebruik ’n onlangse uitlating deur die skrywer Lionel Shriver om mens in te lei na die kern van Karsten se skryfkuns: Die manier waarop hy karakters van binne-uit ontgin. Sy som die inhoud netjies op, verklap geen geheime nie, maak jou nuuskierig, maar wat sy eintlik doen, is om sonder ophef dit baie duidelik te maak dat Karsten ontwikkel het in ’n top skrywer van meer substansiële speurfiksie. Iemand wat selfs die literatore sou bevredig.

Profile photo of crito

by crito

Aangenaam

Oktober 18, 2016 in Uncategorized

Een nag en ’n bietjie, deur Hester Kruger.
Resensent: Maggie Marx (Rapport Boeke).
Daar is net een ding wat kort in hierdie deurdagte en uitstekend verwoorde resensie: voorbeelde van die dinge wat haper. Marx se resensie is andersins só goed geskryf dat ek wonder hoekom sy nog nie voorheen so sterk tot my gespreek het nie. Wat die resensie des te meer merkwaardig maak, is die neutrale toon waarin dit geskryf is. Ek sien uit daarna om meer resensies deur Marx te lees.

Doodskoot, deur Francois Bloemhof.
Resensent: Deborah Steinmair (Rapport Boeke).
Steinmair maak mens baie nuuskierig oor dié nuwe Francois Bloemhof-verhaal. Wat uiteraard ook die doel van ’n resensie soos hierdie is. Sy maak nie groot uitlatings oor litterêre aspekte of dinge nie. Dit gaan oor die soort verhaal wat Bloemhof vertel, wat die uitwerking daarvan op die leser is, en uiteraard op haar was ook. Mens kan haar die oorvertel van die verhaal vergewe omdat sy dit dikwels met soveel aplomb ophelder. Ek is ook mal oor die krag wat sy aan haar resensie gee deur ’n bondiger, evaluerende styl: “Die ­leser word verplaas soos in ’n ou moewie; begogel, verlei, verlok, ontnugter en ­enduit geboei.”

Indeks, deur Joan Hambidge.
Resensent: Neil Cochrane (Rapport Boeke).
Welkom terug, Neil. En hoe! Met ’n knap analise, deeglike uiteensetting en sonder huiwering wanneer hy Hambidge se leemtes naas haar geslaagde werk uitlig: “Tog word die aanhoudende gepieker oor die digproses eenselwig. Ons weet dit is moeilik en onbevatlik, maar berus ­asseblief.” Sy uiteensetting van die kwatryn waarin sy met haar vriend en mede-digter, Johann de Lange hekel, is uiters goed. Cochrane het groot waardereing vir verskeie aspekte van die bundel, maar wanneer hy moet, verklaar hy onomwonde watter afdeling van die bundel nie slaag nie. Miskien nie heeltemal leesstof vir die Sondagleser wat nog die Bulle se afranseling van die WP in sy bloed het nie, maar vir die liefhebbers van Hambidge se poësie, en digkuns in die algemeen, ’n boeiende resensie om te lees.

Profile photo of crito

by crito

Ligweg

Oktober 12, 2016 in Uncategorized

’n Hunkering se grein, deur Johann de Lange.
Resensie: Tom Gouws (Boeke24)
’n Bietjie humor, baie erns, skerp analise, ’n debateerbare siening van die omslag-illustrasie. Uiteindelik: “’n ontroerende huldeblyk aan die onvernietigbare lewe, en die dood, sy gelate pleitbesorger.” Ek wens hy het ’n bietjie van die geesdrif in sy laaste opmerking in die resensie self ingebou.

Drieklawerblaar deur Christine Barkhuizen-Le Roux.
Resensie: Riette Rust. (Rapport Boeke)
Meer ’n inligtingstuk (weens die samevatting van die verhaal en die retoriese vrae wat mmens in só ’n stuk verwag) as resensie.

Profile photo of crito

by crito

Ovasie

Oktober 5, 2016 in Uncategorized

Maestro, deur Marié Heese.
Resensie: Joan Hambidge (Boeke24)
Joan Hambidge haal plek-plek die groot akademiese hamers uit, wat hierdie resensie baie nuttig sal maak vir studente en navorsers, maar vir die koerantleser miskien verwarrend sal wees. Goed, mens kan aanneem dat diegene wat hierdie resensie lees, ’n baie goed gefundeerde belangstelling het in die letterkunde en die idees van Roland Barthes sal ken. Wat my prikkel, is Hambidge se gebruik daarvan om die roman en sy bekoring vir die koerantleser oop te sprei. Die opmerkings wat sy maak, laat nie ruimte vir agterdog nie, en wanneer sy sê Maestro is ’n okkasie vir ’n staande ovasie, wil jy amper hande klap. Wat ’n pragtige kompliment!

Koukonap, deur Johann Botha.
Resensie: Charles Smith (Boeke24)
Ek het nie gedink ek sou ooit verlang na ’n meer akademiese bespreking van ’n boek nie, maar in hierdie geval doen ek dit beslis. Charles Smith se resensie is heeltemal toereikend op die vlak van ’n intelligente reaksie op ’n boek se inhoud. Trouens, die resensie verloop eersteklas tot by die punt waar hy opmerk dat nie al die karakters volrond is nie. Ook maar die klok hoor lui; as die sentrale karakters nie volrond is nie, sou mens nog dié beswaar snap. Dit is ongelukkig so dat dit van geen skrywer verwag kan word om alle karakters in ’n roman volrond te teken nie. En gee Charles Smith dit ter ere dat hy hier amper ’n essay geskryf het, met ’n besonder treffende afsluiting. Maar omdat mens nou klaar snuf in die neus gekry het, lees jy weer, en jy besef hy het waarskynlik geen idee van Johann Botha se vorige skryfwerk nie, of die kwaliteit daarvan nie.

Drieklawerblaar, deur Christine Barkhuizen-le Roux.
Resensie: Marida Fitzpatrick (Boeke24)
Dit klink na ’n verwikkelde roman, maar hoekom is die resensie só voorspelbaar? Inhoud en lof, gebreke en slotsom. Mening positief. Dan kyk mens maar na die dinge wat die resensent gehinder het. Daar is ’n oorverduideliking van karakters (een van hulle som sy eie aard op). Moet mens aanneem dit geld ook al die ander karakters? Dan: Dialoog wil nie altyd vlot nie. Kan hompe lang dialoog op een bladsy werklik ’n deurlopende gebrek aandui? Wat het skeefgeloop? Ek dink dat as Marida Fitzpatrick die kans kry om iets te resenseer, sy meer ruimte gegun moet word om dit te doen. Sy is ’n gewikste joernalis en moet die kans kry om haarself beter uit te druk en haar punte behoorlik te illustreer. Min ruimte dwing selfs die skranderste resensente om volgens formule te skryf, en dan pootjie hulle hulself met veralgemenings. (Nota: Pierre Brink se vraag onderaan die resensie op die Netwerk24-webblad is ’n baie geldige vraag. Is dit nie “Drieblaarklawer” nie?)

Ek! Ek! Ek!: Herken en hanteer narsiste, deur Riette Rust
Resensie: Herman Lategan. (Rapport Boeke).
Resensie: Kerneels Breytenbach (Boeke24)
Twee uiteenlopende benaderings tot dieselfde boek; Lategan skryf langer en in meer detail, terwyl Breytenbach die boek en sy onderwerp herlei na ’n bekende hedendaagse narsis, en vandaar dieselfde aanpak as Lategan het. Albei resensies maak my nuuskierig genoeg om die boek te wil aanskaf (omrede my skoonpa, kan dit hier in Anonimia maar seker hardop sê …). En tog is daar iets wat hinder: Hoekom is daar nie ook ’n kenner/sielkundige gekry om die boek te bespreek nie?

Profile photo of crito

by crito

Die een en die ander

September 21, 2016 in Uncategorized

’n Hunkering se grein, deur Johann de ­Lange. Resensent: Daniel Hugo (Boeke24)

Taalmeester weeg taalmeester. Daniel Hugo se oordeel is ’n goeie barometer vir alle liefhebbers van die digkuns. Met hierdie resensie verval hy nie in ingewikkelde literêre formulerings nie. Hy takseer en spreek hom reguit uit: Sommige dinge slaag, ander nie heeltemal nie. En uiteindelik trek hy tog kopers vir die bundel – die opmerkings oor die gebruik van die moeilike villenelle-versvorm is genoeg om mens te laat uitslaan van nuuskierigheid.  En die aanhalings is gepas – diegene wat De Lange se oeuvre volg, sal weet dat hy met die jare net aan vernuf wen. Soos altyd slaan Hugo se bedeesde toon deur, asook bewondering.

Amatola, deur Piet van Rooyen. Resensent: Deborag Steinmair (Boeke24)

Goed, dis duidelik dat Steinmair haar vantevore in Van Rooyen se skryfwerk verdiep het. Dis ewe duidelik dat sy Amatola behoorlik gelees het en ’n leuenverklikkertoets daaroor sal kan ondergaan en slaag. Maar hoekom dan lees ’n mens hierdie resensie en jy dink: Dankie, maar nee dankie? Geesdrif nie oorgedra nie.

Profile photo of crito

by crito

Bietjie plus, baie minus

September 6, 2016 in Uncategorized

Jean Meiring beskryf Elsabé Brits se Emily Hobhouse: Geliefde verraaier in Boeke24 as “’n koevoet van ’n boek”. Amanda Botha voel weer in Rapport Boeke dat dit ’n “boek vir ons tyd” is wat “besinnend gelees” moet word.

Albei resensies bevestig ’n persepsie wat nou al ’n paar maande aankom – Elsabé Brits het hier een van die jaar se groot publikasies die lig laat sien, iets wat almal behoort te lees. (Ek is besig daarmee op my Kindle, bygesê.)

Sowel Meiring as Botha laat hul klem val op Hobhouse se geskiedenis – die betekenis van haar dade, die uitwerking daarvan op haar lewe. Dit is jammer dat albei hierdie invalshoek vir hul resensies gebruik het – albei het in die proses nie reg laat geskied aan òf die skrywer  òf die boek nie.

Nie een van die twee resensente bekyk die struktuur wat Brits vir haar boek gekies het, behoorlik nie. Daar is lof in die breë, maar die gehalte van die skryfwerk word nie behoorlik getakseer nie. Elsabé Brits is een van die nuwe geslag joernaliste van wie daar sekerlik nog baie in die toekoms verwag kan word. Iemand wat daagliks in haar vakgebied aktief is, maar ook in soveel meer geïnteresseerd is dat ’n mens seker kan wees Emily Hobhouse is maar net die eerste van haar onderwerpe.

Daar is sekerlik baie te sê oor haar taalgebruik en die manier waarop sy met taal omgaan. Meiring en Botha het hier die kans deur hul vingers laat glip om die kaliber van Brits se skryfwerk aan te teken.

In samehang daarmee toon albei resensies ’n ander baie groot leemte. Nie een van die twee het skynbaar al gehoor van Rykie van Reenen se Heldin uit die vreemde en Emily Hobhouse – The Boer War Letters nie. Hoe mens ookal oor resensies dink, die een ding wat ’n resensent móét doen, is om ’n boek met sy voorgangers te vergelyk.

Nie alleen sou dit vir hulle dan makliker gewees het om Brits se styl te beoordeel nie, maar ook sou hulle vir die moderne leser ’n idee kon gee presies hoeveel Brits aan ons kennis oor Hobhouse toegevoeg het.

As ek Brits was, sou die een vraag wat ek graag beantwoord wou hê, hierdie een wees: “Hoe vergelyk my boek met Rykie s’n?” Daardie antwoord kry sy nie.

Wat help dit Botha verwys na die interessantheid van die aanbod as sy nie ’n verwysingspunt ook gee nie? Wat help dit Meiring betrek die metateks as hy geen bewustheid toon van die publikasiekonteks nie?

Dit het beperkte sin om ’n boek as geslote eenheid te resenseer. Dit is totaal sinloos om dit só te doen wanneer die boek se voorgangers Heldin uit die vreemde (bekroon met die Scheepersprys) en Emily Hobhouse – The Boer War Letters (bekroon met die Recht Malan-prys) is.

Positiewe resensies, swak geskryf. Elsabé Brits het goeie rede om op haar tande te kners.

Profile photo of crito

by crito

Sonder kringfluit

Augustus 31, 2016 in Uncategorized

Wanneer ek ’n resensie lees soos Thys Human s’n van Dan Sleigh se jongste roman, 1795, en dit dring deur welke stuk geskiedenis Sleigh openbaar maak, dan wonder ek of die geslagte van die toekoms ook die voordeel gaan hê van ’n skrywer wat verby al die gelieg en bedrieg kan kyk. Ons is bevoorreg om ’n skrywer van Sleigh se portuur te hê – ’n navorser wat die vergete geskiedenis weer lewend maak.

En, moet ek byvoeg, ons het ook die voordeel van ’n resensent wat die boek behoorlik bespreek.

Thys Human het iets werklik besonders geskryf. ’n Resensie sonder akademiese kringfluit, ’n onderhoudende leeservaring wat net-net genoeg verklap van die boek wat hy bespreek, maar nooit soveel dat mens voel jy weet genoeg of teveel nie.

Jy gáán 1795 soek, en jy sal die res van die prentjie kry in die rustigheid van ’n Sleighiaanse ervaring.

As mens dink aan al die verskillende invalshoeke wat Human kon gebruik het,  is dit onmiddelik duidelik dat hy besluit het op iets wat die kern van die saak stel: Geskiedskrywing gaan oor die oorwinnaars; die teensy verdien ook aandag en hiér gaan dit gebeur.

Dié invalshoek rig hom dan op die hoofkarakter, William Ferdinand van Reede van Oudtshoorn. Via hom betrek Human ook Sleigh se ander groot hooffigure in vorige romans, en rig hom dan op die betrokke geskiedenis wat in 1795 onder die loep kom.

Omdat ek die boek self reeds gelees het, is Human se vermoë om te abstraheer vir my ’n bron van verwondering. Human oordryf nie wanneer hy sê dit is ’n roman van “ensiklopediese omvang” nie; presies wát hy alles daaruit gelig het om ’n maklik leesbare en tog hoogs informatiewe koerantresensie te maak, is merkwaardig.

Uiteraard belig hy ook die tematiese aspekte van die boek, en die relevansie van hierdie roman. Dit het my erg gekielie dat Human ook die groot Suid-Afrikaanse siekte, soos deur Sleigh geïdentifiseer, raakgesien het: “politiek is die kuns om besluite uit te stel tot dit nie langer ter sake is nie”.

Human sou die resensie sekerlik langer kon geskryf het. Daar is baie wetenswaardighede wat nie genoem is nie, veral oor die Van Oudtshoorns se bande met Brittanje. Maar hoekom lesers se pret bederf?

Uitstekend!

Profile photo of crito

by crito

Hartkloppings

Augustus 24, 2016 in Uncategorized

As ek reg onthou, was dit Elmore Leonard wat oor clichés gesê het menst nooit iets moet gebruik wat jy gereeld hoor nie. Resensente is ook skrywers, en mens kan van hulle verwag om die geykte uitdrukkings te vermy – doodgewoon omdat hulle hul seggingskrag verloor het.

Cas van Rensburg is ’n bedrewe stilis, en in sy resensie van Deon Meyer se Koors (Boeke24) bedien hy hom van min clichés. Die omstandighede, uiteraard, is soms nie werklik in die resensent se guns nie.

Van Rensburg se beskrywing van die boek en verhaal voor hom is genoeg om jou te laat besef Koors is nie ’n Mad Max-kloon nie. Dit is ’n boek wat ’n substansiële sprong gemaak het in Meyer se algemene aanpak. Dit het ’n filosofiese element, deels omdat die verhaal daarna maak, maar ook omdat die skrywer self besig is om hom meer te verdiep in die menslike kondisie.

Die resensent gee aandag hieraan, en maak ook ’n paar verrassende draaie  voordat hy met groot lof vir Meyer afsluit. ’n Mens voel lus om die boek onmiddelik te koop.

Pieter Steyn se resensie van Martin Steyn se jongse misdaadroman, Swartval (Boeke24), is nie minder geesdriftig nie, maar dit laat die leser minder onder die indruk van die boek se uniekheid omdat dit sulke voorspelbare dinge sê.

Steyn vergelyk die boek met die TV-reeks Criminal Minds, en vind dit beter “omdat die woordsketse so vernuftig geskilder word dat jou brein tonele skep waarvan skeppers van televisiereekse net kan droom.”

Goed, ek aanvaar dit, want ek weet Martin Steyn is ’n bogemiddelde spanningbeskrywer. Maar daarna kom die clichés. Verkragtinstonele laat jou hart ruk. Die tonele is brutaal.

Dan kry die resensent beter koers, wanneer hy verder ingaan op die uitwerking van die verkragtingtonele, net om weer rigting  te verloor: “Swartval is ’n sielkundige spanningsroman wat jou boei, jou hart laat klop, jou woedend maak, ’n traan in die hoek van jou oë laat opdam”. Daarna word die spanningslyn “snaarstyf gespan” …

By die herlees van die resensie is ’n paar dinge duidelik: Pieter Steyn wil die boek ten sterkste aanbeveel; en die verkragtingstonele is vir hom die element wat hierdie roman opspraakwekkend en leeswaardig maak. Wens hy het sy resensie uit die staanspoor oor daardie boeg gegooi, en vergeet van die hartrukkings en asemhalingsprobleme.