Jy blaai in die argief vir 2019 Oktober.

by crito

Gips en kaas

Oktober 30, 2019 in Uncategorized

My naam is Prins, ek slaap met die lig aan, deur Christine Barkhuizen-Le Roux. Resensent: Erika de Beer (Boeke24) en Joan Hambidge. (Rapport Boeke)

Vir studente van die Resepsiologie is dit goeie nuus dat Erika de Beer afgeleer het om in resensies die storie oor te vertel. Deesdae benader sy die boeke wat sy lees meer krities. Hier vind sy die skryfwerk net so ongemaklik as die onderwerp van die boek. Vir ons edifikasie skyn sy haar toorts op die slordighede in die boek. En voor jy kan sê “Mes!” wroet sy in slonsige denke. Wat, wil ek van Erika weet, is verkeerd daarmee dat ’n vrou wie se geliefde ’n steakhouse het, lanklaas ’n steak gehad het? Dalk is sy ’n vegetariër, dalk eet hulle ander vlesighede wanneer die minnaar nie by die werk is nie? Verstaan Erika die plattelandse lewe, vra mens jouself beangs af. Is daar dalk genuanseerde beskrywings in die boek wat sy nie gesnap het nie? Soos: Die onderskeid tussen ’n Fortuner en ’n gewone Toyota. Op die platteland is ’n Fortuner ’n statussimbool, wat nie verwar moet word met ander Toyota-modelle soos Avanza, Aygo, C-HR, Corolla, Etios en FJ Cruiser nie. Hulle is almal Toyotas. Maar as iemand die model vir die rykes ry, dan is dit net ’n Fortuner. Dis ‘n bakkie de luxe. Of ‘n bakkielose bakkie, as jy wil. De Beer weet skynbaar nie hoe mense oor motors praat nie. Ek sou sê Christine Barkhuizen-Le Roux ken die platteland soos die binnekant van haar hand. En dan kwel De Beer haar ook oor hoe iemand wat by ’n plattelandse Spar verbyloop sal weet dat die mense wat toustaan dit doen om Tikka Chicken te koop. Laat Crito mense wat lanklaas op die platteland was, net daarop atent maak dat die Spar in die meeste dorpies die enigste algemene handelaar is, en dat Tikka Chicken die grootste verkoper daar is, naas die pizza slices. Sulke dorpies het nie ’n KFC nie, sien. Dit spyt my om te sê dat sodra De Beer met die slordighede klaar is, die res van haar resensie begin lyk na vlieë-afvangery.

Gips en kaas, soos die Engelse sê. Om Hambidge se resensie oor hierdie boek te lees nadat jy Erika de Beer s’n gelees het, is soos om Merwe Scholtz se analise van “Rosa Rosarum” te beleef nadat jy voorheen by G. Dekker se vertolking vasgesteek het. Hambidge sien soveel meer daarin raak, en verwoord dit op só ’n manier dat dit onmoontlik is om nie onder die indruk te kom van die roman nie. Die koerantleser weet dadelik hierdie is nie ’n gemiddelde roman oor seksuele trauma nie. Vir my gevoel kan Hambidge wel meer moeite doen met die skakeling van paragrawe en die struktuur van haar argument. Op die oomblik bied sy ’n versameling losstaande indrukke aan – ’n benadering wat soms slaag, maar dikwels ook veroorsaak dat elke paragraaf sy eie gesag moet skep. En dit gebeur nie altyd nie. Mens kan die resensie as geheel neem en afleidings maak, die vraag is net of alle koerantlesers die geduld het om dit te doen. ‘n Boekresensie kan nie Jenseits von Gut und Böse wees nie.

by crito

Allerhande maniere

Oktober 21, 2019 in Uncategorized

Kyk na my: herinneringe aan ’n kindertyd, deur Nataniël. Resensent: Herman Lategan (Rapport Boeke)
Een van die plesiere van Herman Lategan se resensies is die indruk wat hy by jou laat dat hy vir iemand anders kwaad is, en hom nou met groot inspanning in toom hou. Hierdie keer is dit een van Rapport se redaksielede, een met ’n sigbare lang nek. Wie kan dit wees? Die resensie in sy geheel vind Lategan in ’n positiewe luim. Deernis vir Nataniël, groot waardering vir die boek, sluimerende moerigheid oor mense wat met ander se fisieke voorkoms spot. Geskryf met die bekende Lategan-flair.

… en daar was dagga, deur Heinz Mödler. Resensent: Koos Kombuis. (Boeke 24)
Is dit nie eienaardig nie? Mense kan só serieus raak oor die dinge wat eens heerlike spasiële afwykings veroorsaak het, tyd laat rek het en aan seks ’n godsdienstige dimensie verskaf het. Net omdat die taboe opgehef is, en ’n nuwe groeipunt vir die ekonomie gevind is. Koos Kombuis se resensie is vol eerbiedwaardigheid vir die tydigheid en nuttigheid van Heinz Modler se boek. Maar dit is nie die jong Koos Kombuis nie. Dis Koos Kombuis wat die dinge van ’n kind ontgroei het, ouer geword het, en wys. In sy opmerking oor die plaasvervangers wat hy vir dagga gevind het, lê ’n insig wat alles in perspektiief plaas.

By die brandende berg, deur Piet van Rooyen. Resensent: Riaan Grobler (Boeke 24)
Wanneer ’n resensent al sy beskikbare ruimte gebruik om die verhaal en tematiek oor te dra, maar homself nie sover kan kry om ’n lofbetuiging (versluierd of andersins) of verdoeming te gee nie, dan weet ek hy wil iets sê maar is té ordentlik om dit te doen. Is dit regtig nodig om só subtiel te wees?

Die slaghuis, deur Cas Wepener. Resensie: Francois Bekker. (Boeke 24)
Francois Bekker is nie ’n padvinder-resensent nie. Hy is ’n ou hand. En nes Riaan Grobler het hy goeie maniere. Maar ek het tog gedink dat dit baie pikant van hom is om ’n boek wat hy bestemel as synde ’n verhaal in ’n mineurtoon, self in mineurtoon te resenseer.

Die dekonstruksie van Retta Blom, deur Zelda Bezuidenhout. Resensie: Elbie Adendorff (LitNet)
’n Netjiese bespreking wat enigsins bederf word deur die opmerking dat Die dekonstruksie van Retta Blom ’n roman is wat vroue gerus kan lees. Wat?!?! Het Adendorff dan nie reeds in die begin gesê dit is chic-lit nie? Of is dit weer ’n geval van ’n Afrikaanse resensent wat nie die kans kan laat verbygaan om onderwyser te speel nie – kom suster, lees en leer…

by crito

Nuwe note

Oktober 15, 2019 in Uncategorized

50 Jaar met Fred – Fred Mouton se beste spotprente, saamgestel deur Bun Booyens. Resensie: Joan Hambidge. (Boeke24)
Joan Hambidge is darem ’n aanwins vir enige koor. Maak nie saak wat gesing word nie, sy sing saam. Hierdie keer oor spotprente. Sy weet van, oor ’n honderd. Ken al die name. Zapiro, Charley Hebdo, TO Honiball, DC Boonzaier, daais. Sy fluister die jongste skinner oor Anton Kannemeyer en Conrad Botes. Sy sit én die groot dreun én die hoë fluite in. Dis genoeg vir ons. Laat hulle wat ore het, luister. Die lees is egter nie altyd so maklik nie.

Vlug van die gees, deur Cas Vos. Resensie: Johan Myburg. (Boeke24)
Dit verg ’n digter van formaat om ’n resensie van formaat, soos hier, te skryf. Myburg benader Cas Vos (elf bundels sterk, na dese) met deernis, begrip en waardering. Sy hele aanpak getuig van waardigheid. Met die herlees van die resensie besef jy bykomend met hoeveel smaak Myburg te werk gaan. ’n Resensent hoef nie alles uit te spel nie. Myburg se sterk punt is die briljante aanknopingspunt in die begin en die pad wat hy volg om by die laaste vier woorde van sy resensie uit te kom – en wat ’n treffende formulering is dit nie.

Robey Leibbrand: ’n Lewe van fanatisme, deur Albert Blake. Resensie: Bill Nasson (Rapport Boeke)
Heerlikheid! Bill Nasson se resensie is só verfrissend anders. Reguit, op die punt af. Sy taalgeruik adem ’n ander era. Boksemdais, prima donna, hondsdol. Soms gebruik hy woorde wat die politiek korrekte Slangevanger van Grabouw so nooit as te nimmer sou gebruik nie, soos “kranksinnig”. Mens geniet die lees só dat jy wens die resensie was langer. Nasson verstaan die medium. Jy kry ook die gevoel dat hy kundig genoeg is om meer oor die onderwerp te weet as Albert Blake self. Dankie ook vir die  Evelyn Waugh-aanhaling. “The fatal flaw of minor fascists.” Nóú verstaan ek vir Blink Stefaans.

Hond se gedagte, deur Kerneels Breytenbach. Resensie: Willie Burger. (Boeke24, Vrouekeur)
Twee vir die prys van een. Elke hond kry sy dag in die DMZ tussen Geestelikheid en Geestigheid, maar niemand tree in die bres vir Rena Pretorius nie, nie eens haar oud-kollega nie. Wat word van ons volk?

Oopmond, deur Jan Vermeulen. Resensent: Jonathan Amid. (Boeke24)
Dit sit nie in elkeen se broek om jeugromans te resenseer nie. Amid kaats sy bespreking teen ’n verwysingsveld van skrywers wat soortgelyke tema’s as Vermeulen aangepak het. Hy prikkel die koerantlesers met net genoeg van die verhaal. Mooi skoot! Vertel jou tiener hiervan, bekommerde ma. Ek kon egter nie uitpluis of daar wel ’n verwysing na Michael J. Fox in die boek is nie.

Sypaadjie, deur Alma Rossouw. Resensent: Maryke Roberts. (LitNet)
Wel ja, jy sien, die resensie gooi my effens van my storie af want ek wil eintlik weet of dit die soort boek is wat ek kan lees terwyl ek my trekker bestuur maar nou weet ek nie so mooi nie want die 115 bladsye het verbygegaan teen 200 kpu sê Maryke Roberts en sy behoort te weet my vriend sy behoort te weet want sy lees sulke boeke wanneer die dokter haar laat wag en wanneer sy haar paspoort hernieu of wanneer sy ’n uur neem om ’n koppie koffie te drink terwyl sy lees. Maar wat weet ek? Ek het gedog resensies gaan oor die dinge in boeke, nie die dinge naas die boeke nie.

by crito

Oktober 1, 2019 in Uncategorized

Seks, leuens en die internet, deur Erla Diedericks. Resensie: Karin Eloff (Rapport Boeke)
Dit sou maklik wees om te sê Karin Eloff klim ’n bietjie diep in Erla Diedericks se karakter in, maar mens  moet soms ook die ou aksioom onthou: As jy jou lyf toffie hou, moet jy weet dat jy gelek gaan word. Eloff reageer baie direk op Diedericks se lewensverhaal. Miskien omdat sy so baie van die dinge self ondervind het, maar uiteindelik sien sy ook die ommekeer en die insig raak. In wese is daar geen hemelsbreë verskil tussen Eloff en Riette Rust se taksering nie; dis net die manier van hul reaksie beskryf wat verskil.

Tronkhond, deur China Mouton. Resensie: Herman Lategan. (Boeke24)
Welkom terug, Herman Lategan! Voetjie-vir-voetjie. Lang opsomming van die inhoud. Sou mens anders kon? Miskien die name van Bosman en Breytenbach laat val het, maar sou dit die aandag beter gehou het? En dan, in die slotparagraaf, die blik op die man se siel, of  “die asem in die gevoelvolle verhaal”, soos Lategan dit stel: Mouton se liefde vir honde. Ja, dieselfde spesie wat Lategan aan die boud gebyt het.

Soekmekaar, deur Dana Snyman. Resensie: Koos Kombuis. (Boeke24)
Koos Kombuis se naam duik nou met groter frekwensie in die koerante op as ’n jaar gelede. Hierdie een is een van sy welkome verskynings; stilisties kenmerkend van sy openhartige, direkte aanslag. Hy is bewus van die kritiek wat in die verlede teen Snyman ingebring is, en sit dan uiteen hoekom hy nie geneig is om Soekmekaar as bewysplaas vir daardie kritiek te laat brandmerk nie. Mnr Kombuis is begeester deur die boek, en dit is wat mens die langste bybly. Ander se geesdrif is aansteeklik.

Noorman, deur S.D. Fourie. Resensie: Juliana Coetzer. (Rapport Boeke)
Alles in hierdie resensie irriteer my. En as ek so voel, is ek seker die skrywer self kan slange vang. Die sleutel vir my reaksie is in die slot, waar Coetzer in die voorlaaste paragraaf sê, onder meer, “Haar woorde vloei sonder inspanning en laat jou met die gevoel dat Noorman ’n lekkerleesboek is wat jy nie hoef te ontleed nie.” En dan stuur sy almal met ’n kluitjie in die riet: “Aanhangers sal beslis nie teleurgesteld wees nie, en nuwe lesers wat ouwêreldse verhale met allerlei intriges op verhoudingsvlak geniet, sal ewe lekker peusel aan die boek. Inwonders en oud-inwoners van die Strandveld sal weer ekstra waardering hê vir die herinnering van hul geliefde streeksuitdrukkings.” Was die kwasi-akademiese inleiding, die verkneukeling oor interessante taalgebruik, en die lang samevatting van die verhaal dan werklik nodig? As ’n resensent só duidelik aandui dat sy die boek as benede ernstige refleksie beskou, het mens geen ander keuse as om te voel dat jy hier taai deeg gekry het terwyl jy poffertjies gesoek het.