Jy blaai in die argief vir 2018 September.

Profile photo of crito

by crito

Besoedelde geskiedenis

September 19, 2018 in Uncategorized

Ek wonder of dit nog ooit gebeur dat koerante resensies aan resensente teruggee met aanduidings van hoe daardie resensie beter of interessanter aangebied kan word? Die resensie wat hierdie vraag vir my opgewerp het, is Anna Kemp s’n oor ’n Skerfie glas, Erika Murray-Theron se familiegeskiedenis (Rapport Boeke).

Dis nie ’n swak resensie nie. Dit kon net veel beter aangepak gewees het – en ek sê dit nie uit wysneuserigheid nie. Ek sê dit omdat Anna Kemp aanduidings gee dat sy die belangrikste aspek van Murray-Theron se werk raakgesien het, en dit voorts staaf met verwysings wat aantoon hoe dit werk, en die skrywer se insigte, aansluit by ander internasionale publikasies.

Die kern daarvan is ’n verwysing na Eva Hoffman se After Such Knowledge: Memory, History and the Legacy of the Holocaust. Sentraal híér is die problematiek waarmee die kinders van mense wat Nazi’s was ná die uitspeel van die tweede groot wêreldoorlog te kampe had, en die verskriklike nagmerrie waarmee dit hulle laat: “I could imagine the dismay of learning you are the inheritor of a tainted, an abhorrent history”.

Uiteraard is dit presies hierdie gedagte waarmee baie jong, wit Suid-Afrikaners vandag worstel. En dit is hierdie vraagstuk wat sekerlik sorg dat Murray-Theron se boek baie aktueel is en, wat my betref, ’n baie belangrike publikasie is.

Maar Anna Kemp het daardie problematiek gelaat vir die baie lang voorlaaste paragraaf. Die aanloop daartoe is ’n uiteensetting van die inhoud, van die mense wat “klein staan in ’n wye landskap”. Dit is die verhaal van vroue se wedervaringe in Murray-Theron se familie. Dit noop Kemp dan ook uiteindelik om te sê dat ’n Skerfie glas veral tot vroue sal spreek.

Dit is darem ’n geweldige eng siening, so asof dit onmoontlik is om ’n situasie te bedink waar manlike lesers nie ook daardeur aangespreek sal word nie. Maar nou ja, as mens die boek net as ’n versameling sienings van die vroue in Murray-Theron se voorgeskiedenis wil sien, dan kan ek verstaan hoekom Kemp tot hierdie konklusie gekom het.

Kemp maak wel die punt dat die derde laaste hoofstuk in die boek, “Witbrood”, merkwaardig is, wat dan die aanknopingspunt met Eva Hoffman gee. Ek het, net vir interessantheid gaan kyk hoe resensente in die groot oorsese koerante destyds op Hoffman se boek gereageer het. Die besprekings in die Londense Observer en Independent gee albei dadelik ’n breë blik op die kernprobleem: hoe verwerk die huidige geslag die kollektiewe skuld van ’n besoedelde geskiedenis. Dié aanpak was ook by ‘n Skerfie glas nodig.

Om dan terug te kom na ’n reaksie op Murray-Theron se werk, en die saak op sy naam te noem, wat Kemp nie doen nie: Hoe moet ons, en ons kinders, rekenskap gee van ons ouers en voorouers se aandeel in die skep en afdwing van die apartheidstelsel?

As ek Kemp reg verstaan, is dít wat Murray-Theron in die derde laaste hoofstuk van ’n Skerfie glas doen. Binne die konteks van veral die Afrikaner se versplinterende groepsidentiteit, maak dit van hierdie werk van Murray-Theron een van die belangrike bydraes tot dit wat oorgebly het van die Afrikaner se kulturele bewussyn.

Dán is dit nie ’n boek wat net tot vroue spreek nie.

Kemp sluit af met die opmerking “En oor 100 jaar sal die dokumentêre waarde van hierdie pointillistiese skildery (bl. 203) ’n nóg groter reik­wydte hê.” Ek twyfel nie daaroor nie. Ek glo egter vas dat mens nie ’n honderd jaar daarvoor te wag nie, en dat Anna Kemp dit in die eerste paragraaf al moes gesê het.

Profile photo of crito

by crito

Hoe dit gesê word

September 5, 2018 in Uncategorized

Alhoewel ek deesdae taamlik kieskeurig is oor die boekresensies wat ek end-uit lees (het vanoggend nog die NYRofB ongelees eenkant gesmyt om na Markus Jooste op TV te kyk), moet ek erken dat ek enigiets uit Jean Meiring se pen dadelik lees. Mens bou ’n gevoel op oor ’n resensent se smaak en insig.
Afgelope Sondag het hy vir Rapport Boeke geskryf oor ’n debuutwerk, Annie Klopper se roman, Die tragiese saak van Pamina Vermaak.
’n Ou aksioom van die joernalistiek is dat debuutwerke met sagte handskoene hanteer word. Hou die lang lem vir die tweede werk. Die opskrif van die resensie, “Dié boek klots van die clichés”, sou my normaalweg laat aanbeweeg het na ’n volgende resensie. Jean Meiring se naam het my dit wel laat lees.
Wat sal Annie Klopper uit hierdie resensie leer? Waarskynlik dat mens baie seker van jou aanslag moet wees as jy dit waag op die gebied van satire en pastiche.
Meiring se bespreking laat dadelik een ding blyk: Hy was gewillig om deur die boek oorrompel te word. Hy gee uit die staanspoor tekens dat hy die kodes van die omslag raaksien, en lus het vir die spel wat gespeel gaan word.
Sy precis van die inhoud is lekker baldadig geformuleer, genoeg so om my te laat wonder of die boek tog nie vir my bedoel is nie, die negatiewe implikasies van die opskrif ten spyt.
Maar dan begin hy met sy kritiese aantekeninge, en begin mens besef dat die dinge wat gaan volg, sal veroorsaak dat jou positiewe gevoel na negatief swaai. Die koerantleser is gewaarsku, die skrywer maak aantekeninge oor die dinge wat sy volgende keer moet vermy, en die uitgewer voel ongemaklik.
Dit is ’n boek wat meer substansie kort, suiwerder dialoog-hantering, en fyner redigering.
Maar aan die ander kant kondig Meiring tog ook die begin van ’n skrywersloopbaan aan. Hy het waardering vir baie aspekte van die boek – die feit dat daar wel soms ’n ironiese metastem is, en die deursurende humor.
Annie Klopper sal sekerlik baat kan vind by hierdie bespreking, en dit is uiteindelik wat die belangrikste is.
Kay-Ann van Rooyen se resensie van Tinus Horn se Wat het geword van Dinsdag? (Rapport Boeke) is toereikend, maar ook effens teleurstellend. Haar reaksie op Horn se boek is nie te fouteer nie, en ek is seker dat skrywer en uitgewer albei in hul skik sal wees daarmee.
Wat my kwel, is dat sy nalaat om aan te toon dat Horn aansluit by ’n baie gewilde tema in die internasionale letterkunde, dié van kunsvervalsing. Hoe vergelyk dit met die bekende werke van Donna Tart, Martin Suter, William Gaddis en Dominic Smith? Het sy dit genoem, het die resensie dadelik gewen aan gesaghebbendheid.
Schalk Schoombie het vir Boeke24 geskryf oor Jean-Pierre de Kock se Die daggaboer. Schoombie het ’n koel oog. Buiten die een opmerking oor die hoofkarakter wat homself moontlik aan sy eie produk vergryp het, vermy hy die soort humor wat ’n roman oor iemand wat met dagga boer naby Baarskeerdersbos amper noodwendig by mense uitlok. Hy lees die roman met ’n meer afstandelike benadering, sy waarneming oor die tematiek baie skerp en sy plasing van die werk binne ’n verwysingsraam baie nuttig: “In die trant van ’n man alleen teen die natuur, ’n Crusoe op sy eiland, Henry David Thoreau se ode aan Walden, Hemingway se ou man en die see, kies Lennet obsessief die donkergroen paadjies van alleenwees, wegkruip en oorleef.”
Daar straal ’n warmte jeens die boek uit die resensie, en ek is seker meeste lesers sal dit raaksien.