Jy blaai in die argief vir 2017 Augustus.

Profile photo of crito

by crito

Briljant

Augustus 30, 2017 in Uncategorized

Crito kry tot in sy murg lekker wanneer ’n resensie soos dié van Jean Meiring oor Eben Venter se Groen soos die hemel daarbo (Netwerk24) verskyn. Die vorige keer dat so iets gebeur het, was in Julie verlede jaar, toe Elmari Rautenbach geskryf het oor Valda Jansen se Hy kom met die skoenlappers.

Die saak staan só: Die grade van positiewe resensies is uiteenlopend. Mens kry swak geskrewe resensies. Mens kry onbetrokke, afstandelike akademiese besprekings. Jy kry gloeiende resensies  wat oorhel na reklame en jy kry ewe gloeiende resensies wat die belesenheid van sowel outeur as resensent belig. Mens kry positiewe besprekings wat lesers net wil inlei in die vreugdes van die boek en jy kry positiewe besprekings wat vir die skrywer die binnevet van die boud gee omdat daar nog swak plekke in die kunswerk te bespeur is.

En dan kry jy die briljante besprekings waarin die resensent dit regkry om sy/haar geesdrif in ruime mate oor te dra in taal wat tintel – dog ook duidelik getemper deur die wete dat dit nie die resensent se waardigheid behoef om nou ál die boek se heerlikhede uit te blaker nie.

Wat die leser dan in Jean Meiring se resensie aantref, is die geesdrif en verkneukeling van iemand wat die lees van ’n spesifieke boek verruklik én sanerend gevind het; ’n resensent wat verbande lê sonder om opdwingerig te wees. Iemand wat, om Opperman se beskrywing opnuut te gebruik, kolporteur is vir die boek op die sinvolste moontlike manier.

Dit is asof Venter vir Meiring aanspoor om self kreatief te skryf. Daar is talle voorbeelde hiervan in die resensie; ek sal graag wil hê dat die mense by WAT moet kennis neem van “gordellose lendene”. Meiring se geesdriftige vloed van gedagtes is só netjies en beheersd dat ’n mens wil hande klap vir iets soos: “Daar roep dr. Spiteri veelal Michel Foucault die kamer binne, én Aristoteles en die breë Griekse ideëryk. As ambrosia bied sy vir Simon afrodisiakum en kairos aan.”

Maar gaan lees self by http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/afrikaanse-romansier-se-sonderlinge-stem-20170827

Crito is uit sy kassie uit oor hierdie resensie. Mag daar nog vele boeke wees wat só ’n reaksie by Jean Meiring uitlok!

Corné Coetzee se debuutdigbundel, Nou, hier het twee resensies by Netwerk24 uitgelok, albei deur digters van formaat. Louis Esterhuizen s’n in Boeke24 en Joan Hambidge s’n in Rapport Boeke. Dit is albei voorbeelde van wat ek hierbo beskryf as positiewe resensies wat die leser wil inlei na die goeie hoedanighede van die bundel, sy vreugdes.

Esterhuizen en Hambidge se aanpak verskil aansienlik, maar uiteindelik probeer hulle albei die nuus oordra dat hier ’n nuwe digterstem is wat baie ernstig opgeneem moet word. Dit is ’n blye verwelkoming, sekerlik, maar ook vir die digter ’n teken dat sy begryp en waardeer word, en wie se tegniese vernuf hoog aangeslaan word.

Hambidge spreek ook die een aspek in die bundel aan wat sekerlik in die jare hierna vir ’n  nagraadse student baie stof vir ’n verhandeling sal gee, naamlik Coetzee se nawoord, waarin sy ontken dat die gedigte outobiografies is.

Laat vandeesweek se ander resensies as gelees beskou word.

Profile photo of crito

by crito

Van Smuts tot Scholtz

Augustus 23, 2017 in Uncategorized

Nou goed, terug op Afrika-bodem. En die eerste resensie wat Crito lees, is een oor Jan Smuts: Van  boerseun tot wêreldverhoog (Rapport Boeke). Dié boek onder redaksie van Kobus du Pisani kom uit  ’n universiteitsomgewing wat voorheen een van die bastions van Afrikaner-nasionalisme was, Potchefstroom.

Daar is soveel subtekste en vreemde gewaarwordinge wat by mens opkom terwyl jy die resensie lees, dat ek dit aan lesers sal oorlaat om hulle self te gaan verkneukel daaroor.

Wat wel gesê moet word, is dat dit ’n boek is, te oordeel na die bespreking, wat getuig van groot geloof in die onderwerp. Dit kos ’n spesiale soort vasberadenheid om in hierdie dae van Black First Land First en Wit Monopolie-kapitaal ’n navorsingsprojek oor die groot Sap saam te stel. Nooit weer sal Crito die term Dopper-hemel ydelik gebruik nie.

Presies hoeveel verander het sedert een van PU vir CHO se beroemdste allumni op 2 Februarie 1990 die groot ommekeer aangekondig het, besef ’n mens as jy Chris Burgess se resensie van hierdie boek lees en jouself afvra of enigiemand tussen 1948 en 1990 dit ooit sou gewaag het om aldaar ’n navorsingsprojek van hierdie omvang aan te pak oor Jan Smuts.

Wat my veral posiitief stem van Burgess se bespreking, is dat hy nie skroom  nie om aan te dui dat Smuts ’n sleutelrol in ons geskiedenis gespeel het, en sy internasionale aansien verdien het. Die maklike uitweg sou wees om vir lief te neem met die modieuse opvatting dat ons geskiedenis eintlik in 1974 begin.

Jan Taljaard skryf vir Rapport Boeke oor Kleinboer se Hierdie huis. Soveel goeie dinge is al oor hierdie boek geskryf, weke gelede. Wat kan Taljaard skryf wat nuut is? Dit is sekerlik ook die vraag waarmee hy self geworstel het.

Die antwoord wat hy uiteindelik gevind het, is vir Crito veelseggend. Taljaard het alles oorweeg en uiteindelik besluit “Kleinboer se ongelooflike vermoë om die een perfekte Afrikaanse sin na die ander perfekte Afrikaanse sin op papier neer te pen wat van Hierdie huis ’n besondere roman maak.”

’n Mens hoef eintlik nie eens verder te lees aan die resensie nie. Taljaard het die een aaspek van die roman geïdentifiseer wat só belangrik is dat Crito dadelik die boek sal koop. As ’n resensent dit van enige boek sê, sit Crito regop. As Jan Taljaard, wat koerantlesers as woordsmid ken en hoog ag, dit aldus beskryf, is dit die beste stempel van goedkeuring wat ’n boek kan kry.

Abel Esterhuyse se bespreking van Leopold Scholtz se Ratels aan die Lomba (ook Rapport Boeke) het Crito in meeste opsigte geboei. Dit is nou as mens sy flou aanloop ignoreer – kan die akademici nooit leer dat koerantlesers se aandag geboei word deur sterk inleidings nie? Wie wil nou werklik ’n resensie lees wat begin met ’n opmerking soos “Leopold Scholtz het al verskeie boeke en akademiese artikels oor Suid-Afrika se militêre betrokkenheid in Namibië en Angola die lig laat sien”? Hy kon eerder sy slot aangepas het vir ’n sterk inleidende paragraaf: “Scholtz slaag uitmuntend daarin om die gebeure waaraan die Charlie-Eskadron in Oktober 1987 blootgestel was, te kontekstualiseer en te beskryf. Sy werklike bydrae is egter in die menslike element van oorlog wat belig word – die rou emosies en harde individuele werklikhede waarmee soldate gekonfronteer word.”

Die resensie self is deeglik in sy omvattendheid – maar ek mis een stukkie inligting. Dít is of Scholtz enigsins die sluier lig oor die beriggewing van die koerant waaraan hy destyds verbonde was, Die Burger, oor die menslike sy van die grensoorlog, en of Scholtz dit goed gevind het.

Daar was ook resensies oor ’n digbundel van Corné Coetzee en Dan Snyman se jongste, maar later meer daaroor.

Profile photo of crito

by crito

Verposing

Augustus 15, 2017 in Uncategorized

Groot verskoning, my aandag is op die oomblik nie by resensies oor Afrikaanse literêre werke nie, maar by Salzburg en die wonderlike wêreld van Mozart en musiek.

Daar is darem een resensie wat my aandag kon weglei van Garancia en Netrebko (deesdae blond) en Wozzeck – Louise Viljoen se ressensie-essay op LitNet oor Etienne van Heerden se Die wêreld van Charlie Oeng.

Dis ’n kragtoer. Hoe dieper mens in die essay in lees, hoe meer besef jy hoe baie mens die belesenheid en insig van hierdie besonderse resensent mis.

Meer gaan ek nie sê nie. Selfs mense wat agter skuilname wegkruip moet nou en dan ’n verposing neem.

Toedels, of soos Arnie gesê het, “I’ll be back.”

Profile photo of crito

by crito

Die mens agter die boek

Augustus 2, 2017 in Uncategorized

Al reisende probeer Crito tred hou met Afrikaanse resensies. Hier langs die Seine is dit eerder die lang, eensame skaduwees wat boei as die webblaaie wat wisselende hotspots my help om op die tablet oop te blaai.

Dan kom daar ’n resensie verby soos Koos Kombuis s’n van Kleinboer se Hierdie huis, en Crito se hart verlang met ’n punt na René Wellek en Austin Warren en al die snare van die New Criticism. Vader sy gedank die semiote en pomo’s het ons van hulle verlos, dink ek altyd – totdat ’n resensie soos hierdie aankom.

Kombuis se resensie verskil heelwat van dié van Johann Rossouw en Riaan Grobler, maar is ook positief ingestel jeens die roman. Kombuis het ’n baie kenmerkende styl – sal eintlik ’n podcast hiervan waardeer, gelees deur Kombuis self in daai pragtige, verleidelik onskuldige stem van hom – en hy benader die roman in vrede en vriendskap.

Vriendskap is natuurlik die sleutel. Hy ken die skrywer goed genoeg om sy vorige twee romans te gelees het en te besef het dat die narratiewe kurwe ’n draai moet maak na ’n afsluitingspunt. Hierdie huis lewer vir hom verrassings, vervul sy verwagtings nie volledig nie (ten goede, bygesê, want Kleinboer ken die waarde van verwagtinge dwarsboom) en tog besef hy die sluiting is goed.

Sy kritiese gedagtegang verlei hom na die lewe van die skrywer self. Toegegee, Kleinboer se drie romans is outobiografies en daarom is daar ’n mate van regverdiging vir dié benadering. Wat hy oor die roman se konstruksie en komponente sê, is besonder interessant om te weet.

Die vraag kan wel gevra word of Kleinboer nie in sy skryfproses die outobiografiese feite oorgehewel het na die sfeer van fiksie nie. Die seleksie van inligting geskied toeg om ’n breër ideë-konstruk te skep. ’n Mens hoef maar net Rossouw se analise te lees om te besef hoe substansieel daardie ideë-konstruk is.

Neil Cochrane skryf oor S.J. Naudé se Die derde spoel. Ek kon nie op die tablet bepaal of dit by Boeke24 of Rapport Boeke verskyn het nie, want Netwerk24 se e-koerant-funksie werk nie op die tablet nie. Maar mens kan danksy die webwerf aflei dit was in ’n koerant, wat die opvallende akademiese aanpak ietwat steurend sou maak. Maar op die tablet steur dit nie, trouens, Crito het dit met groot aandag gelees, en tesame met Dewald Koen se bespreking van hierdie boek meen ek dat Naudé baie tevrede kan voel.

Wat Cochrane betref, onthou Crito dat daar al in die verlede verwys is na sy akademiese benadering. Hierdie keer egter kan mens met die uitsondering van ’n taamlike dor inleidende paragraaf, nie fout vind met die resensie nie. Ek sal selfs sover gaan as die resensie voor te hou van presies hóé deeglik ’n resensent binne ’n klein bestek kan wees. Die kritiek wat hy uitspreek, sal sekerlik met erns ontvang word deur die skrywer self.

Dan, ten slotte, blyk Cochrane se eie woordvernuf baie duidelik wanneer hy ’n slotparagraaf formuleer wat vir my ’n skitterende voorbeeld is van hóé goed ’n resensent alles kan saamtrek in ’n sterk evaluering. Daarvoor verdien Cochrane alle lof.

Ander resensies waaraan ek met waardering gelees het, is Jonathan Amid s’n oor Madelein Rust se Moordhuis en Dewald Koen s’n oor Rooi haring van Schalk Schoombie. Dit is interessant dat nie alleen die getal Afrikaanse speurboeke jaarlike toeneem nie, maar ook val dit op dat die resesente wat dié deel van die gepubliseerde lektuur ernstig opneem en onthullend daaroor skryf, ’n gevestigde teenwoordigheid op Afrikaanse boekeblaaie word.

Tot sover dan. My koffie raak koud.