Jy blaai in die argief vir 2016 Junie.

Profile photo of crito

by crito

Kragtaal

Junie 29, 2016 in Uncategorized

Is dit nodig om te vloek in ’n resensie? Deborah Steinmair en Kerneels Breytenbach gebruik elk met taamlike effek in hul jongste resensies – die vraag is net of dit fatsoenlik en gemotiveerd is.

Steinmair bespreek Karin Brynard se nuwe roman, Tuisland, in Rapport Boeke. Dis Steinmair deluxe. ’n Resensie wat soveel moontlik van die roman toelig sonder om die plesier en verwikkeldheid presies uit te spel.

Op ’n manier herinner sy aan die resensiestyl van Rykie van Reenen. Eenvoudige taalgebruik, opregte gevoelens wat verwoord word, en geen kans dat die leser dalk sal begin wonder of die resensent tong in die kies skryf nie.

Daarom dat dinge soos “Mensig, die vrou kan skryf”, “die generaal se witbroodjie”, “pierewaaier-polisieman”, “sy neuk al skeef” en “die karakters (is) duidelik” ten slotte opvolg met ’n allesopsommende uitroep van bewondering: “Magtag!”

Volgens my is dit ’n totaal aanvaarbare gebruik van kragtaal. Ek het op my eentjie probeer dink aan woorde waarmee mens dit sou kon vervang, maar Steinmair het die regte ene gekies.

Al wat my uiteindelik gekwel het, is hoe ook Steinmair dit regkry om ondanks haar bewondering vir Bryanard se boeke totaal in gebreke te bly om die afwesigheid van Ghaap aan te spreek; asook haar verklaring “Beeslaar is ’n karakter wat baie stadig op my gegroei het”. Wat? Is hy ’n vrat?

Breytenbach resenseer Johan Kruger se Die formidabele Ling Ho (Boeke24). In die tweede paragraaf laat waai hy met “Fokkit, maar ek het lekker gelees aan Die formidabele Ling Ho!”

Ook hier het ek gewonder wat anders hy sou kon gebruik het: magtag, gedorie, mapstieks … Die kanse vir ligsinnigheid en sarkasme is groter, en uiteindelik sal ’n mens moet toegee dat fokkit, ’n redelik bekende woord in algemene omgangsgebruik van Afrikaans, tog in hierdie konteks baie funksioneel is.

Breytenbach wil die aandag dadelik trek vir die punt wat hy in die daaropvolgende paragrawe maak – mens moet satiriese romans verkieslik so gou as moontlik na publikkasie lees omdat die konteks so vinnig verander.

Dit bly natuurlik ’n ope vraag of mens fokkit baie gereeld kan gebruik. Meermale binne een resensie sou die resensie laat klink soos ’n vroeë toneelstuk van Pieter-Dirk Uys; gereeld in sy resensies sal daarvan ’n stilistiese hebbelikheid maak. Ek glo nie ons gaan dit gou weer sien nie. Die res van die resensie is in “skoon” taal geskryf, wat baie opmerklik is en uiteindelik net weer die aandag teruglei na daardie een woord.

Uiteindelik voel mens ook dat die gebruik daarvan die skokwaarde van die woord verminder.

’n Laaste gedagte oor dié resensie. Selfs geoefende resensente kom gruwels oor. Breytenbach se oorvloed van “moeiteloos” is ’n goeie voorbeeld daarvan.

Profile photo of crito

by crito

‘n Kwessie van groei

Junie 22, 2016 in Uncategorized

Cas van Rensburg spreek in Boeke24 die oordeel uit oor Karin Brynard se derde roman, Tuisland. ’n Ou hand soos hy weet presies wat al die Brynard-aanhangers (waaronder ek tel) wil weet: Het Brynard gegroei as skrywer?

Vra jou wel af hoekom juis dié vraag vir die afficionados belangrik is. Brynard was met Plaasmoord al ’n misdaadskrywer wat met ’n literêre romansier se sensitiwiteit haar woordwerk uitgelê het. met Onse vaders het die klem sterk op die spanningselement geval, meer as op die literêre. Watter kant toe nou?

Die inleidingsparagraaf van hierdie resensie is ’n gekompakteerde boodskap. Die groei is in die literêre rigting, maar die narratiewe rigtingwyser is steeds die misdaadoplossing. Die eerste paragraaf is vir bewonderaars geskryf, ’n direkte aanduiding dat hulle nie teleurgesteld gaan wees nie. Die res van die resensie is ’n formaliteit, agtergrond vir die toekomstige leser, en tydgenootlike evaluasie vir die lesers van die toekoms wat gaan navorsing doen oor die skrywer Karin Brynard.

En diegene wat Brynard nog nie beleef het nie, sal ná hierdie resensie sekerlik geen verskoning meet hê nie.

Maar, maar ….

Hoe Cas van Rensburg dit regkry om die geleentheid te laat verbygaan om die leser in die prentjie te bring betreffende Ghaap, dít weet nugter alleen.  Waarheen het hy verdwyn? Was die telefoongesprek met hom teen die einde van Onse vaders sy laaste verskyning?

Nee man, só maak jy nie met Brynard-bewonderaars nie.

Alé Steyn se bespreking van Ilse van Staden se veearts-roman Goeie dood wat saggies byt (Rapport Boeke) is uitnemend en doeltreffend. Dit wek belangstelling en verklap nie geheime nie. Wat my wel gepla het, is dat sy duidelik voel die omslag is onvanpas en die titel té obskuur, maar sy het nie die moed om dit pront te stel nie. “Moenie dat die omslag of titel jou afskrik nie” – dit is té sagkens gestel, en laat mens voel dat Steyn nie werklik sterk voel oor dít wat sy met die kru omslag en onverklaarde (deur Steyn) titel wil kontrasteer nie.

Heleen Meyer se resensie van Die Banting-oplossing van Bernadine Douglas en Bridgette Allan  (Rapport Boeke) is’n uitstekende poging om ’n boek se inhoud uiteen te sit sonder om in die kleiner detail verstrik te raak. Dit bly net vir my vreemd dat sy oor hierdie nuwe publikasie kan skryf sonder om ooit na Tim Noakes en Kie se baanbrekeresboek oor dieselfde onderwerp te verwys en te sê of die nuwe boek ’n verbetering is op die Noakes-boek.

In kontras het ek Johan van Zyl se blootlegging van Groente van tuin tot tafel (Rapport Boeke) met groot innerlike lekkerkry gelees. Mens snap gou dat hy redelik onlangs begin het met sy eie tuin en die groei van groentes vir sy eie tafel, en dit is ’n plesier om te sien hoe subtiel hy dit gebruik om sy reaksie op die boek te ondersteun.

Hy veskaf ook ’n verklaring vir die genot wat ek Saterdae uit my tuinwerk voel: “Blootstelling aan die mikrobiese diversiteit in grond – en spesifiek die grondbakterie genaamd Mycobacterium vaccae – onderdruk nie net inflammasie in Homo sapiens nie, maar is ook ’n natuurlike antidepressant wat serotonienproduksie ’n hupstoot gee en jou gelukkiger en meer ontspanne laat voel.”

Wil jy nou meer!

Profile photo of crito

by crito

Erwe van die vaders

Junie 8, 2016 in Uncategorized

Dis nie elke dag Krismis nie. Vandeesweek was daar ’n handjievol resensies van nuwe Afrikaanse publikasies, wat mens met wilwillendheid deurgelees het, en een resensie wat vasgesteek het in jou gedagtes. Dit is Erika de Beer s’n van Die skaalmodel in Boeke24.

Dié roman van Anneli Groenewald sorg dat Skipskop en sy geskiedenis, gekaats teen die moderne lewe op Bredasdorp, deel van ons nasionale narratief bly. As mens dink hoeveel deur die jare oor Distrik Ses geskryf is, is hierdie hopelik die begin van ’n nuwe herstelproses. Terwyl ons owerstes nou grond wil teruggee …

De Beer se reaksie op die boek is vir my veelseggend. Sy haal heel tereg David Kramer se bekende liedjie oor Skipskop op. Daardie liedjie het baie harte geroer, maar nie dié van die Botha-regime nie. Die resensent laat haar nie verlei voor die versoeking om die verhaal te probeer vertel nie. Die skaalmodel maak nie daarna nie.

Wat sy wel doen, is om sensitief en gevat te reageer op die inhoud. Haar argumentasie is bedees, maar uiteindelik glo mens haar heeltemal wanneer sy sê dat Die skaalmodel die soort werk is wat die leser nie toelaat om op te hou lees nie.

Die enigste ander resensie wat iets nuuts gebring het, is Deborah Steinmair s’n oor Pirana, die nuwe Kassie Kasselman-roman deur Rudie van Rensburg (Rapport Boeke).

Die probleem hier vir enige resensent is wat mens nuuts kan sê oor ’n roman waarvan die hoofkarakter reeds in ’n viertal ander boeke sy ding gedoen het? Hoe resenseer mens Lee Child, Deon Meyer, Patricia Cornwell?

Steinmair bring die fokus terug na Kasselman en sy hebbelikhede, en doen dit op ’n vars manier. Vir diegene wat nog nooit Rudie van Rensburg se romans gelees het nie, is hierdie die ideale kennismaking. Vir diegene wat al alles uit Van Rensburg se pen gelees het, is egter nie veel meer nodig as om te sê die roman is weer tops nie. En dít kry mens eintlik al in die opskrif. Kasselman-aanhangers weet van crème soda.