Jy blaai in die argief vir 2014 Julie.

Profile photo of crito

by crito

Taai toffie

Julie 29, 2014 in Uncategorized

Wium van Zyl skryf oor Vlugtig deur die hel, deur Gert Sarrisam. (Rapport Boeke)
Wium van Zyl sê dié boek was vir hom maar ’n taai toffie – en dis presies die gedagte wat by mens opkom wanneer jy die resensie lees. Die resensent moet probeer om duidelikheid te bring, leiding te gee vir diegene wat die boek self gaan lees – maar gou het mens die gevoel dat die boek se onortodokse inhoud vir hom ’n klipharde Wilson-toffie was. En die bietjie wat Van Zyl vertel oor die inhoud laat mens wonder of die skryf nie vir Sarrisam ’n soort terapie was wat liefs nie in die huidige vorm gedeel moes gewees het nie.

Kerneels Breytenbach bespreek Kamphoer, deur Francois Smith. (Rapport Boeke)
Dis nou seker wat mens ’n gloeiende resensie sou noem. Breytenbach se geesdrif is aansteeklik, al is die resensie vir my effens swaartillend. Die resensie het vir my een leemte – dieselfde soort gebrek wat mens kry wanneer digbundels bespreek word en daar geen enkele aanhaling is wat die uitsprake help staaf/illustreer nie. En dis tog hier sekerlik ’n vereiste – die resensent gee so hoog op oor die gehalte van die skryfwerk. Wat ek wel van die resensie hou, is dat Breytenbach sy betoog só aanbied dat ’n mens die boek onmiddelik wil hê en lees.

André Bartlett skryf oor Ek kies steeds die kerk, deur Neels Jackson. (Boeke24)
André Bartlett krap hier aan ’n ding en ’n mens moet hom tot orde roep. Sy resensie is heeltemal leesbaar en interessant tot by die punt waar hy sê dat die boek ook moes stilgestaan het by die redes hoekom party mense dit moeilik vind om hulle langer met die kerk te vereenselwig. Wat? Ons het mos nou al so vyf jaar gelede alles daaroor gelees in George Claassen se bydraes in By. Kan ons dit nie maar as gelees beskou nie? Einde van grappie. Dis goed om te sien, hier in die tyd wat joernaliste se dae skynbaar getel is, dat Neels Jackson se werk gebundel word.

Profile photo of crito

by crito

Reklame

Julie 22, 2014 in Uncategorized

Coenraad Walters skryf oor Pleisters vir die dooies, deur Fanie Viljoen. (Boeke24)
“Wat het verkeerd geloop?” vra die resensent van Michiel Heyns se jongste roman elders op Boeke24. Inderdaad. Wat loop verkeerd dat ’n top-skrywer soos Fanie Viljoen ’n resensie soos hierdie een op die lyf loop? Mens kan Walters se bewondering vir Viljoen begryp, maar hy vergeet dat hy nie hier besig is met pedagogiese aanvoorwerk vir ’n jeugroman onder ouers, ondewysers en skoliere nie. Te oordeel na dít wat Walters oor die inhoud verklap, is dit ’n roman wat gedompel is in haas elke cliché wat daar die afgelope twintig, dertig jaar versamel is rondom Amerikaanse skoolskieters en Suid-Afrika se Boetman-geslag en hul telge. (Ja, selfs die bekende stereotipe figuur van ’n Engelse onderwyser aan ’n Afrikaanse skool maak sy verskyning!) Vir al wat ek weet gaan Viljoen baie verbeeldingryk daarmee om, maar die resensent wend geen poging aan om die roman in sy onderdele te bespreek nie. Jammer mnr. Viljoen, iets hét verkeerd geloop.

Sarel van der Walt skryf oor Mooiloop, Mooiste reisstories, saamgestel deur Gerrit Rautenbach. (Boeke24)
Die bloemlesing as grafskrif; die resensie as reklamestuk. Ons word daaraan herinner dat daar eens ’n tydskrif soos Mooiloop was; dié resensie sou sy doel gedien het as Van der Walt ook gesê het watter bydraes hom verveel het, en hoekom.

Elbie Adendorff bespreek Dubbelspel, deur Wilma Adriaanse. (LitNet)
Allawêreld. Adendorff skryf in drie lang paragrawe en twee kortetjies ’n resensie wat mens aan joernalistiek-studente kan voorhou. Sy vind dit nie nodig om haarself van bloemryke taal te bedien nie; gevolglik moet mens die geesdrif gaan soek in wat sy sê, en hoe sy dit sê. Oor inhoud, tematiek, verwikkeling. Ek wens net sy het nie afgesluit met die opmerking dat sy die boek nie kon neersit nie. Dis nou tyd vir ’n nuwe cliché.

Profile photo of crito

by crito

Oor skittery

Julie 8, 2014 in Uncategorized

Wanneer laas het ‘n boekeblad my soveel vreugde gebring as afgelope Maandag s’n van Boeke24?

Fransjohan Pretorius se resensie van Kruger, Kommandos & Kak deur Chris Ash is ‘n uiters negatiewe resensie en ek het gewonder of ek nie ‘n titsel outydse jingoïsme in my reaksie daarop bespeur nie, maar uiteindelik kon ek die vrees weerlê: Pretorius se resensie is ‘n kritiese reaksie op ‘n boek, en die feit dat hy dit gebruik om die boek se vernaamste onwaarhede en historiese dwalinge bloot te lê, is aan die adres van die skrywer gerig. Hoe ek daarop reageer, is my saak; dit is nie dat Pretorius inligting manipuleer om Boereoorlog-sentimente wakker te maak nie. Hy skryf as historikus oor ‘n ander historikus se feitefoute.

Ek sou graag wou weet wat Suid-Afrikaanse uitgewers dink van die titel, waarin ‘n kru Afrikaanse woord binne ‘n Engelse konteks gebruik word. Daardie woordjie het gesorg dat die boekeredakteur die slimste opskrif in ‘n baie lang tyd bo-aan die resensie kon skryf. Ek vermoed mens sou ook kon sê dat Fransjohan Pretorius se hele resensie op implisiete wyse sê dat daardie woordjie na dese Chris Ash se boekie in sy totaliteit verteenwoordig – dalk selfs die skrywer en sy reputasie.

Hopelik sal die uitgewer, Thirty Degrees South, ook tot ander insigte gebring word deur Pretorius se resensie. Ek het gaan kyk na hul webblad, en ek wonder nou of mens enigiets kan glo wat hulle oor hulself en hul publikasiebeleid sê as hulle sulke strontryke boeke publiseer.

Naas hierdie wonderlike resensie is daar een deur Annemarie van Niekerk oor ‘n Nederlandse vertaling van Karel Schoeman se Hierdie lewe. Ek het dit gelees, en Van Niekerk is, soos ons uit haar Suid-Afrikaanse dae leer ken het, ‘n baie onderhoudende resensent. Maar hoekom ‘n resensie plaas oor ‘n boek wat nie in Suid-Afrikaanse winkels op die rakke is nie? Is daar nie Afrikaanse boeke wat bespreek kon word nie.

Onderaan die bladsy bespreek die Johannesburgse kunsfilosoof Candess Kostopoulos vir Jannie Malan se bundel In ligte laaie. Dit is ‘n resensie wat vreugde van ‘n ander aard bring. Ek het ‘n vermoede dit sal die digter ‘n baie ernstige WTF-moment  besorg; ek het self gesukkel om van die resensie ‘n eksistensiële belewenis te maak, al koesend onder die verwysings wat verbyvlieg. En nee, ek koop nie die opmerking oor invloed deur Danie Marais as dit nie geboekstaaf is nie.

Net ‘n dag vantevore het Daniel Hugo se bespreking van vermelde Danie Marais se nuwe bundel, Solank verlange die sweep swaai, in Rapport Boeke my nogal laat nadink oor die boekeredakteurs se pogings om geskikte resensente vir digbundels te kry, aangesien hulle skynbaar eerder resensies van poësie plaas as oor prosa en niefiksie. Of dalk verkeer ek onder ‘n verkeerde indruk.

Nietemin, vir my is Daniel Hugo een van die mees betroubare resensente van digkuns, omdat hy self een is, en boonop konsentreer op ‘n soort digkuns waar afronding, verfyning en eenvoud belangrik is in sy poging om veelvoud en groter dinge onder woord te bring. Maar is hy die beste resensent van Danie Marais se soort vers? Van digkuns wat, soos Hugo self op ‘n plek suggereer, soms baie naby aan prosa kom?

Hugo verduidelik dan hoekom Marais wel ‘n heel besonderse soort poësie skryf, en sy resensie is vir my meer as die moeite werd om te lees – omdat dit ook iets van Hugo se aanpak verklap.

Een van die ander kwellings wat ek in my tere gemoed moet verwerk, is of dit werklik regverdig teenoor resensente is om hul resensies van dieselfde boek met mekaar te vergelyk. Is dit die resensies self wat goed/sleg is – of is die resensies net ‘n aanduiding van ‘n goeie of ‘n swak resensent?

Gewoonlik is my besluit min of meer dat ook resensente af-dae het, en dat iemand ‘n gewoonte daarvan moet maak om swak resensies te skryf voordat mens hom/haar begin ignoreer.

Vandeesweek is dit Madri Victor (LitNet) en Johan Smith (Rapport Boeke) se besprekings van Die 13de kaart, ‘n debuutroman deur Madelein Rust, wat my tot nadenke gestem het. Albei bespreek die boek asof hulle dink ‘n resensie is ‘n toets of mens die boek wel gelees het.

Die noodwendige gevolg is dat albei té veel klem plaas op die vertel van die verhaal – en ook té veel ruimte daaraan afstaan. Victor het meer ruimte op LitNet vir haar bespreking, en gebruik dit dan ook om in detail stil te staan by die goeie hoedanighede van die roman. Smith het minder ruimte, en sy kritiek is in vergelyking met Victor s’n effe bolangs.

Albei verwys na redigeringsfoute in die boek, wat die uitgewer sekerlik sal wil vergeet; hulle verskil egter oor die aard van die vroulike hoofkarakter, en hoe dié aangebied word. Victor se opmerking oor laasgenoemde dra vir my meer gewig. Smith sou sy opmerking, naamlik dat n vrouekarakter bykans nooit nie as sterk voorgestel kan word as daar nie ’n man is om haar situasie te definieer nie, wat my betref die kapstok van sy hele resensie kon gemaak het. Nie alleen sou sy resensie dan polemies gewees het nie en sou hy aandag gelok het na die boek nie, maar ook sou hy gedwing gewees het om die samevatting van die verhaal baie bondig te moes gedoen het.

Profile photo of crito

by crito

Twee soorte eenvoud

Julie 1, 2014 in Uncategorized

Dis pure lekkerte om op ‘n Sondagoggend ‘n boekresensie raak te loop wat mens kan ontleed, én ontleed, en uiteindelik neersit met die wete dat die resensie kwalik korter kon, maar nie beter nie. Jean Oosthuizen se bespreking van Begin die reis deur Angus Buchan is ‘n gewikste resensie – en bedrieglik eenvoudig geskryf.

Ek is nie seker of alle resensente hul taak benader met inagneming van die waarskynlike lesers en die publikasieplek nie. Oosthuizen gee geen aanduiding dat hy dit gedoen het nie, maar tog sorg hy dat hy alle moontlike lesers aanspreek.

Sy openingswoorde is: “Ons is almal op pad hel toe, waarsku die evangelis Angus Buchan in sy jongste boek.” Daarmee sorg hy dat ongelowiges (die spektrum van agnostikus tot ateïs) onmiddelik weet hulle hoef nie verder te lees nie.

Maar diegene wat nog gelowig is, en ten minste al vir hulself sekere geloofskwessies uitgepluis het ( en die hel is sekerlik onder die top drie), sal van nuuskierigheid verder lees om te sien hoe Oosthuizen met Buchan begin argumenteer.

Oosthuizen verwys na die Angus Buchan-handelsmerk wat oral in die boek te sien is, en na Buchan se draai-of-braai-teologie. Sy formulerings is van só ’n aard dat ’n leser nie anders kan as om sy agterdog jeens Buchan voortdurend te onthou nie.

Soos mens kan verwag, spreek die resensent hom uit oor Buchan se simplistiese sienings van die redding en die doop. Ek vermoed teoloë sal in elke paragraaf van die resensie raakpunte met groter teologiese sake kan uitwys, maar vir my is die resensie se beste paragraaf dié een:

“Mense soos Buchan wat ’n draai-of-braai-teologie verkondig, bedoel dit waarskynlik goed, maar dit skep baie vrae by mense wat verder dink.”

Met een paragraaf skryf hy Buchan af as Reborn Lite.

Kyk nou hoe het ek die resensie geniet – en ek is normaalweg een van dié wat die waarskuwing in die eerste pargraaf sou raaksien en nie verder sou lees nie.

’n Resensie wat wel met geesdrif aangepak het, is dié van Niel van Deventer oor Danie Marais se Solank verlange die sweep swaai. Omdat ek dit op my tablet gelees het, moes ek eers by die uitgewer se webwerf gaan soek vir die titel van die bundel, en toe kon ek die resensie lees.

Die pluspunte vir die resensie is baie: Van Deventer gee die gedigte self baie kans om geniet te word, en hy gee vir Marais krediet vir die manier waarop hy die middeweg bewandel tussen Facebook-poësie en die erg intellektuele digkuns wat baie lesers laat skrik vir digkuns. Daarbenewens weet Van Deventer baie goed wat die pad is wat Marais tot by hierdie punt bewandel het, en kan die bundels se tematiese swaartepunte aanstip.

Aan die negatiewe kant iets wat sekerlik nie Van Deventer ten laste gelê moet word nie: Nie al die aangehaalde gedigte maak tipografies sin op ’n tablet nie. Wil die redakteur van Boeke24 nie ’n afspraak met die uitgewers maak dat aangehaalde gedigte volledig neffens die resensie afgedruk word nie? As die New Yorker dit kan doen, hoekom nie ook Die Burger nie?

Geesdrif is ook in ’n mate te bespeur in Annemarie van der Walt se bespreking van Glipstroom, Anemari Jansen se skryfdebuut. Van der Walt sluk ’n wind oor sekere gebrek in die roman (die ou telling en showing-probleem) asook die té ligte redigeerdershand, maar uiteindelik gee sy te kenne dat die debutant genoeg talent het om mens na haar volgende werk te laat uitsien.

Riaan Grobler, wat vir my ’n nuwe naam onder die resensente is, skryf oor Peet Venter se Waar boosheid broei. Ek sal nog meer van sy resensies moet lees voordat ek lelik of loftuitend oor Grobler kan wees; mens kan maar net hoop dat hy nie weer ’n keer sal teruggryp na een van die oudste clichés in boekresensies nie, daardie ene oor die blaaie wat mens nie vinnig genoeg kan omblaai nie.

Die boekeredakteur van wie ek hierbo gepraat het, Jo Prins, waag self sy hand aan ’n klein aankondiging oor ’n boek, naamlik George Claassen se Sêgoed met slaankrag. Ek wens hy het vir ons ’n paar voorbeelde gegee van die onnoselste aanhalings waarna hy verwys. Maar nou’s dit te laat. Sal maar die boek moet gaan koop – daai een woord, “onnoselste”, dis hy wat my gevang het.