Jy blaai in die argief vir 2012 Januarie.

Profile photo of crito

by crito

Wie die twak raaksien

Januarie 31, 2012 in Sonder kategorie

Prof. Andries Raath het op sy eie gesorg dat Siener van Rensburg die afgelope paar maande ‘n eerbare onderwerp op almal se lippe is. Raath se Niklaas van Rensburg: Die Siener het ‘n bietjie gravitas verleen aan ‘n onderwerp wat voorheen met dieselfde semi-erns benader is as Nostradamus.

Sowel Van Rensburg as Nostradamus word in geloofskringe met ewe min piëteit benader as wat die Heks van Endor in Nuwe Testamentiese tye sou kry. Die duiwel en sy maai doen hulle voor as kenners van die sieners en interpreteer die manne met die helm se skryfsels van voor na agter, van onder na bo en soms sommer in die tiende dimensie ook.

Dit neem iemand van Raath se statuur en erns om die onderwerp van Siener van Rensburg na ‘n ernstiger vlak te voer as wat Mosselbaaise kothuis-kenners dit tot dusver gedoen het.

Die vraag is nou net of resensente Raath se eerbied gaan deel.

Fransjohan Pretorius se taksering van Raath se boek (Boeke24) is baie beleefd. Hy hanteer Raath se skryfwerk met respek, maar hy deel nie Raath se geesdrif en ontsag vir Van Rensburg nie. “Ons glo nie heeltemal die gids se aanspraak dat De la Rey hom deur Siener se visioene laat lei het in sy beplanning van gevegte nie,” sê hy op ‘n plek.

 

Nie veel later nie skemer daar ‘n sterk veeg sarkasme deur: “Maar so ’n insiggie vooraf was vir die generaal darem seker nuttig, wat.”

 

Pretorius heg duidelik nie soveel waarde as Raath aan Van Rensburg nie, maar hy vind tog iets in Raath se boek wat dié boek op ‘n ander vlak plaas as sensasie-boeke oor dieselfde onderwerp. Dít is naamlik dat Van Rensburg se gesigte deel was van sy geloofsbelewenis. Hy was nie die Boere-eweknie van Gypsy Rose in haar karavaan nie.

 

Eintlik wens ek hy was. Dan kon Pretorius ‘n lekker lewendige gatskop-resensie geskryf het en was ek nie nou half aan die slaap nie.

 

***

 

In dieselfde tradisie van goeie maniere en waardige repliek skryf Ampie Muller sy resensie van die geheime kamer, Corlia Fourie se sielkundige riller.

 

Hy wikkel hierdie kant toe en dan skuifel hy daardie kant toe, maar uiteindelik kan hy nie meer sy frustrasie in toom hou nie.

 

“’n Mens kan nie help om te wonder,” sug hy, “of die sukses van Afrikaanse spanningsromans veroorsaak dat skrywers genres aanpuk waarin hulle nie tuis voel nie. Dis jammer, want van ‘n skryfster van hierdie kaliber en talent verdien ons meer.”

 

Ek wens net hy het hierdie opsomming vroeër in sy resensie gebruik, dan was dit nie nodig om soveel moeite te doen om die verhaal self te vertel nie.

 

Wanneer gaan resensente leer dat dit nie altyd nodig is om eers die verhaal te vertel voordat jy jou oordeel fel nie?

 

***

 

‘n Mens kan nie help om te wonder of die moleste op boekeblaaie veroorsaak dat Afrikaanse boekeredakteurs boeke na resensente stuur wat genres moet aanpak waarin hulle nie tuis voel nie.

 

Ek herinner my die kolossale blaps wat Anastasia de Vries gemaak het met E.K.M. Dido se laaste roman. Sou dit dan hoegenaamd deug om ‘n op sensasie afgestemde Engelse verstrooiingsroman oor die Voortrekkers aan Fransjohan Pretorius te stuur? Dis wat Rapport wel gedoen het.

 

Die antwoord is helaas ja. Hy is die persoon wat die beste geplaas is om te bepaal dat Robin Binckes se Canvas under the Sky ‘n klomp twak is (my spelfout).

 

Meer gaan ek nie sê nie. Engelse boeke val buite die bestek van hierdie blog.

 

***

 

Hans du Plessis het dieselfde onderwerp as Robin Binckes in sy Die pad na Skuilhoek (LiNet: http://www.litnet.co.za/Article/-die-pad-na-skuilhoek-ndash-rsquon-soektog-na-liefde), te oordeel na Chris van der Merwe se bespreking daarvan: die stryd tussen goed en kwaad, die verskille tussen vryheid en bevryding.

 

Maar Du Plessis is ‘n skrywer van statuur, wat sy gegewe giet in ‘n jeugroman. Dit is vir my interessant dat Van der Merwe dit aan ‘n streng literêre oog onderwerp en uiteindelik bevind dat dit méér as net jeugroman is. En sy enigste kwelling oor die publikasie is dat Du Plessis vele perspektiewe (lees: wit en bruin) gee, maar nie die swart perspektief van die Matabele’s nie.

 

Ek kan my indink dat Fransjohan Pretorius ook hierdie roman sou kon bekyk uit die hoek van die historikus, en ek sal geld daarop wed dat hy geen blatante snert sou kon uitwys soos met Canvas under the Sky nie.

 

 

 

 

Profile photo of crito

by crito

Oordentlik verby

Januarie 24, 2012 in Sonder kategorie

‘n Nuwe lente, nè.

Sprei wyd die arms, gryp 2012 met geesdrif aan. Mag vanjaar se resensies die boeke waardig wees.

Voorspoed! Vreugde! Venyn! Wat ookal toepaslik is.

***

Vir wat is Suzette Kotzé-Myburgh so oordentlik? Pleks dat sy in haar resensie van Marinda van Zyl se Wilhelmina Radebe kom tuis (Boeke24) sommer dadelik inklim, laat sy ons eers deur ‘n fraaie samevatting van die inhoud worstel voordat sy kortliks by die implikasies van die roman verpoos, en dan kom sy by die kritiek.

Wat sy in watte verpak.

Maar gelukkig is sy ook ‘n ou kalant. As jy mooi lees, is daar baie te lees wat nie daar staat nie.

Wat sê sy? Sy wys daarop dat Lapa nie die naaswenner van sy romankompetisie van 2011 gepubliseer het nie, maar wel Protea. Wat dadelik vrae wek: Bang vir die politiek? Of: Is Lapa teleurgesteld met hul oes naaswenners?

Sy sê ook: As ‘n mens ‘n naaswenner van ‘n literêre kompetisie publiseer, beduiwel jy dit nie met vrot redigering nie. Jy sorg dat elke komma en punt verantwoord is, en jy beskerm die skrywer deur te let op die interne werking van haar roman (deur in hierdie geval ernstig te werk aan die rol van die fokalisator).

Maar nie almal lees resensies só stip nie. Kotzé-Myburgh moes liewers met “guns a-blazin’” begin het, en minder doekies omgedraai het. Haar versigtige, oordentlike benadering veroorsaak dat sy net halfpad vir Marinda van Zyl in die bres tree.

***

Frans Rautenbach ly aan dieselfde probleem. Sy ouers het hom te goed grootgemaak. In sy bespreking van Stryd in die bos van Johan Fourie (Boeke24) noem hy eers die paar positiewe dinge omtrent die boek op wat hy uit sy lees daarvan kom aanstip, en daarna vertel hy vir ons, ook baie saggies en soetjies gestel, dat die boek nie net swak geskryf is nie, maar nog vrotter geredigeer is.

Wat help dit ‘n gedeelte van die boek se inkomste gaan aan renosterbewaring? Oordeelkundige uitgewers en goeie teksversorgers is duidelik ‘n meer bedreigde spesie.

***

Moira Richards val met haar bespreking van Donker plekke (saamgestel deur Francois Bloemhof) in Rapport baie sleg in die deur. ‘n Klomp woer-woer veralgemenings, en dan ‘n paragraaf waar sy die woord “kompleet” gebruik en al my goedgesindheid verloor. Daarna bly dit bolangs, tot by die einde, waar sy in die slotparagraaf die volgende sê:

“As jy die versameling Donker veld: Afsprake op spanningsterrein gelees het wat in 2003 verskyn het en nou uit druk is, sal jy die 11 verhale in daardie boek in Donker plekke vind.”

 

Hoekom nie net sê Donker plekke is ‘n bygewerkte heruitgawe van Donker veld (2003) nie?

 

***

 

Hans du Plessis maak korte mette van Margaret Bakkes se Fado vir ‘n vreemdeling (nog ‘n naaswenner van Lapa se romankompetisie) op Boeke24 se blad. ‘n Lekker leesbare prikkel, maar helaas geen kritiese bespreking nie.