Jy blaai in die argief vir 2011 Januarie.

Profile photo of crito

by crito

Die WTF-resensie

Januarie 25, 2011 in Sonder kategorie

Vermoedelik het die internet se sosiale netwerke baie te doen met die toenemende gebruik van ‘n afkorting wat verbystering, verbasing, afkeer, oorblufdheid, minagting en sommer baie ander reaksies saamvat.

WTF?!?

Kort vir: What the fuck, leestekens opsioneel.

Marlies Taljaard van NWU se reaksie op Wat die water onthou, die jongste digbundel van Louis Esterhuizen (in Rapport), is ‘n WTF?!?!-resensie.

Sewe paragrawe lank. Baie bondig. Tematiek uiteengesit, vasgeknoop. Dan: ”Ek hoop hierdie bespreking kan iéts van die kompleksiteit en meerduidigheid van die besondere bundel toon. Ek beveel dit ten sterkste aan.”

WTF?!?!

Watter bespreking? Watter kompleksiteit? Watter meerduidigheid? Het sy “besonderse” bedoel toe sy “besondere” geskryf het? Hoekom beveel sy dit aan? Omdat sy van die tematiek en die toepassing daarvan hou? (Welke toepassing nooit deur haar evalueer word nie?)

Lyk vir my meer na ‘n leesverslag as ‘n resensie.

***

Ek glo nie Neil Cochrane (van UNISA) kan ooit ‘n WTF-resensie skryf nie, al gebeur wat. Sy akademiese onderlegdheid dwing hom om nie die maklike weg te volg en ‘n bundel se tematiek te ekstrapoleer en te reduseer tot enkele sinne nie. Hy delf dieper, hy voorsien voorbeelde, illustreer opmerkings met aanhalings uit die verse self.

Mens hoef net sy resensie van Martjie Bosman se Toevallige tekens (Die Burger) te lees om sy deeglikheid raak te sien, en hy hoef uiteindelik nie te verklaar dat hy die bundel aanbeveel nie – die aanbeveling is implisiet in die resensie self.

Ek het in die verlede al verwys na die dorheid van sy akademiese benadering en dat dit nie binne ‘n koerantkonteks die aandag sal hou van lesers wat na vinniger leesplesier soek nie. Maar ek verkies dit bo die soort resensie wat Marlies Taljaard geskryf het om die eenvoudige rede dat dit werklik informatief is – en my nuuskierigheid genoegsaam geprikkel het om end-uit te lees.

***

Die ou skool. Sommer in die eerste sin van Ockie Geyser se rensenie van Pik Botha en sy tyd van Theresa Papenfus (Volksblad) kom mens agter dat jy dit hier met ‘n evalueerder te make het wat sy opleiding en verwysingsveld in ‘n vervloë era gekry het: “Die publikasie van Theresa Papenfus ter hand …”

Wat dan volg, bevestig dié indruk – ‘n teoreties uitvoerig en netjies verwoorde uiteensetting oor die biografie as genre, die eise wat aan die biograaf gestel word, die maatstawwe waaraan ‘n goeie biografie uiteindelik gemeet word, en dan ten slotte ‘n besluit oor hierdie Pik Botha-biografie.

Ockie Geyser is ‘n emeritus-professor van die departement Geskiedenis aan die Universiteit van die Vrystaat, word by die resensie vermeld. Ek het nooit die voorreg gehad om by hom klas te loop of hom te ken nie, maar ek neem aan mens sou met ‘n mate van sekerheid kan aanvaar dat hy op sy dag nie ‘n vreemdeling was in die kringe waar Pik Botha ‘n gesagsfiguur was nie.

En sonder om my nou aan ‘n erge ad hominem-argument te vergryp, sou mens kon aanneem dat hy graag ‘n loftuitende resensie sou wou skryf oor hierdie biografie. Die strategie wat hy gevolg het, verklap egter ‘n groot teleurgesteldheid. Hy doen moeite om te beskryf hoe die konteks lyk waarbinne só ‘n publikasie staan. Papenfus moet dit moontlik as ‘n groot kompliment beskou dat hy haar werk meet aan die standaarde wat deur sir Arthur Bryant gestel is.

Die jammerte van Geyser se aanpak is dat die koerantleser self nie genoeg kritiese opmerkings oor die inhoud van die Botha-biografie kry nie. Maar ek het Geyser se betoog met toenemende betrokkenheid gelees, en was uiteindelik, waar hy verklaar dat hy Pik Botha en sy tyd nie as ‘n biografie van formaat beskou nie, goed onder die indruk van hoe jammer hy voel dat hy dié werk te lig bevind.

Profile photo of crito

by crito

Te veel opwinding

Januarie 18, 2011 in Sonder kategorie

Die linkerhand weet skynbaar nie by koerante wat die regterhand doen nie.

Pas afgelope Saterdag kon ons in By lees wat skryf Carla van der Spuy oor die chemiese en hormonale dinge wat verliefdheid onderlê. Sy gee ‘n lang lys web-verwysings, maar niks na die boek wat al sedert Oktober verlede jaar in Afrikaans presies hierdie onderwerp en heelwat eenvoudiger Afrikaans as hare uiteensit nie.

En Maandag bespreek Johanna van Eeden daardie boek in Beeld: Kan ek maar aan jou selluliet vat? van André le Roux.

Mens sou sekerlik kon aflei dat Carla van der Spuy nie Afrikaanse boeke lees nie, of dat nie alle Beeld-medewerkers ewe goed ingelig is nie. Maar Johanna van eeden hét gelees.

Van Eeden se bespreking vloei uit haar metaforiese aanpak: die lees van ‘n boek is vir haar soos ‘n verhouding. Skynbaar het die lees-seratonien en –dopamien eers teen hoofstuk drie of vier by haar ingeskop en daarna toor Le Roux met haar. Maar soos ‘n oordentlike Afrikaanse meisie protesteer sy vreeslik en is skaam-kwaad vir ‘n vale terwyl die dopamien-trip haar in lekkerlees-gloede laat uitslaan.

Een stukkie spyker slaan sy wel op die kop: Dis ‘n misleidende titel vir ‘n boek en die subtitel is baie nader aan die waarheid: “Hoe mans se koppe werk (indien wel)”

Interessant ook dat die resensie met fris paragrawe begin, net om driekwartpad deur oor te gaan in eensin-opmerkings.

Dalk het die opwinding té veel vir Van Eeden geword.

***

Retoriese vrae smeek om beantwoord te word. Jeanette Ferreira (Die Burger) vergelyk twee boeke (Piet Steyn se Tou, Pieter Aspe se Die vierkant van wraak), en merk ten slotte op dat Afrikaanse uitgewers voortaan meer uitsoekerig gaan wees wanneer dit kom by vertaalde misdaadfiksie soos Aspe s’n.

“En dit is darem goeie nuus – of hoe?” vra sy.

“Nie vir Daniel Hugo nie,” is ‘n moontlike antwoord. Hugo het Aspe se roman uit Nederlands vertaal.

Dis ‘n interessante resensie, dié. Ferreira vind voortreflikhede in haar vergelykende studie, maar wat vir my veel meer beteken is die manier waarop sy vir die uitgewers sê dat hulle drooggemaak het met die redigering, en die wyse waarop sy les bes ook ‘n standpunt inneem ten gunste van die plaaslike produk eerder as die vertaalde produk.

Dit is nogal iets wat mens verwonderd laat – is daar só min plaaslike misdaadskrywers dat ons nou uit die lae lande moet romans invoer?

***

Dit is verrassend om in Marthinus Beukes se resensie van Lina Spies se Tydelose gety (Rapport) te lees dat daar sprake van liefde, die ouerwordende liggaam en die dood in haar jongste verse is.

***

Marius Crous (Die Burger) en Neil Cochrane (Beeld) het dit oor Mari Grobler se digbundel Toe dit nog vroeg was.

Cochrane trap in die slaggat om aan die Khoi en San te dink as één (“Khoi-San”), met ‘n vreemde en “kultuurspesifieke aard”, maar Crous waag geen kans nie en praat strykdeur van die Khoi-verwysingsveld in hierdie digbundel. (Op sy webwerf is die uitgewer self vaag daaroor – was die Khoi en die San albei aan ons Suidkus?)

Wat mens van albei resensies opval, is dat hulle sterk positief is en nogtans nooit werklik geesdriftig is in hul betoog nie.

Crous sluit skielik af met “Dit is gestroopte, gevoelige verse oor ‘n mitiese tyd”

(mities, hè?) en Cochrane sê erg besadig dis ‘n bundel “waarvan Afrikaanse poësieliefhebbers kennis behoort te neem”.

As mens ‘n toon aan albei kan toeskruif, is dit die fluistertoon.