Jy blaai in die argief vir 2010 September.

Profile photo of crito

by crito

‘n Nuwe hebried en vooroordele

September 28, 2010 in Sonder kategorie

Dis ‘n nuwe hebried wat Rapport Boeke aanbied oor Dan Sleigh se Afstande – iewers tussen artikel en resensie. Die skrywer is Francois Verster, Naspers se argivaris, vir my ‘n nuwe naam is op die resensiefront. Dis ‘n aangename kennismaking.

Mens kan die mate waarin hy ‘n artikel geskryf het, takseer aan die feit dat hy nie eens die boek se uitgewer of ander besonderhede verskaf nie. Daarby haal hy fluks aan uit dit wat Petra Muller by die boek se bekendstelling gesê het, asook dinge wat Sleigh self oor die boek gesê het. Normaalweg is dit oorwegings wat nie in ‘n resensie geld nie – die resensent se eie mening en siening is wat saak maak.

Maar sy artikel wil ook resensie wees – hy gee ‘n oorsig van die inhoud, en pak uiteindelik die relevansie van die werk vir die leser uit. Verster was sekerlik bewus daarvan dat koerantlesers sal wil weet, in hierdie tye van politieke realisme en die skemertyd van engagé literatuur, wat op aarde hulle gaan wen by die lees van ‘n roman oor die tydsgleuf tussen die Ou en Nuwe Testament.

Dit gaan vir Verster in hierdie roman oor die mensdom se gesamentlike ontwikkelingstog – of mens gereed is om dit te erken of nie, daardie deel van elkeen se bouwerk wat terugstrek na tallose geslagte terug.

Mens sou feitlik alle menslike geskiedkundige ver-beelding (verskoon die Brinkiaans!) op hierdie manier kan beskou, maar vir die oomblik kan mens Verster die voordeel van die twyfel gee.

***

Sonja Loots se resensie van dieselfde werk (op LitNet) het die moontlikheid gehad om iets substansieels te wees, maar is uiteindelik ‘n verspeelde kans. ‘n Reusagtig verspeelde kans.

Loots bevind haar in die wonderlike posisie dat sy die Anabasis, die vertelling deur die soldaat Xenophon oor gebeurde van vier eeue voor Christus, en waarop Dan Sleigh sy roman grond, reeds gelees het en duidelik baie goed ken.

Haar slotsom, halfpad deur die resensie geformuleer, is dat Afstande “baie vleis aan die been” het, maar dat die murg weggekook is. Hóé en hoekom die murg weggekook het, verklaar sy egter nie in detail nie.

Ek vermoed dat Loots se resensie moontlik baie lesers van die boek nog sal help om die agtergrond te ontsluit – maar dit sou soveel meer kon gewees het. Wat my uit die staanspoor gehinder het, is die tekens wat sy gee dat sy die boek met ‘n negatiewe gevoel benader het. Die lengte, die lengte … Dit laat haar in ‘n stadium selfs terugdink aan die tome wat sy op skool moes deurworstel. “Gaap” – die ultieme adolesente oppervlakkige reaksie.

As ‘n resensent ‘n sielkundige blokkasie het teen lang leeswerk, dan weet die resensent tog sekerlik dat hy/sy dit moet vermy. As mens nie so ‘n blokkasie het nie, en jy vind ‘n stuk leeswerk dan lank en vervelig en uiteindelik sonder genoegsame betekenis, sal jou opmerkings daaroor wel baie geldig wees. Die manier waarop Loots die aap uit die mou gelaat het oor haar probleme met dik boeke maak juis hierdie beswaar van haar minder geldig. ‘n Resensent behoort gevat genoeg te wees om nie sy/haar vooroordele te verklaar nie.

Loots kom wel uit by die dinge wat ‘n mens verwag van ‘n resensent wat reeds die Anabasis gelees het, maar sou dit nie wonderlik gewees het as sy haar analise van Afstande kon uitbrei en dit in meer diepte bespreek het nie! Sy moes uitgebrei het op haar opmerking oor Sleigh se gebrekkige karakterbeelding, sy kon haar uiteensettings in haar laaste drie paragrawe substansieel uitgebrei het deur by wyse van vergelyking te vertel wat in Afstande gebeur en hoe dit afsteek by die bron.

Sy sou gewen het aan inhoud as sy slegs Dan Sleigh se opmerking, wat sy aanhaal,  “Afstande is bedoel as iets nuuts. Vreemd van inhoud, tyd en plek,” analiseer het aan die hand van die roman en die vergelyking daarvan met sy bron.

 

Dit deug nie om Francois Verster se koerantmatige artikel/resensie met Loots se resensie te vergelyk nie. Hulle het verskillende lesers in gedagte. Wat ek wel kan sê, is dat mens nie by Verster dieselfde indringende delwery verwag as by Loots nie.

 

En daarom stel Loots mens teleur. Sy skiet haarself in die voet deur uit die staanspoor haar blokkasie te verklaar, en dan nie die kennis en insig wat sy het van die Anabasis te benut om Afstande te analiseer nie.

***

Terug na Rapport Boeke, waar twee resensente, Cas Vos en Marthinus Basson, twee besonder goeie resensies lewer van onderskeidelik Martina Klopper se Nadoodse ondersoek en Tom Gouws se Ligloop. Die twee besprekings word saam aangebied.

Op Rapport se webwerf, waar ek hulle gelees het, het daar vermoedelik van die inligting wat op die gedrukte bladsye van die koerant was, weggeval. Inligting soos wie die uitgewers is en wie Beukes is (Vos word wel bekendgestel as synde ‘n digter).

Daarbenewens het die redaksie ‘n skakelparagraaf geskep vir Beukes se resensie, en ‘n opmerking gebruik wat hy laat in sy resensie maak. Vir die leser is dit uiters hinderlik, omdat dit ‘n taamlike negatiewe toon het en eintlik glad nie die res van die resensie reflekteer nie.

Mens moet seker maar net die kop skud. As ‘n koerant dan soveel moeite doen om baie knap resensies te kry, hoekom hulle vir die lesers bederf? Ek besef koerante is in’n oorlewingstryd en ag hul papier-uitgawes hoër as hul internet-uitgawes. Sulke argelose omgaan met inhoud noop mens allermins om die papier-uitgawe te gaan koop.

***

Een van die vreemdste verskynsels wat mens opmerk wanneer jy kyk na watse soorte boeke in Afrikaans gepubliseer word (godsdienstige boeke buite rekening gelaat), is hoe baie digbundels daar is en hoe realtief min kortverhaalbundels.

Ek wens die uitgewers wil vir ons uitspel hoekom dit só is – is daar werklik meer digters as verhaalskrywers in ons land? Of is dit so omdat meer mense digbundels koop as kortverhaalbundels? En hoekom is daar so bitter min dramas – is dit omdat daar so min Afrikaanse teater is?

Nietemin, op Die Burger se Boekeblad het daar vandeesweek ‘n omvattende, deeglike resensie verskyn, deur Louise Viljoen, van ‘n debuutbundel kortverhale: Maal, deur Nicole Jaekel Strauss.

Oor Viljoen se resensie wil ek eintlik nie veel sê nie – dit is op haar kenmerkend hoë peil. Wat wel genoem moet word, gedagtend nou aan Sonja Loots se bespreking van Afstande, is hoe uiters seldsaam dit is dat mens by Viljoen opmerkings sal vind oor hoe sy as mens nou eintlik voel. Ek kan my nie herinner aan ‘n enkele keer wat sy ‘n vooroordeel gesinjaleer het nie.

Nou kan mens seker toegee dat dit juis haar verbete fokus op die boek onder bespreking is wat haar akademiese aanslag vir ‘n koerantleser ietwat dor maak. Die feit van die saak is egter dat haar resensie van Maal mens se aandag end-uit boei en nie werklik dor leesstof is nie – dit is koerantmatig genoeg geskryf.

Dit is die soort bespreking wat mens uitknip en voor in jou eksemplaar van Maal bewaar – die eerste taksering van ‘n bundel, en waarskynlik die taksering wat in die toekoms die swaarste gewig oor die bundel sal dra.

***

Fanie Olivier bespreek in dieselfde koerant Andries Bezuidenhout se Toeris in Hillbrow. Die toonaard van die resensie is gedemp (soos in teenstelling met ekstaties) dog uiteindelik baie positief.

Iets wil egter vir my wysmaak dat Olivier se aandag nie volledig by die resensie was nie. Hy is ‘n digter van formaat en daarom vermoedelik iemand wat swak skryfstyl onmiddelik sal raaksien. Hy het sekerlik nie die moeite gedoen om hierdie paragraaf van hom weer ‘n slag te lees nie: “Net hier en daar is die slotsom werklik verrassend: Ek dink byvoorbeeld dadelik aan die verrassende einde van ‘Hoe om ’n land te verlaat’ …”

***

Erika de Beer bespreek in Beeld dieselfde bundel van Nicole Jaekel Strauss as wat Louise Viljoen in Die Burger doen.

De Beer se resensie is duidelik met goeie aanvoeling vir die koerantleser se behoeftes geskryf: kort paragrawe, iets oor inhoud, iets oor trefkrag, hoogtepunte geïdentifiseer, en ‘n slotsom wat mens laat vermoed dat die resensent effe ongemaklik voel met die uiteindes van sommige van die vertellings.

Maak laasgenoemde persoonlike reaksie saak – gedagtend aan die Loots-resensie (hierbo)?  Sekerlik! De Beer se hele aanpak is een waardeur sy bruisende geesdrif oordra vir die bundel as geheel, maar ‘n vooroordeel is tog implisiet in haar slotoordeel dat sommige verhale ‘n vrank smaak in die mond laat. Kyk mens terug in haar resensie, besef jy dat De Beer smag na gelukkige eindes, en die feit dat Strauss dit nie gee nie, is verantwoordelik vir die vrank smaak.

Hoekom anders jou lesers dan waarsku oor die vrank smaak? Is dit omdat die resensent voorsiening maak daarvoor dat daar mense mag wees wat nie met haar saamstem nie?

Net De Beer sal weet.

Profile photo of crito

by crito

Aucamp oor Krige en Aucamp

September 21, 2010 in Sonder kategorie

Resensies oor nuwe Afrikaanse publikasies is maar skraps vandeesweek. Beeld spog met een oor ‘n boek oor Mathys Roets. Volksblad het, te oordeel na hul webblad, geen boekeblad die afgelope week gehad nie. In Die Burger is daar ‘n bespreking van ‘n heruitgawe van twee ou Philip de Vos-boeke, en een oor ‘n nuwe publikasie van Uys Krige se briewe uit Frankryk en Spanje.

Laasgenoemde is geskryf deur Hennie Aucamp.

Ek het dié resensie talle kere herlees die afgelope dag, en al hoe sterker begin voel dat dit een van daardie kuriositeite is wat mens moet uitsny en in ‘n plakboek bewaar.

Om mee te begin is daar kwalik ‘n meer bekwame mens as Aucamp om ‘n boek soos Briewe van Uys krige uit Frankryk en Spanje te bespreek en aan te toon presies wat mens daaruit kan put wat jou kennis van Krige as mens én skrywer sal verbreed.

Dit is ook ‘n resensie wat mens telkens meer van Aucamp vertel as van Krige – so al asof dit geskryf is met die bykomende doel dat dit eendag gebundel sal word in ‘n bloemlesing van soortgelyke skryfwerk deur Hennie Aucamp.

Soms lewer dit groot koddighede op: “Ek stem nog volkome saam met myself wanneer dit by uitsprake oor die leerjongenskap van Krige kom …” Dit is werklik belangrik om dit te weet, net jammer dat ons nie weet waar en wanneer hy hom voorheen oor die leerjongenskap van Uys Krige uitgelaat het nie. Sal maar moet wag vir die Aucamp-bloemlesing.

Later in die resensie, wanneer hy skryf oor die politieke integriteit van Uys Krige, sê hy: “Ek waardeer nog altyd die poësie in Die dieper reg van N.P. van Wyk Louw, maar kan my nie meer met die ideologie van dié Nasionale geleentheidstuk vereenselwig nie.”

Ek wens só dat hy nie daardie “meer” gebruik het nie!

***

Jonathan Frantzen se nuwe roman, Freedom, word só hoog aangeslaan deur Amerikaanse akademici, uitgewers en skrywers dat dit reeds bestempel word as die “groot Amerikaanse roman”. Die New York Times plaas die finale stempel van goedkeuring en loftuiting daarop deur die redakteur van hul boekeblaaie, Sam Tananhaus, die resensie self te laat behartig. Hy bestempel dit as ‘n meesterstuk.

In Rapport skryf Paul Cilliers oor dieselfde boek en sê dit is vir hom die teleurstelling van die eeu. Cilliers is ‘n hoogleraar in filosofie aan die Universiteit van Stelenbosch.

Sit Cilliers die pot mis? Of mislei Tanenhaus ons? Ek glo nie antwoord op enige van die twee vrae is bevestigend nie. Dit is vir my ‘n kwessie van perspektief. As jy in Amerika sit, die samelewing ken sover dit moontlik is, sal jou siening van wat die groot Amerikaanse roman is, aansienlik anders wees as dié van iemand wat jou samelewing van buite bekyk.

Cilliers sou sekerlik anders na Afrikaanse romans kyk as Tanenhaus, as hy Afrikaans magtig was. En dit is wat ek eintlik op afstuur: Hoekom gebruik Afrikaanse dagblaaie en die een Sondagkoerant nie vir Cilliers meer om oor Afrikaanse boeke te skryf nie?

Ek sou wat wou gee om te hoor wat hy oor die Winterbachs (Ingrid en Dirk) se werk sê, of wat hy dink van Marlene van Niekerk of Dan Sleigh se boeke. Ons sit met ‘n besonderse resensent in ons midde, maar hy skryf nie oor Afrikaanse publikasies nie.

Profile photo of crito

by crito

Welkom, Cilliers van der Berg

September 15, 2010 in Sonder kategorie

Wie is Cilliers van der Berg?

Volksblad dui soms by boekresensies aan wat die resensent se nering of status is, maar by Van der Berg se bespreking van Jeanne Goosen se Plante kan praat is dit weggelaat.

Die rede hoekom ek vra: Dit is sonder twyfel een van die beste Afrikaanse boekresensies wat nog vanjaar gepubliseer is. As dit nie was dat rugbyskrywers die woord “skitterend” deur misbruik van alle semantiese krag gestroop het nie, sou mens dit graag aan hierdie resensie wou koppel.

Hy skryf sonder die emosionele reaksie wat Riëtte Rust en Joan Hambidge se besprekings van dieselfde bundel gekenmerk het. Sy aanpak is direk en eenvoudig, sonder die dofsware lading van ‘n akademiese benadering – en tog sou mens sy resensie kon tipeer as een wat duidelik uit ‘n akademiese sfeer kom.

Waar hy wel van die gebruiklike patroon van Afrikaanse “akademiese” resensies wegbeweeg, is wanneer hy nie ‘n aftellysie gee van verhale wat goed is, verhale wat net gelees kan word, en verhale wat swak is nie (en met die gebruiklike tematiese analise daaraan gekoppel).

Sy opsomming van die bundel is eerlik en reguit: “Die verhale is nie almal van gelyke gehalte nie en sal oor die algemeen dus nie ná ’n herlees noodwendig opnuut ontsluit kan word nie.” Het ‘n mens nodig om enigsins meer te sê in ‘n koerantbespreking? Beslis nie.

Wat leer die koerantleser uit só ‘n bespreking? Van der Berg se boodskap kan nie verkeerd geïnterpreteer word nie: As jy voorheen van Goosen gehou het, sal jy nou weer, moet net niks nuuts verwag nie.

As ek die opskrif van die resensie mag eggo: Eenvoud laat Van der Berg-resensie uitstaan.

***

Die gebroeders Gaum se Praat verby grense is in Beeld bespreek deur Riëtte Grobler. Sy voel nie, soos Jan Lubbe in sy Volksblad-resensie, ‘n groot element van gemaaktheid in die e-pos gesprek tussen vader en seun aan nie. Sy het wel waardering vir die feit dat daar só ‘n gesprek plaasvind, al bring dit nie “klinkklare oplossings vir vraagstukke waarmee die kerk, sy leraars, lidmate én diegene wat verstote voel, worstel nie”.

Sy sou wel kon gevra het of hulle die regte vraagstukke beet het. As jy aanvaar dat homoseksualiteit is, dan is al vraagstuk wat oorbly dié van hoekom die kerk en sy mense probleme daarmee het. Ek neem aan dis op ‘n manier wat Praat verby grense behels.

Daarom dat die aanhaling wat Grobler gee van iets wat Gaum Sr skryf só bemoedigend is: “God [kan] nie vasgevang word in ons definisies en dogmas nie.” Dit is die woorde van iemand wat reeds ‘n enorme stap gegee het weg van mensgemaakte edik.

Dankie, Douw Wessels …

***

Sarel van der Walt bespreek Christiaan Bakkes se Stoffel in Afrika in Beeld. Dit is ‘n resensie wat ‘n goeie sub-redakteur nodig gehad het.

Dit deug om mense te prikkel met ‘n relaas van een van die aangrypende vertellings in die boek, maar daarna herhaal Van der Walt die soort inligting oor Bakkes wat mens al tot satwordens toe gelees het in resensies oor sy vorige publikasies.

En om mee af te sluit haal Van der Walt ruim aan uit ‘n onderhoud wat op LitNet met Bakkes verskyn het, oënskynlik met die doel om Bakkes se woorde oor die Blou Bulle aan te haal. Goed en wel, maar dit laat mens wonder oor presies wat Van der Walt voel.

Te veel bladvulling, te min oorspronklike siening.

***

Thys Human en Louise Viljoen se besprekings elders van Die begunstigde van Dirk Winterbach word in Beeld opgevolg met Marius Crous se bespreking van dié boek. Dit raak vir my al hoe meer interessant presies hóé resensente op hierdie roman reageer.

Crous doen wat Human en Viljoen vermy het om te doen (die boek in verband te bring met Etienne Leroux), maar sy gevolgtrekkings stem ooreen met dié van Human en Viljoen.

Net op een plek lok Crous ‘n glimlag uit. Wanneer hy vra, “O ja, en hoekom die redakteur agterop dit beskryf as ’n ‘verbluffende sielkundige riller’, begryp ek nie te lekker nie” besef mens dat selfs van die beste resensente nie altyd die vermoë het om buite die kassie van die cliché te dink nie.

 

***

Ek was nuuskierig om te sien wat Afrikaanse resensente maak van John Clare se Captured in Time – Five Centuries of South African Writing. Tot dusver het Joan Hambidge (Rapport) en Chris van der Merwe (Die Burger) daaroor geskryf.

Hambidge se resensie het nie baie om die lyf nie, maar Van der Merwe het gelukkig ‘n meer kritiese benadering. Hy sien die problematiese subjektiwiteit van die samesteller raak en merk dan ook op dat dit jammer is dat John Clare slegs gebruik gemaak het van tekste wat in Engels beskikbaar is.

Maar enige kritiese leser sal die massiewe leemtes in Clare se betoog dadelik raaksien: Geen A.C. Jordan, R.R.R. Dhlomo, Breyten Breytenbach, L.H. Meurant, Benedict Vilakazi en vele, vele meer nie. Hoe deeglik is ‘n “literêre geskiedskrywing” as dit nie draaie maak by A Season in Paradise, Ingqumbo Yeminyanya of An African Tragedy nie? Nie een van die twee resensente het dit genoem nie.

Sal maar moet wag om te sien wie volgende oor die boek skryf.

Profile photo of crito

by crito

Iets om na uit te sien

September 7, 2010 in Sonder kategorie

Miskien moet ek dit nie te hardop sê nie, maar ek begin nou uitsien na Jeanette Ferreira se resensies. Dit is bedrieglik eenvoudig geskryf, soos nou weer haar bespreking van Riana Mouton se Spoorloos in Die Burger – maar daar is besonder skerp kritiek binne daardie eenvoud en die getroffenes sal sekerlik weet wie hulle is weens daardie hol gevoel wat hul kroppe getref het by die lees van die resensie.

My vermoede is dat Ferreira uit die staanspoor besluit het dat een van die funksies van ‘n resensie oor ‘n speurverhaal dié is van die verhaal beknop saamvat sodat koerantlesers kan besluit of die gegewe hulle boei. Sy gee aan die einde van die samevatting genoeg van ‘n prikkel om die koerantleser sy keuse te kan laat maak, sonder om die kat heeltemal uit die sak te laat.

Daarna kom haar kritiek, soms ietwat ellipties aangebied, maar nogtans helder.

Ferreira kritiseer die uitgewer vir die onwaarheid wat op die flapteks verkondig word (Riana Mouton word voorgehou as die eerste Suid-Afrikaanse speurverhaalskrywer, terwyl dié eer Eleanor Baker toekom).

Sy tree ook in gesprek met ander kritici deur pront te sê dat dit oormoedig van ‘n resensent sal wees om Spoorloos as uitmuntend te bestempel.  Haar opmerking kan ook slaan op die reklameteks wat die uitgewer vir die boek geskep het, waarin Spoorloos bestempel word as “’n naelbyter van internasionale standaard”.

Ferreira ag die boek nie só hoog nie. Sy het waardering vir baie van die dinge wat Riana Mouton doen om haar verhaal spannend en verwikkeld aan te bied, en noem dit ook.

Haar waarskuwing aan sowel uitgewer as haar mede-kritici kan egter nie geïgnoreer word nie: Moenie met hiperboliese reklame en taksering verwagtinge skep wat die leser nie uiteindelik verwesenlik gaan kry nie.

Daarom dat ek haar slotparagraaf so skerp vind. Sy sê dat die boek toereikend sal wees vir mense wat wil ontspan met die boeiende ontrafeling van ‘n misterie.

Niks meer nie, niks minder nie.

***

Die boek is nou wel in Engels, maar ek wil tog melding maak van Wium van Zyl se resensie van Encounters with André P. Brink (saamgestel deur Karina Magdalena Szczurek) in Die Burger.

My agting vir Van Zyl is welbekend, en in hierdie resensie het hy weer iets gedoen wat die leser laat voel hy/sy is in veilige hande. Van Zyl vertel presies wat alles hy aan hierdie versameling voortreflik vind, en dan kom hy by ‘n punt waar hy besef dit sal nodig wees om te kontroleer wat verder gebeur het (dit handel oor ‘n verlies aan inkomste vir Brink weens sy uitgewer se dreigemente oor sy politieke dade).

Hy wend om dan tot Brink se memoirs, ‘n Vurk in die pad, en kry die nodige gerusstelling. Hoekom is dit belangrik? Omdat Brink se uitgewer van destyds, Koos Human nie werklik bekend was as ‘n sensuur-meeloper nie. Van Zyl sou nog verder kon gaan en verdere agtergrond in Human se Lewe met boeke gevind het, maar Brink se memoirs bevat genoeg om hom gerus te stel oor Brink én Human. Hy besef nietemin baie goed hoe bitter só ‘n betrekhou vir Brink moes gewees het.

***

Danila Liebenberg skryf deeglik en waarderend oor Andries Bezuidenhout se Toeris in Hillbrow (Beeld). ‘n Herlees van haar resensie, en ‘n terugkeer daarna ‘n paar uur later, en ek was steeds onderrompel daardeur. Sy sê al die regte dinge, maar op só ‘n bedeesde manier dat mens uiteindelik voel dat selfs ‘n uitroepteken aan die einde baie sou gedoen het om ware opgewondenheid te suggereer.

Maar ek is bevrees Jakob sal nog ‘n verdere sewe jaar vir Laban moet gaan dien voordat ek hierdie resensie gaan uitbring by die suiwer genot wat Bezuidenhout se bundel vir hierdie leser gegee het.

***

Mense met kinders op skool (of kleinkinders, laat ek nie nou die gryses misken nie) sal weet hoe sterk die “leuen van evolusie” deur sommige van ons land se pedagoë bestry word. Daar is ook heelwat onplesierigheid aan die gang tussen ouers wat hul kinders een ding leer en onderwysers wat die strydbyl teen die evolusionisme opneem.

Teen hierdie agtergrond is die verskyning van Willie Esterhuyse se Die God van Genesis sekerlik baie tydig. Tot tyd en wyl die boek by die boekwinkels uitkom (ja, ek het gesoek) is ‘n resensie soos dié van Johannes Wessels in Beeld ‘n werklik nuttige verwysingspunt.

Wessels stem met Esterhuyse saam, en sy resensie wys tekens dat hy weet hy gaan uit die oord van die anti-evolusionisme baie kritiek kry oor hierdie resensie. Trouens, dit voel vir hierdie leser asof Wessels hom doelbewus in toom gehou het, en ek vermoed dat hy taamlik sterk aangesteek het by Esterhuyse.

Dit is goed om te sê dat “mens wonder hoekom dié onkunde hoegenaamd nog bestaan”, met verwysing na anti-evolusioniste wat Genesis letterlik lees. Dit is goed om te noem van Esterhuyse se verduideliking van die kloof tussen wat dominees aan kweekskool leer en wat hulle preek.

Maar hoekom nie die verdere stap neem en reguit sê dat die moderne Afrikaanse leser nie van die skooldae af geleer is hoe om ironie te snap nie, hoe om humor te sien (veral wanneer daar geen kru taal gebruik word nie) in ‘n teks, hoe om allegorie en metafoor te erken en te dekodeer?

Hoe leer mens vir kinders (en volwassenes!) dat iets nie letterlik opgeneem moet word as  baie onderwysers en skoolhoofde nie in staat is om dit self te snap nie?

Kortom: Wessels se resensie is gaaf, maar hy was nog te veel in die ban van Esterhuyse om die groter konteks en die tekstuur daarvan ook onder die loep te neem in sy bespreking.

***

Danila Liebenberg moet miskien by Erika de Beer kers opsteek oor hoe mens geesdriftig kan klink oor ‘n bundel. De Beer kry volpunte vir die opgewondenheid wat straal uit haar bespreking van Annemarie van der Walt se Talisman teen troosteloosheid (Beeld), ‘n versameling van rubrieke wat in Beeld verskyn het.

Die enigste negatiewe opmerking wat sy maak handel oor die omslag, wat wel troosteloosheid oordra. De Beer, ‘n joernalis by Beeld, duld ook nie die klompie spelfoute en slordige redaksionele werk nie.

Maar verder is hierdie ‘n bruisende relaas van die wonderlikhede wat in die bundel aan te tref is, ‘n aftellysie van die “woordmusiek” wat De Beer daarin aantref.

Net helfte daarvan, Danila!

***

Ek is bevrees ek begin nou gewoond raak aan die patroonmatigheid van Stoffel Cilliers se resensies. Ek skat ek moet bekommerd raak daaroor. Ek weet nie waar kom die geduld vandaan waarmee ek nou lees deur ‘n saai bespreking soos dié wat hy van Chris Karsten se Abel se ontwaking in Volksblad gelewer het nie.

Maar lees het ek gelees, en sal graag in Stoffeliaanse styl my opregte waardering daarvoor wil uitspreek, om nie te praat van my hoed hoog lig nie, vir die wyse waarop Cilliers geen steen onaangeraak gelaat het nie.

Grappies op ‘n stokkie. ‘n Resensent wat belese genoeg is om waardering te hê vir “diepgaande karakterisering, oortuigende situasieskildering vanweë verrassende feitelike beskrywings, gemaklike natuurlike dialoog en heel dikwels, onverwagte wendinge” behoort ook sy resensie oor die kap te kan gooi van ‘n ontleding van hoe populêre skryfwerk soos hierdie ‘n nuwe faset van die Afrikaanse letterkunde word.

 

Chris Karsten is besig om onder die oë van resensente te gebeur en hulle sien dit nie raak nie.