Profile photo of crito

by crito

Hier en daar

Mei 20, 2015 in Uncategorized

Maggie Marx bespreek Kamee, deur Roela Hattingh. (Rapport Boeke)
Ek dink mens sal nou kan sê Roela Hattingh het gearriveer. Marx se resensie is ’n aks minder akademies as Frederick J. Botha se bespreking van enkele weke gelede op Boeke24, maar dit eggo sy evaluering, en voeg nog meer lof en goeie begrip by. En tussen alles wat Marx skryf is daar ’n taksering wat mens onmiddellik laat aanvoel dat daar groter dinge op Hattingh wag: Sy is ’n storieverteller by uitstek.

André Wessels resenseer Die Dorslandtrek 1874-1881, deur Nicol Stassen. (Boeke24)
Mens wens nogal André Wessels het Piet du Toit en Wanda Smith se Stylboek, wat die vorige dag in Rapport bespreek is, gelees. Die resensie dwing gesag af danksy die respekvolle toon van die formulerings – maar daarin lê ook ’n probleem. Té veel loftuiting ondermyn uiteindelik die toon van eerbied. Die boek word besing, maar die inhoud bly op ‘n afstand. Omdat Wessels self ’n geskiedkundige is, sou dit vir hom moontlik gewees het om te bepaal watter materiaal uniek is, voorheen onbekend, en daaromheen ’n resensie opgebou het. Die aangewese uitweg vir akademici is kwasi-akademiese resensies, maar dit is só onnodig. Nicol Stassen het by die bekendstelling van die boek dinge gesê wat invalshoeke vir ’n halfdosyn ander resensies bied, en nie een daarvan sou kwasi-akademies van aard gewees het nie.

Profile photo of crito

by crito

‘n Sug van verligting

Mei 12, 2015 in Uncategorized

Erika de Beer bespreek Boomkastele, deur Schalk Schoombie. (Boeke 24)
Erika de Beer het meer aanklank by hierdie roman gevind as Joan Hambidge. Sy gee self ’n aanduiding hoekom: Die roman speel af in die voorstede van die Witwatersrand, wat vir De Beer haar na aan die hart lê. Gevolglik voel sy haar nie vervreem van die roman, soos van ander onlangse skryfwerk oor die buiteland, plaas of die vlug Kaap-toe nie. “Dis armoede-, oorlog-, apartheid- en droogtevry,” verklaar sy met groot tevredenheid. Genadiglik hang die De Beer-onderrok net vir die laaste vyf paragrawe van die resensie uit, en teen daardie tyd het sy al genoeg gesê om die roman ’n bekoring te gee wat selfs Kaapse intellektuele sal aanstaan. ’n Mens slaak saam met die outeur ’n sug van diepe verligting.

Profile photo of crito

by crito

Die groot spook

Mei 6, 2015 in Uncategorized

Riaan Eksteen bespreek Geheime revolusie: Memoires van ’n spioenbaas, deur Niel Barnard, met Tobie Wiese. (Netwerk24)
Leopold Scholtz resenseer Geheime revolusie: Memoires van ’n spioenbaas, deur Niel Barnard, met Tobie Wiese. (Rapport Boeke)
Piet Croucamp se bespreking van hierdie boek het skynbaar ’n sensitiewe saak aangeraak. Riaan Eksteen bevestig nie alleen alles wat Croucamp oor Barnard sê nie, hy neem dit selfs verder. Daar kan nou geen twyfel meer wees nie dat diegene wat dit met Barnard te doene gehad het, diep onder die indruk gekom het van sy narsisme. Lees mens Leopold Scholtz se bespreking, val dit op dat hy die boek en nie die man nie resenseer. Hy respekteer Barnard vir sy rol in die geskiedenis, en maak dit glad nie sy saak om, soos al in ’n ander verband oor veel groter figure geskryf is, aan te toon dat “he may have been a genius, but the man was a failure as a human being”. Die neerslag van hierdie drie resensies is interessant, veral as mens jou afvra of die besprekings voldoen aan dit wat mens van ’n resensent in ’n koerant verwag, naamlik om ’n persoonlike reaksie op ’n publikasie te gee waaraan ’n mens jou eie aanklank of behoefte aan besitting kan peil. Croucamp en Eksteen sorg sekerlik vir meer onderhoudende leesstof, terwyl Scholtz die behoeftes van ewewigtge geskiedskrywing vooropstel. Waar lê die waarheid? Sekerlik sou mens kan aanneem dat iemand wat sy rol in die verloop van ’n land se transformasie só hoog aanslaan dat hy sy herinneringe in twee bande groepeer, ’n sterk skoot selfbewondering onder lede het. Diegene wat al in die jare tagtig verstand gehad het, sal ernstige voorbehoude hê oor enigiemand wat, soos Barnard, die Rubicon-toespraak en sy impak met ’n enkele opmerking wegpak. Het ons nie nou genoeg gehad van die destydse maghebbers wat vrome praatjies maak oor die ellende waarin hulle ons land en sy mense gedompel het deur hul stiksienigheid nie?

Joan Hambidge resenseer Die stilte opgeskort, deur Heilna du Plooy. (Rapport Boeke)
Ek kry dikwels die gevoel dat die twee Afrikaanse boekeblaaie té veel aandag aan nuwe digbundels bestee. Wanneer Joan Hambidge ’n bundel soos hierdie bespreek, wens ek weer dat sy meer ruimte toegelaat is. Die resensie is voortreflik, maar ek sou haar graag verder wou sien delf. En buiten die plesier wat haar woordeskat bring (vgl “verloedering”) is daar ander formulerings wat ek bewonder. Pikant ook die een verwysing na André Brink se Anderkant die stilte.

Helen Schöer skryf oor Katerina se mojo,, deur Kristel Loots. (Boeke24)
Oorvertel is nie resenseer nie, dit weet ons wel. Maar ek moet sê, ek hou van Helen Schöer se trant, van die manier waarop sy oorvertel. Dit verklap iets oor die aanklank wat Loots se verhaal by die leser het, dat dit ’n lekkerlees-boek is.

Marius Crous resenseer Narokkong, deur Riël Franzen. (Boeke24)
Crous se resensie dawer nie, maar daar is begrip en waardering vir die digkuns van Riël Franzen.

Profile photo of crito

by crito

Waaragtige reaksie

April 29, 2015 in Uncategorized

Piet Croucamp resenseer Geheime revolusie: Memoires van ’n spioenbaas, deur Niel Barnard, met Tobie Wiese. (Boeke24)
Dit gebeur so een keer in ’n jaar, as mens gelukkig is. ’n Resensent lees ’n boek en skryf ’n resensie wat in alle opsigte wys dat die boek hom laat dink het, sy gemoed laat opwel het, en hom ’n waaragtige reaksie op die boek laat skryf het. Croucamp is ’n taamlike sterk mening toegedaan, maar ek het die resensie heluit geniet. Hy laat mens onder geen illusie dat Niel Barnard nie Lavrentiy Beria na die kroon sou steek nie, om van Karla nie eens te praat nie. En die rede daarvoor is vir hom taamlik eenvoudig – Barnard se hoë dunk van homself is nie genoeg om sy memoires te red van groot oppervlakkigheid nie. Die vreemde uitwerking wat ’n resensie van hierdie aard het, is dat dit mens tog wel nuuskierig maak oor die inhoud van die boek, al is die resensent se beletsel hoe groot. Dit mag so wees dat die boek die memoires van ’n staatsamptenaar is, en nie van ’n spioenebaas nie, soos Croucamp sê, maar die kanse is ewe goed dat daar in Barnard se hubrus tog ’n paar fabrieksgeheime verbygeglip het.

Frederick J. Botha resenseer Kamee, deur Roela Hattingh. (Boeke24)
’n Debutant wat haar buiging maak met ’n bundel kortverhale is amper meer seldsaam as ’n dramaturg wat gereeld tekste gepubliseer kry. Frederick J. Botha (vir my ook ’n nuweling op die resensie-toneel, maar dit mag wees dat my geheue my in die steek laat) slaan Roela Hattingh se debuut baie hoog aan. Hy benader dit tereg vanuit ’n akademiese hoek. Daar is só min nuwe kortverhaalbundels dat die resensent amper verplig is om dit baie ernstig analiseer, sou die bundel dit regverdig. Hierdie resensie sal vir sowel student as outeur baie beteken – die eerste taksering van ’n noemenswaardige nuwe talent, en Botha se analise is geskryf om nog lank te hou.

Dineke Volschenk bespreek Moestas, deur Deborah Steinmair. (Rapport Boeke)
Wat ’n eienaardige resensie! Dineke Volschenk se bespreking het presies dieselfde uitwerking as iemand wat ’n grap oorvertel wat hy eintlik gehaat het. Sy prys die boek se goeie hoedanighede, analiseer dit heel knap (sê ek, wat die boek reeds gelees het), maar dis duidelik dat die baldadige snaaksigheid haar nie laat glimlag het nie, en dat haar simpatie eerder lê by meer sensitiewe lesers wat nie sal kan aanvaar dat ’n mens oor kindermolestering uit heeltemal ’n ander hoek kan skryf as die gebruiklike een van begripvolle medelye nie. Uiteraard is Volschenk se reaksie ’n geldige een, al is dit baie konserwatief in ’n tyd waarin slagoffers van pedofiele dikwels celebrity-status verkry.

Joan Hambidge bespreek Boomkastele, deur Schalk Schoombie. (Rapport Boeke)
Daar het ’n element van noodwendigheid by die resensies van Joan Hambidge ingekruip. Jy verwag die tematiese uitpak van alles wat die werk onder bespreking aansny, jy verwag die kontekstualisering, jy verwag die teoretiese skakels – en jy kry dit. Sy is baie deeglik daarmee. Dit gebeur egter ook dat sy soms iets laat verbygly. Sy verwys hier in die verbygaan na ’n karakter genaamd Hannes Moerdyk. Só ’n van val binne ’n Suid-Afrikaanse konteks jou dadelik op – dit skep onmiddellik ’n verband met die argitek van die Voortrekker-monument en talle ander bekende openbare en kerkgeboue. Te oordeel na die aard van die roman wat sy hier beskryf, sou die outeur daardie van met opset gebruik het, en mens kan (praat van verwagting!) sekerlik gedink het Hambidge sou dit vir die koerantlesers uitgepluis het.

Joan Hambidge bespreek Skadu oor die sonwyser, deur Kobus Lombard. (Rapport Boeke)
In Hambidge se ander, “aforistiese” styl geskryf. Vir studente van die resensiekunde: Vgl hierdie resensie met die een oor Boomkastele. Interessant die gebruik van aanhalings, en die tipografiese wit op die webblad.

Profile photo of crito

by crito

Verandering

April 20, 2015 in Uncategorized

André Bartlett resenseer Die dans met God, deur Abel Pienaar. (Boeke24)
Wat vir die een afvalligheid is, is vir die ander ’n herstel van nugterheid. Bartlett se benadering tot Pienaar se Zen-boek, en veral die raakpunte daarvan met die Christelike sfeer, is een van stille betragting, van weeg en besin, en uiteindelik ook een van ’n openheid van gees. Waarderend genoeg om diegene wat by Pienaar se soeke aanklank vind, te stuur na die boek; en diegene wat nie só ingestel is nie, ten minste ’n idee te gee van presies waar hy oor Pienaar se gronde twyfel. Die probleem met ’n webwerf soos dié van Netwerk 24 is dat mens naas die resensie gekonfronteer word met kommentaar deur mense wat stiksienig is, om dit sagkens te stel, en wie se menings wat my betref nie verdien om naas dié van ’n intellektueel soos André Bartlett te staan nie. ’n Mens moet waak teen die bekruipende, hovaardige dweepsug van mense wie se enigste raakpunt met jou die taal is wat julle besig.

Martie Reief-Meiring resenseer Die potlooddief se bruid, deur Keina Swart. (Rapport Boeke)
Dit is ’n baie lang gesprek wat Retief-Meiring hier aansny: Wat is besig om met die Afrikaanse media te gebeur? Sy het begrip vir die beperkinge waarmee Keina Swart te kampe het, en die klimaat en konteks waarbinne haar rubrieke verskyn. Wat vir my belangrik is, is dat sy Swart hoog aanslaan as skrywer, as bedrewe gebruiker van die woord. Wat Retief-Meiring egter uitwys, is dat tye verander het. Iemand soos Swart kan nie staat maak op die bou van ’n durende gevolg nie. Die publikasiemedium bly konstant, sy gebruikers nie. Gaan dinge lank genoeg vastigheid kry vir Swart om soos ’n Audrey Blignault vanouds ’n fanatieke lesersgevolg te bou? Of begin sy met elke seisoenswisseling opnuut? Soos gesê, ’n lang debat. Intussen is dit gerusstellend om te weet dat daar steeds rubriekskrywers is wat fynproewerswerk lewer.

Profile photo of crito

by crito

Politiek kom en gaan, maar lekkerlees hou vir altyd aan

April 14, 2015 in Uncategorized

Fransjohan Pretorius bespreek Ontsnap! Boerekrygsgevangenes se strewe na vryheid, deur Albert Blake. (Boeke24)
Sedert Gert van der Westhuizen se bespreking van hierdie boeke verlede week in Rapport verskyn het, het baie gebeur: Rhodes se standbeeld is weggevoer na ’n pakhuis, en ’n hele nasionale diskoers oor beelde, geskiedenis en die verering van die helde van weleer het ontstaan. Die dogter van ’n berugte sniksanger het haarself aan een van die beelde op Kerkplein gaan vasketting, bygestaan deur ’n gewilde ateïs. Ek vermoed Fransjohan Pretorius het sy resensie geskryf voordat die konteks so radikaal verander het. Dit is nietemin interessant om sy beskring van Ontsnap! binne die nuwe intellektuele klimaat wat deur die veranderende konteks teweeg gebring is, te lees. Gelukkig is Pretorius iemand wat sy resensies vir alle seisoene skryf. Dit gaan om die bewaring van historiese inligting, en die ontginning van bestaande bronne vir herbenutting in boeke soos hierdie. Om dit in terme van die vermaledyde Rhodes-beeld te stel – Pretorius mag miskien nie ooghare vir Rhodes hê nie, maar hy weet hoekom die beeld daar was. Net omdat die Boere-krygsgevangenes wat probeer ontsnap het deel was van ’n magstryd van kolonialiseerders, beteken dit nie dat ons hul heldedade moet verswyg of igoreer nie. Trouens, sê Pretorius, hierdie boek lees só lekker dit is eintlik goeie ontvlugting. Daai laaste woord spook …

Jan-Jan Joubert resenseer Kaapstad se ‘Streetgate’, deur Johan C. Moll. (Boeke24)
Ook hierdie resensie adem ander asem ná die wegvoering van die Rhodes-beeld. Dit handel oor die keer toe Pieter Marais uit die stoel van Kaapstad se burgemeester besluit het om Adderley- en Waal-strate te hernoem, na FW de Klerk en Nelson Mandela. Joubert merk tereg op dat die boek aantoon hoe hoog die prys is wat betaal word vir politieke kleinlikheid en oneerlikheid. Die resensie sou aan interessantheid gewen het as hy meer uitgebrei het oor die rol wat hierdie insident gespeel het in die “oneervolle aard” van die Nasionale Party se ondergang. Joubert het een pragtig geformuleerde paragraaf (“Vandaar vertel hy ’n politieke spanningsverhaal wat setel in egoïsme, opportunisme, beginselvastheid, beginselloosheid en die kernstryd tussen liberale waardepolitiek en nasionalistiese be­langepolitiek.”) waarby hy moontlik ’n paar name kon gevoeg het. Ek is seker Moll draai nie doekies om nie, maar in ’n resensie soos hierdie is dit soms waarna die koerantleser soek – die idee van “name them and shame them”.

Riaan Grobler bespreek Kodenaam Icarus, deur Henk Breytenbach. (Boeke24)
Moet ’n resensent ’n debutant met satynhandskoene benader? Hom ligkens streel en mooi mik op die pad na sy volgende boek? Verkieslik ja, sou ek sê – behalwe in gevalle waar die skrywer baat sal vind by brutale eerlikheid. Grobler het laasgenoemde strategie vir sy resensie gekies, en die enigste afleiding wat ’n mens kan maak, is dat hy reg gekies het. Dit is goed om te erken dat die skrywer, Henk Breytenbach, ’n tematiese hoek gekies het wat uniek is, maar dan noem Grobler ’n paar dinge wat belangrik is vir die skrywer om ter harte te neem – vir eers dat sy skryfstyl geforseerd aandoen, ten tweede dat dinge té dikwels ongeloofwaardig is, en ten derde dat hy nie baie oorspronklik is met sy slimmighede en kwinkslae nie. Voeg daarby slordige werk deur die uitgewer, en dis maklik om die resensent se negatiewe besluit te verstaan.

JB Roux bespreek Kodenaam Icarus, deur Henk Breytenbach. (Rapport Boeke).
Roux takel die roman en die uitgewer met ’n klompie baie pertinente opmerkings. Dit is die soort opmerkings wat resensente net maak wanneer hulle weet hulle sou, indien vereis, ’n groot aantal voorbeelde kan voorlê om daardie opmerkings te staaf. Die vraag wat mens jouself afvra, is uiteraard of só ’n situasie ooit sal ontstaan. In hierdie geval sal dit waarskynlik nooit nodig word nie – Roux en Boeke24 se resensent, Riaan Grobler, is eensgesind in hul punte van kritiek. Die waarskynlikheid dat ’n ander resensent dit anders sal bevind, is skraal. Ek sal LitNet se resensiewerf dophou.

Lona Gericke skryf oor Bambaduze, deur Derick van der Walt. (RapportBoeke)
Gericke het reg, Derick van der Walt kan ’n storie vertel. Dis net nie nodig dat die resensent dit té uitvoerig herhaal nie. Gericke kom tot die nippertjie van oordaad, maar gelukkig besef sy presies waar die punt is wat ’n koerantleser genoeg inligting het om die volgende stap te kan neem.

Profile photo of crito

by crito

Tjoklits en Lindt

April 7, 2015 in Uncategorized

Charles Smith skryf oor Gestroop, deur Pieter Spaarwater. (Boeke24)
Hoe skryf mens oor ’n oud-kollega in Media24 se rubriekebundel? Kennisgewing of eerlike beoordeling? Sagkens of striemend reguit? Ek het nogal bewondering vir die uitweg wat Charles Smith gekies het – deurentyd die moeilike ene, maar aangebied sodat dit na die maklike uitweg klink.

Elmari Rautenbach skryf oor Debora en seuns, deur Helene de Kock. (Boeke24)
Dit klink of die lees van Debora en seuns ’n taamlike moeilike een was, maar Rautenbach soek na die reddende kenmerke, die dinge wat hierdie roman meer as net ’n gewone liefdesverhaal maak. En sy vind dit dan ook, in die manier waarop Londen tydens die Blitz beskryf word. Daar’s niks soos goeie navorsing nie!

Willie Burger resenseer Die mond vol vuur, deur Louise Viljoen. (Boeke24)
Onlangs het iemand weer in die sosiale media opgemerk dat hy Breyten Breytenbach se digkuns nie altyd verstaan nie, maar dat dit tog so mooi is. Kon nie help om aan dié opmerking te dink terwyl ek Willie Burger se resensie lees nie. Dis ’n eersteklas resensie van ’n boek wat baie maklik deur die publiek by wyse van assosiasie ook “moeilik” gevind kan word. Daarom dat Burger se resensie so knap is – hy bespreek nie alleen Breytenbach en Viljoen se analises nie, maar sê ook die een ding wat vir alle liefhebbers van Afrikaanse digkuns belangrik behoort te wees: “Ondanks die deeglike literêr-teoretiese begronding, is hierdie boek nie slegs vir ingewyde akademici toeganklik nie – daarvoor is Viljoen se eie prosa te helder en sistematies, sonder onverduidelikte vaktaal.”

Amanda Botha skryf oor Boet se goet: Woorde en beelde deur Boet van der Hoven. (Boeke24)
Vriendelik en tegemoetkomend. Die vergelyking met Chagall staan op wankelende bene, te ordeel na die omslag van die boek – mens kan tjoklits ewe goed met Lindt vergelyk. En Botha, deurwinterde joernalis, verwys na Van der Hoven as allemansfilosoof sonder om hom aan te haal. Nou ja.

Gert van der Westhuizen skryf oor Ontsnap! Boerekrygsgevangenes se strewe na vryheid, deur Albert Blake. (Rapport Boeke)
Ek wens Van der Westhuizen het net een van die ontsnappings in groter detail beskryf, en kort gegaan oor die boek se ander hoedanighede. Ons verwag mos nou al werk van ’n sekere standaard van Blake. Wat belangrik is om te weet, is hóé deeglik hy nagevors het en hoe vriendelik hy die inligting aangebied het, Mens het nie ’n Kort Begrip van die totale boek nodig nie.

Profile photo of crito

by crito

Moerigheid en die prys van whisky

April 1, 2015 in Uncategorized

AJ Opperman bespreek Emma en die creepy komplot, deur Marianna Brandt. (Boeke24)
Opperman noem ’n klompie dinge wat mens oortuig dat hy goed nagedink het oor wat om te sê – behalwe waar hy namens tieners besluit hoofstuk 1 moes begin het soos hoofstuk 12. Daai ene werk nie vir my nie.

Candess Kostopoulos bespreek Matriks, deur Joan Hambidge. (Boeke24)
En daar verloor ek heeltemal my lus om resensies te lees. Candess Kostopoulos doen ’n goeie job, dis seker wors, maar nadat sy baie plek gemors het op ’n beskrywing van waaroor hierdie nuwe bundel deur Joan Hambidge gaan, het sy nie plek oor om te verduidelik wat sy bedoel wanneer sy sê dis heeltemal oneweredig wat kwalteit en diepte betref nie. Om dan nog agterna te sê aanhangers van Hambidge sal die dinge vind wat hulle daarin soek, is sommer ’n ou kluitjie in die riet. Ek weet nou wat Hambidge bedoel wanneer sy sê “Ek skryf omdat ek moerig is”.

Helen Schöer skryf oor Gelyke kans, deur Santie van der Merwe. (Boeke24)
Hoe lui die gesegde nou weer? Egbreuk is net vir mense wat nie genoeg liefde kry nie? Helen Schöer laat my daaraan dink met hierdie resensie. Klink na ’n lekker boek.

Bennie Griesel resenseer Ikarus, deur Deon Meyer. (Boeke24)
Ek begin nou al amper meer uitsien na Bennie Griesel se resensies van Deon Meyer se boeke as wat ek na die boeke self uitsien! Doe zo voort. Al wys jy ook die blapse uit (hierdie keer net ene.)

Tom McLachlan resenseer die Elektroniese WAT. (Rapport Boeke)
Die leksikograwe vertel onder mekaar dat as ’n resensent van ’n woordeboek nie die woord “lemma” gebruik nie, dan is dit ’n swak resensie. Tom McLachlan gebruik hom drie keer. Die man ken sy storie. Hy sorg ook vir die paragraaf van die jaar: “Mense wat reeds vorige uitgawes van die e-WAT gekoop het, kan die nuwe uitgawe teen R200 aankoop, en diegene wat dit vir die eerste maal koop, betaal R500. Teen enigeen van dié pryse is dit, soos whisky, ’n winskoop.”

Profile photo of crito

by crito

Loopgrawe en onderrokke

Maart 23, 2015 in Uncategorized

Lona Gericke skryf oor Chuck Norris kan deel deur nul, deur Annelie Ferreira, Uit, deur Fanie Viljoen, Monsieur Ibrahim en die blomme van die Koran, deur Eric-Emmanuel Schmitt,  Moord per suurlemoen, deur Jelleke Wierenga, Bennie Boekwurm vertel lekker stories, deur Louise Smit. (Rapport Boeke)
’n Boekhandelaar vertel my by die Woordfees op Stellenbosch dat die eerste loopgraaf waaruit daar vir Afrikaans geveg word, dié van jeug- en kinderlektuur is. Dis daardie ou opvatting dat as kinders nie vroeg al ’n liefde vir boeke verkry nie, hulle nooit as volwassenes lesers sal word nie. Lona Gericke doen met hierdie vyf resensies haar deel vanuit daardie voorste loopgraaf. Op die oog af lyk dit of Gericke ’n beginselbesluit geneem het oor die manier waarop sy die resensies aangepak het. Sy moes besluit wie haar lesers is, en verstaanbaar, meen ek, het sy gemeen dit sal ouers eerder as jong lesers wees, heel prakties. Om dié rede is haar hele aanpak van só ’n aard dat mens in elke geval ’n idee van inhoud kry, asook van die vaardigheid van die skrywer. Die ouer kan dan self besluit of dit die soort boek is wat tot sy/haar kind sal spreek. Al wat ek mis by dié resensies is ’n aanduiding vir die ouers oor die beskikbaarheid van die boeke as e-boeke. Alles goed en wel? Kan enigiemand gerus wees as dit as vanselfsprekend aangeneem word dat kinders nie koerant lees nie?

Ilza Roggeband bespreek Stukke teater, deur Pieter-Dirk Uys. (Boeke24)
Roggeband fokus in haar resensie op Pieter-Dirk Uys se geskiedenis en hoe die vyf tekste wat in hierdie boek opgeneem is, bygedra het tot sy oeuvre. Goed en wel. Dit is sekerlik nie ’n slegte ding dat hierdie tekste beskikbaar bly nie, maar Roggeband is skynbaar onbewus van die problematiek rondom dramatekste: Wie lees dit? ’n Bloemlesing met dramatekste laat mens onmiddelik wonder of daar ’n prys van die SA Akademie na Pieter-Dirk Uys op pad is.

Marius Crous resenseer Oorsee, deur Tertius Kapp. (Boeke24)
’n Week later bevestig Marius Crous my vermoede – dit is weer vanjaar drama se beurt by die Hertzogprys. Crous bepaal hom meestal by die digkuns, maar die aanslag en gesag waarmee hy Oorsee benader, laat my dadelik voel hy moet meer dikwels oor ander genres as die poësie skryf. En vir Tertius Kapp, vir wie volvulling uiteindelik eers sal kom wanneer besprekings van die opvoering van Oorsee geplaas word naas hierdie resensie, is Crous se evaluering sekerlik van baie groot waarde. Baie dinge kan skeefloop met ’n opvoering, maar as die teks nie inhoudelik sterk is nie, beteken die opvoering nie baie nie. Crous weeg en vind Oorsee meer as voldoende.

Dewald Koen skryf oor Die potlooddief se bruid, deur Keina Swart. (Boeke24)
Vanjaar is die jaar van die rubriekskrywers, lyk dit my. Keina Swart is vir my ’n nuweling, en dis nie haar skuld nie – ek is net ’n baie sporadiese koerantleser en steek my neus nooit in tydskrifte nie. Dewald Koen se bespreking is gloeiend, maar ek is ’n bietjie skepties oor sy opmerking dat alle Suid-Afrikaners hulle met een van die mense in Swart se verhale sal kan vereenselwig. Almal? Hoe wyd reik Afrikaans?

Fransjohan Pretorius resenseer Rebelspoor, deur L.J. Bothma. (Boeke24)
Daar is nog baie mense wat belang stel in die geskiedenis van die Afrikaner. As mens kyk na al die twak wat die ver-regses op die sosiale media kwytraak oor die geskiedenis van die Afrikaner, soek ’n mens by ’n selfpublikasie soos hierdie ’n gesaghebbende mening om jou te oortuig dat die boek die koop en lees werd sal wees. Of nie. Fransjohan Pretorius is die ideale persoon vir dié taak, en sy bespreking is ook van so ’n aard dat mens dit net kan lees vir die inligting wat hy deurgee.

Martie Retief-Meiring bespreek Pruimtwak en skaduboksers, deur Danie Marais. (Rapport Boeke)
Een opmerking in hierdie baie positiewe resensie van Danie Marais se versameling rubrieke en essays trek onmiddelik die aandag. In die eerste paragraaf skryf Retief-Meiring dat die titel absoluut onaanvaarbaar is. Sy maak die opmerking, maar sê nie hoekom sy só negatief daaroor voel nie, en gaan onmiddellik voort om die bundel se goeie hoedanighede te bespreek. ’n Mens aanvaar alles wat sy sê, want as gesiene rubriekskrywer praat sy met gesag. Tog is dit daardie opmerking oor die titel wat bly smeek om ’n verduideliking, en wanneer dit wegbly, die indruk wek dat dit gewoon persoonlike smaak is wat daar praat.

Elmari Rautenbach resenseer Ikarus, deur Deon Meyer. (Rapport Boeke)
Resensies van Deon Meyer se romans is in baie opsigte “tasters”. Dit is noodsaaklike leesstof vir die ingewydes, wat ’n proeseltjie nodig het om te weet dat alles nog wel is met hul skrywer en dat die nuutste pennevrug op sy gebruiklike hoë peil is. Dit is ook vir diegene wat nu en dan ’n Meyer-boek sal opneem, of dit nog nooit gedoen het nie, ’n prikkel, ’n aanspreking – kyk, hier is waaroor dit gaan, wat keer jou? Elmari Rautenbach bevind haar in die aangename posisie dat dit eintlik nie nodig is om oor die gehalte van die skryfwerk te moet oordeel nie. Wat sy moet doen, is om haar twee lesersgehore iets te gee wat hulle end-uit sal lees, en dalk sal herlees, soos mens met resensies soos hierdie doen, vir implisiete leidrade wat die reeds bekeerdes daardie ekstra spoed boekwinkel-toe sal gee, en die ander sal laat wonder wat hulle mis. Rautenbach is ’n gesoute joernalis, en het haar resensie “verpak” met die wete dat sy ook moet oplet vir dinge wat ’n eietydse leser sal snap. Soos die verwysing na die kool-klankie in een karakter se kantoor, met net daarna die opklaring oor professor Tim. Dit is top-gehalte resensies soos hierdie wat lesers na ’n boekeblad lok.

Dineke Volschenk skryf oor Rewolusie van die hart, deur Adriana Falling. (Rapport Boeke)
Nog ’n ou hand in die boekewêreld, Dineke Volschenk, skryf oor ’n boek in ’n genre wat nie dikwels boekeblaaie haal nie: ’n Christelike roman. Ek wonder baie in watter rigting die letterkunde volgende gaan beweeg, en Volschenk se opmerking dat Christelike romans ook ’n plek in die letterkunde het, is daarom vir my opvallend. Ons het ’n lang pad gestap sedert C.M. van den Heever.

Riete Rust bespreek Pedale van papier, deur Rhona Scheepers. (Rapport Boeke)
Riette Rust teken dadelik aan hoekom Pedale op papier die aandag trek. Dis ’n debuutroman oor ’n kind wat deur ’n kerkman gemolesteer word. Rust skryf onderhoudend en begrypend, maar algaande begin mens vermoed dat haar moed eintlik in haar skoene is – weens swak redigering, taalfoute en uiteindelik iets onverwags, naamlik dat die geheel dweperig is. Dit laat my dadelik aan Dineke Volschenk se opmerking (hierbo) dink. Versigtig trap, Crito, dat jou onderrok nie uithang nie.

Profile photo of crito

by crito

Om van te glimlag

Maart 10, 2015 in Uncategorized

J.B. Roux skryf oor Van skoolbank tot bordeelbed, deur Jaco Hough-Coetzee en Elanie Kruger. (Boeke24)
Spreek J.B. Roux teen die einde: “’n Moontlike beswaar is die gr. 4-Afrikaans waarin die boek geskryf is.” Hoekom is dit so ’n aardige sin? Omdat dit verklap dat Roux bang is om kritiek uit te spreek teen die boek? Of omdat Roux dit gebruik as hewel vir ’n slotsin van lui en lui? As hy nie “moontlik” gebruik het nie, sou ek nie agterdogtig geword het nie. Snaaks hoe een woord ’n resensie se ewewig kan versteur.

Marius Crous resenseer drie titels van Mellet Moll: Heilige meetkunde; Swanesange; en Nalewe. (Boeke24)
Gee Marius Crous dit ter ere dat hy lankmoedig is, en dat hy nie Mellet Moll se digkuns-debuut as pseudo-digkuns gekategoriseer het en aanbeweeg het na iets minder pretensieus nie. Crous staan by talle dinge stil, maar uiteindelik besluit hy dat ’n bietjie meer selfkritiek aan die kant van die digter baie welkom sou gewees het. Had hy meer aangehaal uit die bundel, soos Joan Hambidge die vorige week in ’n resensie gedoen het, sou dit moontlik nie nodig gewees het om so netjies te formuleer aan sy uitsprake nie. En tog, dink ek sy besluit om te bespreek eerder as om te illustreer was die korrekte een. Dit is regverdig teenoor die digter en sy uitgewer, wat sekerlik groot verwagtings van die drie bundels koester – groot genoeg om die drie gelyktydig te publiseer. En dit gee hom die kans om besinnend na sy slotsom op te bou.

Herman Lategan resenseer Pruimtwak & skaduboksers, deur Danie Marais. (Boeke24)
Danie Marais glimlag seker breër as gewoonlik ná hy hierdie resensie gelees het. Tussen al die versigtigheid op die boekeblad klim Herman Lategan in en lewer een van daardie besprekings wat mens graag weer en weer wil lees. Marais se onderwerpe kom uit die verste hoeke van die kulturele uitspansel; Lategan geniet almal en besef dan dat daar een uitskieter in die ryke veelvoud van essays is, naamlik die denkbeeldige onderhoud met Peter Blum. Lategan se formulerings is oudergewoonte flink en fleurig. My gunsteling: “As jy hom sien, is sy glimlag soos ’n wegholveldbrand. Hy is so opgeruimd ek het al oorweeg om klasse by hom te loop.” Voer dié resensent met nuwe publikasies, meneer die boekeredakteur!

Marié Heese resenseer Verlore in stof, gegrond op die skilderyereeks deur John Meyer, deur Amanda Botha. (Boeke24)
Dit is ’n sonderlinge gebeurtenis dat ’n skrywer gevra word om ’n boek te skep om ’n reeks van vyftien skilderye van John Meyer toe te lig; Amanda Botha het dié opdrag gekry en ’n boek geskep wat Marié Heese in alle opsigte laat voel dat dit die leser ryklik beloon. Daar is afbeeldings van die vyftien skilderye in die boek – wat die opskrif by die resensie ietwat misleidend maak. Ek voel ook dat vir’n bespreking soos hierdie dit amper verpligtend is om ten minste een van die skilderye af te druk by die resensie, sodat die leser geen twyfel kan hê van die kaliber werk wat hier ter sprake is nie.