by crito

Verspeelde kans

Julie 30, 2020 in Uncategorized

Ek is gevra hoekom ek nie ook aandag gee aan Klyntji se resensies nie. Het ’n draai by www.klyntji.com gaan maak. Baie beïndruk. Een resensie wat vermelding verdien, naamlik Michelle Oelofse s’n oor Gisela Ullyatt se Die waarheid oor duiwe. ’n Verdienstelike resensie, maar ook ’n lui resensie. Michelle Oelofse toon dat sy bereid is, en die vermoë het, om die bundel en die gedigte behoorlik te resenseer. Maar sy laat haar verlei deur die gedagte om haar lesers ’n maklike verwysingspunt te gee vir die duif-beeld, naamlik Breyten Breytenbach se bekende gedig uit Lotus, “soos van vlerke” met sy rooiborsduif. Omdat sy vir ’n webwerf skryf, en dus veel meer ruimte het as wat die geval by ’n koerantresensie sou wees, het sy die kans verspeel om ’n indringende bespreking te gee oor die manier waarop Gisela Ullyattt se bundel in gesprek tree met die werk van ander Afrikaanse digters. Ek lys die vernaamstes daarvan uit die laaste uitgawe van die Groot Verseboek:

Pulvermacher: “Dopper Joris en zijn zijltje”
NP van Wyk Louw: “Beeld van ’n jeug: Duif en perd”
Totius: “Weer in die ark”
C. Louis Leipoldt: “Die man met die helm”
DJ Opperman: “Kroniek van Kristien” (Papajabos), “Glaukus klim uit die water”
GA Watermeyer: “Ballade van die bloeddorstige jagter”
Breyten Breytenbach: “maanduif”, “windroos”, “soos van vlerke”, “voetnoot tot bloedkluit”
Marié Blomerus: “Die soet duifie”
Ina Rousseau: “Potchefstroom”
George Louw: “Marat”
Leon Strydom: “Brief / Beste oom Giel /”
Daniel Hugo: “Vir die kritici”, “Die jaar nul”
Johann de Lange: “Inval”
Theunis Engelbrecht: “Hier”
Johann Lodewyk Marais: “Drie-agtdaereën”
Jan de Bruyn: “Uit: Die som van een”
Louis Esterhuizen: “Vlugskrif”
HJ Pieterse: “Columba aspexit”
Heilna du Plooy: “Vyfde skets”
Cas Vos: “Allerliefste”
Toast Coetzer: “Plaasroman II”
Carina Stander: “Erflating II”, “Die kind is dood, maar sy haal asem”

Oelofse se resensie is ’n verspeelde kans. Ek is baie nuuskierig om te sien hoe sy die groter veld sal nader. Hopelik kan Gisela Ullyatt en Klyntji se lesers daarna uitsien? Dit wat sy reeds oor Die waarheid oor duiwe sê is informatief, en dit sal interessant wees om te sien hoe sy dit in verband bring met meer digters as net Breyten Breytenbach. Hoe sê sy? “Natuurlik is die duif geen vreemdeling in die Afrikaanse poësie nie.” Nou toe, ons wag!

by crito

Geduld

Julie 29, 2020 in Uncategorized

Bientang, deur Jolyn Phillips. Resensie: Hein Viljoen. (Rapport Boeke)
Dis nou die soort resensie wat my dadelik nuuskierig maak, ’n nota daarvan laat maak en dan begin ek vir die boek soek. Die resensie is selfs effens duister, en mens weet jy moet die gedig byderhand hê, want jy vermoed dat hierdie ’n publikasie is wat nog baie reaksie gaan uitlok, en dat die gedig ’n baie lang lewe gaan hê. Dan sê Amazon vir jou die boek kom eers 3 Augustus. Nou ja, kom ons wag.

Tweegevreet, deur Zirk van den Berg. Resensie: Francois Bekker. (Boeke24)
Een van die groot raaisels rondom onlangse literêre pryse is hoe dit gebeur het dat Zirk van den Berg se Die vertes in nie oorvloedig bekroon is nie. Dis vir my nuus dat hy dit nou met ’n tweede roman oor Siegfried Bock opgevolg het, en daarom het ek Francois Bekker se resensie met opgehoue asem gelees. Dit beloof goeie dinge, hoewel ek die gevoel kry dat Bekker by Van den Berg aangesteek het wat die gedempte toon betref. “Meester-storieverteller” en die toegeswaaide lof in feitlik elke paragraaf sê darem meer as wat die sagte toon suggereer.

My naam is Legio, deur Madelein Rust. Resensie: Jonathan Amid. (Rapport Boeke)
Lyk my Jonathan Amid is besig met ’n comeback ná ’n tydjie van relatiewe stilte. En ek het ’n vermoede dat Madelein Rust hierdie resensie gelees het, miskien gelukkig was oor die lof wat hy haar toeswaai, en krapperig was oor die leemtes wat hy uitgewys het. En toe, ’n dag later, lees sy die vernietigende resensie wat Amid geskryf het oor Max Annas se The Farm, en sy besef dat sy baie gelukkig kan voel oor die kritiese benadering wat hy gevolg het, en die implisiete boodskap in sy slot: “Moes Rust dalk langer aan die laaste derde geskaaf het? Of is my naam dalk net Puntenerig?” Welgedaan, maar kon nog beter.

by crito

Grendelgedagtes

Julie 8, 2020 in Uncategorized

’n Vinnige mea culpa. Covid-19 mors met die oemf van die lewe. Crito se aandag is afleibaar, en die kritiese oog vir resensies lees het soetskeel getrek. Afsondering op ’n kleinhoewe ver van boekwinkels (indien oop, bygesê) help ook net niks. Intussen, aan my vriende, as julle wil kom kuier, moenie eens die hek by die grootpad oopmaak as julle nie maskers aanhet nie. Dis soos dit is.

Erfgeld is swerfgeld: Reis na binne, die -ste -ste plek, deur C. Johan Bakkes. Resensie: Sophia van Taak. (Rapport-Boeke)
Dis nie neerhalend om te sê Sophia van Taak bekyk Bakkes se boek met Weg!-oë nie. Haar resensie is so heerlik vry van die gebruiklike literêre gesnuffel wat mens by meeste boekresensies raakloop. ’n Plesier om te lees, ’n boodskap wat tref. Al wat oorbly, is om hardop te wonder watter joernalis gaan die nuuswenk in die inleidende sin opvolg: “Aan sy praat kom ’n mens agter hierdie boek is waarskynlik Johan Bakkes se laaste”. Wat is die storie?

As die Cape Flats kon praat: Green Eyes en ander stories, deur Brian Fredericks. Resensie: Frederick J. Botha. (Rapport-Boeke)
Skielik, so tussen die formele aanloop en die uiteindelike groen lig, is daar iets wat mens sommer baie stip laat lees. ’n Kortverhaal van meer as sewentig bladsye. Dit kan mos geen gewone skrywer wees hierdie nie. Dis iemand wat hom nie steur aan konvensies nie. En sodra jy weet waaroor daardie lang kortverhaal gaan, weet jy ook dat dit ’n skrywer is wat op soek is na die mense wat weggesteek is in die harde feite van koerantberigte. Dis ’n nuuskierige skrywer. Daarna lys die resensent die ander verhale, som hul tematiek op, maar die oorwinning is reeds behaal. Ek het dit reeds bestel.

Sondesemoer! deur Wilhelm Jordaan. Resensie: Joan Hambidge. (Boeke24)
Die grendeltyd doen Joan Hambidge goed, dis duidelik. Weg is die paragrawe wat los van mekaar staan, weg die aforistiese aanpak. Sy het ’n baie lekker skryfstyl, en pak haar bespreking vol met die soort inligting wat net iemand met baie leeservaring en ’n gesonde geheue sal hê. Die argument vloei moeiteloos en die lof sink in. Al wat my laat vassteek het, is haar opmerking dat sy ook verantwoordelik is vir die aanbeveling op die skutblad. Wat beteken sy het die boek voor publikasie te lese gekry, gewilliglik haar naam en gesag gekoppel aan ’n aanbeveling – en nou skryf sy ook ’n gloeiende resensie daaroor. ’n Bietjie té té, sou ek sê.

by crito

Lekker onseker

Junie 17, 2020 in Uncategorized

Swart swaan, deur Wilken Calitz. Resensie: Willie Burger. (Boeke24)
Eintlik ’n lekker resensie. Willie Burger gooi sy draaie deur inhoud en moontlike sin van die roman, en besluit dan dat die andersheid van die werk geleë is in die paradoksale samesyn van realisme en sprokiesagtigheid. Net om uiteindelik te voel dat die veelduidigheid van moontlike tekens en die onvaspenbare waarheid hom laat dink dat dinge wat moontlik groot wyshede kon wees, as mens net die tekens reg dekodeer, ook pseudowysheid meebring. Orraait, dis ook duidelik Swart swaan het met hom getoor. Vandaar die oorwegend positiewe toon van die resensie. Goed genoeg vir my. Ek hou van onsekerheid.

Die grootpad is ’n grondpad, deur Daniël Lötter. Resensie: Francois Bekker. (Boeke24)
Hokaai! Wanneer ’n resensent vir jou sê “Lesers mag anders oordeel”, dan weet jy hier is moeilikheid. Lees mens die resensie stip, merk jy twee dinge op: Die resensent hou van die tema en die wêreld wat in die bundel besing en beskryf word; en hy vind dit ’n ongelyke bundel weens die groot register-verandering van niefiksie na fiksie. Ek soek ook meer substansie. En dan laat knal hy daardie sin. Nie orraait nie. Boeke kan onsekerheid myn, maar resensente moenie onseker wees nie.

by crito

Reaksie en teenreaksie

Mei 19, 2020 in Uncategorized

Jeanne Goosen – ’n Lewe vol sinne, deur Petrovna Metelerkamp. Resensie: Joan Hambdge (Boeke24)
Jeanne Goosen – ’n Lewe vol sinne, deur Petrovna Metelerkamp. Resensie: Herman Lategan (Rapport Boeke)
Jeanne Goosen – ’n Lewe vol sinne, deur Petrovna Metelerkamp. Resensie: Daniel Hugo (Rapport Boeke)

Mens vra jou dikwels af wat die intensie is met ’n boekeblad. Wil dit nuus bring oor boeke? Wil dit ’n barometer wees van die gehalte van nuwe publikasies? Wil dit aan lesers leiding gee oor presies wat die moeite werd is om te koop en te lees? Wil dit gewoon iets uiters leesbaars aan die koerant se kopers gee?
Crito het hierdie vrae al tot satwordens in hierdie blog bespreek. Nou, in die inperkingstyd van 2020, duik die vraagstuk weer op. En steeds bly die allerantwoord: Ietsie van als, met die swaartepunt van Sondagblaaie by die laaste vraag, en by dagblaaie by die tweede vraag.
Ek het die voordeel van Daniel Hugo se eenvoudig skitterende resensie – dit plaas Hambidge en Lategan se besprekings in ’n ander lig as wat ek aanvanklik van hulle gedink het.
My aanvanklike gevoel oor Joan Hambidge s’n was dat dit op ’n hoër peil is as haar meer onlangse pogings oor ander boeke. Sy het duidelik meer moeite gedoen met die skryf van haar bespreking, soos te sien is in haar formulering, uiteensetting en aanpak in die begin. Maar algaande verval sy weer in die patroon van enkelstaande indrukke, paragraafsgewys gelys, sonder enige poging om die indrukke te snoer met oorgange of verbindingsgedagtes. Slordighede sluip in en uiteindelik lyk dit of sy belangstelling verloor het met ’n slotopmerking wat doodgewoon futloos is en nie haar geesdrif in die begin van die resensie reflekteer nie. Sy vertel van anekdotes wat sy onthou, heel interessantes – maar nugter alleen weet of sy hulle ook in die boek voor hande gelees het. Op sommige plekke sal ek haar die voordeel van die twyfel gee omdat dit lyk of dinge wat bymekaar hoort moontlik deur die redakteur geskei is om die resensie te rek (die paragrawe oor “klein foutjies” wat ingesluip het). Maar in sy geheel is Hambidge se resensie een wat besonder goed begin en dan uitrafel.
Herman Lategan se bespreking dra al die kenmerke van ’n resensent wat weet dit is sy opdrag om Sondaglesers te vermaak en te boei. Hy doen dit dan ook in die oortreffende trap. Hy maak die onderwerp interessant, hy skryf met deernis oor die boek se onderwerp, lig dinge uit wat wetenswaardig is. Hy laat jou lekker lees. Hy sê dat daar foute in die boek is, maar dit is duidelik dat hy eintlik nooit afwyk van sy bedoeling om die wonderlike mens Jeanne Goosen te besing nie. Uiteraard moet die leser dan ook vir lief neem daarmee dat hy/sy dit nie hier te make het met kritiek nie; dit gaan hier oor reaksie op ’n boek, en die aanklank van die resensent met die onderwerp van die biografie. In sy geheel genome, dink ek nie Lategan het ’n resensie geskryf nie, maar ’n heel besonderse artikel. Ek vermoed die redakteur van Rapport Boeke het ook só gedink, vandaar die gewilligheid om Daniel Hugo se korrektief te plaas.
Daniel Hugo se reaksie op die biografie is dié van ’n kritiese leser. Hy vind die biografie te lig weens die verontagsaming van “basiese joernalistieke en navorsingsreëls”. En dan noem hy hulle, een vir een. (Sommige daarvan het Joan Hambidge in die verbygaan aangestip as byvoorbeeld “voorspelbare probleme” sonder om dit krities te probeer deurpriem.)
As ’n mens Hugo se bespreking stip lees, is dit duidelik dat hy uit die staanspoor gesteld is op die motivering van sy bespreking as geheel, en die onderlinge opmerkings op hul eie. Dit is die soort resensie waarop ’n mens baie moeilik kan antwoord, want sy finale uitgangspunt is dat dit ’n veel beter publikasie kon gewees het, en dat die skrywer daarvan reeds getoon het dat sy daartoe in staat is (haar Jonker-biografie).
Hugo se aanpak verskil van Hambidge en Lategan s’n omdat hy krities is, en dit sy doel maak om die Goosen-biografie te meet aan die maatstawwe wat mens vir sulke publikasies stel. Hy is die barometer van gehalte. Hugo laat hom nie uit oor die kleiner detail van Hambidge se “lowende” bespreking nie, maar ek kan my indink dat hy net die kop sou geskud het oor haar byhaal van Edmund White se biografie van Jean Genet.
Ten slotte wil ek net, ter ere van my Crito-voorgangers en moontlike opvolgers net een vraag by die klomp in my openingsparagraaf voeg: Moet boekeredakteurs en boekbladlesers van resensente verwag om ten volle krities te wees?

Draairivier, deur Engela Ovies. Resensent: J.B. Roux (Boeke24)
Draairivier, deur Engela Ovies. Resensent: Deborah Steinmair. (Rapport Boeke)

Alles in ag genome, laat albei resensies my lus voel om hierdie debuutwerk te lees. Mens sou selfs, gewapen met veral Steinmair se bespreking, in geselskap daaroor kon saamgesels. Daar is net een probleem, en dit het helaas niks met die boek of die outeur te make nie. Dit is naamlik dat die een resensent, Deborah Steinmair, ’n werknemer is van ’n uitgewery wat ’n konkurrent is van die uitgewer van die boek onder bespreking. Het sy negatief geoordeel, sou daar vingers na haar gewys word; sy het egter hoogs positief geoordeel en my verbasing sal nie groot wees as daar steeds vingers na haar gewys word nie. (Probeer sy die skrywer subtiel afvry vir haar eie uitgewery? Wat is haar agenda? En so meer, en so meer.) Dit is nie die eerste keer dat so-iets met Steinmair gebeur nie. Ek beskou haar as een van die beste en leesbaarste resensente van Afrikaanse boeke van hierdie era, en wens dat sy haar nie op hierdie manier blootstel aan kritiek nie. Dit is internasionaal die gebruik dat boekeblaaie nie uitgewers toelaat om hul konkurrente se publikasies te resenseer nie. Dis ’n gebruik wat met vrug hier gevolg kan word.

Somtotaal, deur Anchien Troskie. Resensie: Juliana Coetzer. (Rapport Boeke)
Wat ek hiervan geniet het, is die moeite wat Coetzer gedoen het om Somtotaal te vergelyk met ’n ander roman wat ’n soortgelyke uitdaging aan die skrywer gebied het. Die resensent verwys laat in die resensie na gedeeltes in die boek wat in Xhosa is, en sê dan dat sy spyt is dat sy nog nie ’n inheemse taal onder die knie het nie. Dis ’n geldige opmerking, maar die vraag is vir my of die Xhosa-gedeeltes nie ’n leesversperring is nie. Sou die skrywer ook die dialoog in die spreker se taal gerapporteer het as dit Russies, Frans, Artabies of wat ookal was?

by crito

Grendel-ennui

Mei 7, 2020 in Uncategorized

Van my beste vriende is groen pyltjies en bruin bottels: Koffietafelboek vir ganjamense en ander fragmentlesers, deur Kleinboer. Resensie: Fanie Olivier. (Boeke24)
Wanneer ’n mens Fanie Olivier se geduldige, begrypende bespreking van hierdie bundel lees, en jy kom by sy slotopmerking oor die moontlikheid dat die bundel dalk sensitiewe lesers sal ontstel, dan sug jy ’n diep sug en jy dank jou sterre dat ons nie meer in die hoogty van FIJ en Merwe en al daardie slim manne lewe nie. Wat sou hulle met Kleinboer aangevang het? Laat dié gedagte maar ’n nagmerrie bly. Ek slaan hierdie resensie hoog aan, maar ek dink Olivier kon die opmerking oor sensitiewe lesers maar uitgelaat het.

Het jy geweet ek kan toor, deur Jeanne Goosen. Resensie: Rudolf Stehle. (Rapport Boeke)
Die grendeltyd is besig om mens sag te maak. Normaalweg sou Crito gemor het oor die akademiese nuk van die skryfstyl, maar ag wat, wat maak dit saak? Nie dat hy verstommend nuwe insigte aanbied nie. Wie sou kon? Hy het wel ’n heerlike manier van formuleer, en ’n gawe om dinge netjies saam te vat.

As jy van moord droom, deur Deborah Steinmair. Resensie: Annelise Erasmus. (Rapport Boeke)
Annelise Erasmus kom uit ’n filosofiese omgewing. Die manier waarop sy haar resensie aanpak, is vars en welkom. Haar betoog verval nie in voorspelbare gemeenplase nie en haar analise van die teenstellings en teenoorgesteldes in Steinmair se roman bring ’n varsheid na die muwwe wêreld van resensies. Ek hoop ons gaan meer van haar resensies te lese kry.

Uit die kroes: Gedigte deur Lynthia Julius. Resensent: Nathan Trantraal. (Rapport Boeke)
Ek begin al uitsien na Trantraal se resensies. Dit is ’n uitdaging om agter die kap van sy Kaaps te kom, maar sodra mens in die swing of things is, by wyse van spreke, is dit heerlik om te sien watse maatstawwe hy aanlê en hoe hy uiteindelik by ’n posisie kom waar hy min of meer die kunswerk benader soos Leavis sou.

by crito

Resensies in stiltetyd

April 22, 2020 in Uncategorized

Luistervink: 13 stories, deur Madré Marais. Resensent: Rachelle Greeff. (Rapport Boeke)
Kortverhaalbundels stel spesiale eise aan resensente: Hoe hanteer mens die veelvoud van onderwerpe, verhale en skryfhoeke? Rachelle Greeff, een van die voorste beoefenaars van hierdie genre, benader dit baie soos ’n resensent ’n digbundel sal benader. Op soek na gemeenskaplike dinge, tema’s, inhoude. Greeff het ’n baie herkenbare skryfstyl, en haar resensie is een wat benewens die ontsluiting van die skrywer en bundel se goeie hoedanighede, ook baie vlot en onderhoudend lees. In hierdie dae van lockdown is dit asof mens nog minder geduld met flenterskryfwerk het, en Greeff sorg dat mens haar ondersoek van die bundel geniet.

Bloedsteen, deur Irna van Zyl. Resensent: Neil van Heerden. (Boeke24)
Van Heerden se fokus is skerp op die roman en sy inhoud. Sy slotsom is dieselfde as wat Jonathan Amid enkele weke gelede bereik het, en ek is dit roerend eens met hom oor sommige van die roman se tekortkomings. Hopelik hoor ons nog baie van Van Heerden as resensent; sonder aaklighede soos “wafferse prisma”.

Recce (volume 2): Agter vyandelike linies, deur Alexander Strachan. Resensie: Abel Esterhuyse. (Rapport Boeke)
Met die lees van hierdie resensie was my eerste gedagte die volgende: Wat sou Theo van Marita van der Vyver se Grensgeval hiervan sê? Vir baie mense wat nie in die jare sewentig en tagtig bewus was van wat buite die bestek van media-beriggewing besig was om te gebeur nie, sal hierdie tweede boek van Strachan oor die Recce’s ’n baie goeie plek wees om meer agtergrond te kry oor die dinge wat Van der Vyver in haar roman aanspreek. En as jy nie Van der Vyver gelees het nie, laat Abel Esterhuyse my vermoed dat daar lesse uit hierdie boek te leer is wat in die huidige tydsgewrig steeds van belang is: “Die kultuur in ’n weermag wat mense toelaat om inisiatief te gebruik, wat bereid is om van ander te leer, en wat aansluiting vind by die breër samelewing se industriele en akademiese vermoëns, is van kritieke belang.” Daar is verskeie ander formulerings in hierdie resensie wat soos klokke lui. Miskien maak lockdown mens hiperbewus van die lam knieë van ons weermag, maar ek moet beken dat dele van hierdie resensie baie lank by my gespook het. Mens kan nie help om verbande te lê nie, al is ons oorlog teen ’n onsigbare vyand.

Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen, deur Carel van der Merwe. Resensent: Floris van der Merwe. (Rapport Boeke)
’n Uitstekende resensie – Floris van der Merwe is die ideale persoon om Carel van der Merwe se aanpassing van sy doktorale proefskrif te resenseer. Ben Viljoen ken ons reeds goed uit Sonja Loots se roman Sirkusboere en Floris van der Merwe se eie Die Boere-sirkus van St. Louis. Carel van der Merwe se Donker Stroom, oor Eugène Marais, het hom weer gevestig as skrywer wie se navorsing uitnemend goed en deurtastend is. (Vraag: Hoekom wou prof. Christo Viljoen nie vir die skrywer toegang gee tot sy dokumente nie?) Hierdie resensie gee alle aanduiding dat die skrywer homself oortref het, en dat ’n mens Viljoen finaal ontmasker sien as, soos Floris dit stel, ’n bullshitter. Ek het gaan kyk of daar ’n e-boek van Kansvatter by Amazon beskikbaar is, maar dit is helaas nie. Ek kon ook nie op die uitgewer se webwerf ’n aanduiding kry of dit in hierdie formaat beskikbaar is nie. Dit is baie jammer.

Van my beste vriende is groen pyltjies en bruin bottels: Koffietafelboek vir ganjamense en ander fragmentlesers, deur Kleinboer. Resensie: Joan Hambidge. (Rapport Boeke)
Joan Hambidge sê nie veel oor Kleinboer se bundel nie, maar gee hom kans om ons self te oortuig deur die aanhaling van ses gedigte uit die bundel.

by crito

Die ** in **-la-lá

April 8, 2020 in Uncategorized

Die Kwesbares, deur Steve Hofmeyr. Resensent: Jean Meiring (Rapport Boeke)
Sjoe! Is dit nie lekker om weer ’n resensie deur Jean Meiring te lees nie? Boonop ’n lekker uitddagende standpuntstellng. Hofmeyr laat die bekende ou p••sboekies herleef, sê hy. Hofmeyr (die antitesis van Afrikaanse woke) is boonop ’n skitterende verteller, ’n besonderse stilis en ’n meester van die onvoorspelbare verwikkeling. Sy hoofkarakter is seksis en anti-Sermiet, maar Meiring verduidelik hoekom hy uiteindelik die boek gloeiend aanbeveel. Ontleed mens sy resensie, is dit duidelik dat dit hier gaan om die genieting van die leeservaring, die vlugte van die verbeelding in ’n veelheid van registers: aksie, geweld, die vreugdes van die vlees. Meiring is nie apologeet vir Hofmeyr die politieke aktivis nie, hy is ’n hedonis wat sy plesier uit die genot van lees put, van Mark Condor se dae al. En as jy dan sy resensies van ernstiger literatuur in herinnering roep, verstaan jy dat dit gaan oor uiteenlopende kante van die Afrikaanse lektuur. As jy die een geniet, beteken dit nie noodwendig dat die ander minder bevrediging bring nie. Inteendeel.

Ou laaie, deur Fanie Olivier. Resensie: Joan Hambidge. (Boeke24)
Crito het al in die verlede lof aan Joan Hambidge toegeswaai; hierdie keer kan ek nie. Die paragrawe kom soos los gedagtes verby. Van argumentering is daar net so min as van unieke styl sprake. Mens sou dikwels met ’n asterisk tussen paragrawe kon aandui dat die volgende opmerking los gaan staan van die voorafgaande. Die verskillende opmerkings is nooit van só ’n aard dat mens voel die resensent het diepgaande insig in die bundel onder hande nie. Fanie Olivier kan gebelgd voel hieroor. Dit is beslis nie op die hoë peil waarop Hambidge al vantevore met resensies beweeg het nie.

Luistervink, deur Madré Marais. Resensie: Clari Niemand. (Boeke24)
Clari Niemand vind nog haar voete as resensent. Woorde kom nog té maklik. As mens sê ’n bundel kortverhale is ’n kragtoer, dan moet die res van die resensie daardie bruisende evaluering onderskryf. Die resensent moet laat waai, by wyse van spreke. Hier gebeur dit nie.

by crito

Gesag

April 1, 2020 in Uncategorized

Kinders wat moor, deur André le Roux. Resensent: Juliana Coetzer. (Rapport Boeke)
Nou wát is die malvalekker-toets? Juliana Coetzer het ’n rustige manier om die essensie van ’n boek uiteen te sit. Sy gee ’n oorsig oor die inhoud en die konteks waarin die boek gepubliseer is – en dan maak sy ’n opmerking oor ’n malvalekker-toets wat bestem is om almal wat die groot moordsake van die afgelope paar dekades gevolg het, te laat werk maak daarvan om die boek in die hande te kry. Haar taksering steun uiteraard op die kennis en ondervinding wat sy as psigoterapeut opgedoen het deur die jare; haar resensiestyl laat val die fokus volledig op die boek en onderwerp, maar ’n mens weet deurentyd dat die skrywer met gesag praat. Ek het begin wens die bespreking is nog langer!

Bloedsteen, deur Irna van Zyl. Resensent: Jonathan Amid. (Rapport Boeke)
Derde keer is skeepsreg. Jonathan Amid, waarskynlik tans die beste beoordelaar van speurfiksie in Afrikaans, bring vir Irna van Zyl goeie nuus. Haar derde roman oor die speurder Storm van der Merwe het die kwinte en kwale van haar vorige twee romans afgeskud, en sy is nou ’n skrywer waarmee liefhebbers van hierdie genre moet reken.

As jy van moord droom, deur Deborah Steinmair. Resensie: Jonathan Amid. (Boeke24)
Dit is so dat Jonathan Amid se resensie deeglik deurdink en uiteengesit is op ’n manier wat alle twyfel uit die weg ruim oor die moontlikheid dat hier persoonlike byltjies geslyp word. Steinmair kan nie kla nie. Maar die resensie aktiveer (om ’n woord by Joan Hambidge te leen) onvermydelik Amid en Steinmair se tweegesprek op LitNet, met gepaardgaande vraagstukke en irritasies. Mens kan jou indink hoe die berge antwoord sou gegee het as Amid die roman afgeskiet het. Hy het nie, maar net omdat hy positief geoordeel het beteken nie dat dit ’n goeie ding is om ’n resentsent op hierdie wyse onder soveel druk te plaas nie. En Amid self moes die beker aan hom laat verbygaan het.

Nagblind, deur Francis Grobler. Resensie: Johan Myburg. (Boeke24)
Gaan maak gerus ’n draai by Versindaba, waar dit oor hierdie bundel gons. Lees dan hierdie resensie, en u sal weet hoekom ek dink dit behoort benoem te word vir daardie prys vir beste resensie van die jaar. Myburg verduidelik presies in watter genre-konteks die verse geplaas moet word (hermetiese poësie), en vorder dan algaande tot die punt waar hy baie kalm en met uiters goeie maniere sê dat dit nie ’n goeie bundel is nie. Hoekom? As gedigte net klank bly, sonder enige semantiese onderbou, lees ’n mens dit vir die klank en nie die verstaan nie, want die digter is die enigste wat sal weet wat bedoel word. Myburg se resensie is ’n meestersklas van hoe ’n mens sinne kan laai met innuendo, goedige humor, teregwysings en so meer. Hy illustreer selfs vooruit sy eie opmerkings sodat die digter móét verstaan wat hy sê: “Dit is veral verse wat hardop lees, dié.” Vyf paragrawe later laat hy jou begrypend glimlag. Ek het die paragrawe van hierdie resensie gelees met die plesier waarmee ’n mens soms digkuns lees, bewus van die maniere waarop Myburg sorg dat hy nie korte mette van die bundel maak nie, en dit uiteindelik tog doen. “Grobler beheers klank en vormgewing,” sê Myburg. Presies wat Mozart van Salieri gesê het …

by crito

Twee kante

Maart 18, 2020 in Uncategorized

Alleen onder die maan, deur Willem Krog. Resensie: Fanie Olivier (Rapport Boeke)
Alleen onder die maan, deur Willem Krog. Resensie: Schalk Schoombie (Boeke24)

Twee uiteenlopende besprekings. Olivier contra, Schoombie pro. Schalk Schoombie is gaande oor dít wat die boek oordra, Olivier vind fout met die manier waarop dit gedoen word. Albei sienings weeg swaar, as mens na hul argumentasie kyk; in die lange duur sal Olivier s’n die sterkste tel omdat dit wesentlike kritiek lewer op die gehalte van die skryfwerk.

Geen engel nie, deur André Krüger. Resensie: Jonathan Amid. (Rapport Boeke)
Ek geniet die opwinding waarmee Jonathan Amid op boeke reageer. Dis net dat hy soms ’n klein mistykie begaan wat mens laat vermoed dat hy nie goed herlees het nie. Hierdie keer is dit die verwysing na “Springsteen se Tom Joad”. En al wentel hy dit onmiddellik verder na die pop-sfeer (via pinball), gaan die aandag terug na Springsteen/Tom Joad. Joad is die hoofkaraker in John Steinbeck se The Grapes of Wrath. Amid behoort te weet dat sowel Springsteen se liedjie oor Tom Joad volledig teen die Steinbeck-roman gekaats is.

Het jy geweet ek kan toor, deur Jeanne Goosen. Resensie: Joan Hambidge. (Boeke24)
’n Verspeelde kans. Ek het al voorheen verwys na Hambidge se werkwyse as resensent – die manier waarop sy ’n reeks aantekeninge saamvoeg, en dit dikwels die indruk van aforismes wek. Wel, hierdie keer slaag dit nie. Sy herhaal indrukke (soos oor die gedig as argief), maar brei nie daarop uit nie. Ander dele van die resensie lyk soos los indrukke wat geïllustreer is met aanhalings uit Goosen se gedigte. Binne hierdie konteks val haar paragraaf oor onvoltooide, nagelate verse, en die verwysing na Truman Capote se Answered Prayers: The Unfinished Novel mens dadelik op as ’n hinderlike vertoon van erudisie. Van ’n diepgaande analise van Jeanne Goosen se digkuns is daar nie sprake nie.