Profile photo of crito

by crito

Pret met die plaaslyn

Mei 20, 2019 in Uncategorized

André P. Brink en die spel van liefde, deur Leon de Kock. Resensies: Jean Meiring (Rapport Boeke) en Joan Hambidge (Boeke24)

Joan Hambidge gebruik Nommer asseblief as aanknopingspunt om haar bespreking te begin: “Hierdie biografie aktiveer die Afrikaanse letterkunde as een groot plaastelefoon met vele inluisteraars.” Ek moet beken dat ek nie meer die plaaslyn het nie. Selfoon-tyd. Anders gestel: André Brink die mens interesseer my nie werklik nie.

Maar ’n mens weet mos nooit. Al deel ek LI Bertyn se siening dat Brink ’n “ietsiepietsie slimmer [is] as wat hy eerlik is”, verwonder ek my aan die slimmigheid verbonde aan die skryf van joernale. Wou hy hê iemand anders as hyself moes dit lees, of nie? Duidelik het sy literêre eksekuteurs gevoel dat hy wou. Leon de Kock het volgens albei resensente sy kans besonder goed benut.

“De Kock se boek is noodsaaklike leesstof. Dit priem Brink oop soos min ander biograwe op Afrikaans al met ’n skrywer se skeppende binnewêreld kon regkry,” sê Jean Meiring. Joan Hambidge raak die sensitiewe kwessie van reg op privaatheid aan, en dat daar mense sal wees wat “’n hele paar keer [gaan] stik van verontwaardiging én verbystering. Veral omdat jy nie hierdie boek kan neersit nie.”

Meiring het sowel die Engelse as Afrikaanse weergawes van die boek gelees, wat hom die ruimte gee om meer indringende kritiek op die leemtes van die Afrikaanse weergawe te lewer as Hambidge. Andersins raak hulle onder meer baie van dieselfde aspekte aan en word hierdie een van daardie gevalle waar die voordeel van meerdere resensies deur top-resensente baie duidelik blyk.

Sowel Meiring as Hambidge kry dit reg om – danksy hul eiesoortige styl en formuleringsmetodes – iemand wat nie gretig is om vir hierdie spesifieke saak gewen te word nie, van houding te laat verander. Albei resensies dra kerninligting oor; eweneens dra albei sorg om niks te verklap wat die lees van die boek sal bederf nie. Hambidge is eerlik oor bysake (as iemand wat op gemene wyse deur Brink behandel is in ’n roman) maar haar resensie daal hoegenaamd nie na die vlak van “payback time” nie.

Die lees van hierdie resensies was suiwer plesier. Meiring s’n is vir my iets besonders, terwyl die genot wat Hambidge geput het uit die skryf daarvan opvallend is, en haar strategiese uitpak van die resensie se argumentasie van haar heel beste werk is.

Die onlangse lotgevalle van die biograaf laat my vermoed dat dit sinvol sal wees om een van Hambidge se stellings op te volg: “’n Mens sou inderdaad De Kock se eie sieninge oor seks (en liefde) soos beskryf in sy tekste kon betrek om te verstaan hoe hy Brink se joernale benader. ’n Mens sou dan ’n psigoanalitiese studie … kon maak van sowel die biograaf as die geskryfde.” Of miskien liewer nie!

Wil ek na dese die boek lees? Ja, maar …

My onsekerheid spruit uit iets wat albei die resensente opper: Die Kock se gebruik van skuilname vir sommige van die mense wat Brink se joernale gehaal het. Is dit vir oningewydes moontlik om volle waarde vir hul geld te kry?

Meiring maak die geldige punt dat mens hulle deur ’n eenvoudige soektog op die internet kan vasstel (bv Brink se vierde vrou se naam), terwyl Hambidge sê dat ’n literêre speurder onmiddellik sal weet wie een van die anonieme figure is. Ensovoorts. Maar as jy nóg literêre speurder nóg internetgeneigde is? Nie soveel pret aan die plaaslyn nie, dis gewis.

Profile photo of crito

by crito

Aangename weersiens

Mei 16, 2019 in Uncategorized

Bloedlelie, deur Jeanette Ferreira. Resensie: Francois Smith (Rapport Boeke)
Francois Smith resenseer nie die koerante voos nie. Wanneer hy die slag ’n kans kry, is dit ’n voorreg om te kyk hoe hy sy resensie beplan, watter inligting hy gebruik, watter aanknopingspunte hy benut. Onverskrokke – kyk net na sy tweede patagraaf, waarin hy dié roman oor Piet Retief in verband bring met Black First Land First. Dit oomblik dat hy dít doen, gee hy die teken dat hy nie sal skroom om sake by die naam te noem nie. En dan gaan hy juis heen, soos ’n gesoute resensent betaam, om die soort resensie te skryf wat selfs iemand met ’n aktiewe renons in die Afrikaner se geskiedenis in te trek in die bekoring en trefkrag van Ferreira se boek, sonder dat hy ooit swig voor die versoeking om uitsprake te maak oor eietydse politiek. Hy verklap geen geheime nie, maar spreek bewondering uit.

Smit Motors, deur Réney Warrington. Resensie: Annie Gagiano. (Rapport Boeke)
Annie Gagiano is ’n resensent wie se naam ek jare laas in ’n Afrikaanse koerant gesien het. Dit is ’n aangename weersiens. Haar benadering is onverwags. Sy analiseer nie, sy verduidelik nie. Sy som die verhaal op. Gewoonlik die soort resensie wat my grys hare gee – as ek die verhaal wil lees, sal ek dit self doen, ek het nie ’n opsomming nodig nie. Maar Annie Gagiano se benadering werk voortreflik omdat sy by implikasie oordele uitspreek oor die karaktewrisering, oor die vertelling, oor die verwikkeldheid van die gegewe. In een geval, waar sy vir my gevoel probeer aandui dat die skrywer nie genoeg tyd aan ’n karakter afgestaan het om haar aan volheid te laat wen nie, sê sy net die persoon is ’n “vae karakter”. Mens moet stip lees, want hier staan baie meer as wat ’n vinnige lees van die resensie jou laat dink. En ek hou ook van die manier waarop sy enige kritiek teen haar resensiemetode besweer: “Diegene wat meen ek het reeds te veel verklap in hierdie resensie, sal wel met hul eie lees van die roman agterkom dis ’n komplekse storie met nog baie ander draaie en dinge.”

Wanneer bloekoms dans, deur J.M. Gilfillan. Resensie: Thys Human. (Boeke24)
Thys Human is ’n akademikus, en skryf sy resensies met die deeglikheid van ’n vakman. Wat hom iets besonders maak, is die afwesigheid van vakkundige terminologie, en sy vermoë om die koerantlesers te sjarmeer met sy formulerings. Eendag wanneer iemand weer ’n Afrikaanse literatuurgeskiedenis skryf, sal daar by die inskrywing oor J.M. Gilfillan teruggeval word op van die dinge wat Human in hierdie resensie neergepen het. En dit is reg so. Hy het my vir die boek gewen – ek het dit gister aangeskaf. Het na aanleiding van hierdie resensie dadelik “Byeenkoms van die eensames” gelees, en toe op op my rak gaan soek na CM van den Heever se “Leuens”. Daar is weinig groter vreugde as ’n dag wat skielik met die gretige lesery van ‘n boek gevul word danksy ’n resensie nie.

’n Spook in die huis, deur François Loots. Resensie: Jonathan Amid (Boeke24)
’n Baie welkome resensie. Dis nou wel nie baie komplimentêr teenoor die roman nie, maar dit maak ’n einde aan die indruk wat by my ontstaan het dat Jonathan Amid nie daarvan hou om negatiewe resensies te skryf nie. Hier doen hy dit besonder goed – in baie opsigte net so ’n groot pluimpie as wanneer mens sê ’n positiewe resensie is baie oortuigend. Dis nie maklik om negatiewe resensies te skryf nie. Amid motiveer sy kritiek met sekerheid en ek het end-uit gelees, al het ek besef die valbyl gaan die nek tref. Die enigste belemmering, nes by Jean Meiring se bespreking van dieselfde boek, is dat ’n resensent maar in gevalle soos hierdie korte mette kan maak.

Karaktermoord, deur Carina Diedericks-Hugo. Resensie: Org Potgieter (LitNet)
’n Aanmoedigende resensie, heel vaderlik en effens outyds konserwatief (vgl opmerkings oor kru taal, sekstonele en afstootlike karakters). Maar hy het dit geniet.

Profile photo of crito

by crito

Overdaad

Mei 1, 2019 in Uncategorized

Boodskapper van die gode, deur Murray La Vita. Resensie: Jean Meiring (Boeke24)
’n Spook in die huis, deur François Loots. Resensie: Jean Meiring (Rapport-Boeke)
Om binne twee dae twee nuwe resensies deur Jean Meiring te lees, behoort die soort ding te wees waarna mens uitsien. Ek het al dikwels genoem dat sy taalgebruik my baie groot vreugde verskaf. Wanneer ek sien daar is ’n resensie deur Jean Meiring op die blad, stel ek eers alles uit om dit te lees. Hy het ook die insig en wye belesenheid wat hom in staat stel om vinnig tot die kern van ’n publikasie deur te dring, en dit tot die resensieleser se voordeel onder woorde te bring. Ek begin wonder of hy nie meer kieskeurig moet wees met die resensie-opdragte wat hy aanvaar nie. Hierdie twee resensies was vir my om uiteenlopende redes teleurstellend. Met Murray La Vita se boek het ek die gevoel gekry dat hy ’n soort pastiche probeer skryf, iets in die trant van La Vita se onderhoude met nuuswaardige persone. Die resensie word essay, die onderwerp Meiring se leeslewe, met La Vita se skrywes as kapstok. Die aspek wat ek altyd so voortreflik van Meiring se resensies vind, naamlik sy taalvirtuositeit, word in die proses té gestileerd en opdringerig. Irriterend. Sy bespreking van François Loots se ’n Spook in die huis is nie ’n swak resensie nie, trouens, dit is ’n puik resensie. Maar iets hinder, en met die herlees van die resensie besef ek dat Meiring 1325 woorde gebruik het vir ’n boek wat op die meeste 400 woorde verdien, en geresenseer behoort te gewees het deur iemand met meer aanvoeling vir die soort roman wat Loots skryf. Meiring kritiseer in detail – en lewer die soort kritiek wat ’n skrywer sou gehelp het as dit in ’n keurverslag was. Hierdie resensie vernietig die boek en kwes die skrywer. Mens gebruik  nie ’n AK-47 om ’n uil te skiet nie.

Profile photo of crito

by crito

Skok en humor

April 17, 2019 in Uncategorized

Ondier, deur Jan Vermeulen. Resensie: Jonathan Amid (Boeke24)
Wanneer mens reeds ’n boek gelees het en dan eers na ’n resensie daarvan kyk, wonder jy dikwels of jy die resensie self anders sou aangepak het. Ek kan nie dink aan ’n ander manier as dié wat Amid gebruik het nie: Inligting, verhaal, en altyd ’n implisiete waarskuwing dat die roman nie geskik sal wees vir mense wat nie die grafiese voorstelling van geweld en die gevolge daarvan kan hanteer nie. Die kuns is natuurlik hoe mens laasgenoemde verpak, en Amid kry dit oortuigend reg sonder om ooit te klink of hy self gesteier het voor die aanslag. Hy moet net versigtiger omgaan met die begrip argetipes.

Wanneer bloekoms dans, deur J.M. Gilfillan. Resensie: Anna Kemp (Rapport-Boeke)
Dis goeie nuus dat J.M. Gilfillan weer ’n bundel kortverhale gepubliseer het. Wat ek van Anna Kemp se resensie daarvan hou, is die oorgawe en begrip waarmee sy die verskillende verhale benader en takseer. Wat my wel van die resensie pla, is dat sy geen aanduiding gee van hoe die verhale bou op Gilfillan se vorige bundels, en waar die ontwikkeling en nuwe groeipunte in haar skrywerskap is nie.

Jan, Piet, Koos en Jakob, deur Loftus Marais. Resensie: Louise Viljoen (Boeke24)
Louise Viljoen skryf nie ’n swak resensie nie. Niks ontgaan haar oog nie. As sy ’n bundel resenseer soos sy hierdie nuwe worpeling van Loftus Marais resenseer, baat sowel digter as resensieleser. Wat is die een waarneming oor die bundel wat ek sa onthou? Die een waarin sy die eienskap noem wat Marais van al se eweknieë onderskei – humor.

Profile photo of crito

by crito

Nuwe insig

April 3, 2019 in Uncategorized

Legkaart van ’n jong lewe, deur Dolf van Niekerk. Resensie: Joan Hambidge. (Boeke24)
Resensies oor boeke het altyd ’n ekstra dimensie wat die boek waaroor dit handel, nie het nie. Soms benut die resensent dit; helaas, in meeste gevalle benut hulle dit nie. Joan Hambidge skryf oor Van Niekerk se essays en slaan jou oë op die inhoud van die bundel. Tussen al haar opmerkings is daar een wat dadelik my aandag gevang het, wat daardie ander dimensie moontlik maak: “Soms neem hy jou na gedigte wat jy nou anders vertolk …” Die implikasie is dat die essays op een plek vir die resensent tot ander insigte gebring het. Wat mens wil weet, is watter gedigte ter sprake is, hoe het sy dit voorheen vertolk, en hoe vertolk sy dit nou. Ek brand om te weet wat hier gebeur het, en dink Hambidge kon die hele resensie daaraan afgestaan het. Nie dat die huidige resensie swak is nie – dit is beslis nie. Maar dit kon ’n sonderlinge resensie geword het.

Mans en hul wonde, deur Cas van Rensburg. Resensie: Kobus Burger. (Rapport-Boeke)
Vaderland! Ek is bly ek is nie ’n man nie. Burger se resensie is simpatiek, dog ook krities. Die brotopia is ’n nagmerrie, is my afleiding, maar Van Rensburg maak dit verstaanbaar. Miskien moet suster Erla Diedericks repliek lewer.

Profile photo of crito

by crito

Die ridders

Maart 27, 2019 in Uncategorized

’n Paar woorde vooraf: Iemand wou weet hoekom ek so sporadies skryf deesdae. Die kort antwoord is dat ek voortaan net gaan skryf oor resensies wat my aandag getrek en gehou het.

Afrikaner-kapitalisme, deur David Meades. Resensie: Marié Kirsten.(Rapport-Boeke)
Taamlik pikant, nè? Een van wyle prof. Sampie Terreblanche se dogters kapittel Herman Giliomee sommer met die intrapslag vir twakkies wat hy kwytraak in die voorwoord tot David Meades se foliant oor Afrikaner-rykgatte. Sy behandel Meades met meer ontsag, maar wys darem daarop dat Meades geen vroulike entrepreneurs onder die Afrikaners kon vind om oor te skryf nie, wat sekerlik meer slaan op die ridders van stof en dons as op Meades. Kirsten eindig haar resensie met ’n hele spul retoriese vrae, wat nooit ’n goeie ding is om te doen nie. Is sy besig met wensdenkery, of weet sy van dinge waarvan David Meades nog nie gehoor het nie? Wat ook die geval mag wees, dit is betekenisvolle vrae om te vra op die Sondagoggend voor die week waarin Naspers aangedui het dat hulle elders gaan noteer.

Strafjaart, deur Theo Kemp. Resensie: Jean Meiring. (Rapport-Boeke)
Ek sal enige resensie deur Jean Meiring verslind net vir sy verbluffende gebruik van Afrikaans. Hierdie resensie is ’n groot mate in wasigheid gehul, spruitend uit die aard en inhoud van die boek wat Meiring resenseer. Hy stoei daarmee, en maar vir my gevoel kry hy dit nie volkome reg om die roman vir lesers te ontsluit nie. Wie is dit wat gepraat het van “Voorlopige Rapport”?

Jagter, deur Bettina Wyngaard. Resensie: Jonathan Amid. (Boeke24)
Wanneer ’n resensent sy draaie gooi soos Jonathan Amid hier doen, dan weet mens hy beweeg tot op die grens van geheime verklap. Alles uiteraard in ’n poging om vir diegene wat bekend is met Wyngaard se skryfwerk, goed te laat verstaan hoe spesiaal die boek is. Dis ’n soort balanseerspeletjie vir die resensent, en gelukkig doen hy dit uiters goed.

Die verevrou, deur Jan van Tonder. Resensie: Francois Bekker. (Boeke24)
En dan is daar die resensent wat heel bedaard die boek benader, die skrywer hierdie kant toe en daardie kant toe uitpluis, en dan sy laaste paragraaf begin met: “Die verevrou, ’n hoogtepunt in Jan van Tonder se oeuvre …” Uitstekende ontplooiing van argument, sterkste slot denkbaar.

Profile photo of crito

by crito

Skemertyd

Februarie 21, 2019 in Uncategorized

Ralph Haynes, Godfather van die Wes-Rand, deur Izak du Plessis. Resensie: Martie Retiief-Meiring. (LitNet)
Martie Retief-Meiring is ’n ou hand met die skryf van resensies, en hier wys sy weer hoekom sy so hoog aangeslaan word. Sy sien die een ding raak wat ’n leser sou opval en hom/haar sal laat verstaan hoekom Du Plessis se boeke so lekker lees – sy skryfstyl en sy gebrek aan skrywerlike pretensie. En dan gee Retief-Meiring ook net genoeg inligting oor die sfeer van die boek (die Wes-Randse skemerwêreld) om die resensieleser wild nuuskierig te maak.

Bos, deur Jaco Wolmarans. Resensie: Gert van der Westhuizen (Boeke24)
Klink na ’n interessante boek oor die land waarin ons woon, en die dinge wat rondom ons vrot. Dit stel ’n nuwe standaard vir die spanningsverhaal, sê die resensent, en hy voel duidelik dat dit ’n boek vir die denkende mens is. Alles goed en wel, maar beveel hy aan dat ons dit lees?

Tweede kanse, deur Stefan Enslin. Resensie: Alet Mihalik (FMR en LitNet)
Radio-resensies stel ander eise aan die resensent as resensies vir koerante en tydskrifte. Die resensent hoef nie so kompak te skryf nie, kan rustig uitwei oor aspekte van die boek. Mihalik se deeglike, indringende bespreking gee aandag aan verskeie aspekte van die boek en die skrywer se agtergrond. Haar presis van die verhaal is kundig verweef met die kritiese punte wat sy maak, en die trant is ook van só ’n aard dat ’n mens weet dat sy haar luisteraars nie so vervreem het nie, en hul aandag end-uit sou gehou het. Haar slotopmerking is ’n juweel: “So ’n goedbedoelde skryftaak verdien noukeuriger redigering.”

Wit terroriste, deur Albert Blake. Resensie: Jean Oosthuizen. (LitNet)
’n Puik resensie. Die boodskap wat Albert Blake bring, wek ’n baie interessante reaksie by Oosthuizen uit. Ek het die groter blik op die geskiedenis wat Oosthuizen belig baie waardeer. Dit mag in ons land se geskiedenis letterlik alles swart en wit wees, maar as mens daaroor nadink, is nie alles figuurlik gesproke swart en wit nie. Niemand kan die hoë morele vlak as eiegrond opeis nie. Ook interessant is die aanknopingspunt met rolprente, nes Stefan Enslin se Tweede kanse. Jean Meiring se bespreking van Bos (hieronder) sluit ook daarby aan. Groeiende simbiose?

Bos, deur Jaco Wolmarans. Resensie: Jean Meiring (Rapport-Boeke)
’n Besonder knap resensie, wat miskien meer vir die outeur en uitgewer sal beteken as vir die potensiële leser – detailkritiek op aspekte van die roman wat beter hanteer kon gewees het. Net op een plek is Meiring onnodig vitterig. Om te sê dat die naam Xing Li meer Chinees klink as Viëtnamees, is totaal onsinnig as mens dit nie vir ’n feit kan stel nie. Dié een uiters subjektiewe opmerking staan lelik uit in ’n andersins baie objektiewe bespreking.

Karaktermoord, deur Carina Diedericks-Hugo. Resensie: Deborah Steinmair (Rapport-Boeke)
Ek hou van Steinmair se humorsin. Sy verwys na Diedericks-Hugo, wat een van Afrikaans se suksesvolste jeugboekskrywers is, wat haar hand waag aan misdaadfiksie, en sê dan dat laasgenoemde minder van ’n skrywer eis as jeugfiksie. Hè? Ek’s bevrees, Diedericks-Hugo is een van die weiniges wat daai opmerking sal kan takseer, of dit waar is of nie. Verderaan sê sy van Kaapstad dat die see en die gasvryheid dáár “glo ewe koud” is. Hè? Dis nie wat sy vir my gesê het laas toe ons gaan uiteet het nie.

Die Val/The Fall, deur Johannes van Eeden. Resensent: Gilbert Gibson. (Rapport-Boeke)
’n Waarderende bespreking met baie wedervrae. Maar … Sal die fisieke voorwerp wil sien, die papier wil voel, maar Gibson wen nie my aandag vir Van Eeden se verse nie.

Profile photo of crito

by crito

Die kerk se mense

Februarie 5, 2019 in Uncategorized

Die opkoms en ondergang van die NG Kerk, deur Jean Oosthuizen. Resensent: André Bartlett (Boeke24)
Een van die slimste resensies wat in ’n baie lang tyd op ’n Afrikaanse boekeblad verskyn het. Bartlett gee ’n kort opsomming van die inhoud en impak van die boek, maar dit is die manier waarop hy dit aanbied wat so skitterend is. Hy integreer sy opsomming in ’n betoog wat tegelyk op die boek se kritici én die NG kerk se ampsdraers van die afgelope paar dekades gemik is. In effek sê hy dat dié kerk nie dood is nie, maar dat die kerk se mense Oosthuizen se boek moet lees vir leidrade oor hoe die NG kerk verlore veld en aansien kan herwin.

Weerklank van ’n wanklank: memoires van toe en nou, deur Pieter-Dirk Uys. Resensent: Johan van Zyl (Rapport Boeke)
Dit moet een van die moeilikste opdragte wees – om ’n boek deur Pieter-Dirk Uys te resenseer. Uys is só in die openbare oog gewees sedert die jare sewentig dat daar kwalik ’n boekleser kan wees wat nie onmiddellik sal weet of hy genoeg belangstel om die resensie (en boek) te lees nie. Hoe kan die resensent dan hierdie versperring te bowe kom? Johan van Zyl het ’n manier gevind wat werk. Hy evalueer nie die persoon nie, maar die boek. Hy sê dis ’n “kykgedrewe leeservaring”, ’n poging om ’n eenmansopvoering na ’n boek se bladsye te bring. Baie foto’s, wat sekerlik die lewende wese op die planke ten beste na die bladsy transponeer, en dan die verstaanbare rede is vir Van Zyl se baie positiewe ontvangs van die boek. Lees jy sy resensie, weet jy die reaksie is opreg. En dit is sekerlik al wat tel.

Kraak, deur Rouxnette Meiring. Resensie: Elzette Steenkamp (LitNet)
Sommige woorde in ’n resensie trek dadelik die aandag. Elzette Steenkamp gebruik die een wat my dadelik laat regop sit het so halfpad deur die resensie: “Vernuwend”. Jare gelede baie gewild onder literatore, maar deesdae nie werklik meer so volop in boekresensies nie. In hierdie geval gebruik Steenkamp dit om te reageer op die skrywer se uitbeelding van die Afrika van die toekoms. Ek moet beken dat Steenkamp se tipering van Kraak as ’n fantasie, ’n jeugroman oor ’n “distopiese Afrika-landskap” my nie werklik nuuskierig gemaak het nie. “Jeugroman” doen dit ook nie vir my nie, maar Steenkamp dui later aan dat die boek ook tot volwasse lesers sal spreek. Só ’n opmerking is gerusstellend, maar dit wek ’n ander vraag wat moontlik wyer meditasie sal verg: Is die kategorisering van romans as jeugromans al dan nie nog hoegenaamd relevant?

Profile photo of crito

by crito

Hoe anders?

November 21, 2018 in Uncategorized

Losprys, deur Martin Steyn. Resensie: Ronel Nel (Boeke24)
Nel gee genoeg agtergrond en konteks om mens nuuskierig te maak oor die skrywer en hierdie roman, maar sy is nog geneig om té veel van die verhaal op te som. Sy sê reeds hoekom Steyn anders is as sy eweknieë, en dis eintlik al wat mens wil weet.

Die Army het jou nommer, deur Johan van der Mescht. resensie: Gert van der Westhuizen. (Boeke24)
Wat Van der Westhuizen vir ons sê, is dat Van der Mescht geen Michael Herr is nie. Nie onvergeetbaar nie, sê die resensent. Eina.

Die generaal, deur Hans Pienaar. Resensie: Danie Botha (Rapport Boeke)
’n Vriendelike resensie. Begrip vir die bouwerk van die roman, deernis met die inhoud, nie blind vir die foute nie. Alles onder die oog – behalwe die redes hoekom mens die roman sou wou lees. Is Die generaal anders as ander diensplig-romans?

Die onvergeetlike onskuld van Dirkie Verwey, deur Charl-Pierre Naudé. Resensie: Willie Burger (Boeke24)
Burger skram weg van die term “wetenskapsfiksie” en hang die resensie aan die kapstok van ’n “onbetroubare verteller”. Dit werk vir my. Sy uiteensetting van die roman se fisieke reikwydte is netjies; sy vermyding van die oorvertel van die verhaal is opmerklik. Maar hoekom sluit die bespreking so stomp af?

Wit terroriste, deur Albert Blake. Resensent: Barend van der Merwe (LitNet)
Dit lyk my LitNet se boekbesprekings wat in sommige gevalle as “Lesersindrukke” aangebied word, vir die resensent ’n bietjie meer vryheid gee. Wat hierdie bespreking vir my so goed maak, is die feit dat Van der Merwe hom die vraag afvra of die OB en Stormjaers ’n wesentlike bedreiging vir die staat ingehou het. In die proses om te bevind dat die boek nie bewyse daarvoor lewer nie, slaag hy tog daarin om ’n groot aanbeveling vir die boek te gee, en die eietydse leser nuuskierig te maak oor ’n verskynsel wat vandag nie werklik meer baie relevant is nie. Totdat ’n nuwe versetsbeweging opstaan, natuurlik.

Gert en Joey: Nuwe lig op ’n raaisel van dertig jaar, deur Pieter van Zyl. Resensie: Barend van der Merwe (LitNet)
Nog ’n “Lesersindruk” deur Barend van der Merwe. Die persona wat die resensent hier aanneem, is dié van iemand wat nie oormatig kundig is oor die onderwerp nie, en wil weet wat die “nuwe lig” is wat op die ou raaisel gewerp word. Niks nie, sê hy. Sodra jy die bespreking gelees het, het die boek se bekoring verdwyn.

Huppelkind, deur WO Kühne en Dorothy Hill. Resensie: Magdel Vorster (LitNet)
Ek verkies hierdie soort bespreking bo dié wat Piet Grobler afgelope naweek in Rapport Boeke gegee het (’n vangnet waarin vlugtig aandag gegee word aan ’n rits boeke). Vorster argumenteer dat Huppelkind na al die jare steeds noodsaaklike leesstof is vir jongeliede. Een feitefout (Kühne se seun heet Klaus) maar owerigens ’n baie nuttige blootlegging van die boek se sjarme en deugde. Om terug te kom by die opdrag wat Piet Grobler probeer uitvoer het: Elkeen van die boeke wat hy noem, verdien ’n bespreking soos dié wat Vorster van Huppelkind gee. Onder ideale omstandighede. (Ek behoort ook seker hierby ’n mea culpa te voeg.)

Profile photo of crito

by crito

Die plek van analise

November 16, 2018 in Uncategorized

Briewe uit Brielshoop, deur Helene Olivier. Resensie: Anna Kemp. (Rapport Boeke)
As ’n resensent die noot hoog insit oor ’n boek, verg dit ’n noukeurige onderbou van uitleg en analise. Anna Kemp sluit met “Briewe uit Brielshoop is een van die beste boeke van die jaar, wat reeds ’n indrukwekkende oes opgelewer het. Dit verdien niks minder as vyf (uit vyf) sterre.” Alles wat daardie opmerking voorafgaan, ondersteun dit – gee daaraan volle geloofwaardigheid. Dít is hoe dit gedoen moet word.

Die Kaapse Helpmekaar, deur Anton Ehlers. Resensie: Fransjohan Pretorius (Boeke24)
’n Interessante en belangrike stuk geskiedenis, dié van die Kaapse Helpmekaar. Fransjohan Pretorius se inleidingsparagraaf is só pertinent dat dit die boek se waarde vir die eietydse leser onmiddellik verklaar: #FeesMustFall-mense moet hierin lees hoe dinge gedoen kan word. Daar is niks nuuts onder die son nie; uiteindelik is dit ’n kwessie van styl.

Losprys, deur Martin Steyn. Resensent: Jonathan Amid. (Boeke24)
Jonathan Amid ken sy storie oor misdaadromans. Sy geesdrif het die boek dadelik bo-aan my vakansieleeslys geplaas. Baie slim manier om ’n boek se inhoud te takseer sonder om die geheime van die verhaal te verklap.

Kinnes, deur Chase Rhys. Resensent: Valda Jansen. (Rapport Boeke)
Jansen maak nou ’n gewoonte daarvan om dinge wat by boeke se bekendstellings gesê is, in haar resensie te vervleg. Dit is kontraproduktief, om die minste te sê – so al asof sy nie die oorweldigend gunstige reaksie wat sy op die boek voor hande gehad het, genoeg vertrou om dit alleen as resensie aan te bied nie. Miskien meer oor die boek sê, en minder aanknopingspunte soek vir die lansering van ’n taalbeweging? Ek stel belang in Valda Jansen se mening oor Kinnes en sy inhoud – omdat sy ’n skrywer is. ’n Gedetaileerde analise van Kinnes deur Jansen sou voldoende gewees het om die boek en skrywer te promoveer; vir my gevoel is hierdie hebried van rapportering, resensie en reklamestuk té veel trompetgeskal en té min analise. Sal ek die boek koop en lees? Ja. Is hierdie resensie een waarna studente van die toekoms kan terugverwys om hulle te help met hul analise daarvan? Nee.