Profile photo of crito

by crito

Verandering

April 20, 2015 in Uncategorized

André Bartlett resenseer Die dans met God, deur Abel Pienaar. (Boeke24)
Wat vir die een afvalligheid is, is vir die ander ’n herstel van nugterheid. Bartlett se benadering tot Pienaar se Zen-boek, en veral die raakpunte daarvan met die Christelike sfeer, is een van stille betragting, van weeg en besin, en uiteindelik ook een van ’n openheid van gees. Waarderend genoeg om diegene wat by Pienaar se soeke aanklank vind, te stuur na die boek; en diegene wat nie só ingestel is nie, ten minste ’n idee te gee van presies waar hy oor Pienaar se gronde twyfel. Die probleem met ’n webwerf soos dié van Netwerk 24 is dat mens naas die resensie gekonfronteer word met kommentaar deur mense wat stiksienig is, om dit sagkens te stel, en wie se menings wat my betref nie verdien om naas dié van ’n intellektueel soos André Bartlett te staan nie. ’n Mens moet waak teen die bekruipende, hovaardige dweepsug van mense wie se enigste raakpunt met jou die taal is wat julle besig.

Martie Reief-Meiring resenseer Die potlooddief se bruid, deur Keina Swart. (Rapport Boeke)
Dit is ’n baie lang gesprek wat Retief-Meiring hier aansny: Wat is besig om met die Afrikaanse media te gebeur? Sy het begrip vir die beperkinge waarmee Keina Swart te kampe het, en die klimaat en konteks waarbinne haar rubrieke verskyn. Wat vir my belangrik is, is dat sy Swart hoog aanslaan as skrywer, as bedrewe gebruiker van die woord. Wat Retief-Meiring egter uitwys, is dat tye verander het. Iemand soos Swart kan nie staat maak op die bou van ’n durende gevolg nie. Die publikasiemedium bly konstant, sy gebruikers nie. Gaan dinge lank genoeg vastigheid kry vir Swart om soos ’n Audrey Blignault vanouds ’n fanatieke lesersgevolg te bou? Of begin sy met elke seisoenswisseling opnuut? Soos gesê, ’n lang debat. Intussen is dit gerusstellend om te weet dat daar steeds rubriekskrywers is wat fynproewerswerk lewer.

Profile photo of crito

by crito

Politiek kom en gaan, maar lekkerlees hou vir altyd aan

April 14, 2015 in Uncategorized

Fransjohan Pretorius bespreek Ontsnap! Boerekrygsgevangenes se strewe na vryheid, deur Albert Blake. (Boeke24)
Sedert Gert van der Westhuizen se bespreking van hierdie boeke verlede week in Rapport verskyn het, het baie gebeur: Rhodes se standbeeld is weggevoer na ’n pakhuis, en ’n hele nasionale diskoers oor beelde, geskiedenis en die verering van die helde van weleer het ontstaan. Die dogter van ’n berugte sniksanger het haarself aan een van die beelde op Kerkplein gaan vasketting, bygestaan deur ’n gewilde ateïs. Ek vermoed Fransjohan Pretorius het sy resensie geskryf voordat die konteks so radikaal verander het. Dit is nietemin interessant om sy beskring van Ontsnap! binne die nuwe intellektuele klimaat wat deur die veranderende konteks teweeg gebring is, te lees. Gelukkig is Pretorius iemand wat sy resensies vir alle seisoene skryf. Dit gaan om die bewaring van historiese inligting, en die ontginning van bestaande bronne vir herbenutting in boeke soos hierdie. Om dit in terme van die vermaledyde Rhodes-beeld te stel – Pretorius mag miskien nie ooghare vir Rhodes hê nie, maar hy weet hoekom die beeld daar was. Net omdat die Boere-krygsgevangenes wat probeer ontsnap het deel was van ’n magstryd van kolonialiseerders, beteken dit nie dat ons hul heldedade moet verswyg of igoreer nie. Trouens, sê Pretorius, hierdie boek lees só lekker dit is eintlik goeie ontvlugting. Daai laaste woord spook …

Jan-Jan Joubert resenseer Kaapstad se ‘Streetgate’, deur Johan C. Moll. (Boeke24)
Ook hierdie resensie adem ander asem ná die wegvoering van die Rhodes-beeld. Dit handel oor die keer toe Pieter Marais uit die stoel van Kaapstad se burgemeester besluit het om Adderley- en Waal-strate te hernoem, na FW de Klerk en Nelson Mandela. Joubert merk tereg op dat die boek aantoon hoe hoog die prys is wat betaal word vir politieke kleinlikheid en oneerlikheid. Die resensie sou aan interessantheid gewen het as hy meer uitgebrei het oor die rol wat hierdie insident gespeel het in die “oneervolle aard” van die Nasionale Party se ondergang. Joubert het een pragtig geformuleerde paragraaf (“Vandaar vertel hy ’n politieke spanningsverhaal wat setel in egoïsme, opportunisme, beginselvastheid, beginselloosheid en die kernstryd tussen liberale waardepolitiek en nasionalistiese be­langepolitiek.”) waarby hy moontlik ’n paar name kon gevoeg het. Ek is seker Moll draai nie doekies om nie, maar in ’n resensie soos hierdie is dit soms waarna die koerantleser soek – die idee van “name them and shame them”.

Riaan Grobler bespreek Kodenaam Icarus, deur Henk Breytenbach. (Boeke24)
Moet ’n resensent ’n debutant met satynhandskoene benader? Hom ligkens streel en mooi mik op die pad na sy volgende boek? Verkieslik ja, sou ek sê – behalwe in gevalle waar die skrywer baat sal vind by brutale eerlikheid. Grobler het laasgenoemde strategie vir sy resensie gekies, en die enigste afleiding wat ’n mens kan maak, is dat hy reg gekies het. Dit is goed om te erken dat die skrywer, Henk Breytenbach, ’n tematiese hoek gekies het wat uniek is, maar dan noem Grobler ’n paar dinge wat belangrik is vir die skrywer om ter harte te neem – vir eers dat sy skryfstyl geforseerd aandoen, ten tweede dat dinge té dikwels ongeloofwaardig is, en ten derde dat hy nie baie oorspronklik is met sy slimmighede en kwinkslae nie. Voeg daarby slordige werk deur die uitgewer, en dis maklik om die resensent se negatiewe besluit te verstaan.

JB Roux bespreek Kodenaam Icarus, deur Henk Breytenbach. (Rapport Boeke).
Roux takel die roman en die uitgewer met ’n klompie baie pertinente opmerkings. Dit is die soort opmerkings wat resensente net maak wanneer hulle weet hulle sou, indien vereis, ’n groot aantal voorbeelde kan voorlê om daardie opmerkings te staaf. Die vraag wat mens jouself afvra, is uiteraard of só ’n situasie ooit sal ontstaan. In hierdie geval sal dit waarskynlik nooit nodig word nie – Roux en Boeke24 se resensent, Riaan Grobler, is eensgesind in hul punte van kritiek. Die waarskynlikheid dat ’n ander resensent dit anders sal bevind, is skraal. Ek sal LitNet se resensiewerf dophou.

Lona Gericke skryf oor Bambaduze, deur Derick van der Walt. (RapportBoeke)
Gericke het reg, Derick van der Walt kan ’n storie vertel. Dis net nie nodig dat die resensent dit té uitvoerig herhaal nie. Gericke kom tot die nippertjie van oordaad, maar gelukkig besef sy presies waar die punt is wat ’n koerantleser genoeg inligting het om die volgende stap te kan neem.

Profile photo of crito

by crito

Tjoklits en Lindt

April 7, 2015 in Uncategorized

Charles Smith skryf oor Gestroop, deur Pieter Spaarwater. (Boeke24)
Hoe skryf mens oor ’n oud-kollega in Media24 se rubriekebundel? Kennisgewing of eerlike beoordeling? Sagkens of striemend reguit? Ek het nogal bewondering vir die uitweg wat Charles Smith gekies het – deurentyd die moeilike ene, maar aangebied sodat dit na die maklike uitweg klink.

Elmari Rautenbach skryf oor Debora en seuns, deur Helene de Kock. (Boeke24)
Dit klink of die lees van Debora en seuns ’n taamlike moeilike een was, maar Rautenbach soek na die reddende kenmerke, die dinge wat hierdie roman meer as net ’n gewone liefdesverhaal maak. En sy vind dit dan ook, in die manier waarop Londen tydens die Blitz beskryf word. Daar’s niks soos goeie navorsing nie!

Willie Burger resenseer Die mond vol vuur, deur Louise Viljoen. (Boeke24)
Onlangs het iemand weer in die sosiale media opgemerk dat hy Breyten Breytenbach se digkuns nie altyd verstaan nie, maar dat dit tog so mooi is. Kon nie help om aan dié opmerking te dink terwyl ek Willie Burger se resensie lees nie. Dis ’n eersteklas resensie van ’n boek wat baie maklik deur die publiek by wyse van assosiasie ook “moeilik” gevind kan word. Daarom dat Burger se resensie so knap is – hy bespreek nie alleen Breytenbach en Viljoen se analises nie, maar sê ook die een ding wat vir alle liefhebbers van Afrikaanse digkuns belangrik behoort te wees: “Ondanks die deeglike literêr-teoretiese begronding, is hierdie boek nie slegs vir ingewyde akademici toeganklik nie – daarvoor is Viljoen se eie prosa te helder en sistematies, sonder onverduidelikte vaktaal.”

Amanda Botha skryf oor Boet se goet: Woorde en beelde deur Boet van der Hoven. (Boeke24)
Vriendelik en tegemoetkomend. Die vergelyking met Chagall staan op wankelende bene, te ordeel na die omslag van die boek – mens kan tjoklits ewe goed met Lindt vergelyk. En Botha, deurwinterde joernalis, verwys na Van der Hoven as allemansfilosoof sonder om hom aan te haal. Nou ja.

Gert van der Westhuizen skryf oor Ontsnap! Boerekrygsgevangenes se strewe na vryheid, deur Albert Blake. (Rapport Boeke)
Ek wens Van der Westhuizen het net een van die ontsnappings in groter detail beskryf, en kort gegaan oor die boek se ander hoedanighede. Ons verwag mos nou al werk van ’n sekere standaard van Blake. Wat belangrik is om te weet, is hóé deeglik hy nagevors het en hoe vriendelik hy die inligting aangebied het, Mens het nie ’n Kort Begrip van die totale boek nodig nie.

Profile photo of crito

by crito

Moerigheid en die prys van whisky

April 1, 2015 in Uncategorized

AJ Opperman bespreek Emma en die creepy komplot, deur Marianna Brandt. (Boeke24)
Opperman noem ’n klompie dinge wat mens oortuig dat hy goed nagedink het oor wat om te sê – behalwe waar hy namens tieners besluit hoofstuk 1 moes begin het soos hoofstuk 12. Daai ene werk nie vir my nie.

Candess Kostopoulos bespreek Matriks, deur Joan Hambidge. (Boeke24)
En daar verloor ek heeltemal my lus om resensies te lees. Candess Kostopoulos doen ’n goeie job, dis seker wors, maar nadat sy baie plek gemors het op ’n beskrywing van waaroor hierdie nuwe bundel deur Joan Hambidge gaan, het sy nie plek oor om te verduidelik wat sy bedoel wanneer sy sê dis heeltemal oneweredig wat kwalteit en diepte betref nie. Om dan nog agterna te sê aanhangers van Hambidge sal die dinge vind wat hulle daarin soek, is sommer ’n ou kluitjie in die riet. Ek weet nou wat Hambidge bedoel wanneer sy sê “Ek skryf omdat ek moerig is”.

Helen Schöer skryf oor Gelyke kans, deur Santie van der Merwe. (Boeke24)
Hoe lui die gesegde nou weer? Egbreuk is net vir mense wat nie genoeg liefde kry nie? Helen Schöer laat my daaraan dink met hierdie resensie. Klink na ’n lekker boek.

Bennie Griesel resenseer Ikarus, deur Deon Meyer. (Boeke24)
Ek begin nou al amper meer uitsien na Bennie Griesel se resensies van Deon Meyer se boeke as wat ek na die boeke self uitsien! Doe zo voort. Al wys jy ook die blapse uit (hierdie keer net ene.)

Tom McLachlan resenseer die Elektroniese WAT. (Rapport Boeke)
Die leksikograwe vertel onder mekaar dat as ’n resensent van ’n woordeboek nie die woord “lemma” gebruik nie, dan is dit ’n swak resensie. Tom McLachlan gebruik hom drie keer. Die man ken sy storie. Hy sorg ook vir die paragraaf van die jaar: “Mense wat reeds vorige uitgawes van die e-WAT gekoop het, kan die nuwe uitgawe teen R200 aankoop, en diegene wat dit vir die eerste maal koop, betaal R500. Teen enigeen van dié pryse is dit, soos whisky, ’n winskoop.”

Profile photo of crito

by crito

Loopgrawe en onderrokke

Maart 23, 2015 in Uncategorized

Lona Gericke skryf oor Chuck Norris kan deel deur nul, deur Annelie Ferreira, Uit, deur Fanie Viljoen, Monsieur Ibrahim en die blomme van die Koran, deur Eric-Emmanuel Schmitt,  Moord per suurlemoen, deur Jelleke Wierenga, Bennie Boekwurm vertel lekker stories, deur Louise Smit. (Rapport Boeke)
’n Boekhandelaar vertel my by die Woordfees op Stellenbosch dat die eerste loopgraaf waaruit daar vir Afrikaans geveg word, dié van jeug- en kinderlektuur is. Dis daardie ou opvatting dat as kinders nie vroeg al ’n liefde vir boeke verkry nie, hulle nooit as volwassenes lesers sal word nie. Lona Gericke doen met hierdie vyf resensies haar deel vanuit daardie voorste loopgraaf. Op die oog af lyk dit of Gericke ’n beginselbesluit geneem het oor die manier waarop sy die resensies aangepak het. Sy moes besluit wie haar lesers is, en verstaanbaar, meen ek, het sy gemeen dit sal ouers eerder as jong lesers wees, heel prakties. Om dié rede is haar hele aanpak van só ’n aard dat mens in elke geval ’n idee van inhoud kry, asook van die vaardigheid van die skrywer. Die ouer kan dan self besluit of dit die soort boek is wat tot sy/haar kind sal spreek. Al wat ek mis by dié resensies is ’n aanduiding vir die ouers oor die beskikbaarheid van die boeke as e-boeke. Alles goed en wel? Kan enigiemand gerus wees as dit as vanselfsprekend aangeneem word dat kinders nie koerant lees nie?

Ilza Roggeband bespreek Stukke teater, deur Pieter-Dirk Uys. (Boeke24)
Roggeband fokus in haar resensie op Pieter-Dirk Uys se geskiedenis en hoe die vyf tekste wat in hierdie boek opgeneem is, bygedra het tot sy oeuvre. Goed en wel. Dit is sekerlik nie ’n slegte ding dat hierdie tekste beskikbaar bly nie, maar Roggeband is skynbaar onbewus van die problematiek rondom dramatekste: Wie lees dit? ’n Bloemlesing met dramatekste laat mens onmiddelik wonder of daar ’n prys van die SA Akademie na Pieter-Dirk Uys op pad is.

Marius Crous resenseer Oorsee, deur Tertius Kapp. (Boeke24)
’n Week later bevestig Marius Crous my vermoede – dit is weer vanjaar drama se beurt by die Hertzogprys. Crous bepaal hom meestal by die digkuns, maar die aanslag en gesag waarmee hy Oorsee benader, laat my dadelik voel hy moet meer dikwels oor ander genres as die poësie skryf. En vir Tertius Kapp, vir wie volvulling uiteindelik eers sal kom wanneer besprekings van die opvoering van Oorsee geplaas word naas hierdie resensie, is Crous se evaluering sekerlik van baie groot waarde. Baie dinge kan skeefloop met ’n opvoering, maar as die teks nie inhoudelik sterk is nie, beteken die opvoering nie baie nie. Crous weeg en vind Oorsee meer as voldoende.

Dewald Koen skryf oor Die potlooddief se bruid, deur Keina Swart. (Boeke24)
Vanjaar is die jaar van die rubriekskrywers, lyk dit my. Keina Swart is vir my ’n nuweling, en dis nie haar skuld nie – ek is net ’n baie sporadiese koerantleser en steek my neus nooit in tydskrifte nie. Dewald Koen se bespreking is gloeiend, maar ek is ’n bietjie skepties oor sy opmerking dat alle Suid-Afrikaners hulle met een van die mense in Swart se verhale sal kan vereenselwig. Almal? Hoe wyd reik Afrikaans?

Fransjohan Pretorius resenseer Rebelspoor, deur L.J. Bothma. (Boeke24)
Daar is nog baie mense wat belang stel in die geskiedenis van die Afrikaner. As mens kyk na al die twak wat die ver-regses op die sosiale media kwytraak oor die geskiedenis van die Afrikaner, soek ’n mens by ’n selfpublikasie soos hierdie ’n gesaghebbende mening om jou te oortuig dat die boek die koop en lees werd sal wees. Of nie. Fransjohan Pretorius is die ideale persoon vir dié taak, en sy bespreking is ook van so ’n aard dat mens dit net kan lees vir die inligting wat hy deurgee.

Martie Retief-Meiring bespreek Pruimtwak en skaduboksers, deur Danie Marais. (Rapport Boeke)
Een opmerking in hierdie baie positiewe resensie van Danie Marais se versameling rubrieke en essays trek onmiddelik die aandag. In die eerste paragraaf skryf Retief-Meiring dat die titel absoluut onaanvaarbaar is. Sy maak die opmerking, maar sê nie hoekom sy só negatief daaroor voel nie, en gaan onmiddellik voort om die bundel se goeie hoedanighede te bespreek. ’n Mens aanvaar alles wat sy sê, want as gesiene rubriekskrywer praat sy met gesag. Tog is dit daardie opmerking oor die titel wat bly smeek om ’n verduideliking, en wanneer dit wegbly, die indruk wek dat dit gewoon persoonlike smaak is wat daar praat.

Elmari Rautenbach resenseer Ikarus, deur Deon Meyer. (Rapport Boeke)
Resensies van Deon Meyer se romans is in baie opsigte “tasters”. Dit is noodsaaklike leesstof vir die ingewydes, wat ’n proeseltjie nodig het om te weet dat alles nog wel is met hul skrywer en dat die nuutste pennevrug op sy gebruiklike hoë peil is. Dit is ook vir diegene wat nu en dan ’n Meyer-boek sal opneem, of dit nog nooit gedoen het nie, ’n prikkel, ’n aanspreking – kyk, hier is waaroor dit gaan, wat keer jou? Elmari Rautenbach bevind haar in die aangename posisie dat dit eintlik nie nodig is om oor die gehalte van die skryfwerk te moet oordeel nie. Wat sy moet doen, is om haar twee lesersgehore iets te gee wat hulle end-uit sal lees, en dalk sal herlees, soos mens met resensies soos hierdie doen, vir implisiete leidrade wat die reeds bekeerdes daardie ekstra spoed boekwinkel-toe sal gee, en die ander sal laat wonder wat hulle mis. Rautenbach is ’n gesoute joernalis, en het haar resensie “verpak” met die wete dat sy ook moet oplet vir dinge wat ’n eietydse leser sal snap. Soos die verwysing na die kool-klankie in een karakter se kantoor, met net daarna die opklaring oor professor Tim. Dit is top-gehalte resensies soos hierdie wat lesers na ’n boekeblad lok.

Dineke Volschenk skryf oor Rewolusie van die hart, deur Adriana Falling. (Rapport Boeke)
Nog ’n ou hand in die boekewêreld, Dineke Volschenk, skryf oor ’n boek in ’n genre wat nie dikwels boekeblaaie haal nie: ’n Christelike roman. Ek wonder baie in watter rigting die letterkunde volgende gaan beweeg, en Volschenk se opmerking dat Christelike romans ook ’n plek in die letterkunde het, is daarom vir my opvallend. Ons het ’n lang pad gestap sedert C.M. van den Heever.

Riete Rust bespreek Pedale van papier, deur Rhona Scheepers. (Rapport Boeke)
Riette Rust teken dadelik aan hoekom Pedale op papier die aandag trek. Dis ’n debuutroman oor ’n kind wat deur ’n kerkman gemolesteer word. Rust skryf onderhoudend en begrypend, maar algaande begin mens vermoed dat haar moed eintlik in haar skoene is – weens swak redigering, taalfoute en uiteindelik iets onverwags, naamlik dat die geheel dweperig is. Dit laat my dadelik aan Dineke Volschenk se opmerking (hierbo) dink. Versigtig trap, Crito, dat jou onderrok nie uithang nie.

Profile photo of crito

by crito

Om van te glimlag

Maart 10, 2015 in Uncategorized

J.B. Roux skryf oor Van skoolbank tot bordeelbed, deur Jaco Hough-Coetzee en Elanie Kruger. (Boeke24)
Spreek J.B. Roux teen die einde: “’n Moontlike beswaar is die gr. 4-Afrikaans waarin die boek geskryf is.” Hoekom is dit so ’n aardige sin? Omdat dit verklap dat Roux bang is om kritiek uit te spreek teen die boek? Of omdat Roux dit gebruik as hewel vir ’n slotsin van lui en lui? As hy nie “moontlik” gebruik het nie, sou ek nie agterdogtig geword het nie. Snaaks hoe een woord ’n resensie se ewewig kan versteur.

Marius Crous resenseer drie titels van Mellet Moll: Heilige meetkunde; Swanesange; en Nalewe. (Boeke24)
Gee Marius Crous dit ter ere dat hy lankmoedig is, en dat hy nie Mellet Moll se digkuns-debuut as pseudo-digkuns gekategoriseer het en aanbeweeg het na iets minder pretensieus nie. Crous staan by talle dinge stil, maar uiteindelik besluit hy dat ’n bietjie meer selfkritiek aan die kant van die digter baie welkom sou gewees het. Had hy meer aangehaal uit die bundel, soos Joan Hambidge die vorige week in ’n resensie gedoen het, sou dit moontlik nie nodig gewees het om so netjies te formuleer aan sy uitsprake nie. En tog, dink ek sy besluit om te bespreek eerder as om te illustreer was die korrekte een. Dit is regverdig teenoor die digter en sy uitgewer, wat sekerlik groot verwagtings van die drie bundels koester – groot genoeg om die drie gelyktydig te publiseer. En dit gee hom die kans om besinnend na sy slotsom op te bou.

Herman Lategan resenseer Pruimtwak & skaduboksers, deur Danie Marais. (Boeke24)
Danie Marais glimlag seker breër as gewoonlik ná hy hierdie resensie gelees het. Tussen al die versigtigheid op die boekeblad klim Herman Lategan in en lewer een van daardie besprekings wat mens graag weer en weer wil lees. Marais se onderwerpe kom uit die verste hoeke van die kulturele uitspansel; Lategan geniet almal en besef dan dat daar een uitskieter in die ryke veelvoud van essays is, naamlik die denkbeeldige onderhoud met Peter Blum. Lategan se formulerings is oudergewoonte flink en fleurig. My gunsteling: “As jy hom sien, is sy glimlag soos ’n wegholveldbrand. Hy is so opgeruimd ek het al oorweeg om klasse by hom te loop.” Voer dié resensent met nuwe publikasies, meneer die boekeredakteur!

Marié Heese resenseer Verlore in stof, gegrond op die skilderyereeks deur John Meyer, deur Amanda Botha. (Boeke24)
Dit is ’n sonderlinge gebeurtenis dat ’n skrywer gevra word om ’n boek te skep om ’n reeks van vyftien skilderye van John Meyer toe te lig; Amanda Botha het dié opdrag gekry en ’n boek geskep wat Marié Heese in alle opsigte laat voel dat dit die leser ryklik beloon. Daar is afbeeldings van die vyftien skilderye in die boek – wat die opskrif by die resensie ietwat misleidend maak. Ek voel ook dat vir’n bespreking soos hierdie dit amper verpligtend is om ten minste een van die skilderye af te druk by die resensie, sodat die leser geen twyfel kan hê van die kaliber werk wat hier ter sprake is nie.

Profile photo of crito

by crito

Tienie se glips

Maart 4, 2015 in Uncategorized

Tom Gouws resenseer Assignaat, deur Willem Krog. (Boeke24)

Ek kan Tom Gouws se verwondering verstaan – Willem Krog se digbundel is deur sy uitgewer, Tienie du Plessis, geknelter met die opmerking dat sy uitgewery, HOND, gedigte publiseer vir gewone lesers, eerder as vir resensente. Buiten dat só ’n opmerking nie besonder skrander is nie, nooi dit ’n ernstige resensent uit om die bundel behoorlik te meet, die rooi doek voor die bul. Gouws mors geen tyd nie. Wanneer hy uiteindelik toegee dat Du Plessis gelyk had, dit ís nie ’n bundel vir resensente nie, het hy ook uitgelig dat die bundel uiters onprofessioneel uitgegee is, met min leiding aan die digter, en skynbaar nog minder redaksionele ondersteuning. Kan dit dieselfde HOND wees wat jare gelede Breyten Breytenbach so keurig gepubliseer het?

Helen Schöer resenseer My groot vet Griekse egskeiding, deur Pat Stamatélos. (Boeke24)
Mens kry die gevoel dat Helen Schöer hierdie resensie in een paragraaf sou kon afhandel. Soms doen mens die skrywer ’n guns as jy dit wel só bondig doen.

Joan Hambidge resenseer Takelwerk, deur Daniel Hugo. (Rapport Boeke)
Soms deug Joan Hambidge se broksgewyse benadering tot digbundels, soms nie. In hierdie geval, waar sy die geleenteid benut om baie uit die bundel aan te haal, slaag haar benadering skitterend. Die leser ontwikkel begrip vir Hugo se digterskap, vir die inhoud van die bundel en dinge wat aanleiding gegee het tot die ontstaan van sommige van die verse. Maar uiteindelik is dit Hugo wat praatkans kry, en sodoende maak Hambidge jou net nuuskieriger om die res van die bundel te lees. In hierdie dae waarin die oorvloed van Afrikaanse digbundels ’n baie klein stroompie van verkope afgee, vermoed ek sal Takelwerk veel beter vaar as wat ’n indringende akademiese bespreking tot gevolg sou gehad het.

Profile photo of crito

by crito

Die gawe van die twee oë

Februarie 25, 2015 in Uncategorized

Koos Kombuis skryf oor Tant Pompie se oorlog, deur Deon Lamprecht. (Boeke24)
Ek lees altyd lekker aan meneer Kombuis se resensies. Hy het die gawe van die twee oë – een met ’n vonkel van humor, die ander effe blink van meegevoel met sy naaste. Mens tref dit dan ook mild aan in hierdie resensie. Aanvanklik effens stuurs, op ’n afstand. Maar dan begin die mense hom aanspreek, sien hy die fyner nuanses van Lamprecht se vertelling raak, en sleep hy jou as resensent die problematiek binne. Wat hy van die boek maak, is uiteindelik ewe interessant. Hy sien in dat die destydse grensoorlog nie veel verskil van die plattelandse lewe in hedendaagse Suid-Afrika nie. Dis ’n groot mondvol, en hy is as resensent bedrewe genoeg om jou ten volle te oortuig. En nog nuuskierigheid vir die boek self oor te hou.

Erika de Beer skryf oor Liefde in die kwepertyd, deur Dot Serfontein. (Boeke24)
Normaalweg skenk ek nie veel aandag aan resensies van heruitgawes nie, maar Erika de Beer s’n van Liefde in die kwepertyd verdien vermelding. Sy stel pertinente vrae oor die redes vir dié publikasie, tereg so, omdat sy gevind het dat die keiserin kaal staan. Hopelik sal haar laaste vraag aan die uitgewer nie onbeantwoord bly nie. Miskien moet die resensente van ander heruitgawes ’n blad uit De Beer se boek neem.

Riaan Grobler skryf oor Sonde van Lusinda, deur Anton Schoombee. (Rapport Boeke)
Mens moet rats wees om ’n beoorlike tong-in-die-kies resensie te skryf. Die gevaar is altyd dat jy nie die tong sy gewone werk ook laat doen nie. Riaan Grobler het hier sy humorskote netjies gekies, en trek dan terug om die nugter kritiek voort te sit. Maar hy gee elke nou en dan toe aan die versoeking – as mens oor seks in literatuur skryf, is dit feitlik onmoontlik om die versoeking van dubbelsinnighede en woordspelings te vermy. Grobler vind plek om die boek te weeg en sy swakhede uit te pluis, naas die sterker elemente. En dan sluit hy met ’n finale baldadigheid.

Profile photo of crito

by crito

Soetkoek

Februarie 10, 2015 in Uncategorized

Fransjohan Pretorius skryf oor Die kuns van oorlewing, deur Alexander Kok. (Boeke24)
Ek skryf nie oor resensies van vertalings nie, maar vermeld hierdie een graag as voorbeeld van ’n gedugte resensent wat wys hoe mens op ’n mooi manier nie alles vir soetkoek opvreet nie.Pretorius praat reguit, en bewys ons almal ‘n groot guns.

Ilza Roggeband skryf oor Moord per suurlemoen, deur Jeleke Wierenga. (Boeke24)
Dialoog so vinnig soos Dale Steyn? Die regte opskrif vir ’n resensie wat soos blits lees totdat jy by die Dale Steyn-verwysing kom. Goeie vermaak.

Pieter Kapp skryf oor Ons gaan ’n taal maak: Afrikaans sedert die patriotjare, deur J.C. Steyn. (Rapport Boeke)
Ek kry die prentjie – hierdie is nog een van die werke van groot belang en omvang deur Jaap Steyn. Maar presies watse boek is dit? Naaslaanwerk? Kwasi-ensiklopedie? Feitegids? Argumenterende essays? ’n Bietjie té wollerig na my sin.

Profile photo of crito

by crito

Op ‘n galop

Februarie 4, 2015 in Uncategorized

Helen Schöer skryf oor eMajuba, deur Dawie Louw. (Boeke24)
En toe raak haar hartjie sag. Helen Schöer begin met die swaar agenda wat Dawie Louw in die roman inbou, en waarmee sy, lei ek af, nie noodwendig saamstem nie. Mens begin al ’n beeld kry van dit waarmee mens te doene gaan kry. Maar sodra sy gesê het die dialoog is lomp, besef sy dat sy eintlik geboei was deur die lees (buite die politiek om, blyk dit). Van sommige elemente in die roman hou sy soveel dat  sy vra dat hy volgende keer meer daarvan moet gee. Ek’s ’n bietjie deurmekaar gelees aan hierdie resensie.

Melt Myburgh skryf oor Kruispad, deur Deon Opperman. (Boeke24)
Melt Myburgh skryf met meer sekerheid as Helen Schöer – doelgerig, as jy dit só wil noem. Dis ’n groots opgesette roman (Kerneels Breytenbach se omskakeling van die teks van Opperman se TV-reeks na prosa) waarin Opperman ’n breë oorsig probeer gee het van die Afrikaner se reaksie op die veranderinge wat hom in 1994 en daarna getref het. Myburgh bly in beheer van die taksering van inhoud en hoe dit die sprong na ’n ander genre oorleef, en uiteindelik vind hy wil dinge wat hom hinder. Vir die student van resensies is dit insiggewend om Myburgh se aanslag met dié van Schöer te vergelyk.

Herman Lategan skryf oor Kruispad, deur Deon Opperman. (Rapport Boeke)
Waar Melt Myburgh nog ’n neutrale afstand tussen resensent en boek inbou in sy resensie oor Kruispad, het Herman Lategan die lees duidelik dermate geniet dat hy die boek op ’n manier beskryf wat die skrywers sekerlik besonder goed laat voel. Hy sê die skrywers “voer n pas de deux” uit wat hom na sy asem laat snak het. “Hier het ons twee storievertellers se geoefende stemme wat soos ’n duo alchemisties saamsmelt om ’n hoogs pakkende, boeiende duet te vorm”. En dan swaai hy sy resensie vernuftig om ten einde kritiek deur ’n ander resensent te beantwoord. Lategan bou dus wigte en teenwigte in sy resensie in – sy geesdrif vir die roman het as teenpool opmerkings oor die eendimensionaliteit van sommige van die karakters. Sy kritiek op genoemde ander resensent wat Donkerland ’n sepieroman genoem het word aangevul deur ’n omskrywing van inhoud, tematiek en sterk punte. En sy gebruik van een woord, “parvenu” (om ’n karakter te beskryf), was genoeg om my weerstand teen ’n werk soos hierdie af te breek. Daar’s ’n ou spreekwoord wat lui dat die parvenu altyd iemand anders is, en nou wil ek dit gaan toets.

Herman Lategan skryf oor Sonde van Lucinda, deur Anton Schoombee. (LitNet)
Teen die tyd dat ek hier by Lategan se laaste woorde gekom het, het ek eers sy Kruispad-resensie gaan herlees. En toe weer hierdie een. Herman Lategan is, wanneer hy van ’n boek hou, iemand wat ’n koerantredakteur se droom is, en sowel uitgewer as skrywer trots sal laat voel op die taalvlug wat hulle by Lategan ontlok het. Sy negatiewe resensies is goed, ongemaklik goed; sy positiewe resensies is eenvoudig skitterend. Enige ervare resensent sal weet dat dit makliker is om ’n negatiewe reaksie te verwoord as ’n positiewe een. Maar om onverskrokke positief te reageer, en te skryf op ’n manier wat laat blyk dat jy dit geniet het om die resensie te skryf – dít is ’n moeilike taak. Lategan gee inligting én dui die dinge wat vir lesers problematies kan word aan: “Die skrywer handhaaf ’n fyn balans tussen ’n wilde dierlike genaai waar die sop spat en ’n meer intieme, liefdevolle seksuele genuanseerdeheid. Wees tog voorbereid: al is hierdie katoolse sekseskapades goed en genotvol geskryf, is daar ook duister oomblikke gekenmerk deur onheilspellende sekstonele wat jou hoogs ongemaklik gaan laat voel, juis omdat baie lesers (behalwe psigopate) sal voel die mure tussen wat aanvaarbaar is en wat vinnig onaanvaarbaar kan raak (met alle seks, ook buite die blaaie van hierdie boek), baie dun is en dit gevaarlik maklik is om deur daardie skanse te breek.” Ander kere gee hy hom oor aan die soort woordkeuses wat dit vir hom moontlik maak om stilisties ’n suggestie te plant oor die soort taal-argitektuur wat jy in die boek onder bespreking mag aantref: “Dis die meedoënlose maanlandskap van die mensgemaakte lewelose waterfront, Jip de Jager- en Durbanweg-afrit, lang boulevards van rook en roet, groot rollende grasperke, skuldbult (ook die metaforiese knop voor in die hoofkarakter se broek) en die verskiklike deprimerende Tygervallei-sentrum met sy flikkerende, folterende neonlighel wat almal na kadawers laat lyk.” Sy beskrywing van die een vroulike hoofkarakter is weergaloos: “Ja-nee, iemand se kaiings gaan uitbraai, en die gode moes toe reeds “Götterdämmerung” in sy of haar ore gefluister het, maar hulle het nie. Sy is 20, sonder matriek, kamma ’n model, en net lus vir een ding: fornikeer, kafoefel; sy wil die slang van sonde in haar voel spoeg. Sý koperkapel is wat sy wil uitruik. Die boek beweeg vinnig, die tempo vat jou op ’n galop soos die skarniere van ’n ou katel wat vinnig kraak.“ Vermoedelik het die vryheid wat die Internet mens bied, Lategan laat voel dat hy maar kan laat waai. Moontlik sou hy nie ’n resensie vir ’n papier-medium op dieselfde manier aangepak het nie. Hoe ook al, só kan dit gedoen word.