Avatar van crito

by crito

Taai toffie

Julie 29, 2014 in Uncategorized

Wium van Zyl skryf oor Vlugtig deur die hel, deur Gert Sarrisam. (Rapport Boeke)
Wium van Zyl sê dié boek was vir hom maar ’n taai toffie – en dis presies die gedagte wat by mens opkom wanneer jy die resensie lees. Die resensent moet probeer om duidelikheid te bring, leiding te gee vir diegene wat die boek self gaan lees – maar gou het mens die gevoel dat die boek se onortodokse inhoud vir hom ’n klipharde Wilson-toffie was. En die bietjie wat Van Zyl vertel oor die inhoud laat mens wonder of die skryf nie vir Sarrisam ’n soort terapie was wat liefs nie in die huidige vorm gedeel moes gewees het nie.

Kerneels Breytenbach bespreek Kamphoer, deur Francois Smith. (Rapport Boeke)
Dis nou seker wat mens ’n gloeiende resensie sou noem. Breytenbach se geesdrif is aansteeklik, al is die resensie vir my effens swaartillend. Die resensie het vir my een leemte – dieselfde soort gebrek wat mens kry wanneer digbundels bespreek word en daar geen enkele aanhaling is wat die uitsprake help staaf/illustreer nie. En dis tog hier sekerlik ’n vereiste – die resensent gee so hoog op oor die gehalte van die skryfwerk. Wat ek wel van die resensie hou, is dat Breytenbach sy betoog só aanbied dat ’n mens die boek onmiddelik wil hê en lees.

André Bartlett skryf oor Ek kies steeds die kerk, deur Neels Jackson. (Boeke24)
André Bartlett krap hier aan ’n ding en ’n mens moet hom tot orde roep. Sy resensie is heeltemal leesbaar en interessant tot by die punt waar hy sê dat die boek ook moes stilgestaan het by die redes hoekom party mense dit moeilik vind om hulle langer met die kerk te vereenselwig. Wat? Ons het mos nou al so vyf jaar gelede alles daaroor gelees in George Claassen se bydraes in By. Kan ons dit nie maar as gelees beskou nie? Einde van grappie. Dis goed om te sien, hier in die tyd wat joernaliste se dae skynbaar getel is, dat Neels Jackson se werk gebundel word.

Avatar van crito

by crito

Reklame

Julie 22, 2014 in Uncategorized

Coenraad Walters skryf oor Pleisters vir die dooies, deur Fanie Viljoen. (Boeke24)
“Wat het verkeerd geloop?” vra die resensent van Michiel Heyns se jongste roman elders op Boeke24. Inderdaad. Wat loop verkeerd dat ’n top-skrywer soos Fanie Viljoen ’n resensie soos hierdie een op die lyf loop? Mens kan Walters se bewondering vir Viljoen begryp, maar hy vergeet dat hy nie hier besig is met pedagogiese aanvoorwerk vir ’n jeugroman onder ouers, ondewysers en skoliere nie. Te oordeel na dít wat Walters oor die inhoud verklap, is dit ’n roman wat gedompel is in haas elke cliché wat daar die afgelope twintig, dertig jaar versamel is rondom Amerikaanse skoolskieters en Suid-Afrika se Boetman-geslag en hul telge. (Ja, selfs die bekende stereotipe figuur van ’n Engelse onderwyser aan ’n Afrikaanse skool maak sy verskyning!) Vir al wat ek weet gaan Viljoen baie verbeeldingryk daarmee om, maar die resensent wend geen poging aan om die roman in sy onderdele te bespreek nie. Jammer mnr. Viljoen, iets hét verkeerd geloop.

Sarel van der Walt skryf oor Mooiloop, Mooiste reisstories, saamgestel deur Gerrit Rautenbach. (Boeke24)
Die bloemlesing as grafskrif; die resensie as reklamestuk. Ons word daaraan herinner dat daar eens ’n tydskrif soos Mooiloop was; dié resensie sou sy doel gedien het as Van der Walt ook gesê het watter bydraes hom verveel het, en hoekom.

Elbie Adendorff bespreek Dubbelspel, deur Wilma Adriaanse. (LitNet)
Allawêreld. Adendorff skryf in drie lang paragrawe en twee kortetjies ’n resensie wat mens aan joernalistiek-studente kan voorhou. Sy vind dit nie nodig om haarself van bloemryke taal te bedien nie; gevolglik moet mens die geesdrif gaan soek in wat sy sê, en hoe sy dit sê. Oor inhoud, tematiek, verwikkeling. Ek wens net sy het nie afgesluit met die opmerking dat sy die boek nie kon neersit nie. Dis nou tyd vir ’n nuwe cliché.

Avatar van crito

by crito

Oor skittery

Julie 8, 2014 in Uncategorized

Wanneer laas het ‘n boekeblad my soveel vreugde gebring as afgelope Maandag s’n van Boeke24?

Fransjohan Pretorius se resensie van Kruger, Kommandos & Kak deur Chris Ash is ‘n uiters negatiewe resensie en ek het gewonder of ek nie ‘n titsel outydse jingoïsme in my reaksie daarop bespeur nie, maar uiteindelik kon ek die vrees weerlê: Pretorius se resensie is ‘n kritiese reaksie op ‘n boek, en die feit dat hy dit gebruik om die boek se vernaamste onwaarhede en historiese dwalinge bloot te lê, is aan die adres van die skrywer gerig. Hoe ek daarop reageer, is my saak; dit is nie dat Pretorius inligting manipuleer om Boereoorlog-sentimente wakker te maak nie. Hy skryf as historikus oor ‘n ander historikus se feitefoute.

Ek sou graag wou weet wat Suid-Afrikaanse uitgewers dink van die titel, waarin ‘n kru Afrikaanse woord binne ‘n Engelse konteks gebruik word. Daardie woordjie het gesorg dat die boekeredakteur die slimste opskrif in ‘n baie lang tyd bo-aan die resensie kon skryf. Ek vermoed mens sou ook kon sê dat Fransjohan Pretorius se hele resensie op implisiete wyse sê dat daardie woordjie na dese Chris Ash se boekie in sy totaliteit verteenwoordig – dalk selfs die skrywer en sy reputasie.

Hopelik sal die uitgewer, Thirty Degrees South, ook tot ander insigte gebring word deur Pretorius se resensie. Ek het gaan kyk na hul webblad, en ek wonder nou of mens enigiets kan glo wat hulle oor hulself en hul publikasiebeleid sê as hulle sulke strontryke boeke publiseer.

Naas hierdie wonderlike resensie is daar een deur Annemarie van Niekerk oor ‘n Nederlandse vertaling van Karel Schoeman se Hierdie lewe. Ek het dit gelees, en Van Niekerk is, soos ons uit haar Suid-Afrikaanse dae leer ken het, ‘n baie onderhoudende resensent. Maar hoekom ‘n resensie plaas oor ‘n boek wat nie in Suid-Afrikaanse winkels op die rakke is nie? Is daar nie Afrikaanse boeke wat bespreek kon word nie.

Onderaan die bladsy bespreek die Johannesburgse kunsfilosoof Candess Kostopoulos vir Jannie Malan se bundel In ligte laaie. Dit is ‘n resensie wat vreugde van ‘n ander aard bring. Ek het ‘n vermoede dit sal die digter ‘n baie ernstige WTF-moment  besorg; ek het self gesukkel om van die resensie ‘n eksistensiële belewenis te maak, al koesend onder die verwysings wat verbyvlieg. En nee, ek koop nie die opmerking oor invloed deur Danie Marais as dit nie geboekstaaf is nie.

Net ‘n dag vantevore het Daniel Hugo se bespreking van vermelde Danie Marais se nuwe bundel, Solank verlange die sweep swaai, in Rapport Boeke my nogal laat nadink oor die boekeredakteurs se pogings om geskikte resensente vir digbundels te kry, aangesien hulle skynbaar eerder resensies van poësie plaas as oor prosa en niefiksie. Of dalk verkeer ek onder ‘n verkeerde indruk.

Nietemin, vir my is Daniel Hugo een van die mees betroubare resensente van digkuns, omdat hy self een is, en boonop konsentreer op ‘n soort digkuns waar afronding, verfyning en eenvoud belangrik is in sy poging om veelvoud en groter dinge onder woord te bring. Maar is hy die beste resensent van Danie Marais se soort vers? Van digkuns wat, soos Hugo self op ‘n plek suggereer, soms baie naby aan prosa kom?

Hugo verduidelik dan hoekom Marais wel ‘n heel besonderse soort poësie skryf, en sy resensie is vir my meer as die moeite werd om te lees – omdat dit ook iets van Hugo se aanpak verklap.

Een van die ander kwellings wat ek in my tere gemoed moet verwerk, is of dit werklik regverdig teenoor resensente is om hul resensies van dieselfde boek met mekaar te vergelyk. Is dit die resensies self wat goed/sleg is – of is die resensies net ‘n aanduiding van ‘n goeie of ‘n swak resensent?

Gewoonlik is my besluit min of meer dat ook resensente af-dae het, en dat iemand ‘n gewoonte daarvan moet maak om swak resensies te skryf voordat mens hom/haar begin ignoreer.

Vandeesweek is dit Madri Victor (LitNet) en Johan Smith (Rapport Boeke) se besprekings van Die 13de kaart, ‘n debuutroman deur Madelein Rust, wat my tot nadenke gestem het. Albei bespreek die boek asof hulle dink ‘n resensie is ‘n toets of mens die boek wel gelees het.

Die noodwendige gevolg is dat albei té veel klem plaas op die vertel van die verhaal – en ook té veel ruimte daaraan afstaan. Victor het meer ruimte op LitNet vir haar bespreking, en gebruik dit dan ook om in detail stil te staan by die goeie hoedanighede van die roman. Smith het minder ruimte, en sy kritiek is in vergelyking met Victor s’n effe bolangs.

Albei verwys na redigeringsfoute in die boek, wat die uitgewer sekerlik sal wil vergeet; hulle verskil egter oor die aard van die vroulike hoofkarakter, en hoe dié aangebied word. Victor se opmerking oor laasgenoemde dra vir my meer gewig. Smith sou sy opmerking, naamlik dat n vrouekarakter bykans nooit nie as sterk voorgestel kan word as daar nie ’n man is om haar situasie te definieer nie, wat my betref die kapstok van sy hele resensie kon gemaak het. Nie alleen sou sy resensie dan polemies gewees het nie en sou hy aandag gelok het na die boek nie, maar ook sou hy gedwing gewees het om die samevatting van die verhaal baie bondig te moes gedoen het.

Avatar van crito

by crito

Twee soorte eenvoud

Julie 1, 2014 in Uncategorized

Dis pure lekkerte om op ‘n Sondagoggend ‘n boekresensie raak te loop wat mens kan ontleed, én ontleed, en uiteindelik neersit met die wete dat die resensie kwalik korter kon, maar nie beter nie. Jean Oosthuizen se bespreking van Begin die reis deur Angus Buchan is ‘n gewikste resensie – en bedrieglik eenvoudig geskryf.

Ek is nie seker of alle resensente hul taak benader met inagneming van die waarskynlike lesers en die publikasieplek nie. Oosthuizen gee geen aanduiding dat hy dit gedoen het nie, maar tog sorg hy dat hy alle moontlike lesers aanspreek.

Sy openingswoorde is: “Ons is almal op pad hel toe, waarsku die evangelis Angus Buchan in sy jongste boek.” Daarmee sorg hy dat ongelowiges (die spektrum van agnostikus tot ateïs) onmiddelik weet hulle hoef nie verder te lees nie.

Maar diegene wat nog gelowig is, en ten minste al vir hulself sekere geloofskwessies uitgepluis het ( en die hel is sekerlik onder die top drie), sal van nuuskierigheid verder lees om te sien hoe Oosthuizen met Buchan begin argumenteer.

Oosthuizen verwys na die Angus Buchan-handelsmerk wat oral in die boek te sien is, en na Buchan se draai-of-braai-teologie. Sy formulerings is van só ’n aard dat ’n leser nie anders kan as om sy agterdog jeens Buchan voortdurend te onthou nie.

Soos mens kan verwag, spreek die resensent hom uit oor Buchan se simplistiese sienings van die redding en die doop. Ek vermoed teoloë sal in elke paragraaf van die resensie raakpunte met groter teologiese sake kan uitwys, maar vir my is die resensie se beste paragraaf dié een:

“Mense soos Buchan wat ’n draai-of-braai-teologie verkondig, bedoel dit waarskynlik goed, maar dit skep baie vrae by mense wat verder dink.”

Met een paragraaf skryf hy Buchan af as Reborn Lite.

Kyk nou hoe het ek die resensie geniet – en ek is normaalweg een van dié wat die waarskuwing in die eerste pargraaf sou raaksien en nie verder sou lees nie.

’n Resensie wat wel met geesdrif aangepak het, is dié van Niel van Deventer oor Danie Marais se Solank verlange die sweep swaai. Omdat ek dit op my tablet gelees het, moes ek eers by die uitgewer se webwerf gaan soek vir die titel van die bundel, en toe kon ek die resensie lees.

Die pluspunte vir die resensie is baie: Van Deventer gee die gedigte self baie kans om geniet te word, en hy gee vir Marais krediet vir die manier waarop hy die middeweg bewandel tussen Facebook-poësie en die erg intellektuele digkuns wat baie lesers laat skrik vir digkuns. Daarbenewens weet Van Deventer baie goed wat die pad is wat Marais tot by hierdie punt bewandel het, en kan die bundels se tematiese swaartepunte aanstip.

Aan die negatiewe kant iets wat sekerlik nie Van Deventer ten laste gelê moet word nie: Nie al die aangehaalde gedigte maak tipografies sin op ’n tablet nie. Wil die redakteur van Boeke24 nie ’n afspraak met die uitgewers maak dat aangehaalde gedigte volledig neffens die resensie afgedruk word nie? As die New Yorker dit kan doen, hoekom nie ook Die Burger nie?

Geesdrif is ook in ’n mate te bespeur in Annemarie van der Walt se bespreking van Glipstroom, Anemari Jansen se skryfdebuut. Van der Walt sluk ’n wind oor sekere gebrek in die roman (die ou telling en showing-probleem) asook die té ligte redigeerdershand, maar uiteindelik gee sy te kenne dat die debutant genoeg talent het om mens na haar volgende werk te laat uitsien.

Riaan Grobler, wat vir my ’n nuwe naam onder die resensente is, skryf oor Peet Venter se Waar boosheid broei. Ek sal nog meer van sy resensies moet lees voordat ek lelik of loftuitend oor Grobler kan wees; mens kan maar net hoop dat hy nie weer ’n keer sal teruggryp na een van die oudste clichés in boekresensies nie, daardie ene oor die blaaie wat mens nie vinnig genoeg kan omblaai nie.

Die boekeredakteur van wie ek hierbo gepraat het, Jo Prins, waag self sy hand aan ’n klein aankondiging oor ’n boek, naamlik George Claassen se Sêgoed met slaankrag. Ek wens hy het vir ons ’n paar voorbeelde gegee van die onnoselste aanhalings waarna hy verwys. Maar nou’s dit te laat. Sal maar die boek moet gaan koop – daai een woord, “onnoselste”, dis hy wat my gevang het.

Avatar van crito

by crito

Die Engelse Afrikaanse koerante

Junie 23, 2014 in Uncategorized

Dis somer in die noordelike halfrond, en vandeesweek sal julle tevrede moet wees met Crito Merk I. Long time, no see.

Laat ek sommer dadelik sê wat my irriteer van die twee Afrikaanse boekeblaaie (Rapport, Boeke24). Hulle is so Engels.

Pas voorverlede week het hoor en sien vergaan soos daar in Johannesburg en Pretoria getjank is oor die sluiting van Beeld se Kunsblad. Wat sal gebeur as Boeke24 ook sneuwel? Ek kan voorspel dit sal as nasionale ramp beskou word, maar soos sake nou staan, sal die trane misplaas wees..

Afgelope Sondag is daar vier boekbesprekings in Rapport – ’n 300% verbetering op die situasie verlede jaar hierdie tyd. Maar net een van daardie boeke is ’n Afrikaanse boek.

Dit help nie Rapport Boeke herstel so mooi na sy patetiese vertoning die vorige drie, vier jaar nie. As julle nie Afrikaanse boeke bespreek nie, ding julle mee teen Engelse publikasies wat meestal beter besprekings van die Engelse boeke plaas.

Die enkele Afrikaanse boek wat Rapport Boeke vandeesweek bekyk het, is Paula Marais se Skaduself. Hierdie resensie, geskryf deur Kay-Ann van Rooyen, ’n vryskutteksredakteur en lid van twee boekklubs (ek neem aan die een is Leserskring), het my nie oorrompel met ’n vars benadering nie.

Gelukkig verneem ’n mens met ’n mate van verligting dat Van Rooyen die meeste van die karakters in die boek in haar geestesoog kon sien, en is jy saam met haar ontsteld dat dit nie die geval met die hoofkarakter was nie. Van Rooyen kon haar glad nie in haar verbeelding voorstel nie. Ek wonder wat maak die ander boekklublede van hierdie dilemma?

Daar was Sondag darem een troos. Hannelore F. Bekokstower het van By gemigreer na Rapport se Weekliks. Hoe By daardie ene deur hul vingers laat glip het – ag jammer, ek het vergeet Volksblad en Beeld het By deur hul vet vingertjies laat glip. Wat ook al, wat ook al. Bekokstower is ’n welkome toevoeging tot Rapport Boeke se deeltjie van Weekliks. Ek sal die koerant bly koop net vir haar.

Boeke24 het Maandag vier resensies geplaas, waarvan twee oor Afrikaanse boeke is. Ilza Roggeband bespreek Esta Steyn se Biegbrief & ander verhale. Jacomien van Niekerk skryf oor Adriaan Coetzee se bundel Gordel.

Ek het albei gelees en het min klagtes. Glo nie ek gaan die twee boeke wat onder bespreking is self koop nie, maar dis nou maar ekke. As ek nie oorrompel word deur ’n resensent se geesdrif nie, raak ek agterdogtig.

Avatar van crito

by crito

Om die aandag te hou

Junie 17, 2014 in Uncategorized

Madri Victor gesels oor Stippellyn, deur Erika Murray-Theron. (Rapport Boeke)
Een les wat studente van die resensiekunde gou leer, is dat as ’n resensent nie dadelik die aandag van sy leser gryp nie, sal die leser se aandag dwaal na die volgende koerantopskrif. Dít is hoe koerante werk. Ek het teen die derde paragraaf weggedwaal, en die resensie eers later kom deurlees, omdat ek moet. Nie alle koerantlesers moet nie. Madri Victor is ’n vryskut-manuskripontwikkelaar en die resensie dra dan ook die stempel van die dinge waarin sy spesialiseer. Maar sy het duidelik nie haar medium in ag geneem nie. Die eerste deel van die resensie is ’n vervelige opsomming van die verhaal, waarna haar detailkritiek kom; ek kan my indink dat dit vir Murray-Theron van nut sal wees, en vir die uitgewer stof tot nadenke, maar vir ’n Sondagoggend-koerantleser is dit té omslagtig aangebied. Victor, as iemand wat die krag van bondigheid sal snap, kon hierdie resensie veel interessanter, aansienlik korter en met veel meer begrip vir die medium geskryf het.

Louise Viljoen skryf oor Vyf-en-veertig skemeraandsange, deur Breyten Breytenbach. (Boeke24)
Louise Viljoen se resensie-styl is nou al só gevestig dat mens dit kan uitken as haar naam nie daarby staan nie. Hierdie keer is daar wel iets bykomends daaraan: Langer paragrawe, wydreikend oor die inhoud, en ’n mens het dadelik die gevoel dat sy die bundel só goed ken dat sy net die allerbelangrikste inligting met jou deel. Sy vat hier en raak dáár, nooit ingestel op ’n ontleding van die intiemste oomblikke of die glibberigste woordspel nie; dit gaan oor strekking, aansluiting en die meer oorhoofse kenmerke van hierdie laatverse van Breyten Breytenbach. En haar slot is werklik puik – ’n bevestiging dat die digter steeds die reus van ’n digter is wat hy altyd was. Ek dink nie sy is heeltemal te vinde daarvoor om die oggendblad-lesers se behoeftes te bevredig nie – hierdie is die soort resensie wat vir toekomstige verwysing geskryf is, iets wat analise vir die student en die navorser oneindig makliker sal maak eendag. Viljoen sal bes moontlik ook lesers met aandagafleibaarheid vinnig laat aanbeweeg; vir diegene wat in die digkuns belang stel, sal dit sekerlik wees om die sker te gaan haal om die resensie uit te knip.

Andries Visagie skryf oor Vyf-en-veertig skemeraandsange, deur Breyten Breytenbach. (Boeke24)
Visagie benader die dugbundel met dieselfde akademiese vlyt as Louise Viljoen, maar hy neem uit die staanspoor een besluit wat sy resensie ’n voorsprong bo Viljoen s’n gee – hy haal baie aan uit die gedigte. Sy taksering van die bundel stem ooreen met Viljoen s’n, maar hy gee die leser daardie binneblik wat help om mens meer vertroud te maak met die werk onder bespreking. Visagie se afsluiting antisipeer ander reaksies op dié bundel, maar maak ten slotte ’n opmerking wat boekdele spreek. Ek twyfel of Visagie (en Viljoen) dieselfde lesers se aandag trek as wat Madri Victor of Danie Botha doen, en ek het ‘n vermoede dat Victor en Botha harder sal moet veg om hl lesers se aandag end-uit te hou as wat Viljoen en Visagie nodig het om te doen.

Danie Botha skryf oor Daar doer in Duitswes, deur Helm Joste. (Boeke24)
Danie Botha pak sy resensie heeltemal anders aan as meeste resensente: Hy probeer jou nuuskierig maak. Enersyds doen hy dit deur sy woordkeuses en formulerings só aan te pak dat jy nie sy geesdrif vir die boek kan ignoreer nie. Andersyds doen hy dit deur soveel as moontlik opmerkings te maak wat heenwys na iets eiesoortigs – die soort opmerkings wat net genoeg is om jou nuuskierigheid die oorhand te laat kry. Implisiet in só ’n benadering is uiteraard die resensent se oorweldigend positiewe reaksie op die bundel – mens verwag eintlik geen negatiewe kommentaar nie. Botha lewer dít wel ook (die boek se redaksionele versorging is nie na wens nie), maar jy het eintlik geen ander keuse om dit te ignoreer nie. As ’n resensent só jubel, sê dit net een ding: Koop die boek.

Avatar van crito

by crito

Op soek na subredakteurs

Junie 10, 2014 in Uncategorized

Erika de Beer skryf oor Skaduself, deur Paula[ Marais (Boeke24)
Is daar nie meer subredakteurs by die Afrikaanse koerante nie? Erika de Beer se resensie is in alle opsigte buiten dié van taalgebruik bevredigend. Ten minste drie paragrawe sou daarby gebaat het as iemand dit net vir haar uitmekaargehaal en opnuut geformuleer het. Die ergste daarvan: “Thea, en ook nie Clay of Sanusha nie, maak nie aanspraak op die leser se simpatie nie. Dit word aan jou oorgelaat om te besluit – as jy daardie besluit kan neem.” As ’n subredakteur dit onder hande geneem het, sou dit waarskynlik só gelyk het: “Thea maak nie aanspraak op die leser se simpatie nie – ook nie Clay of Sanusha nie. Dit word aan die leser oorgelaat om self te besluit waar sy/haar simpatie lê.” Dit is hinderlikhede soos hierdie wat die simpatie wat ek met die Afrikaanse oggendblaaie het, van my vervreem.

André le Roux skryf oor Houtwerk vir almal, deur Peter Alkema. (Rapport Boeke)
Ek skryf nie oor die resensies van vertaalde werke nie, maar terwyl my irritasievlak oor swak taalgebruik hoog is, moet ek hierdie resensie onder u aandag bring. André le Roux trek die taalgebruik in hierdie vertaalde werk uitmekaar en vra dan die vraag: “Bly daar dus nog ’n boek oor?” Ja, antwoord hy self, dis ideaal vir die beginner-houtwerker. Ek weet nie hoekom hy dié antwoord gee nie, want in die oorblywende deel van die resensie wys hy nog verdere gruwels en leemtes uit. Le Roux sê self ’n slag dat dit lyk of die boek vir Julius Malema geskryf is. Dit is ’n growwe belediging, maar daargelaat. Die boek wat hy beskryf, is ’n beletsel op die goeie naam wat die betrokke uitgewer deur die jare opgebou het, en te oordeel na die aangehaalde foute ’n kru belediging vir enigiemand wat die boek sou aanskaf omdat dit ’n Afrikaanse publikasie is.

Avatar van crito

by crito

Applous

Junie 3, 2014 in Uncategorized

Daniel Hugo skryf oor Vyf-en-veertig skemeraandsange uit die eenbeendanser se werkruimte, deur Breyten Breytenbach. (Rapport Boeke)
Die moeilikste opdrag wat ’n Afrikaanse resensent kan ontvang, is om ’n nuwe werk deur Breyten Breytenbach of Marlene van Niekerk te moet resenseer. Om dan nog as digter ook oor eersgenoemde te moet skryf, is ’n bykomende probleem. Daniel Hugo is as digter iemand wat fyn kan kies. Sy strategie met hierdie resensie is dan ook dié van iemand wat weet waarvoor hy hom inlaat, en dan besluit dat hy hom aan niks gaan steur nie – hy sal sy bewondering uitspreek soos hy wil. Die gevolg is ’n resensie waarin hy wys dat hy bewus is van die gebreke in Breytenbach se verse, maar sy waardering vir dít wat die digter doen is só oorheersend dat mens dadelik besef dit is binne die groter prentjie eintlik beuselagtig. Die interessantste opmerking wat Hugo vir my maak, is “Breytenbach se oeuvre kan as een groot groeiende gedig gelees word.” Ook: “Hy is ’n kosmiese oerkrag waarsonder Afrikaans ondenkbaar is.”  Uiteindelik het ek die resensie ’n dag neergesit en weer gaan lees. Dit is vir my verkieslik dat resensies ’n kritiese gees moet toon. Hierdie resensie doen dit – maar dit doen ook iets wat soms veel moeiliker is. Dit spreek bewondering en dankbaarheid uit op ’n manier wat self applous verdien.

Avatar van crito

by crito

Wanneer bekend onbekend is

Mei 28, 2014 in Uncategorized

Mia Oosthuizen skryf oor Bloujaar, deur Keina Swart. (Rapport Boeke)
Wollerig. Hoe moet ’n koerantleser reageer op ’n opmerking soos “Met hierdie boek vertel Swart ’n bekende verhaal …” as die verhaal nie aan jou bekend is nie? Is die Rampie Malherbe oor wie dit handel, ’n verbeelde of werklike karakter? Hoekom sê sy Swart moes Rampie sy eie verhaal laat vertel het? Wat bedoel sy daarmee? Ek is bevrees, as ’n resensie meer vrae opwerp as wat daar antwoorde binne die resensie self verpak is, kan dit nie as ’n doeltreffende resensie beskou word nie.

Annemarie van der Walt skryf oor Stippellyn, deur Erika Murray-Theron. (Boeke24)
Van der Walt beskou Stippellyn as een van daardie romans waarin die gedagtewêreld eerder as dié van fisieke handeling die fokus is. Sy reageer bondig daarop, afstandelik. Uiteindelik vind sy dit ’n “voedende leeservaring”, wat mens laat vermoed dat sy tot diepe nadenke deur die roman beweeg is. Daardie nadenking vorm nie deel van haar resensie nie. Jammer.

Rudolf Stehle bespreek Veelvuldige gebruike vir huishoudelike toestelle, deur Andries Bezuidenout. (Boeke24)
’n Uitstekende resensie oor ’n besonderse digbundel. Ek het die bundel reeds deurgewerk, en lees die resensie dus met ’n effens ander benadering. Net een leemte in die bespreking: Wanneer Stehle sê daar is enkele gedigte wat nog onaf is, moet hy nie alleen hul titels gee soos hy doen nie, maar ook aandui op watter manier die afronding nog makeer. Dit gaan oor die gesag waarmee die resensent opmerkings maak.

Avatar van crito

by crito

Die saak met die saak

Mei 20, 2014 in Uncategorized

Marietie Louw-Carstens skryf oor Moord op Griekwastad, deur Charné Kemp. (Boeke24)
Ek volg nie hierdie hofsaak nie. Ek het die resensie benader met ’n oop gemoed (so oop as wat dit kon wees nadat ek die “op” in die titel raakgesien het) en is bevrees dit is ook maar koue kos. Louw-Carstens sê dit is ’n boek wat mense soos ek insiggewend sal vind. Goed so. Dit sal ook interessant wees vir hulle wat wel die saak gevolg het. By hierdie opmerkings, verwag mens, sal sy begin uitpak hoekom die twee groepe lesers dit interessant en insiggewend sal vind. Maar nee, ons kry net ’n verdere getokkel oor dit wat mens weet, en nie weet nie. Die goeie hoedanighede van die boek word nie deur die kritiese resensent opgehou vir oorweging nie. Die swak hoedanighede word nie uitgelig nie. En dan sluit sy af met ’n slot wat dawerend positief is en net weer dieselfde onrus aanwakker: Hoekom vind sy die boek só goed? Is die idee nie dat sy vir voornemende lesers sê hoekom nie?

Vicus Bürger skryf oor Die Griekwastad-moorde, deur Jacques Steenkamp. (Boeke24)
Deel van die antwoord op die vrae wat Louw-Carstens se resensie opgewerp het, word in Vicus Bürger se bespreking beantwoord: Die boeke is die lees werd omdat Charné Kemp en Jacques Steenkamp aan die voorpunt van die beriggewing oor die Griekwastad-moorde gestaan het. Hulle is die (hopelik) mees ingeligte persone om daaroor te kan skryf. Bürger stel die boek se gebreke en slordighede genadeloos aan die kaak, maar hy gee ook die soort inligting wat mens nie in Louw-Carstens se bespreking oor die Kemp-boek kry nie: Wat was die joernalis se werkswyse, sy eie mening en hoe dit verskil van ander s’n. Dinge wat ’n resensieleser sal oortuig dat daar wel iets unieks aan die boek is.

Riaan Grobler skryf oor Die sideboard, deur Simon Bruinders. (Rapport Boeke)
Netjies – die resensent verkry ’n kritiese afstand op die roman wat hy bespreek, en op dié manier lewer hy homself nie uit aan die verpligting om soveel as moontlik van die storie te vertel nie. Die voordeel van sy benadering is dat hy lof kan toeswaai wanneer hy moet, maar dat hy dermate afstand het dat hy sowel die felle kritiek as die lofbetuigings met dieselfde neutraliteit afhandel. Tematies ’n belangrike werk, maar die outeur kan nog ontwikkel. Kort en kragtig.