Profile photo of crito

by crito

Loopgrawe en onderrokke

Maart 23, 2015 in Uncategorized

Lona Gericke skryf oor Chuck Norris kan deel deur nul, deur Annelie Ferreira, Uit, deur Fanie Viljoen, Monsieur Ibrahim en die blomme van die Koran, deur Eric-Emmanuel Schmitt,  Moord per suurlemoen, deur Jelleke Wierenga, Bennie Boekwurm vertel lekker stories, deur Louise Smit. (Rapport Boeke)
’n Boekhandelaar vertel my by die Woordfees op Stellenbosch dat die eerste loopgraaf waaruit daar vir Afrikaans geveg word, dié van jeug- en kinderlektuur is. Dis daardie ou opvatting dat as kinders nie vroeg al ’n liefde vir boeke verkry nie, hulle nooit as volwassenes lesers sal word nie. Lona Gericke doen met hierdie vyf resensies haar deel vanuit daardie voorste loopgraaf. Op die oog af lyk dit of Gericke ’n beginselbesluit geneem het oor die manier waarop sy die resensies aangepak het. Sy moes besluit wie haar lesers is, en verstaanbaar, meen ek, het sy gemeen dit sal ouers eerder as jong lesers wees, heel prakties. Om dié rede is haar hele aanpak van só ’n aard dat mens in elke geval ’n idee van inhoud kry, asook van die vaardigheid van die skrywer. Die ouer kan dan self besluit of dit die soort boek is wat tot sy/haar kind sal spreek. Al wat ek mis by dié resensies is ’n aanduiding vir die ouers oor die beskikbaarheid van die boeke as e-boeke. Alles goed en wel? Kan enigiemand gerus wees as dit as vanselfsprekend aangeneem word dat kinders nie koerant lees nie?

Ilza Roggeband bespreek Stukke teater, deur Pieter-Dirk Uys. (Boeke24)
Roggeband fokus in haar resensie op Pieter-Dirk Uys se geskiedenis en hoe die vyf tekste wat in hierdie boek opgeneem is, bygedra het tot sy oeuvre. Goed en wel. Dit is sekerlik nie ’n slegte ding dat hierdie tekste beskikbaar bly nie, maar Roggeband is skynbaar onbewus van die problematiek rondom dramatekste: Wie lees dit? ’n Bloemlesing met dramatekste laat mens onmiddelik wonder of daar ’n prys van die SA Akademie na Pieter-Dirk Uys op pad is.

Marius Crous resenseer Oorsee, deur Tertius Kapp. (Boeke24)
’n Week later bevestig Marius Crous my vermoede – dit is weer vanjaar drama se beurt by die Hertzogprys. Crous bepaal hom meestal by die digkuns, maar die aanslag en gesag waarmee hy Oorsee benader, laat my dadelik voel hy moet meer dikwels oor ander genres as die poësie skryf. En vir Tertius Kapp, vir wie volvulling uiteindelik eers sal kom wanneer besprekings van die opvoering van Oorsee geplaas word naas hierdie resensie, is Crous se evaluering sekerlik van baie groot waarde. Baie dinge kan skeefloop met ’n opvoering, maar as die teks nie inhoudelik sterk is nie, beteken die opvoering nie baie nie. Crous weeg en vind Oorsee meer as voldoende.

Dewald Koen skryf oor Die potlooddief se bruid, deur Keina Swart. (Boeke24)
Vanjaar is die jaar van die rubriekskrywers, lyk dit my. Keina Swart is vir my ’n nuweling, en dis nie haar skuld nie – ek is net ’n baie sporadiese koerantleser en steek my neus nooit in tydskrifte nie. Dewald Koen se bespreking is gloeiend, maar ek is ’n bietjie skepties oor sy opmerking dat alle Suid-Afrikaners hulle met een van die mense in Swart se verhale sal kan vereenselwig. Almal? Hoe wyd reik Afrikaans?

Fransjohan Pretorius resenseer Rebelspoor, deur L.J. Bothma. (Boeke24)
Daar is nog baie mense wat belang stel in die geskiedenis van die Afrikaner. As mens kyk na al die twak wat die ver-regses op die sosiale media kwytraak oor die geskiedenis van die Afrikaner, soek ’n mens by ’n selfpublikasie soos hierdie ’n gesaghebbende mening om jou te oortuig dat die boek die koop en lees werd sal wees. Of nie. Fransjohan Pretorius is die ideale persoon vir dié taak, en sy bespreking is ook van so ’n aard dat mens dit net kan lees vir die inligting wat hy deurgee.

Martie Retief-Meiring bespreek Pruimtwak en skaduboksers, deur Danie Marais. (Rapport Boeke)
Een opmerking in hierdie baie positiewe resensie van Danie Marais se versameling rubrieke en essays trek onmiddelik die aandag. In die eerste paragraaf skryf Retief-Meiring dat die titel absoluut onaanvaarbaar is. Sy maak die opmerking, maar sê nie hoekom sy só negatief daaroor voel nie, en gaan onmiddellik voort om die bundel se goeie hoedanighede te bespreek. ’n Mens aanvaar alles wat sy sê, want as gesiene rubriekskrywer praat sy met gesag. Tog is dit daardie opmerking oor die titel wat bly smeek om ’n verduideliking, en wanneer dit wegbly, die indruk wek dat dit gewoon persoonlike smaak is wat daar praat.

Elmari Rautenbach resenseer Ikarus, deur Deon Meyer. (Rapport Boeke)
Resensies van Deon Meyer se romans is in baie opsigte “tasters”. Dit is noodsaaklike leesstof vir die ingewydes, wat ’n proeseltjie nodig het om te weet dat alles nog wel is met hul skrywer en dat die nuutste pennevrug op sy gebruiklike hoë peil is. Dit is ook vir diegene wat nu en dan ’n Meyer-boek sal opneem, of dit nog nooit gedoen het nie, ’n prikkel, ’n aanspreking – kyk, hier is waaroor dit gaan, wat keer jou? Elmari Rautenbach bevind haar in die aangename posisie dat dit eintlik nie nodig is om oor die gehalte van die skryfwerk te moet oordeel nie. Wat sy moet doen, is om haar twee lesersgehore iets te gee wat hulle end-uit sal lees, en dalk sal herlees, soos mens met resensies soos hierdie doen, vir implisiete leidrade wat die reeds bekeerdes daardie ekstra spoed boekwinkel-toe sal gee, en die ander sal laat wonder wat hulle mis. Rautenbach is ’n gesoute joernalis, en het haar resensie “verpak” met die wete dat sy ook moet oplet vir dinge wat ’n eietydse leser sal snap. Soos die verwysing na die kool-klankie in een karakter se kantoor, met net daarna die opklaring oor professor Tim. Dit is top-gehalte resensies soos hierdie wat lesers na ’n boekeblad lok.

Dineke Volschenk skryf oor Rewolusie van die hart, deur Adriana Falling. (Rapport Boeke)
Nog ’n ou hand in die boekewêreld, Dineke Volschenk, skryf oor ’n boek in ’n genre wat nie dikwels boekeblaaie haal nie: ’n Christelike roman. Ek wonder baie in watter rigting die letterkunde volgende gaan beweeg, en Volschenk se opmerking dat Christelike romans ook ’n plek in die letterkunde het, is daarom vir my opvallend. Ons het ’n lang pad gestap sedert C.M. van den Heever.

Riete Rust bespreek Pedale van papier, deur Rhona Scheepers. (Rapport Boeke)
Riette Rust teken dadelik aan hoekom Pedale op papier die aandag trek. Dis ’n debuutroman oor ’n kind wat deur ’n kerkman gemolesteer word. Rust skryf onderhoudend en begrypend, maar algaande begin mens vermoed dat haar moed eintlik in haar skoene is – weens swak redigering, taalfoute en uiteindelik iets onverwags, naamlik dat die geheel dweperig is. Dit laat my dadelik aan Dineke Volschenk se opmerking (hierbo) dink. Versigtig trap, Crito, dat jou onderrok nie uithang nie.

Profile photo of crito

by crito

Om van te glimlag

Maart 10, 2015 in Uncategorized

J.B. Roux skryf oor Van skoolbank tot bordeelbed, deur Jaco Hough-Coetzee en Elanie Kruger. (Boeke24)
Spreek J.B. Roux teen die einde: “’n Moontlike beswaar is die gr. 4-Afrikaans waarin die boek geskryf is.” Hoekom is dit so ’n aardige sin? Omdat dit verklap dat Roux bang is om kritiek uit te spreek teen die boek? Of omdat Roux dit gebruik as hewel vir ’n slotsin van lui en lui? As hy nie “moontlik” gebruik het nie, sou ek nie agterdogtig geword het nie. Snaaks hoe een woord ’n resensie se ewewig kan versteur.

Marius Crous resenseer drie titels van Mellet Moll: Heilige meetkunde; Swanesange; en Nalewe. (Boeke24)
Gee Marius Crous dit ter ere dat hy lankmoedig is, en dat hy nie Mellet Moll se digkuns-debuut as pseudo-digkuns gekategoriseer het en aanbeweeg het na iets minder pretensieus nie. Crous staan by talle dinge stil, maar uiteindelik besluit hy dat ’n bietjie meer selfkritiek aan die kant van die digter baie welkom sou gewees het. Had hy meer aangehaal uit die bundel, soos Joan Hambidge die vorige week in ’n resensie gedoen het, sou dit moontlik nie nodig gewees het om so netjies te formuleer aan sy uitsprake nie. En tog, dink ek sy besluit om te bespreek eerder as om te illustreer was die korrekte een. Dit is regverdig teenoor die digter en sy uitgewer, wat sekerlik groot verwagtings van die drie bundels koester – groot genoeg om die drie gelyktydig te publiseer. En dit gee hom die kans om besinnend na sy slotsom op te bou.

Herman Lategan resenseer Pruimtwak & skaduboksers, deur Danie Marais. (Boeke24)
Danie Marais glimlag seker breër as gewoonlik ná hy hierdie resensie gelees het. Tussen al die versigtigheid op die boekeblad klim Herman Lategan in en lewer een van daardie besprekings wat mens graag weer en weer wil lees. Marais se onderwerpe kom uit die verste hoeke van die kulturele uitspansel; Lategan geniet almal en besef dan dat daar een uitskieter in die ryke veelvoud van essays is, naamlik die denkbeeldige onderhoud met Peter Blum. Lategan se formulerings is oudergewoonte flink en fleurig. My gunsteling: “As jy hom sien, is sy glimlag soos ’n wegholveldbrand. Hy is so opgeruimd ek het al oorweeg om klasse by hom te loop.” Voer dié resensent met nuwe publikasies, meneer die boekeredakteur!

Marié Heese resenseer Verlore in stof, gegrond op die skilderyereeks deur John Meyer, deur Amanda Botha. (Boeke24)
Dit is ’n sonderlinge gebeurtenis dat ’n skrywer gevra word om ’n boek te skep om ’n reeks van vyftien skilderye van John Meyer toe te lig; Amanda Botha het dié opdrag gekry en ’n boek geskep wat Marié Heese in alle opsigte laat voel dat dit die leser ryklik beloon. Daar is afbeeldings van die vyftien skilderye in die boek – wat die opskrif by die resensie ietwat misleidend maak. Ek voel ook dat vir’n bespreking soos hierdie dit amper verpligtend is om ten minste een van die skilderye af te druk by die resensie, sodat die leser geen twyfel kan hê van die kaliber werk wat hier ter sprake is nie.

Profile photo of crito

by crito

Tienie se glips

Maart 4, 2015 in Uncategorized

Tom Gouws resenseer Assignaat, deur Willem Krog. (Boeke24)

Ek kan Tom Gouws se verwondering verstaan – Willem Krog se digbundel is deur sy uitgewer, Tienie du Plessis, geknelter met die opmerking dat sy uitgewery, HOND, gedigte publiseer vir gewone lesers, eerder as vir resensente. Buiten dat só ’n opmerking nie besonder skrander is nie, nooi dit ’n ernstige resensent uit om die bundel behoorlik te meet, die rooi doek voor die bul. Gouws mors geen tyd nie. Wanneer hy uiteindelik toegee dat Du Plessis gelyk had, dit ís nie ’n bundel vir resensente nie, het hy ook uitgelig dat die bundel uiters onprofessioneel uitgegee is, met min leiding aan die digter, en skynbaar nog minder redaksionele ondersteuning. Kan dit dieselfde HOND wees wat jare gelede Breyten Breytenbach so keurig gepubliseer het?

Helen Schöer resenseer My groot vet Griekse egskeiding, deur Pat Stamatélos. (Boeke24)
Mens kry die gevoel dat Helen Schöer hierdie resensie in een paragraaf sou kon afhandel. Soms doen mens die skrywer ’n guns as jy dit wel só bondig doen.

Joan Hambidge resenseer Takelwerk, deur Daniel Hugo. (Rapport Boeke)
Soms deug Joan Hambidge se broksgewyse benadering tot digbundels, soms nie. In hierdie geval, waar sy die geleenteid benut om baie uit die bundel aan te haal, slaag haar benadering skitterend. Die leser ontwikkel begrip vir Hugo se digterskap, vir die inhoud van die bundel en dinge wat aanleiding gegee het tot die ontstaan van sommige van die verse. Maar uiteindelik is dit Hugo wat praatkans kry, en sodoende maak Hambidge jou net nuuskieriger om die res van die bundel te lees. In hierdie dae waarin die oorvloed van Afrikaanse digbundels ’n baie klein stroompie van verkope afgee, vermoed ek sal Takelwerk veel beter vaar as wat ’n indringende akademiese bespreking tot gevolg sou gehad het.

Profile photo of crito

by crito

Die gawe van die twee oë

Februarie 25, 2015 in Uncategorized

Koos Kombuis skryf oor Tant Pompie se oorlog, deur Deon Lamprecht. (Boeke24)
Ek lees altyd lekker aan meneer Kombuis se resensies. Hy het die gawe van die twee oë – een met ’n vonkel van humor, die ander effe blink van meegevoel met sy naaste. Mens tref dit dan ook mild aan in hierdie resensie. Aanvanklik effens stuurs, op ’n afstand. Maar dan begin die mense hom aanspreek, sien hy die fyner nuanses van Lamprecht se vertelling raak, en sleep hy jou as resensent die problematiek binne. Wat hy van die boek maak, is uiteindelik ewe interessant. Hy sien in dat die destydse grensoorlog nie veel verskil van die plattelandse lewe in hedendaagse Suid-Afrika nie. Dis ’n groot mondvol, en hy is as resensent bedrewe genoeg om jou ten volle te oortuig. En nog nuuskierigheid vir die boek self oor te hou.

Erika de Beer skryf oor Liefde in die kwepertyd, deur Dot Serfontein. (Boeke24)
Normaalweg skenk ek nie veel aandag aan resensies van heruitgawes nie, maar Erika de Beer s’n van Liefde in die kwepertyd verdien vermelding. Sy stel pertinente vrae oor die redes vir dié publikasie, tereg so, omdat sy gevind het dat die keiserin kaal staan. Hopelik sal haar laaste vraag aan die uitgewer nie onbeantwoord bly nie. Miskien moet die resensente van ander heruitgawes ’n blad uit De Beer se boek neem.

Riaan Grobler skryf oor Sonde van Lusinda, deur Anton Schoombee. (Rapport Boeke)
Mens moet rats wees om ’n beoorlike tong-in-die-kies resensie te skryf. Die gevaar is altyd dat jy nie die tong sy gewone werk ook laat doen nie. Riaan Grobler het hier sy humorskote netjies gekies, en trek dan terug om die nugter kritiek voort te sit. Maar hy gee elke nou en dan toe aan die versoeking – as mens oor seks in literatuur skryf, is dit feitlik onmoontlik om die versoeking van dubbelsinnighede en woordspelings te vermy. Grobler vind plek om die boek te weeg en sy swakhede uit te pluis, naas die sterker elemente. En dan sluit hy met ’n finale baldadigheid.

Profile photo of crito

by crito

Soetkoek

Februarie 10, 2015 in Uncategorized

Fransjohan Pretorius skryf oor Die kuns van oorlewing, deur Alexander Kok. (Boeke24)
Ek skryf nie oor resensies van vertalings nie, maar vermeld hierdie een graag as voorbeeld van ’n gedugte resensent wat wys hoe mens op ’n mooi manier nie alles vir soetkoek opvreet nie.Pretorius praat reguit, en bewys ons almal ‘n groot guns.

Ilza Roggeband skryf oor Moord per suurlemoen, deur Jeleke Wierenga. (Boeke24)
Dialoog so vinnig soos Dale Steyn? Die regte opskrif vir ’n resensie wat soos blits lees totdat jy by die Dale Steyn-verwysing kom. Goeie vermaak.

Pieter Kapp skryf oor Ons gaan ’n taal maak: Afrikaans sedert die patriotjare, deur J.C. Steyn. (Rapport Boeke)
Ek kry die prentjie – hierdie is nog een van die werke van groot belang en omvang deur Jaap Steyn. Maar presies watse boek is dit? Naaslaanwerk? Kwasi-ensiklopedie? Feitegids? Argumenterende essays? ’n Bietjie té wollerig na my sin.

Profile photo of crito

by crito

Op ‘n galop

Februarie 4, 2015 in Uncategorized

Helen Schöer skryf oor eMajuba, deur Dawie Louw. (Boeke24)
En toe raak haar hartjie sag. Helen Schöer begin met die swaar agenda wat Dawie Louw in die roman inbou, en waarmee sy, lei ek af, nie noodwendig saamstem nie. Mens begin al ’n beeld kry van dit waarmee mens te doene gaan kry. Maar sodra sy gesê het die dialoog is lomp, besef sy dat sy eintlik geboei was deur die lees (buite die politiek om, blyk dit). Van sommige elemente in die roman hou sy soveel dat  sy vra dat hy volgende keer meer daarvan moet gee. Ek’s ’n bietjie deurmekaar gelees aan hierdie resensie.

Melt Myburgh skryf oor Kruispad, deur Deon Opperman. (Boeke24)
Melt Myburgh skryf met meer sekerheid as Helen Schöer – doelgerig, as jy dit só wil noem. Dis ’n groots opgesette roman (Kerneels Breytenbach se omskakeling van die teks van Opperman se TV-reeks na prosa) waarin Opperman ’n breë oorsig probeer gee het van die Afrikaner se reaksie op die veranderinge wat hom in 1994 en daarna getref het. Myburgh bly in beheer van die taksering van inhoud en hoe dit die sprong na ’n ander genre oorleef, en uiteindelik vind hy wil dinge wat hom hinder. Vir die student van resensies is dit insiggewend om Myburgh se aanslag met dié van Schöer te vergelyk.

Herman Lategan skryf oor Kruispad, deur Deon Opperman. (Rapport Boeke)
Waar Melt Myburgh nog ’n neutrale afstand tussen resensent en boek inbou in sy resensie oor Kruispad, het Herman Lategan die lees duidelik dermate geniet dat hy die boek op ’n manier beskryf wat die skrywers sekerlik besonder goed laat voel. Hy sê die skrywers “voer n pas de deux” uit wat hom na sy asem laat snak het. “Hier het ons twee storievertellers se geoefende stemme wat soos ’n duo alchemisties saamsmelt om ’n hoogs pakkende, boeiende duet te vorm”. En dan swaai hy sy resensie vernuftig om ten einde kritiek deur ’n ander resensent te beantwoord. Lategan bou dus wigte en teenwigte in sy resensie in – sy geesdrif vir die roman het as teenpool opmerkings oor die eendimensionaliteit van sommige van die karakters. Sy kritiek op genoemde ander resensent wat Donkerland ’n sepieroman genoem het word aangevul deur ’n omskrywing van inhoud, tematiek en sterk punte. En sy gebruik van een woord, “parvenu” (om ’n karakter te beskryf), was genoeg om my weerstand teen ’n werk soos hierdie af te breek. Daar’s ’n ou spreekwoord wat lui dat die parvenu altyd iemand anders is, en nou wil ek dit gaan toets.

Herman Lategan skryf oor Sonde van Lucinda, deur Anton Schoombee. (LitNet)
Teen die tyd dat ek hier by Lategan se laaste woorde gekom het, het ek eers sy Kruispad-resensie gaan herlees. En toe weer hierdie een. Herman Lategan is, wanneer hy van ’n boek hou, iemand wat ’n koerantredakteur se droom is, en sowel uitgewer as skrywer trots sal laat voel op die taalvlug wat hulle by Lategan ontlok het. Sy negatiewe resensies is goed, ongemaklik goed; sy positiewe resensies is eenvoudig skitterend. Enige ervare resensent sal weet dat dit makliker is om ’n negatiewe reaksie te verwoord as ’n positiewe een. Maar om onverskrokke positief te reageer, en te skryf op ’n manier wat laat blyk dat jy dit geniet het om die resensie te skryf – dít is ’n moeilike taak. Lategan gee inligting én dui die dinge wat vir lesers problematies kan word aan: “Die skrywer handhaaf ’n fyn balans tussen ’n wilde dierlike genaai waar die sop spat en ’n meer intieme, liefdevolle seksuele genuanseerdeheid. Wees tog voorbereid: al is hierdie katoolse sekseskapades goed en genotvol geskryf, is daar ook duister oomblikke gekenmerk deur onheilspellende sekstonele wat jou hoogs ongemaklik gaan laat voel, juis omdat baie lesers (behalwe psigopate) sal voel die mure tussen wat aanvaarbaar is en wat vinnig onaanvaarbaar kan raak (met alle seks, ook buite die blaaie van hierdie boek), baie dun is en dit gevaarlik maklik is om deur daardie skanse te breek.” Ander kere gee hy hom oor aan die soort woordkeuses wat dit vir hom moontlik maak om stilisties ’n suggestie te plant oor die soort taal-argitektuur wat jy in die boek onder bespreking mag aantref: “Dis die meedoënlose maanlandskap van die mensgemaakte lewelose waterfront, Jip de Jager- en Durbanweg-afrit, lang boulevards van rook en roet, groot rollende grasperke, skuldbult (ook die metaforiese knop voor in die hoofkarakter se broek) en die verskiklike deprimerende Tygervallei-sentrum met sy flikkerende, folterende neonlighel wat almal na kadawers laat lyk.” Sy beskrywing van die een vroulike hoofkarakter is weergaloos: “Ja-nee, iemand se kaiings gaan uitbraai, en die gode moes toe reeds “Götterdämmerung” in sy of haar ore gefluister het, maar hulle het nie. Sy is 20, sonder matriek, kamma ’n model, en net lus vir een ding: fornikeer, kafoefel; sy wil die slang van sonde in haar voel spoeg. Sý koperkapel is wat sy wil uitruik. Die boek beweeg vinnig, die tempo vat jou op ’n galop soos die skarniere van ’n ou katel wat vinnig kraak.“ Vermoedelik het die vryheid wat die Internet mens bied, Lategan laat voel dat hy maar kan laat waai. Moontlik sou hy nie ’n resensie vir ’n papier-medium op dieselfde manier aangepak het nie. Hoe ook al, só kan dit gedoen word.

Profile photo of crito

by crito

Verslaggerig

Januarie 27, 2015 in Uncategorized

Nicole Jaekel Strauss skryf oor Nuwe Stories 3, saamgestel deur Suzette Kotzé-Myburgh en Letti Kleyn. (Boeke24)
Dis die eerste boekresensie wat ek vanjaar gelees het. Sal nie dadelik die vreugdevure aansteek nie, maar dit is darem verblydend om te verneem presies hóé die Afrikaanse kortkuns gestimuleer word. Daar is iets verslaggerigs aan die resensie; dit is duidelik dat die wenverhaal genoeg om die lyf het om as kapstok vir die hele resensie te dien – sou die resensie nie veel interessanter gewees het as Strauss meer aandag daaraan gegee het nie?

Riëtte Grobler skryf oor Die engel rook skelm, deur Kristel Loots. (Boeke24)
Daar is heelwat lekkerlees-oomblikke, sê Grobler. Dit is ook die tipe boek, sê Grobler, waarvan ’n mens soms ’n paragraaf wil oorslaan. Figureer dit self uit.

Joan Hambidge skryf oor Nomade, deur Johann Lodewyk Marais. (Boeke24)
Een digter met ’n liefde vir reis bespreek ’n ander digter se reisbundel. Dit lewer ’n baie leesbare resensie. Wat my wel laat regop sit het, is iets wat met die resensie niks te make het nie, en waaroor Hambidge tereg niks sê nie. Hoekom verskyn die bundel nie by ’n hoofstroom poësie-uitgewer soos Protea nie? Hoekom het Marais hom gewend tot ’n trust wat die publikasie deur die pos bemark? Ek is seker alle jong digters neem kennis hiervan – Johann Lodewyk Marais is immers ’n gevestigde digter.

Jean Oosthuizen skryf oor Terug na die Ou Testament, deur Adrio König. (Rapport Boeke)
Jean Oosthuizen moet ’n baie kalm mens wees. Adrio König seker ook. Ek twyfel of ek die boek ooit sal lees, maar ek is baie bly daar is mense soos König wat so baie tyd afstaan aan die stryd om gesonde verstand te laat oorleef.

Herman Lategan skryf oor Die vierde stem, deur Francois Bloemhof. (Rapport Boeke)
Is ’n gevestigde skrywer al ooit op ’n meer simpatieke manier vasgevat as wat Herman Lategan hier met Francois Bloemhof doen? Lategan skryf ’n argumenterende resensie, een waarin hy die goeie hoedanighede van die boek in ag neem, maar uiteindelik kan hy nie meer terughou nie, en spreek hy Bloemhof sterk aan: “Tyd vir sokkies optrek.” Ek kan nie wag om te sien hoe Bloemhof daarop reageer nie – dit sal waarskynlik ’n bliksem van ’n roman wees …

Profile photo of crito

by crito

Gedigte sonder prentjies

Desember 9, 2014 in Uncategorized

Rudolf Stehle resenseer Leiboom, deur Eunice Basson. (Boeke24)
Stehle kwyt hom betreklik goed van sy taak, maar hy wek ook soveel vrae dat ek nie weet waar om te begin nie. Mens aanvaar graag sy oordeel dat dit ’n indrukwekkende debuut is. Ook sy waarneming dat dit ’n digkuns van onderbeklemtoning is. Maar hoe maak mens met sy aanduiding dat die taalgebruik in ’n formele register is en dat die digter haar van argaëse woorde bedien? Sulke stellings vereis stawing, veral in die digkuns, waar taalargaïsmes ’n spesifieke funksie kan hê. Het hy dit raakgesien, elkeen geweeg en onfunksioneel bevind? Dan vind hy sekere verse bloot beskrywend sonder wending of insig in die slot. Nou, wat van die moontlikheid dat die hele gedig die insig is? Verderaan meen hy dat ’n gedig soos “Butcher Boys” meer impak sou hê as dit ’n afbeelding van Jane Alexander se bekende kunswerk naas die gedig gehad het. Interessante gedagte ja, maar is die gedagte dan nie juis dat die gedig die essensie van die kunswerk moet probeer vasvang nie? Of ten minste die digter se reaksie daarop nie? En wat beteken só ’n versoek vir die talryke gedigte wat deur die jare oor skilderye geskryf is sonder dat afbeeldings van die skilderye daarnaas nodig was? In die breë is Stehle se resensie sekerlik geldig. As dit sy bedoeling was om die leser te laat reageer, te toets hoe onderlê sy lesers is in die beginsels rondom die beeldende kunste waar dit met die woordkuns paaie kruis, dan het hy wel deeglik in sy oogmerke geslaag.

Rian Malan resenseer Buys, deur Willem Anker. (Rapport Boeke)
Die idee om iemand wat al ’n liedjie oor Coenraad de Buys geskryf het te kry om Willem Anker se roman te resenseer, getuig van vindingrykeid; dat daardie persoon Rian Malan is, is ’n buitengewone bonus. ’n Gesoute joernalis soos hy weet dat dit nie deug om ’n resensie met woorde vol te prop deur die verhaal te presiseer nie. En tog doen hy dit, wys hoe dit gedoen kan word én al die kritiek inbou wat jy wil, naas die verwysingspunte. Naas sy plasing van die historiese gegewe, en sy reaksie op Anker se benutting daarvan, gee hy een ander stukkie inligting wat meeste lesers dadelik sal laat aandag gee – hy plaas die roman as Afrikaanse ekwivalent van Cormac McCarthy se werk. Vir my is dit van die allergrootste belang – dit is die soort verwysing wat my gewoonlik die hand in die sak sal laat steek om die boek te koop. Miskien sal dit Anker self ’n bietjie senuagtig stem.

Jacomien van Niekerk resenseer Mede-wete, deur Antjie Krog. (Rapport Boeke)
Ek is al jare lank ’n bewonderaar van Antjie Krog. Ek het na haar gaan luister toe sy onlangs op ons dorp voorgelees het uit Mede-wete, en die eerste gedagte wat by my opgekom het, was hoe die kritici daarop sou reageer. Dit stel groot eise. Jacomien van Niekerk stel nie teleur nie. Dit is nie dat sy positief ingestelde lesers soos ek na die mond praat nie. Wat sy wel doen, is om aan toekomstige lesers van hierdie bundel te wys waar die wegspringblokke is. Nadat ek die koerant gekoop het waarin dié bespreking verskyn, het ek Van Niekerk se rigtingwysers gevolg. Hoogs bevredigend, dié oopvou van ’n bundel. Dankie daarvoor.

Profile photo of crito

by crito

Eenders, dog anders

November 26, 2014 in Uncategorized

Deborah Steinmair (Rapport Boeke) en Dewald Koen (Boeke24) resenseer Ester, deur Kerneels Breytenbach.
Wanneer mens twee hoogs uiteenlopende reaksies op ’n boek kry, veral wanneer die evaluering uiteindelik min of meer dieselfde is, is dit vir die student in die resepsiologie baie insiggewend om ’n vergelyking te maak van die twee besprekings. Hoe verskil die retoriek? Hoe benader hulle die leser, watter aannames is implisiet in die aanbieding? Die vernaamste verskil tussen hierdie twee resensies is dat Steinmair haar resensie rig tot mense wat belang stel in Afrikaanse boeke. Sy praat nie op of af nie. Sy probeer haar opwinding en geesdrif deel sonder om te verval in ’n oorbeklemtoning. Die resultaat is taamlik oorweldigend. Koen se aanslag is positief, maar merkbaar meer gedemp in toon as Seinmair s’n. Sy resensie is meer in die trant van ’n lesing geskryf, begeleiding en lering vir die student miskien, en soms met ’n element van patronisering in sy opmerkings. Ek glo egter nie die skrywer sal ongelukkig wees daarmee nie; Koen se resensie is bedag geskryf, en nes Steinmair dra hy sorg om nie die geheime van Breytenbach se roman uit te lap nie. Ja, “spoiler alerts” het ’n oorweging geword.

Jean Oosthuizen resenseer Ontvang wat vir jou gegee is, deur Coenie Burger en Andries Cilliers. (Boeke24)
Ek betrap my soms dat ek uitsien na Jean Oosthuizen se resensies. Hierdie ene kom kort op die hakke van een van my vriendinne wat haar in die ouderdom van 62 laat grootdoop het. Dit het intense gesprekke afgegee. Oosthuizen se resensie van hierdie boek is nog ’n goeie onderdeel in die groeiende korpus van sy betragtings oor sake van dogma aan die hand van nuwe publikaies. Ek twyfel of ek die boek sal lees, maar Oosthuizen se kontekstualisering oor geloofsake rondom die doop druk op al die regte punte.

Susan Smith resenseer Fragmente uit die Ilias, vertaal deur Cas Vos. (Boeke24)
Hierdie resensie sal minder sports afgee as ’n onlangse een op Versindaba, en dit is deels toe te skryf aan Susan Smith se skerp fokus op die onderwerp. Dit sal moeilik wees om ’n wig hier in te slaan. Sy sou moontlik opmerkings soos “ondanks die hedendaagse toonaard, doen die digter die klassieke, onverganklike waarde van die oorspronklike teks gestand” kon illustreer met ’n aanhaling of twee – ’n mens voel eintlik dat sy op talle pleke aanhalings kon gebruik het, want die paar wat sy wel plaas, maak ’n mens baie nuuskierig vir die res. In dié opsig vermag Smith dan presies wat ’n mens hoop sy sou doen, naamlik om ’n koerantleser te laat besluit hy het genoeg rede om no die boek in die hand te neem.

Riëtte Grobler resenseer Ewebeeld, deur Chanette Paul. (Boeke24)
Net wanneer dit begin voel of dié resensie jou aandag gaan verloor, spring daar ’n beskrywing na vore wat jou wakker ruk: “Daar is ook JoJo, die vlymskerp navorser cum private speurder ­van Benoni wat lief is vir haar Southern Comfort …” Hè? Is Benoni dan nie campari-wêreld nie? Wat soek die soetlike Southern Comfort dáár? Gaaf. Ek’s wakker.

Profile photo of crito

by crito

Monumente en dinge

November 18, 2014 in Uncategorized

Herman Lategan skryf oor Die helder dae, deur Danie Botha. (Netwerk24)
Hoe skryf mens or die boek van jou oud-Sondagskoolonderwyser? Herman Lategan bieg dadelik dat dít is wat an die gang is. En hy sê reguit hoekom hy nie aanklank vind by die essays wat as rubrieke in die Kerbode verskyn het nie. Vir die res weet mens, omdat Lategan nie die soort mens is wat doekies omdraai nie, dat dit ’n onderhoudende, interessante bundel is. Ek dink die vriendskap sal hou.

Joan Hambidge bespreek Papegaaislaai, deur Theunis Engelbrecht. (Netwerk24)
Terwyl musiek ter sprake is: Joan Hambidge resenseer Papegaaislaai iewers tussen pianissimo  en sotto voce, voet swaar op die linkerpedaal.

Gilbert Gibson resenseer Al die lieflike dade, deur Charl-Pierre Naudé. (Netwerk24)
Kyk op terwyl jy lees, doer bo, dáár gaan Gilbert Gibson se resensie verby. Hy woel met woorde om sy reaksie vas te vang én die digkuns te beskryf. Werk nie vir my nie, ek’s jammer. Ek moes dit oor en oor lees om te verstaan. Dalk sou Versindaba se mense gemakliker toegang tot só ’n resensie vind; ek twyfel of gewone koerantlesers, selfs diegene met ’n belangstelling in die digkuns, gemaklik gevoel het by die lees van hierdie bespreking.

Helen Schöer skryf oor Stiletto’s van staal, deur Bernette Bergenthuin. (Netwerk24)
Wat ’n lekker resensie tot voor die laaste paragraaf. In daardie stadium werp Schöer haar kappie op die grond neer en sien ons haar daar staan, ’n volksmoeder wat die mense se sedes wil beskerm en dit goed vind dat hierdie boek “skoon” is van seks. Op jou bicycle, antie, en vat die pad.

Daniel Hugo resenseer Ons gaan ’n taal maak, deur J.C. Steyn. (Netwerk24)
’n Resensent soos Daniel Hugo weet seker voor sy siel dat daar mense is, soos ek, wat sekere soorte boeke doodgewoon vermy omdat die onderwerp nie vir hulle interessant is nie. Dit neem fynskryf om my te laat aanhou lees. En dit verg stip formulerings om my uiteindelik te laat voel dat dit die moeite werd was om langs hierdie weg met Jaap Steyn se jongste kennis te maak. Hugo sê dis ’n monument van ’n boek. Tsja, neef. Ek is seker kameraad Blade hoop jy’t die woord monument doelbewus gebruik.