Jy blaai in die argief vir 2013 Mei.

Profile photo of Vloei

by Vloei

Die ds. en die bordeel

Mei 30, 2013 in Uncategorized

Die beste vergelyking vir Kayalami waaraan ek kan dink is ‘n pot vol potjiekos. Netsoos die verskillende groentes en vleis in die pot, is daar die rasse, tale en persoonlikhede in die huis. Die speserye is die uiteenlopende karaktertrekke. Daar is rissies, koljander,asyn, suiker,sout peper, naaldjies kerrie en so meer. As die vuur te warm is, brand die pot aan. Te ver van die vuur en die vleis is taai, te veel rissies en jou bek is aan die brand, te min sout en die kos is laf .

Kayalami is ‘n kolossale ou plaashuis, nie jou gewone plaashuis nie. Dubbelverdieping  met sewe slaapkamers, drie badkamers en ‘n binnehof. Klink nogal grênd, né! Maar toe Oom Karools my die eerstekeer ons toekomstige woning gaan wys het, was dit maar ‘n teurige gesig wat my begroet het. Na meer as tien jaar se leegstaan het die elemente se verweering dieselfde effek op die huis gehad as op ‘n boesman se gesig. Nie net die elemente het gehelp met die aftakelingsproses nie, die bromvoëls het die vensters stukkend gepik en die dak se sinkplate het ander eienaars gekry. Selfs die groot ou wildevyeboom is deur die olifante tot in die grond afgebreek. Net die bougenvilla wat oor ‘n acacia gerank het, het van ‘n vroeër glorie getuig.

Die restourasie is oor ‘n tydperk van twee jaar min of meer klaar gemaak later meer oor die min of meer) en in die winter van 2010 het die eerste studente hulle intrek geneem.Die Inkawo Vervet Project se wiele het amptelik begin rol.

Maar ek wil nou eers die storie terugdraai tot ‘n hele paar jaar voor die Kayalami Kronieke se geboorte. Oom Karools ry in sy Hilux bakkie en langs hom sit domminee So en So van een van die drie susterskerke van die naaste groot dorp. Soos ek alreeds genoem het is Oom nie ‘n groot kerkmens nie, maar met die basaar was daar altyd van sy beeste op die vleistafel. Ook het domminee So en So Oom se afgeleë plaas gebruik as uitvlug wanneer dinge bietjie warm in die gemeente geraak het. ‘n Retreat is deesdae se term.

Daar was juis ‘n storm wat gewoed het oor Ds. So en So se kollega wat hom glo aan ontug skuldig gemaak het en onder sensuur geplaas is maar geweier het om die pastorie te ontruim.

Oppad na die beeste ry hulle verby Kayalami en Oom Karools vra aan die predikant; “Dink Domminee dit sal sonde wees as ek ‘n bordeel hier begin bedryf?” Uit sy mymering geruk vra die leraar, “Hoe nou, broer?”. “’n Hoerhuis, Domminee! Sal dit verkeerd wees as die huis daarin verander word?”vra Oom weer en begin toe sommer uitwei oor die voordele bo beesboer. Ds. So en So het toe lank en mooi met Oom Karools gepraat. Toe hy klaar is sê Oom vir hom; “Eintlik het ek gedink ons kan Domminee se kollega kry om die plek te bestuur. Dan sal hy mos vrywillig uit die pastorie trek.”

So sou ons ook nog baie van oom se strikke moes ontduik.

 

Profile photo of Vloei

by Vloei

Kayalami Kronieke: Oom Karools

Mei 29, 2013 in Uncategorized

Om die Kayalami Kronieke in perspektief te stel, is dit nodig vir die leser om Oom Karools so goed as moontlik te verstaan. In voorkoms is Oom GROOT. By ‘n gewone deur moet hy buk om nie sy kop te stamp nie. So ses voet agt in die ou taal. Hy’s nou nader aan die sewentigs as die sestigs en sy ylerige grys hare is gewoonlik borselkop gesny. Hy loop maar swaar, so half stywe knieg. Met ons eerste ontmoeting het hy my sterk aan Shrek herhinder (om die waarheid te sê, daar is nogal baie ooreenkomste tussen hom en díe strokieskarakter, nou dat ek daaraan dink!)

Oom Karools het afgestig. Van die samelewing, die kerk en sy tweede vrou. Op sy plaas bly hy stoksiel alleen. In die pollitieke spektrum sal jy hom waarskynlik regs van die regse groepering plaas maar selfs daar wil hy nie so lekker inpas nie. Hy laat homself nie so maklik in ‘n boksie (boks) plaas nie.

Gedurende die ou bedeling het die NP regering sy plase twee keer onteien (darem teen vergoeding) vir die ontwikkeling van sy tuisdlandbeleid. Hy het sy saaiplase verkoop en hom hier kom vestig in Zoeloeland om bees te boer (so dertig jaar gelede). Maar Oom Karools se beeste wou nie op sy eie grond bly nie. Gedurig het sy vee hulle pad gevind na die een of ander kraal (waarvan daar baie was/is) in die onherbersaamheid van Zoeloeland.

Na baie baklei en die sluit van die SAP se spesialiseenhede (waarvan die veediefstaleenheid een was) het Oom besluit om met wild te boer. Dis per slot van rekening nie so maklik om ‘n klomp koedoes, rooibokke en ‘n paar olifante aan te jaag en te kraal nie! Nou was jag die bron van inkomste en die jagters het gekom……die betalendes en die nie-betalendes. En so het die konflik maar voortgeduur.

Met die toenemende grondeise en die boere wat net nie meer hulle weg oopgesien het om aan te gaan nie, het Oom Karools stroom-op geroei. Waar baie boere besluit het om te verkoop het Oom hakke in gekap. Prokureurs en die grondeisehof het hom goed leer ken en sy saak teen die staat het hy suksevol verdedig. Meer as een keer. Maar daar was ander hofsake ook. Teen sy buurman byvoorbeeld, oor die steel van wild,aanranding en poging tot moord! Oom Karools lewe op konflik en dis bevestig deur een van sy seuns wat ‘n paar jaar saam met hom probeer boer het.

In 2009 is dit met die einte Oom Karools op wie se stoep ek gesit het en onderhandel het om die navorsingsprojek op sy grond te huisves. Natuurlik sonder bogenoemde insig. Voor my het die plaas uitgestrek gelê en langs my het Judith, ‘n aanvallige Switzertjie gesit en aan Oom verduidelik nou wat presies ons eindelik wou kom maak hier op die plaas. Eers later sou ek besef dat sy ‘n sleutelrol gespeel het in die verkryging van die ou korrelkop se goedkeuring vir die projek. Maar in 2009 was my kop vol planne en drome, genadiglik uitgespaar van die beproewinge wat nog sou voorgelê.

Tot ‘n volgende keer, liewe leser.

Profile photo of Vloei

by Vloei

Kayalami Kronieke: Kayalami

Mei 28, 2013 in Uncategorized

Díe Zoeloe woord beteken “my huis” in Afrikaans en dis wat ons die groot ou plaashuis gedoop het wat as navorsingsbasis dien. Die studieveld van genoemde navorsing is etnologie of dieregedrag studies en die universiteite van Zurich, Neuchatel en St. Andrews is hierby betrokke.

Kayalami huisves so tussen 8 tot 18 studente en vrywilligers wat almal ‘n gedeelte van hulle lewe daaraan wy om agter blou apies aan te loop om te sien wat maak hulle. Hulle skryf dan ‘n skripsie daaroor wat aan hulle ‘n meesters of doktorsgraad besorg en word dan later ‘n proffesor wat met groot gesag kan praat oor die verskil van sosiale en nie-sosiale inteligensie op ‘n kongres in Tokio.

Kayalami huisves ook die armsalige drommel wat moet keer dat die olifante nie op die studente trap nie ,die studente nie op die mambas trap nie en in die proses self op ‘n paar tone trap. Hy het die imposante titel van ‘’site manager’’wat beteken dat hy drywer, tuinier, asbooi, biegvader en sieketrooster moet speel en dan ook moet optree as vrederegter.

In Kayalami wissel die ouderdomme tussen die twintigs, ‘n groot gaping en dan middel veertigs. Soms kom kyk die proffies wat aangaan op die projek en dan styg die ouderdom se boonste skaal na die sestigs toe (tot verligting van die’s in die veertig!). Die geslagsverhouding is gewoonlik 90% vroulik en 10 % manlik. Dan is daar nog drie honde, een kat, ‘n swerm vlermuise in die plafon en so nou en dan ‘n mosambiekse spoegkobra om dinge op te vrolik.

Hiermee dan, liewe leser, ‘n deel van die agtergrond waarteen toekomstige kort sketse gaan afspeel

 

Profile photo of Vloei

by Vloei

Kayalami Kronieke

Mei 28, 2013 in Uncategorized

In die hartjie van Zoeloeland is daar ‘n plaas en op die plaas is daar ‘n huis. Dis die huis op die plaas en plaas in Zoeloeland en die groen gras groei daarom. Maar nes die ou liedjie oor die boom in die gat, is hierdie die inleiding van ‘n storie wat se beginpunt moeilik is om te kry en se eindpunt maar net weer die beginpunt is van ‘n volgende verhaal. Amper soos ‘n hoop opgebondelde skeepstou.

My storie of storietjies speel af op ‘n groot ou wildsplaas iewers tussen Nongoma, Swart Mfolozi en Gluckstadt. My karakters is ‘n uiteenlopende spul;  van die klomp  nagraadse studente, Oom Karools, die reusagtige grondeienaar, die bure, die poachers (‘skuus…wildstropers) tot Frans die trekkerdrywer.

Daar gaan baie diere se voetspore in hierdie storie lê. Van olifante s’n  totdie klein blou apies en dan natuurlik die huisdiere nog. Lollipop, Chimey, Jabu, Blixem en Fifty die kat wat dink hy is ‘n hond.

En jy, my gewaardeerde leser, gaan my skryftrant help slyp met jou kommentaar. Ek sit hier op’n goudmyn van onontginde sketse wat wag om geskryf te word. Hoe suiwer die goud gaan wees, gaan bepaal word deur die hitte van die smeltkroes.

Eina, hier gaan ons………………

Profile photo of Vloei

by Vloei

Ek bly in my huis.

Mei 27, 2013 in Uncategorized

Miskien nie heeltemal klaar nie maar klaar ingetrek. Die behae om te kan leef in ‘n ruimte wat ek geskep het. Die terugstaan en so half verwonderd te kan se: “Ek het dit gemaak!”. ‘n Plek waar ek kan tuisvoel, waar ek naby die omgewing kan lewe. Miskien nie “huis” in die algemene opvatting van die woord nie maar huis vir my. Vrede.